News @ M-Media

Tag: မြတ္စလင္ဆန္႔က်င္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳ

  • ျမန္မာျပည္က လတ္တေလာျဖစ္ပ်က္ခဲ့တဲ့ လူမ်ိဳးဘာသာေရး အၾကမ္းဖက္မွဳၾကီးအေၾကာင္း ရိုက္တာမွ သတင္းေဆာင္းပါး

    M-Media
    ေအာက္တိုဘာ ၅ ရက္၊ ၂၀၁၃
    ျမန္မာျပန္ – M-Media
    မူရင္းလင့္ – www.reuters.com

    သံတြဲအၾကမ္းဖက္မွဳေၾကာင့္ မြတ္စလင္ေတြ ေသေက်ခဲ့သလို တခ်ိဳ႕လည္း ပုန္းေအာင္းေနၾကရဆဲပါ။ ထံုးစံအတုိင္း အသြင္ေျပာင္း ျမန္မာစစ္အစိုးရ ရဲ႕ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီးကေတာ့ ကုလသမဂၢမွာ သံေကာင္းျပျပီး လူမ်ိဳးဘာသာေရးအဓိကရုဏ္းေတြ ကို “ဇီးရိုးေတာ္လိရန္႔”၊ လံုး၀သည္းခံသြား မွာမဟုတ္လို႔ ဆိုခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလိုပါပဲ၊ လူေပါင္းမ်ားစြာ သတ္ျဖတ္ခဲ့တဲ့ လက္ရက္ဇက္ရဲစိတ္ဓါတ္ ေၾကာင့္ လူမ်ားစြာေသေက်ေနရတာကို မထိခိုက္မခံစားႏိုင္ဘဲ အျပံဳးမပ်က္လက္ဆြဲႏုတ္ဆက္ကာ ရခုိင္ေျမကို ေျခခ်ခဲ့တဲ့ ဗုိလ္ခ်ဳပ္တျဖစ္လဲ သမၼတဦးသိန္းစိန္ကလည္း သံတြဲအျဖစ္အပ်က္ ဟာ အခ်ိန္ကိုက္လွဳပ္ရွားမွဳလို႔ သံသယျဖစ္ေၾကာင္း ဆိုပါတယ္။

    အေမရိကန္နဲ႔ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြရဲ႕ ေပၚလစီကို အားက်ခိုးခ်ျပီး အႏၱီမြတ္စလင္အေရးကို ကာကြယ္ျပီး မြတ္စလင္အၾကမ္းဖက္ကို ဗန္းျပဖို႔ အၾကီးအက်ယ္ လွဳပ္ရွားေနတဲ့ ေဆးကုဆရာ၀န္ ဦးသန္းထြတ္ေအာင္ေခါင္းေဆာင္တဲ့ အလဲဗင္းမီဒီယာကလည္း ခ်ိန္သားကိုက္ ၀ါဒျဖန္႔ ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ရဲ႕ ၀ါဒျဖန္႔ခ်က္ဟာ အရာမေရာက္မေအာင္မျမင္ျဖစ္ေနဆဲပါပဲ။ ကမၻာ့မီဒီယာၾကီးေတြက ႏွစ္ေပါက္ၾကျမင့္ေနျပီျဖစ္တဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြကို သတင္းရယူႏိုင္ဖို႔အတြက္ ကင္မရာၾကီးေတြနဲ႔ ျမန္မာျပည္တြင္း ေနရာအႏွံ႔ကေန ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကပါၿပီ။

    ရိုက္တာသတင္းဌာနက သူတို႔မ်က္ျမင္ေတြ႔ရွိခဲ့ရတဲ့ အျဖစ္အပ်က္အေၾကာင္းကို ေဆာင္းပါးတိုေရးသား တင္ျပထားပါတယ္။ အမ္-မီဒီယာ ပရိသတ္မ်ား ျမန္မာျပန္ ကို ဖတ္ရွဳနုိင္ပါၿပီ။

    A man walks out from a destroyed mosque that was burnt down in recent violence at Thapyuchai village
    (Photo is the courtesy of Reuters and Soe Zeya Tun)

    ေဒါသူပုန္ထေနတဲ့ ဗုဒၶဘာသာလူအုပ္ၾကီးက ခင္ႏိုင့္အေလာင္းကို ရုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ျဖစ္ေအာင္လုပ္တယ္၊ မီးနဲ႔ရွိဳ႕တယ္။ ရက္ရက္စက္စက္ လုပ္ထားတာေၾကာင့္ သူ႔သားျဖစ္သူကိုယ္တိုင္ ခင္ႏုိင့္အေလာင္းကို မမွတ္မိေတာ့ဘူး။ ျမန္မာျပည္က ဗုဒၶဘာသာဘုန္းၾကီးေတြ ေခါင္းေဆာင္တဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြေၾကာင့္ တိုက္ခိုက္မွဳျဖစ္စဥ္ေတြ ဆက္တိုက္ထြက္ေပၚလာသလို အဲဒီလွဳပ္ရွားမွဳက မြတ္စလင္ဆန္႔က်င္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးျဖစ္ေနတယ္လို႔လည္း သမုတ္ခံေနရပါတယ္။

    သျဗဳခ်ိဳင္ေက်းရြာရဲ႕ ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းကေတာ့ ေျဗာင္းဆန္ေအာင္ ေမႊေႏွာက္ရွာေဖြခံထားရပါတယ္။ ဗလီေရွ႕က ေသြးစြန္းေနတဲ့ ေျမၾကီးထက္မွာ ယင္ေကာင္ေတြ တလူလူနဲ႔ပါ။ ခင္ႏုိင္ရဲ႕ ရုပ္အေလာင္းကို ရဲေတြက ဖယ္ရွားလိုက္ပါတယ္။ ခင္ႏုိင္ကေတာ့ ရခုိင္ဗုဒၶဘာသာ ၀င္ေတြလက္ခ်က္နဲ႔ ေသခဲ့ရတာပါ။

    “အေဖက ရခုိင္ေတြလက္ကေနလြတ္ေအာင္ မေျပးႏုိင္ခဲ့ဘူးဗ်ာ” လို႔ ခင္ႏိုင္ရဲ႕သား အသက္ ၁၇ ႏွစ္အရြယ္ ထြန္းထြန္းႏုိင္က ဆိုပါတယ္။ ထြန္းထြန္းႏုိင္ကေတာ့ မီးေလာင္ခံထားရလို႔ မဲသဲေနတဲ့ အ၀တ္အစားေတြနဲ႔အတူ သူ႔အေဖအေလာင္း ဟုတ္မဟုတ္ဆိုတာ ခြဲျခားဖို႔ ပုန္းေနတဲ့ေနရာကေနထြက္လာခဲ့တာပါ။

    သံတြဲရုန္႔ရင္းဆန္ခတ္မွဳက ၄ ရက္ၾကာျမင့္ခဲ့ပါတယ္။ မြတ္စလင္ငါးဦးေသဆံုးခဲ့တဲ့ထဲမွာ ခင္ႏိုင္လည္း အပါအ၀င္ျဖစ္သလို ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ေလးဦးဒဏ္ရာရခဲ့ပါတယ္။ သံတြဲကေတာ့ ရခုိင္ျပည္နယ္အေနာက္ဘက္မွာရွိၿပီး ငပလီကမ္းေျခေၾကာင့္ ႏိုင္ငံျခားသားေတြအတြက္ လည္ပတ္စရာ ေပၚျပဴလာ ေနရာတစ္ခုပါ။

    အဲဒီငပလီအပန္းေျဖစခန္းနဲ႔ မေ၀းတဲ့တေနရာမွာေတာ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြဟာ တုတ္ေတြ၊ ေလာက္ေလးဂြေတြနဲ႔ ဓါးရွည္ေတြကို ကိုင္ျပီး မြတ္စလင္ေက်းရြာေတြကို ထပ္ကာထပ္ကာ တိုက္ခိုက္ခဲ့ၾကတာပါ။ တနဂၤေႏြေန႔ကစျပီး တိုက္ခိုက္ခဲ့တဲ့ေနရာမွာ သူတို႔ေတြဟာ အိမ္ဒါဇင္မ်ားစြာကိုလည္း မီးရွိဳ႕ခဲ့ၾကတယ္လို႔ မ်က္ျမင္သက္ေသေတြက ဆိုပါတယ္။

    ဇြန္လ ၂၀၁၂ ကတည္းက စလာလိုက္တဲ့ လူမ်ိဳးေရးအဓိကရုဏ္းေၾကာင့္ လူေပါင္း အနည္းဆံုး ၂၄၀ ေသဆံုးခဲ့ရျပီးျဖစ္ပါတယ္။ မိသားစုေပါင္း တစ္သိန္းေလးေသာင္းခန္႔ အိုးအိမ္မဲ့ခဲ့ရပါတယ္။ သူတို႔ထဲက အမ်ားစုကေတာ့ မြတ္စလင္ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။

    သံတြဲမွာ လတ္တေလာျဖစ္သြားတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေၾကာင့္ ျမန္မာအသြင္ေျပာင္းအစိုးရအေနနဲ႔ ၉၆၉ ေခၚ ဗုဒၶဘာသာအေျခခံ အမ်ိဳးသားေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြနဲ႔ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြကို က်ဴးလြန္ေနတဲ့ ရခုိင္တုိင္းရင္းသားပါတီေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္ဖို႔ ရုန္းကန္ေနရတာ ေပၚလြင္လာပါတယ္။

    ၉၆၉ လွဳပ္ရွားမွဳေတြကိုေတာ့ ျပႆနာရွာတတ္တဲ့ ဘုန္းၾကီးေတြက ဦးေဆာင္တာပါ။ သူတို႔က မြတ္စလင္ေတြနဲ႔ ထိမ္းျမားတာေတြ မလုပ္ဖို႔၊ မြတ္စလင္ပိုင္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြကို သပိတ္ေမွာက္ဖို႔ စတာေတြ (တရား) ေဟာေျပာတင္ျပၾကပါတယ္။

    ၉၆၉ ဂဏန္းကေတာ့ ဗုဒၶ၊ ဓမၼနဲ႔ သံဃာကို ရည္ညႊန္းတာပါ။ ၉၆၉ တရားေဟာတဲ့ေနရာအမ်ားစုမွာ အစၥလာမ္ဆန္႔က်င္ေရး (အၾကမ္းဖက္) တုိက္ခုိက္မွဳေတြ ျဖစ္ေပၚလ်က္ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုသံတြဲအျဖစ္အပ်က္မတိုင္မီ ရက္သတၱပတ္ေတြမွာေတာ့ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြ ျငိမ္သက္ေနခဲ့ ပါေသးတယ္။

    သံတြဲက ရဲေတြကေတာ့ လူ ၆ ေယာက္ဖမ္းထားျပီးျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သူတို႔ေတြထဲမွာေတာ့ ရခုိင္အမ်ိဳးသားဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီ (အာရ္အန္ဒီပီ) ရဲ႕ ေဒသခံ ဥကၠဌပါ၀င္သလို ၉၆၉ လွဳပ္ရွားသူေတြလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။ ျပီးခဲ့နွစ္ ေအာက္တိုဘာလတုန္းကလည္း အဲဒီ အာရ္အန္ဒီပီပါတီ၀င္ေတြရဲ႕ လွဳပ္ရွားပါ၀င္မွဳေၾကာင့္ မြတ္စလင္ဆန္႔က်င္ေရး အၾကမ္းဖက္မွဳေတြ ျဖစ္ခဲ့ရသလို လူေပါင္း ၈၉ ဦး အသတ္ခံခဲ့ ရျပီးပါၿပီ။ ဒါကို ရိုက္တာသတင္းဌာနက စံုစမ္းေတြ႔ရွိထားတာပါ။

    သံတြဲအၾကမ္းဖက္မွဳကေတာ့ ရခုိင္ကို သမၼတဦးသိန္းစိန္အလည္အပတ္ေရာက္တာနဲ႔ တိုက္တိုက္ဆိုင္ဆိုင္ၾကီးကို ျဖစ္သြားခဲ့တာပါ။ ဗုဒၶဟူး ေန႔မွာ ရခုိင္ကို ဦးသိန္းစိန္ေရာက္ေတာ့ တင္းမာမွဳေရခ်ိန္ ေတာ္ေတာ္ေလးျမင့္တက္ေနပါၿပီ။ ရဲေတြကလည္း လူစုခြဲဖို႔ ေလထဲကို သံနတ္ ေတြ ပစ္ေဖာက္ေနၾကရပါၿပီ။

    ရန္သူေတြရဲ႕ ေျခကုပ္စခန္းမ်ား

    ၉၆၉ လွဳပ္ရွားမွဳကိုေတာ့ (ဒီအၾကမ္းဖက္မွဳေတြထဲမွာ ပါ၀င္ပတ္သတ္ေနမေန သိရွိဖို႔အတြက္ေတာ့) ေမ့က်န္မေနေစ ရေလာက္ေအာင္ ထင္သာျမင္သာရွိ လြန္းလွပါတယ္။ ငပလီကမ္းေျခလမ္းမၾကီးေတြတေလွ်ာက္ ၉၆၉ အလံေတြကိုင္ျပီး ခ်ီတက္ေနၾကတယ္။ ၉၆၉ ေထာက္ခံသူေတြက (အဲဒီလိုမခ်ီတက္မီမွာ) သံတြဲျမိဳ႕ေတာ္ခန္းမမွာ ဗုဒၶဘာသာအမ်ိဳးသားေရးသီခ်င္းေတြကို ေလာ္စပီကာေတြသံုးျပီး အသံကုန္ဟစ္ေအာ္ခဲ့ၾကပါေသးတယ္လို႔ မြတ္စလင္ေတြက ေျပာျပပါတယ္။

    အဲလိုအသံကုန္ဟစ္ေအာ္ျပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ ေရႊေလွးရြာမွာ ၉၆၉ ဘုန္းၾကီး ၀ီရသူက တရားေဟာခဲ့ပါေသးတယ္။ သူကပဲ ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းေတြကို ရန္သူေတြရဲ႕ ေျခကုပ္စခန္းေတြလို႔ သမုတ္ခဲ့တာပါ။

    “အဲဒီေနာက္ေတာ့ဗ်ာ၊ က်ေနာ္တို႔ ရြာထဲမွာ အေတာ္ကေလး ကရုစိုက္ျပီးေနၾကရတာေပါ့၊ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြကို မတိုက္မိေအာင္၊ စိတ္ဆိုး မသြားရေအာင္ ကရုစိုက္ေနၾကရပါတယ္။” လို႔ သျဗဳခ်ိဳင္ေက်းရြာ ေဒသခံမြတ္စလင္ေတြထဲကတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ျမင့္ေအာင္က ဆုိပါတယ္။ သျဗဳခ်ိဳင္မွာေတာ့ အိမ္အနည္းငယ္သာ (မီးေဘးမသင့္ဘဲ) က်န္ရစ္ေနခဲ့ပါတယ္။

    ၀ီရသူကို အထင္ၾကီးသူေတြထဲမွာ သာသနာေရး၀န္ၾကီး (ဦး) ဆန္းဆင့္လည္း ပါ၀င္ပါတယ္။ သူက ဇြန္လတုန္းက ရိုက္တာကို ၀ီရသူရဲ႕ တရားေတြက သာသနာေတြအၾကား ခ်စ္ခင္ေရးနဲ႔ နားလည္မွဳကို ျမင့္မားေစပါတယ္လို႔ ဆိုခဲ့ပါတယ္။

    သမၼတဦးသိန္းစိန္ကလည္း ၀ီရသူကို ဗုဒၶသားေတာ္လို႔ ေခၚခဲ့ဖူးသလို ၉၆၉ တံဆိပ္ကိုလည္း ျငိမ္းခ်မ္းေရးသေကၤတရယ္လို႔ ကင္ပြန္းတပ္ခဲ့ ပါတယ္။

    အစိုးရရဲ႕ ခန္႔မွန္းခ်က္အရ လူေပါင္း သန္း၆၀ရွိတဲ့ ျမန္မာျပည္မွာ ၅ ရာခိုင္ႏွဳန္းေလာက္က မြတ္စလင္ေတြပါ။ အဲဒီထဲက ၁ မီလီယံထက္ပို တဲ့ လူအေရအတြက္ က ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စလင္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ေတြထဲက အမ်ားစုက ႏုိင္ငံမဲ့ေနျပီး ရခုိင္ေျမာက္ပိုင္းမွာ ေနပါတယ္။

    သျဗဳခ်ိဳင္ရြာသား ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ျမင့္ေဌးကေတာ့ အဂၤါေန႔ အၾကမ္းဖက္ပြဲၾကီးမွာ သူမပါ၀င္ခဲ့ဘူးလို႔ဆုိေပမယ့္ အၾကမ္းသမားေတြဳကို ရွဳတ္ခ်ဖို႔ ေတာ့ ျငင္း ဆိုခဲ့ပါတယ္။

    “ဒါမမွားဘူးေလ” လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။ ဒါျ့ပင္သူက ရခုိင္ေတြအေနနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ အမိေျမကို မြတ္စလင္ေတြလက္ကေန ကာကြယ္ဖုိ႔ တာ၀န္ရွိတယ္လို႔ လည္း ဆိုပါတယ္။

    အမ်ိဳးဘာသာသာသနာကာကြယ္ေရးအဖြဲ႔၀င္ ျမင့္မိုးဆိုသူကေတာ့ သူကိုယ္တိုင္ ၉၆၉ တံဆိပ္ကပ္ စတစ္ကာေတြကို ျဖန္႔ျဖဴးခဲ့သလို ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းၾကီး ရာေပါင္းမ်ားစြာကို အေထာက္အပ့ံေပးခဲ့တယ္လို႔ ေျပာျပပါတယ္။

    ျမင့္မိုးက ရိုဟင္ဂ်ာအသံုးအႏွံဳးကို ျငင္းဆိုခဲ့ၿပီး ရိုဟင္ဂ်ာဆိုသူေတြဟာ ဘဂၤလီေတြပါလို႔ ေျပာပါတယ္။ ဘဂၤလီကေတာ့ အိမ္နီးခ်င္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ကေန ခုိး၀င္လာသူေတြကို ေခၚတာပါ။

    သံတြဲအေျခဆိုက္ အာရ္အာန္ဒီပီပါတီရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ေတြကေတာ့ သူတို႔ပါတီေခါင္းေဆာင္ေတြကို ဖမ္းဆီးတာဟာ အက်ိဳးဆက္အေနနဲ႔ မတည္ျငိမ္မွဳကို တိုးပြားေစမွာပဲလို႔ ဆိုပါတယ္။

    “ပါတီေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ဘာသာေရးေခါငး္ေဆာင္ေတြကို ဖမ္းဆီးတဲ့အတြက္ အစိုးရမွာတာ၀န္ရိွတယ္၊ လူေတြက ေဒါသူပုန္ထေနၾကတယ္” လို႔ ေမာင္ေမာင္ျဖဴက ဆိုပါတယ္။

    (ရိုက္တာသတင္းဌာန – ဂ်ာရက္ဖာရီ သံတြဲမွာ တိုက္ရိုက္သတင္းေရးသားသည္။ ရန္ကုန္မွ မင္းေဇယ်ာဦးက ထပ္တိုးသတင္းေပးပို႔ျပီးMartin Petty, Andrew R.C. Marshall ႏွင့္ Robert Birsel တို႔က တည္းျဖတ္သည္။)

  • လတ္တေလာ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ အၾကမ္းဖက္ အဓိကရုဏ္းမ်ား ႏွင့္ M-Media အယ္ဒီတာအဖြဲ႔ သေဘာထား

    လတ္တေလာ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ အၾကမ္းဖက္ အဓိကရုဏ္းမ်ား ႏွင့္ M-Media အယ္ဒီတာအဖြဲ႔ သေဘာထား

    M-Media
    မတ္လ ၃၀ ရက္၊ ၂၀၁၃
    [Editorial]

    လြန္ခဲ့သည့္ ရက္သတၱပတ္အတြင္း ျဖစ္ပ်က္ခဲ့တဲ့ မြတ္စလင္မ္ဆန္႔က်င္ေရး အဓိကရုဏ္းေၾကာင့္ ႏုိင္ငံတကာ မီဒီယာေတြ မွာေတာ့ ျမန္မာ သတင္းေတြ ေခါင္းၾကီးပိုင္းက ဦးေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း တုန္လွဳပ္ဖြယ္ေကာင္း တဲ့ ေခါင္းစဥ္မ်ိဳးေတြနဲ႔ အျဖစ္မွန္ကို ဒဲ့ေရးၾကသလို တခ်ိဳ႕ကလည္း သြယ္၀ုိက္စြာနဲ႔ အၾကံျပဳၾကတာမ်ိဳး ရွိပါတယ္။

    သို႔ေသာ္ ျမန္မာျပည္တြင္း အေျခဆိုက္ မီဒီယာၾကီးေတြကေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳး ေၾကာက္မက္ဖြယ္ရာ အဓိကရုဏ္းၾကီးကို ျဖစ္ရပ္မွန္ အတိုင္း ေခါင္းစဥ္တပ္ဖို႔ ရာ ေတာ္ေတာ္ေလး ရြ႔ံေနပံုရပါတယ္။ ထိုနည္းတူ ျပန္ၾကားေရး ဒု၀န္ၾကီး  ဦးရဲထြဋ္ကလည္း အေမရိကန္ သံအမတ္ၾကီး  ဒီရက္မစ္ခ်ဲလ္ရဲ႕ “violence against Muslim communities” ၊ “မြတ္စလင္မ္ ဆန္႔က်င္ေရး အဓိကရုဏ္း” ဆိုတဲ့ အသံုးအႏွံဳးကို နားလည္မွဳ လြဲမွားျခင္း သာျဖစ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

    အိမ္ရွင္/ဧည့္သည္ဆိုတဲ့ မွတ္ခ်က္အခ်ိဳ႕ေၾကာင့္လည္း ျပည္တြင္းက native ျမန္မာမြတ္စလင္မ္ေတြ သာမက ခ်င္း၊ ကရင္၊ လီဆူး၊ ကခ်င္နဲ႔ လားဟူ စတဲ့ တိုင္းရင္းသားေတြအတြက္ပါ အနည္းနဲ႔ အမ်ားစိတ္ပိုင္း ဆိုင္ရာ ထိခိုက္မွဳေတြ ျဖစ္ခဲ့ရသလို အခ်ိဳ႕ေသာ ရဟန္းသံဃာေတာ္ေတြရဲ႕ အျပဳ သေဘာေဆာင္ မွတ္ခ်က္ေတြ၊ လူသားခ်င္းစာနာစြာ ကူညီပံ့ပိုးမွဳေတြေၾကာင့္လည္း ေက်နပ္ပီတိျဖစ္စရာေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။

    ျပည္ပ မီဒီယာ ပေယာဂ

    ျပည္ပမီဒီယာေတြအေနနဲ႔ လက္တံေျခတံရွည္တဲ့ အဖြဲ႔ၾကီးေတြဆီကေန ရတဲ့ အခ်က္အလက္ ေတြအေပၚအေျခခံၿပီး၊ အျဖစ္အပ်က္ အေပၚမွာ ဂဃနဏနားမလည္ဘဲ ေရးသားတာေတြ၊ သတင္းထုတ္ျပန္တာေတြ ရွိေနတယ္လို႔ မွတ္ခ်က္ေပးမွဳမ်ိဳး ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီမွတ္ခ်က္ကေတာ့ အဓိကရုဏ္းဆီ ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က် သြားေရာက္ခဲ့တဲ့ ကိုမင္းကိုႏိုင္ရဲ႕ မွတ္ခ်က္နဲ႕ ကြဲျပားေနပါတယ္။ အဓိကရုဏ္းတားဆီးေရးနဲ႔ ဓားစာခံျပစ္မွတ္ေတြကို ဘယ္သို႔ဘယ္ပံု ကာကြယ္မလဲ၊ ကူညီမလဲဆိုတာေတြက သာၿပီး အဓိကက်ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဒါမ်ိဳးမွတ္ခ်က္က စိတ္ပ်က္ဖြယ္ပါပဲ။

    ဘာေၾကာင့္ လဲဆိုေတာ့ အဲဒီလို ျပည္ပအေျခဆုိက္မီဒီယာေတြထဲမွာ ျမန္မာျပည္ ဒီမိုကေရစီၾကိဳးပမ္းမွဳ တေလ်ာက္ ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ၾကတဲ့ မီဒီယာေတြ ပါေနသလို လက္ရွိမွာလည္း ျမန္မာျပည္အေရး ကြ်မ္းက်င္တဲ့ expert ေတြကို ဖိတ္ေခၚေဆြးေႏြး တင္ျပေနၾကတဲ့ မီဒီယာေတြလည္း ပါ၀င္ေနလုိ႔ပါပဲ။

    ျမန္မာ့အေရး ကြ်မ္းက်င္သူေတြနဲ႔ မ်က္ျမင္သက္ေသ ႏုိင္ငံျခားသားမ်ား

    ႏိုင္ငံတကာက ျမန္မာ့အေရးကြ်မ္းက်င္သူေတြနဲ႔ ျမန္မာျပည္ေရာက္ဖူးတဲ့ ႏုိင္ငံျခားသားေတြရဲ႕ မွတ္ခ်က္က ေသခ်ာၿပီး စိတ္ခံစားခ်က္ မပါတဲ့ မွတ္ခ်က္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ မြတ္စလင္မ္ေတြနဲ႔ပတ္သတ္ရင္ ခက္ထန္တင္းမာတဲ့ ရဟန္းအခ်ိဳ႕ရဲ႕ ေဟာေျပာခ်က္ေတြကို ဗုဒၶဘာသာ၀င္အခ်ိဳ႕က မ်က္စိမွိတ္ယံုေလ့ရွိတယ္၊ အဲဒီသူေတြထဲမွာ ထူးဆန္းစြာနဲ႔ပဲ ပညာတတ္ အသိုင္းအ၀န္းကလူေတြပါ ပါ၀င္ေနတယ္ဆိုတာကို သူတို႔ေတြရဲ႕ မွတ္ခ်က္ေတြမွာ ေတြ႔ရွိရပါတယ္။

    က) ဗုဒၶဘာသာဘုန္းၾကီးေတြရဲ႕ အမုန္းတရားမ်ားေစမယ့္ Hate Speech ေတြကို နားရည္၀ေနတာေၾကာင့္၊ မိတၳီလာျမိဳ႕ျဖစ္စဥ္မွာ မြတ္စလင္မ္ လူတန္းၾကီးကို ေခၚထုတ္လာတုန္း ေဘးကေန ရိုက္ရိုက္၊ သတ္ျပစ္လို႔ ေအာ္ေနၾကတဲ့ ဗီြဒီယိုဖိုင္ ဆုိရွယ္မီဒီယာေပၚမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႕ခဲ့ပါတယ္။

    ခ) အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ ကိုတင္၀င္း အေၾကာင္းနဲ႔ အဆံုးသတ္ၿပီး အေတြးမ်ားစြာ ေမြးထုတ္ေပးတဲ့ ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ ကို ျမန္မာ့အေရး ကြ်မ္းက်င္သူ ANU ပေရာ ဖက္ဆာႏွစ္ဦးျဖစ္တဲ့ Dr Andrew Walker နဲ႕ Dr Nicholas Farrelly တို့ ဦးစီးတဲ့ New Mandala မွာ ဖတ္ရွဳရျပန္ပါတယ္။

    ဂ) ဧရာ၀တီမွာ မိတၳီလာက ကိုယ္ေတြ႔ျဖစ္ရပ္ကေလးကို တင္ျပေပးခဲ့တဲ့ Geoffrey-hiller ရဲ႕ ေဆာင္းပါး ကလည္း ျငိမ္းခ်မ္းေနတဲ့ ျမိဳ႕ကေလးကို သာမာန္စကားအေျခအတင္မ်ားရာကေန ျပာက်သြားတဲ့ ျဖစ္ရပ္က ဘာေၾကာင့္မ်ားပါလဲ ဆိုတာ လွလွပပ ပံုေဖာ္ျပထားျပန္ပါတယ္။

    ႏုိင္ငံျခားသား ျမန္မာ့အေရး ကြ်မ္းက်င္သူေတြ ကိုယ္တိုင္ ေဖာ္ျပပါေဆာင္းပါးေတြမွာ ဗုဒၶဘာသာ ရဟန္းအခ်ိဳ႕ရဲ႕ မုန္းတီးေရးအေျခခံ အစၥလာမ္ဆန္႔က်င္ေရး တရားေတြကို မီးေမာင္းထိုး ေထာက္ျပေနၾကပါတယ္။

    အရင္းအျမစ္ကို မထိုးဆြရဲတာ ဘာေၾကာင့္လဲ

    ႏုိင္ငံတကာက ျမန္မာ့အေရးကြ်မ္းက်င္သူမ်ားရဲ႕ မွတ္ခ်က္ေတြေပၚအေျခခံတဲ့ ႏိုင္ငံျခားမီဒီယာေတြကို မေ၀ဖန္ခင္၊ ျမန္မာျပည္မွာ သူတို႔ေထာက္ျပတဲ့ ရဟန္းေဟာ hate speech ေတြ ရွိေနသလားဆိုတာကို တိုက္ရိုက္ ေထာက္ျပ ေျပာဆိုၾကရပါမယ္။

    ဒါကို ယေန႔ထိ ျမန္မာျပည္က တာ၀န္ရွိသူေတြေရာ၊ တျခားအဖြဲ႔အစည္းေတြပါ မျပဳလုပ္ၾကေသးပါ။ ဒီလိုမ်ိဳး လမ္းေဘး က အမုန္းတရားျဖန္႔ခ်ိေရး တရားပြဲေတြ၊ စာတမ္းျဖန္႔ေ၀မွဳ၊ စီဒီျဖန္႔ေ၀မွဳေတြ၊ စာအုပ္စာတမ္းျဖန္႔ေ၀မွဳေတြ ဟာ မိတၳီလာအဓိကရုဏ္းၾကီးမစတင္မီ အမွန္တကယ္ရွိခဲ့လို႔လည္း ၈၈ ေခါင္းေဆာင္ ကိုမင္းကိုႏုိင္က သူ႔အေနနဲ႔ ဒီလိုမ်ိဳး အဓိ ကရုဏ္းၾကီးျဖစ္လာမယ္ဆိုတာ ၾကိဳတင္ ခံစားမိေနတဲ့အေၾကာင္း ေျပာျပခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

    ဒါ့ျပင္ ႏိုင္ငံတကာ မီဒီယာကို အရွိန္ျမင့္ေပးလိုက္တဲ့ အျဖစ္အပ်က္က သတင္းေထာက္ေတြကို အၾကမ္းဖက္သမားေတြက ရန္မူၾကျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး အလဲဗင္း မီဒီယာကလည္း ဘာသာေရး အေဆာက္အဦကို ဖ်က္ဆီးေနခ်ိန္ မွာ ဓာတ္ပံုရိုက္ခြင့္မေပးဘူးလို႔ သတင္းေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

    အဲဒီလိုမ်ိဳး အမုန္းတရားျပန္႔ပြားဖို႔ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ လူတစ္စုကို တားဆီးဖို႔၊ တိုက္ရိုက္ျပစ္တင္ေျပာဆိုဖို႔ ဘာေၾကာင့္ ပ်က္ကြက္ေနၾကတာပါလဲ။

    ကုလ ကိုယ္စားလွယ္ မစၥတာကင္တားနားကေတာ့ မြတ္စလင္မ္ဆန္႔က်င္ေရး အၾကမ္းဖက္မွဳေတြမွာ ရဲ၊ စစ္တပ္နဲ႔ တျခားေသာ အစိုးရတာ၀န္ရွိသူေတြ ကိုယ္တိုင္ ရပ္ၾကည့္ေနတာေၾကာင့္ အၾကမ္းဖက္မွဳေနာက္ကြယ္မွာ အစိုးရ အဖြဲ႕အစည္း အခ်ိဳ႕ပါ၀င္ပတ္သတ္ေနတယ္ဆိုတဲ့ သတင္းေတြ ရရွိတဲ့အေၾကာင္း ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

    ဒီအခ်က္ကို ျမန္မာအစိုးရက ျငင္းဆိုေပမယ့္ က်ိဳးေၾကာင္းျပရာမွာေတာ့ အားနည္းခ်က္ေတြ၊ သံသယ ပြားစရာေတြ ရွိေနသလို ႏိုင္ငံတကာကလည္း ဒီအဓိကရုဏ္းၾကီးက ဘာေၾကာင့္ျဖစ္လာသလဲဆိုတဲ့အေပၚမွာ အာရံုခံေနၾကတဲ့ အခ်ိန္ အရင္းအျမစ္ကို ခ်ျပထားတာမ်ိဳး မရွိေသးပါ။ ေျမျပင္အေျခ အေနကို တိုက္ရိုက္ျမင္ေတြ႔ခဲ့တဲ့ ကိုမင္းကိုႏုိင္နဲ႕ NLD အမတ္ ဦး၀င္းထိန္တို႔ရဲ႕ မွတ္ခ်က္ကလည္း ကင္းတားနားအဆိုကို ေထာက္ခံေနတယ္ဆိုတာ သတိခ်ပ္ရမွာပါ။

    ျမန္မာျပည္ရဲ႕အလားအလာ

    တစ္နွစ္အတြင္းမွာတင္ အဓိကရုဏ္းေတြ စဥ္ဆက္မျပတ္ျဖစ္ေနတဲ့ ျမန္မာျပည္ထဲ ဘယ္သူေတြက ရင္းနွီးျမႇပ္ႏွံဖို႔ စြန္႔စားရဲပါ့မလဲ။ နုိင္ငံတကာ ရင္းနွီးျမႇပ္ႏွံမွဳေတြနဲ႔အတူ ဘာသာေပါင္းစံု လူမ်ိဳးေပါင္းစံု ၀င္လာမယ့္အေပၚမွာ ၉၆၉ ဆိုတဲ့ အဟန္႔အတားကို ဘယ္သူက တာ၀န္ယူေပးမလဲ။ စတဲ့ေမးခြန္းေတြ စီရရီထြက္ေပၚလာပါၿပီ။ အလားအလာမေကာင္းတဲ့ လကၡဏာလို႔ သံုးသပ္ၾကမွာျဖစ္သလို ႏုိင္ငံျခားေရာက္ ျမန္မာျပည္သား အသိပညာရွင္ အတတ္ပညာရွင္ေတြအေနနဲ႔လည္း ႏုိင္ငံတြင္း ျပန္လာဖို႔ စဥ္းစားစရာ ျဖစ္ေနပါၿပီ။

    ေနာက္ဆံုးအေျဖ

    အမ္-မီဒီယာအေနနဲ႔ ျမန္မာျပည္တြင္းက ဗုဒၶဘာသာဘုန္းေတာ္ၾကီးမ်ားသာမက အခ်ိဳ႕ေသာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားရဲ႕ လူသားခ်င္း စာနာမွဳ၊ ေမတၱာ ကရုဏာေရွ႕ထားၿပီး ေဆာင္ရြက္ၾကတဲ့ ေစတနာ့၀န္ထမ္း အမွဳမ်ားကို ၀မ္းေျမာက္ဂုဏ္ ယူစြာျဖင့္ အသိအမွတ္ျပဳ မွတ္တမ္းတင္ပါတယ္။

    ထို႔အတူ ဒီလိုအေရးအခင္းၾကီးမ်ိဳး ေနာက္ထပ္ မျဖစ္ေစဖို႔ အမ္-မီဒီယာက ရွဳေထာင့္က႑ တစ္ခုကေန တင္ျပခ်င္တဲ့ အေျဖမ်ား သို႔မဟုတ္ ေတာင္းဆိုမွဳမ်ားကေတာ့ –

    ၁) အၾကမ္းဖက္မွဳမွာ ဘာသာသာသနာမရွိပါ။ အစၥလာမ္ဘာသာေရးအဖြဲ႔ၾကီးေတြ သေဘာထားထုတ္ျပန္ခဲ့ သလိုပါပဲ၊ အေရျခံဳသံဃာ အခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳကို အေျခတည္ၿပီး ဘာသာသာသနာတစ္ခုကို ယိုးမယ္ဖြဲ႔ဖို႔ မျဖစ္ႏုိင္ပါ။ သို႔ေသာ္ လူမ်ိဳးဘာ သာေပါင္းစံု ပါ၀င္ေနတဲ့ ျမန္မာျပည္သူလူထုၾကီးထဲက အုပ္စုတစ္စုကိုေတာ့ျဖင့္ ငါးပိတုန္းက်ီးခ်ီသလို တတိတတိနဲ႔ မ်ိဳးမတုန္းသြားဖုိ႔ရာ သေဘာထား တင္းမာသူေတြ၊ သကၤန္းျခဳံၿပီး မူတစ္မ်ိဳးထြင္ ေနၾကတဲ့အုပ္စုေတြ၊ စတာေတြသာမက အခ်ိန္ကုိက္ ၀ါဒျဖန႔္မွိဳင္းတိုက္ သူေတြကိုပါ ေဖာ္ထုတ္ အေရးယူရပါမယ္။

    ၂) ဘာသာသာသနာအခ်င္းအခ်င္း သေဘာေပါက္နားလည္မွဳျမင့္ တက္ေစဖို႔ ၉၆၉ တရားပြဲေတြေနရာမွာ အေမရိကန္ သံအမတ္ၾကီး အဆိုျပဳတဲ့ interfaith dialogue ေတြ၊ ဖိုရမ္ေတြ၊ ဒါ့အျပင္ အေျခခံပညာေက်ာင္းမ်ားမွာပါ ကေလးမ်ား အၾကား အျမင္မၾကည္လင္မွဳေတြကိုကုစားေပးမယ့္ အစီအစဥ္ေတြနဲ႔ အစားထိုးရပါမယ္။

    ၃) ျပည္သူလူထုရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ကို ကာကြယ္ဖို႔၊ လံုျခံဳမွဳေပးဖို႔ဆိုတာ မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားယံုနဲ႔ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ လက္ေတြ႔အေကာင္ အထည္ေဖာ္မွဳေတြသာမက ေနာက္ကြယ္ၾကိဳးကိုင္လွဳပ္ရွားသူေတြကိုပါ ျပည္သူ႔ေရွ႕ ခ်ျပဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

    ၄) ဒါ့ေၾကာင့္ မိတၳီလာ အဓိကရုဏ္းစံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မတီရဲ႕ အစီရင္ခံစာက အဓိကအခ်က္အလက္မ်ားကို တိုက္ရိုက္ေျပာဆို တင္ျပတာမ်ိဳး ျဖစ္ေနၿပီး ႏုိင္ငံတကာရဲ႕ သို႔ေလာသို႔ေလာအေျခအေနမ်ားသာမက ျပည္သူလူထုရဲ႕ က်ီးလန္႔စာ စားေနရတဲ့အျဖစ္မ်ားကိုပါ ပေပ်ာက္သြားေစမယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။

    ၅) အေျခခံဥပေဒမွာ အတိအလင္းပါရိွတဲ့ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရးနဲ႔ လြတ္လပ္စြာ ကိုးကြယ္ပိုင္ခြင့္ကို ခ်ိဳးေဖာက္တဲ့ ဘယ္လို လုပ္ေဆာင္ေျပာဆိုခ်က္ကို မဆို ေက်ာသားရင္သား မခြဲျခားဘဲ တရားဥပေဒႏွင့္ အညီ အေရးယူေဆာင္ ရြက္ႏုိင္မယ့္ တရားေရးမ႑ိဳင္ အားေကာင္းမွန္ကန္ဖို႔ ေဆာင္ ရြက္ေပးေစ လုိပါတယ္။

    ၆) ယခင္ အာဏာရွင္ လက္ထက္မွာ “အမ်ိဳးေပ်ာက္မွာ စိုးေၾကာက္စရာ” လိုမ်ိဳး အပုတ္ခ်အျမတ္ထုတ္ ၀ါဒျဖန္႔တဲ့ စာအုပ္စာတမ္းေတြ လက္သိပ္ ထိုးျဖန္႔ခ်ိခဲ့ပါတယ္။ ယေန႔မွာေတာ့ အဲဒီစာအုပ္ပါ အေၾကာင္းအရာမ်ိဳးေတြကို ေပၚေပၚထင္ထင္ ေဟာေျပာ တင္ျပေနတာေတြ၊ အေခြမ်ား၊ စာအုပ္ မ်ားျဖန္႔ခ်ိေနတာေတြ ျပဳလုပ္ေနၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အုပ္စုႏွစ္ခုအၾကား အမုန္းတရား ပြားမ်ားျခင္းမ်ိဳးမရွိဖို႔အတြက္ ျပစ္မႈဆုိင္ရာဥပေဒ (ယခင္ ရာဇသတ္ႀကီး) အခန္း ၁၅ ဘာသာသာသနာ ဆုိင္ရာျပစ္မႈမ်ား ပုဒ္မ ၂၉၅(က) အား လက္ေတြ႔ အသက္၀င္လာေစ ဖို႔ ေဆာင္ရြက္ေပးေစ လိုပါတယ္။

    ေအးခ်မ္းသာယာေသာ လူမ်ိဳးသာသနာေပါင္းစံု စုစည္းရာ ဒီမိုကေရစီျပည္ေထာင္စုၾကီးကို လိုလားလ်က္ –