News @ M-Media

Tag: Burma

  • ဘာသာေရး သေဘာထား ေသးသိမ္ခဲ့ေသာ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ျမန္မာျပည္ (ဘာသာျပန္- ေဆာင္းပါး)

    ဇန္နဝါရီ ၃၊ ၂၀၁၄
    M-Media
    ဘာသာျပန္- ျမင့္မိုရ္ေမာင္ေမာင္

    WirathuBurma1-621x321
    (Photo-AP) ျပႆနာသံဃာ ဦး၀ီရသူ

    ယမန္ႏွစ္ကို ျမန္မာျပည္ရိွ မြတ္စ္လင္ ဆန္႔က်င္ေရးဆိုင္ရာ ဘာသာေရးတင္းမာသည့္ ႏွစ္တစ္ႏွစ္အျဖစ္ ျမင္ေတြ႕ခဲ့ရေလၿပီ။ယင္းသို႔ျဖစ္ေအာင္ အသံ အက်ယ္ေလာင္ဆံုး မီးေမႊးမႈိင္းတိုက္ခဲ့သူမွာ အစြန္းေရာက္သံဃာ ဦး၀ီရသူ ျဖစ္ေလ၏။

    ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ရခိုင္ျပည္နယ္၌ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား ႏွင့္ ရိုဟင္ဂ်ာ မြတ္စ္လင္ လူနည္းစုအၾကားရိွ တင္းမာမႈမွသည္ အၾကမ္းဖက္မႈသို႔ ေပါက္ကြဲ ထြက္လာရာ၀ယ္ ျပႆနာမ်ား စတင္ပြင့္အံလာခဲ့သည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဇြန္ႏွင့္ေအာက္တိုဘာလအတြင္း လူေပါင္း ၁၉၂ ဦးမွာ အုပ္စုဖြဲ႕အၾကမ္းဖက္မႈျဖင့္ အသတ္ခံရသည္။

    ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား တိုးပြားလာသည့္အျပင္ ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စ္လင္မ်ားသာမက၊ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံ မတူညီေသာ အျခားမြတ္စ္လင္မ္မ်ားရိွရာ ေဒသမ်ားထံ ပ်ံ႕ႏွံ႔လာၿပီး မြတ္စ္လင္ အားလံုး ပစ္မွတ္မ်ား ျဖစ္လာသည္။

    ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လတြင္ ထုတ္ေ၀ေသာ မြတ္စ္လင္ မ်ားအေပၚအၾကမ္းဖက္မႈအစီခံရင္ခံစာ၌ လူ႔အခြင့္အေရးကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ႏွင့္ ကေလာင္ရွင္မ်ား အဖြဲ႕ Physicians for Human Rights (PHR) ၏ အဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးျဖစ္သူ Bill Davis က  “ ျမန္မာျပည္က ေၾကာက္စရာ အၾကမ္းဖက္လႈိင္းႀကီးဟာ ရိုဟင္ဂ်ာကို ေက်ာ္လြန္ၿပီး ႏိုင္ငံတစ္၀ွန္း မြတ္စ္လင္မ္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြအထိ ပ်ံႏွံ႔ၿပီး အႀကီးအက်ယ္ပ်က္စီးနစ္နာေစခဲ့တယ္ ” ဟု ဆိုထားသည္။

    အဆုိးဆံုးျဖစ္ရပ္ကို ႀကံဳဆံုခဲ့ရသည္မွာ မြတ္စ္လင္ လူဦးေရ အေတာ္အတန္မ်ားျပားသည့္ ျမန္မာျပည္အလယ္ပိုင္းမွ မိတၳီလာၿမိဳ႕ပင္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၆ မွ ၂၉ ရက္အတြင္းက ျဖစ္သည္။ မြတ္စ္လင္ပုိင္ေရႊဆိုင္တစ္ခု၌ ၀န္ထမ္းအမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးႏွင့္ အေရာင္းအ၀ယ္လာလုပ္ေသာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦး အခ်င္းမ်ားရာမွ စတင္ခဲ့သည္။ ေဒါသထြက္ေနသည့္ လူအုပ္ႀကီး စုရံုးေရာက္ရိွလာၿပီး ရဲတပ္ဖြဲ႕မွလည္း ဆိုင္ရွင္ႏွင့္၀န္ထမ္းတို႔အား ဖမ္းခ်ဳပ္လိုက္သည္။

    သို႔ျဖင့္ အေျခအေနတည္ၿငိမ္သြား သေယာင္ရိွေသာ္လည္း အေရာင္းအ၀ယ္လာလုပ္သည့္ အမ်ဳိးသမီးေသဆံုးသြားသည္ဟု လုပ္ႀကံ သတင္း ျပန္႔သြားခဲ့၏။ ထိုအခါ သံဃာမ်ား အပါအ၀င္ လူအုပ္ႀကီးတစ္ခုသည္ ေရႊဆိုင္သို႔ ကမူးရႈးထိုး ေရာက္လာၾကေလသည္။ ယင္းလူအုပ္သည္ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားထက္ ပမာဏ မ်ားျပားေနသည္။ ၄င္းတို႔အေနျဖင့္ ဆိုင္ကို ဖ်က္ဆီးႏိုင္၏၊ သို႔ေသာ္ ထိုသို႔ျပဳမူၿပီးေနာက္ လူစုခြဲရမည္ဟု ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားက ထိုသူတို႔အား ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။ လူအုပ္ႀကီးက ဆိုင္ကို ဖ်က္ဆီး၍ ပစၥည္းမ်ား၀င္ယူၾကကာ အနီးအနားရိွ မြတ္စ္လင္ ေစ်းဆိုင္မ်ားစြာကိုလည္း ေသာင္းက်န္း ဖ်က္ဆီးလိုက္ေလသည္။

    ၄င္းေနာက္တြင္ မြတ္စ္လင္ အမ်ဳိးသားအုပ္စုတစ္စုမွ သံဃာတစ္ဦးအား တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ လက္တုန္႔ျပန္သည္ဟု ယူဆဖြယ္ရာရိွၿပီး ယင္းသံဃာသည္ ရရိွခဲ့ေသာဒဏ္ရာျဖင့္ ေသဆံုးသြားေၾကာင္း သိရသည္။

    ဤသတင္းျပန္႔သြားသည့္အခါ လူတစ္ေထာင္ထက္ မနည္းေသာ လူရမ္းကားအုပ္စု ေရာက္ရိွလာၿပီး ေသာင္းက်န္းမႈဇာတ္လမ္း စတင္ခဲ့သည္။ အၾကမ္းဖက္မႈမွာ ႏွစ္ရက္ တိုင္တိုင္ျဖစ္ပြားလ်က္ မႏ ၱေလးတိုင္းရိွေဒသမ်ားထံသို႔လည္း ကူးစက္သြား၏။

    အဆံုးသတ္ေလလွ်င္ မဒ္ရာဆာ ေခၚ အစၥလာမ္ဘာသာေရး စာသင္ေက်ာင္းမွ ဆရာ ၄ ဦး ႏွင့္ ေက်ာင္းသား ၂၀ ေက်ာ္ အပါအ၀င္ လူ ၄၀ ေက်ာ္ သတ္ျဖတ္ခံရသည္။ ဆက္လက္ၿပီး မြတ္စ္လင္  အိမ္ေျခေပါင္း ၁၅၀၀ ႏွင့္ မိတၳီလာရိွ ဗလီ ၁၃ လံုးအနက္ ၁၂ လံုး ဖ်က္ဆီးခံရသည္။ ထိုေန႔ရက္မ်ား မတိုင္မီက မြတ္စ္လင္ အိမ္မ်ားကို မႈတ္ေဆးမ်ားျဖင့္ ၇၈၆ နံပါတ္အား ပံုေဖာ္ပက္ဖ်န္းခဲ့ေၾကာင္း၊ ၄င္းမွာ တိုက္ခိုက္ရမည့္အိမ္ေျခမ်ားအျဖစ္ ရည္ညႊန္းျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း PHR အစီရင္ခံစာ သုေတသီမ်ားထံ ေျပာျပခဲ့ၾကသည္။

    အၾကမ္းဖက္ျဖစ္စဥ္ေနာက္၀ယ္ မြတ္စ္လင္ ၁၆ ဦးကို ေထာင္ဒဏ္ ၂ ႏွစ္မွ တစ္သက္တစ္ကၽြန္း အထိလည္းေကာင္း၊ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ၂၈ ဦးကို ေထာင္ဒဏ္ ၃ ႏွစ္မွ ၁၅ ႏွစ္အထိလည္းေကာင္း အသီးသီး ခ်မွတ္လိုက္သည္။

    ရခုိင္ျပည္နယ္ျပင္ပ၌ ဤသည္မွာ အႀကီးမားဆံုးမြတ္စ္လင္ ဆန္႔က်င္ေရးလုပ္ရပ္ျဖစ္၏။ သို႔တေစ ႏိုင္ငံ့ေနရာအႏွံ႔အျပားတြင္ မြတ္စ္လင္ ဆန္႔က်င္ေရး အၾကမ္းဖက္မႈ အျခားျဖစ္စဥ္မ်ားကိုလည္း ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တစ္ေလွ်ာက္လံုး ေတြ႕ျမင္ရေပသည္။

    ၂၀၁၃ ခုနွစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီလတြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ သာေကတၿမိဳ႕နယ္ရိွ မြတ္စ္လင္ ေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းႏွင့္ေစ်းဆိုင္မ်ားအား ဖ်က္ဆီးလိုက္ၾကသည္။ ေက်ာင္း၏ေခါင္မိုးျပဳျပင္ရန္ ခြင့္ျပဳခ်က္ ရရိွၿပီးေနာက္ ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ေက်ာင္းေဆာင္ကို ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းအျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းသည္ဟု လြဲမွားစြာယူဆၾကေသာ လူတစ္စုမွ ဖ်က္ဆီးခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။

    ဧၿပီလ ၃၀ ရက္တြင္ ရန္ကုန္တိုင္း၊ ဥကၠံ၌ မြတ္စ္လင္ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးက ဆြမ္းခံၾကြလာေသာ ကိုရင္ငယ္အား မေတာ္တဆတိုက္မိၿပီး ၄င္း၏သပိတ္က်ကြဲသြားခဲ့၏။ သူမအား ထိန္းသိမ္းၿပီးသည့္ေနာက္ မြတ္စ္လင္ တို႔သည္ လက္တုန္႔ျပန္ရန္ လူစုေနသည္ဟူေသာ ေကာလဟလ ပ်ံ႕ႏွံ႔ေလသည္။ ထိုအခါ လူဦးေရ ၂၀၀ မွ ၃၀၀ ရိွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ လူအုပ္မ်ားသည္ လက္ဦးမႈရယူရန္ ဆံုးျဖတ္၍ အနီး၀န္းက်င္ေဒသမ်ားမွ မြတ္စ္လင္ ရြာမ်ားကို တိုက္ခိုက္ျခင္း၊ ေနအိမ္ႏွင့္ ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းတို႔ကို ဖ်က္ဆီးျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။ အနည္းဆံုး လူတစ္ဦး သတ္ျဖတ္ခံလိုက္ရသည္။

    ေမလ ၄ ရက္တြင္ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ဖားကန္႔၌ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ၃၀ ပါလူအုပ္က မြတ္စ္လင္မ္ပိုင္ ေနရာသံုးခုရိွ အိမ္ရာႏွင့္ဆိုင္ခန္းမ်ားအား အေၾကာင္းမဲ့တိုက္ခိုက္ခဲ့ၾကျပန္သည္။

    ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း လားရိႈးၿမိဳ႕၌ ေမလ ၂၈ ႏွင့္ ၂၉ ရက္တြင္လည္း အၾကမ္းဖက္မႈ ျဖစ္ေပၚလာရာ ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းတစ္လံုးအား မီးရိႈ႕ခဲ့ၾကသည္။ မြတ္စ္လင္ အမ်ဳိးသားတစ္ဦးသည္ ဓာတ္ဆီေရာင္းေသာအမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးအား ဓာတ္ဆီျဖင့္ ပက္ေလာင္းမီးရိႈ႕လိုက္သည့္သတင္းေနာက္ပိုင္း ယင္းသို႔ ျဖစ္ပြားခဲ့ရသည္။ ဂ်ာနယ္လစ္မ်ား ႏွင့္ လူမႈကယ္ဆယ္ေရးလုပ္သားမ်ားသည္ပင္ ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္း ၿခိမ္းေျခာက္ခံရသည္ဟု ဆိုၾကသည္။ ထိုက်ဴးလြန္သူအား ေထာင္ဒဏ္ ၂၆ ႏွစ္ ခ်မွတ္စီရင္လိုက္ေၾကာင္း သိရသည္။

    ေမလ ၂၉ ရက္တြင္ ပဲခူးတိုင္းရိွၿမိဳ႕ငယ္ေလးတစ္ၿမိဳ႕တြင္လည္း သမီးေယာက္ဖႏွစ္ဦး ခိုက္ရန္ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ တစ္ဦးမွာ မြတ္စ္လင္ ျဖစ္ၿပီး ေနာက္တစ္ဦးမွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ျဖစ္သည္။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ျဖစ္သူ ဒဏ္ရာ အနာတရျဖစ္ခဲ့ၿပီး ႏွစ္ဦးစလံုးကို ရဲဌာနသို႔ ပို႔ေဆာင္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ လူရမ္းကားအုပ္စု တစ္စုေရာက္ရိွစုရံုးလာၿပီး မြတ္စ္လင္ ျဖစ္သူအား အျပင္းထန္ဆံုး စီရင္ခ်က္ခ်ရန္ ေတာင္းဆိုၿပီးေနာက္ ဗလီတစ္လံုးႏွင့္ ဘာသာေရး စာသင္ေက်ာင္း တစ္ေဆာင္အား ဖ်က္ဆီးလိုက္သည္။

    ဇြန္လ ၃၀ ရက္တြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ သံတြဲၿမိဳ႕နယ္အတြင္း အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးကို မြတ္စ္လင္မ္ဟုယူဆရသူ အမ်ဳိးသား တစ္ဦး သို႔မဟုတ္ ႏွစ္ဦးက ဗလကၠာရျပဳခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။ လူ ၅၀ ခန္႔ရိွေသာ အုပ္စုသည္ ရဲစခန္းျပင္ပ၌ စုရံုးေသာင္းက်န္းခဲ့သည္။ ၄င္းေနာက္ ဆက္လက္၍ မြတ္စ္လင္အိမ္ေျခမ်ားစြာကုိဖ်က္ဆီးကာ မြတ္စ္လင္မ္သံုးဦးကိုလည္း တိုက္ခိုက္ခဲ့ၾကသည္။ ေနာက္တစ္ေန႔တြင္ ေနာက္ထပ္မြတ္စ္လင္မ္အိမ္တစ္လံုးကို မီးရိႈ႕ခဲ့ျပန္၏။ စက္တင္ဘာ ၂၉ မွ ေအာက္တိုဘာ ၂ ရက္ေန႔အထိ မြတ္စ္လင္မ္မ်ားကို ဗုဒၶဘာသာ၀င္လူရမ္းကားအုပ္စုမ်ား ဆက္တိုက္သတ္ျဖတ္ေသာ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားသည္ သံတြဲ၌ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။

    ကရင္ျပည္နယ္၊ ဖားအံၿမိဳ႕ရွိ သရက္ေတာဘုန္းႀကီးေက်ာင္းမွ သံဃာမ်ားသည္ ၾသဂုတ္လ ၂၀ ရက္ ႏွင့္ ၂၃ ရက္ တိုက္ခိုက္မႈတြင္ ပါ၀င္ေၾကာင္း သတင္းမ်ားရရိွခဲ့သည္။

    ၾသဂုတ္လ ၂၄ ရက္တြင္ စစ္ကိုင္းတိုင္း၊ ထန္းကုန္းရြာ၌ ဗုဒၶဘာသာ၀င္အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးကို မြတ္စ္လင္ အမ်ဳိးသား သံုးဦးမွ ဗလကၠာရျပဳက်င့္သည္ဟု ေကာလဟလ သတင္း ျပန္႔ကားေလသည္။ ရဲစခန္းအနီးတြင္ လူအုပ္မ်ားစုရံုးလာၾကၿပီး ညေနပိုင္း၌ အနီးအနားရိွရြာသားမ်ားပူးေပါင္းပါ၀င္လာၾကသည့္ေနာက္ မြတ္စ္လင္မ္တို႔အား စတင္ တိုက္ခိုက္ပါေတာ့သည္။ မြတ္စ္လင္ တို႔၏ အိမ္ရာ ၄၆ လံုး၊ ဆိုင္ ၁၂ ဆိုင္ႏွင့္ ဆန္စက္တစ္ခု မီးရိႈ႕ခံရသည္။ လံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္တို႔မွာ ရပ္ၾကည့္လ်က္သာရိွခဲ့ေၾကာင္း သတင္းမ်ားက ဆိုသည္။

    “ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႔က်င္ေရးကိစၥမ်ားအပါအ၀င္ ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါး လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားသည္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ဇြန္လမွ စတင္ၿပီး လူေပါင္း ႏွစ္သိန္းခြဲ ၀န္းက်င္ကို ေနရပ္စြန္႔ခြာျခင္းျဖစ္ေစခဲ့သလို – ေျမာက္မ်ားစြာေသာ ဗလီမ်ား၊ ဆယ္ဂဏန္းမွ်ေသာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းမ်ား၊ အိမ္ေျခေပါင္း တစ္ေသာင္းေက်ာ္ ပ်က္စီးမႈအက်ဳိးဆက္ ျဖစ္ေစခဲ့သည္ ” ဟု PHR အစီရင္ခံစာ၌ ေဖာ္ျပသည္။

    ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္တို႔၏ တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားမွာလည္း ေ၀ဖန္ရႈတ္ခ်ခံထားရသည္။ မိတၳီလာအေရး၌ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္တို႔ကို မဆိုစေလာက္သာေတြ႕ရၿပီး အေျခအေနအားထိန္းခ်ဳပ္ရန္ လံုးလံုးလ်ားလ်ား လက္လြတ္စပယ္ ေနခဲ့ၾကသည္။

    International Crisis Group ၏ အစီရင္ခံစာက ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ လက္ပံေတာင္းေၾကးနီတူးေဖာ္ေရးစီမံကိန္း ဆႏၵျပကန္႔ကြက္မႈတြင္ ရဟန္းေတာ္တစ္စုအပါအ၀င္ ဆႏၵျပသူမ်ားအား မီးေလာင္ဗံုးျဖင့္  ဆိုးရြားစြာတုန္႔ျပန္သည့္ လုပ္ရပ္ျဖစ္ပြားၿပီးသည့္ေနာက္ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားအေပၚ ျပင္းျပင္း ထန္ထန္ေ၀ဖန္ ရႈတ္ခ်မႈမ်ား ထြက္ေပၚလာခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္လည္း ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားအေနႏွင့္ ဖိဖိစီးစီးကိုင္တြယ္ရန္ စိတ္လက္ မပါသည့္ႏွယ္ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ႏိုင္ေပမည္ ဟု ဆိုထား၏။

    မိတၳီလာ ႏွင့္ လားရိႈးတြင္ အျဖစ္ဆိုးမ်ားႀကံဳေတြ႕ၿပီးခ်ိန္မွ စ၍ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားမွ ပိုမိုျမန္ဆန္ထိေရာက္စြာ တုန္႔ျပန္ကိုင္တြယ္လာၾကသျဖင့္ အုပ္စုဖြဲ႕ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားသည္ ရက္ေပါင္း မ်ားစြာ မျဖစ္ေတာ့ပဲ နာရီပိုင္းမွ်သာ ၾကာေညာင္းခဲ့သည့္အျပင္ အေသ အေပ်ာက္အပ်က္အစီးလည္း နည္းပါးခဲ့သည္ဟု သတင္းမ်ားက ေဖာ္ျပသည္။

    အၾကမ္းဖက္မႈႏွင့္မီးရိႈ႕မႈမ်ား၌ လူအခ်ဳိ႕ကို ရဲတပ္ဖြဲ႕မွ ဖမ္းဆီးကာ တရားစြဲဆိုထားသည္။ အစပိုင္းတြင္ မြတ္စ္လင္ မ်ားကိုသာ ဖမ္းဆီးလိမ့္မည္ဟု စိုးရိမ္မႈမ်ား ရိွေနခဲ့ေသာ္လည္း လက္ေတြ႕၌ ဖမ္းဆီးရံုးတင္ခဲ့သည့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အေရအတြက္မွာ မြတ္စ္လင္မ္တို႔ထက္ အေရအတြက္ မ်ားျပားခဲ့ေပသည္။ ဇူလိုင္လ ၂၅ ရက္တြင္ မိတၳီလာအေရးအတြင္း လူသတ္မႈ၊ ေစာ္ကားမႈ၊ အၾကမ္းဖက္မႈကို က်ဴးလြန္ခဲ့ေၾကာင္း သံဃာႏွစ္ဦးအပါအ၀င္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ၂၅ ဦးအား စစ္ေဆးေတြ႕ရိွရသည္ဟု ဆိုသည္။

    မႏၱေလးအေျခစိုက္ ဦး၀ီရသူ ဦးေဆာင္ေသာ ၉၆၉ ဗုဒၶဘာသာလႈပ္ရွားမႈ ေရပန္းစား အရိွန္ျမင့္တက္လာျခင္းကလည္း မြတ္စ္လင္ ဆန္႔က်င္ေရး အၾကမ္းဖက္မႈျဖစ္ေအာင္ တြန္းအားေပးျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေၾကာင္း ျပစ္တင္ေ၀ဖန္မႈရိွေနသည္။

    မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႔က်င္ေရးလႈံ႕ေဆာ္မႈေၾကာင့္ ဦး၀ီရသူမွာ ၂၀၀၃ မွ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္အထိ ေထာင္နန္းစံခဲ့သည္။

    ဗုဒၶဘုရားဂုဏ္ေတာ္ ၉ ပါး၊ ဓမၼဂုဏ္ေတာ္ ၆ ပါး ႏွင့္ သံဃာ့ဂုဏ္ေတာ္ ၉ ပါးတို႔ကို ၉၆၉ နံပါတ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့သည္။ ယင္းလႈပ္ရွားမႈမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး တိုးျမွင့္ရန္ျဖစ္သည္ဟု အယံုသြင္းခဲ့ၾကသည္။

    အျဖစ္မွန္၌မူ ၉၆၉ အဖြဲ႕သည္ အစြန္းေရာက္ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒေဖာ္ေဆာင္ေရး လႈပ္ရွားမႈသာျဖစ္ေနၿပီး၊ မြတ္စ္လင္မ္တို႔သည္ တိုင္းျပည္ကို သိမ္းပိုက္ရန္ႀကံစည္ေနသည္ဟု ၾကမ္းတမ္းေသာ စြပ္စြဲမႈမ်ားအား ဖန္တီးထားခဲ့သည္။

    ႏိုင္ငံ့လူဦးေရ ၅ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ်သာရိွေသာ မြတ္စ္လင္မ္တို႔က ႏိုင္ငံ့လူဦးေရ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ရိွေနေသာ လူမ်ားစုဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားကို အႏၱရာယ္ေပးၿခိမ္းေျခာက္ေနသည္ ဟူေသာ ယိုးစြပ္မႈမ်ားလည္း အပါအ၀င္ျဖစ္၏။ သို႔သာမကေသး ဂ်ိဟာ့ဒ္ကို တိတ္တိတ္ပုန္း ဖန္တီးမည့္သူမ်ားသည္ လည္းေကာင္း၊ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားကို ထိမ္းျမားျခင္းျဖင့္ ဘာသာေျပာင္းေစသူအား ေငြေၾကးေထာက္ပံ့ေပး ကမ္းသည့္ အစီအစဥ္သည္ လည္းေကာင္း ရိွေနသည္ဟုလည္း ဆိုၾကကုန္သည္။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇြန္လတြင္ ဦး၀ီရသူသည္ ဘာသာကြဲမ်ား ထိမ္းျမားေရးကို ပိတ္ပင္မည့္ ဥပေဒ တစ္ရပ္ျဖစ္လာရန္ ႏိႈးေဆာ္ခဲ့၏။

    ၉၆၉ အဖြဲ႕သည္ မြတ္စ္လင္မ္တို႔၏ စီးပြားေရးကို သပိတ္ေမွာက္ရန္၊ မိမိတို႔၏ က်ားကန္မႈကုိ အေျချပဳသည့္ ၉၆၉ နံပါတ္ကပ္၍ မိမိကိုယ္ကို ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အျဖစ္ေဖာ္က်ဴးထားေသာ သူတို႔၏ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ားကိုသာ အားေပးၾကရန္ တြန္းအားေပးလ်က္ရိွသည္။ မိမိတို႔၏ပင္ကိုယ္အျမင္ မည္သို႔ပင္ရိွေနေစကာမူ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ အမ်ားအျပားတို႔သည္ ၄င္းနံပါတ္ကို ထုတ္ေဖာ္ျပသထားၾက၏။ အခ်ဳိ႕မွာ ၉၆၉ ဂိုဏ္းသားတို႔၏ အၿငိဳးထားမႈအား ေၾကာက္ရြံျခင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ အခ်ဳိ႕မွာ ယင္းသို မျပသပါက စီးပြားေရးထိခိုက္မည္ကို စိုးရြံ႕ျခင္းေၾကာင့္ လည္းေကာင္း လိုက္ေလ်ာေနရေပသည္။

    မြတ္စ္လင္မ္တို႔ႏွင့္ ေရာင္း၀ယ္မႈျပဳလုပ္မိေသာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အခ်ဳိ႕ကို ၉၆၉ ဂိုဏ္းသားတို႔၏ ႏွိပ္စက္မႈရိွေၾကာင္းပင္လွ်င္ သတင္းမ်ား ထြက္ရိွလာခဲ့၏။

    ၉၆၉ အဖြဲ႕သည္ ၄င္းတို႔၏ သေဘာထားကို ထင္ဟပ္ေစေသာ လက္ကမ္း စာေစာင္မ်ား၊ ဒီဗီဒီမ်ားကို က်ယ္ျပန္႔စြာ ျဖန္႔ခ်ိထားၾကသည္။ ထိုအဖြဲ႕အားေထာက္ခံသည့္ ရဟန္း သံဃာတို႔သည္လည္း (မ)တရားပြဲမ်ား၊ ေဟာေျပာမႈမ်ားျဖင့္ တုိင္းျပည္ကို အစိပ္စိပ္အျမြာျမြာ ဆြဲၿဖဲလ်က္ရိွၾကသည္။

    လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ သာဓက တစ္ရပ္မွာ ဒီဇင္ဘာလအတြင္း မြန္ျပည္နယ္၊ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕မွ ၉၆၉ ဂိုဏ္း၀င္ ဘုန္းႀကီး ၇ ဦးတို႔သည္ ၉၆၉ ဂိုဏ္း၏သေဘာထားျဖန္႔ခ်ိရန္ ရခိုင္ျပည္နယ္သို႔ သြားေရာက္ခဲ့ေၾကာင္း ဧရာ၀တီသတင္းဌာနမွ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။ ရခိုင္ျပည္နယ္သည္ ရိုဟင္ဂ်ာ ဆန္႔က်င္ေရးအၾကမ္းဖက္မႈ စတင္ေပါက္ဖြားရာေဒသျဖစ္၏။

    ၉၆၉ ဂိုဏ္းသည္ မြတ္စ္လင္မ္ ဆန္႔က်င္ေရး အၾကမ္းဖက္မႈျဖစ္ပြားရန္ ႀကံေဆာင္ခဲ့သည္ မဟုတ္ဟု ဦး၀ီရသူမွ ျငင္းဆိုထားေသာ္လည္း၊ မိမိတို႔သည္ မြတ္စ္လင္မ္တို႔၏ ဇာတိမွန္ကို ျဖန္႔ခ်ိျခင္းေၾကာင့္ မြတ္စ္လင္မ္တို႔အေပၚ မ်ားစြာေသာ ဗမာလူမ်ဳိးတို႔က မုန္းတီးစိတ္၀င္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္မည္ ဟူ၍ သူ႔စကားထဲမွ ယင္းသေဘာထား တစ္စြန္းတစ္စကို ေတြ႕ရေလသည္။

    ၉၆၉ ဂိုဏ္းသည္ ဗုဒၶဓမၼ ရင္းျမစ္မ်ားစြာႏွင့္ ဆန္႔က်င္ေနသည့္တိုင္ေအာင္ ထိုအဖြဲ႕အား ဆန္႔က်င္ေျပာဆို၀ံ့သူဟူ၍ မဆိုစေလာက္မွ်သာ ရိွၾက၏။ ယင္းသို႔ျဖစ္ရျခင္းမွာ ၄င္းဂိုဏ္းသားတို႔သည္ အစၥလာမ္သာသနာ အေပၚတိုက္ခိုက္ေရးထက္ ဘာသာသာသနာတည္တံ့ေရးအလိုု႔ငွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားေသြးစည္းေရးကို ေဖာ္ေဆာင္ေနပါသည္ဟု ေၾကြးေၾကာ္ကာ မိမိတို႔ကိုယ္ကို ဘာသာေရး ကိုင္းရိႈ္င္းလြန္းေသာဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားအျဖစ္ အေရာင္ျခယ္ျပၾကသည္။ ထိုေရာအခါ လူထုတို႔သည္ မိမိတို႔၏ဗုဒၶဘာသာကို မိမိတို႔ ဖာသာေ၀ဖန္ တိုက္ခိုက္သကဲ့သို႔ျဖစ္သြားမည္ကိုစိုးေၾကာက္သျဖင့္ ထိုဂိုဏ္းႏွင့္ဆန္႔က်င္ေသာအသံ မထြက္၀ံ့ၾကျခင္းပင္။

    ဦး၀ီရသူ၏ထင္ေပၚမႈ ႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အ၀ွန္းရိွ မြတ္စ္လင္ မ္ဆန္႔က်င္ေရး ကမ္ပိန္း၏ေနာက္ကြယ္၌ ႏိုင္ငံေတာ္ အဆင့္ အာဏာပိုင္မ်ား ရိွေနသည္ဟု ဗမာလူမ်ဳိး ေဒါက္တာေမာင္ဇာနည္က ဇြန္လတြင္ ေျပာဆိုခဲ့သည္။

    ဦး၀ီရသူႏွင့္ ၉၆၉ဂိုဏ္းတို႔၏ မိႈင္းတိုက္ ထိုးဆြမႈမ်ားတြင္ ႏိုင္ငံအာဏာပိုင္မ်ားမွ အားေပး ရပ္တည္ထားျခင္း မရိွေၾကာင္းကိုလည္း ေသခ်ာေရရာေသာ သက္ေသသာဓကမ်ားလည္း မရိွျပန္ေခ်။

    အတိုက္အခံေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္သည္ပင္လွ်င္ ထိုဂိုဏ္းအား ဆန္႔က်င္သည့္စကား ေျပာမထြက္လာခဲ့ပါ။ ဤသည္မွာ သူမအား ရပ္တည္ေထာက္ခံေပးေနေသာ ၉၆၉ ဂိုဏ္းသားမ်ား (၀ါ) မြတ္စ္လင္မ္ ဆန္႔က်င္ေရးသမားမ်ားႏွင့္ အေခ်အတင္ျဖစ္ျခင္းမွ ေရွာင္လႊဲလိုသည့္ သူမ၏ႏိုင္ငံေရးသေဘာထားျဖစ္မည္ဟု မ်ားစြာေသာသူတို႔မွ ယံုၾကည္ထားသည္။

    ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္ဆန္႔က်င္ေရးအၾကမ္းဖက္မႈမ်ား၊ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္ေနမႈမ်ား၊ ယင္းလုပ္ရပ္ဆိုးမ်ားကို တာ၀န္ယူေျဖရွင္းျခင္း ကင္းမဲ့ေနမႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ စိုးရိမ္ေသာကေရာက္ေနေၾကာင္း လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢေကာ္မရွင္နာမင္းႀကီး Navi Pillay က ဇြန္လအတြင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့၏။

    ကၽြႏ္ုပ္တို႔၏အျမင္အရ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္၌ အေျပာင္းအလဲမွာ ဆင့္ပါးစပ္ႏွမ္းပက္ သေလာက္မွ်သာ ျဖစ္လ်က္ ျမန္မာမြတ္စ္လင္တို႔ အေပၚဖိႏွိပ္ျခင္းမွာ ေရွ႕ဆက္ေနဦးမည္သာတည္း။
    xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

    Mark Inkey ၏ သံုးသပ္ခ်က္သတင္းေဆာင္းပါး “2013: A year of religious intolerance in Burma” ကို  ျမင့္မိုရ္ေမာင္ေမာင္ မွ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျပန္ဆိုေရးသားသည္။

    —————————————-
    ** M-Media ၏ မူပိုင္ သတင္း/ေဆာင္းပါးမ်ား၊ ဘာသာျပန္ မ်ားကို အြန္လိုင္းမီဒီယာမ်ားတြင္ မည္သူမဆို လြတ္လပ္စြာကူးယူေဖာ္ျပႏို္င္ပါသည္။ ကူးယူေဖာ္ျပသူမ်ားအေနျဖင့္ M-Media မူရင္းလင့္ခ္ကို ထည့္ေပးဖို႔ ေမတၱာရပ္ခံအပ္ပါသည္။

    M-Media ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္မရိွဘဲ စီးပြားျဖစ္ ထုတ္ေဝေသာ Print Media မ်ားတြင္ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပျခင္းမ်ား လုံးဝ ခြင့္မျပဳပါ။
    ဆက္သြယ္ရန္ [email protected]

  • ျမန္မာျပည္မွာ အျပန္အလွန္ အၾကမ္းဖက္မႈ ဆိုတာ မရိွခဲ့ (ဘာသာျပန္ ေဆာင္းပါး)

    ႏိုဝင္ဘာ- ၂၈ ၂၀၁၃
    M-Media
    ေဆာင္းပါးရွင္- Rachel Wagley
    ဘာသာျပန္- ျမင့္မိုရ္ေမာင္ေမာင္

    rohingya-burma-470x313
    ဓာတ္ပံုအညႊန္း – အဓမၼေနရာေရႊ႕ေျပာင္းျခင္း ႏွင့္ ခြဲျခားခ်ဳိးႏွိမ္ဆက္ဆံျခင္း ခံစားေနရဆဲ ရိုဟင္ဂ်ာမ်ား
    (Evangelos Petratos EU/ECHO January 2013)

    ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၁၂ ရက္ေန႔တြင္ ကမာၻ႕ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံမွ ျမန္မာႏိုင္ငံအေရးႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ထုတ္ျပန္စာတစ္ေစာင္ ထြက္လာခဲ့သည္။ ျမန္မာျပည္ရိွ မြတ္စ္လင္မ္မ်ားကို တိုက္ခိုက္ရာ၌ “အျပန္အလွန္ အၾကမ္းဖက္မႈ”၊ “လူမ်ဳိးေရးအၾကမ္းဖက္မႈ”၊ “လူ႔အဖြဲ႕အစည္းဆိုင္ရာပဋိပကၡ” ဟူေသာအသံုးအႏႈန္းျဖင့္ ျမန္မာအစိုးရမွ အဖန္တလဲလဲ သံုးႏႈန္းေဖာ္ျပေနၾကသည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ႏွင့္ ေအာက္တိုဘာလအတြင္း ရခိုင္ျပည္နယ္၌ျဖစ္ပြားေသာ တိုက္ခိုက္မႈျဖစ္ရပ္မ်ားအေပၚ အထူးရည္ညႊန္းသံုးစြဲခဲ့ၾကသည္။ ယင္းအသံုးအႏႈန္းမ်ားမွာ အတိုင္းအတာတစ္ရပ္အထိေတာ့ လက္ခံႏိုင္ေသး၏။ သို႔ရာတြင္ ျမန္မာျပည္အႏွံ႔ ဆက္လက္ျဖစ္ပြားလာေသာ မြတ္စ္လင္မ္ ဆန္႔က်င္ေရးတိုက္ခိုက္မႈမ်ားကို ဤအသံုးအႏႈန္းမ်ားျဖင့္ လႊမ္းၿခံဳေဖာ္ျပေနသည္မွာ တိက်မွန္ကန္မႈမရိွသည္သာမက လူမိုက္အားေပး အဆင့္သို႔ပင္ ေရာက္သြားေစပါသည္။ မြတ္စ္လင္မ္တို႔သည္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္အတြင္း အၾကမ္းဖက္သားေကာင္မ်ား ႏွင့္ အၾကမ္းဖက္ က်ဴးလြန္သူမ်ား ႏွစ္မ်ဳိးလံုး တစ္ၿပိဳင္တည္းျဖစ္ေနသည့္ လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္း တစ္ရပ္ကဲ့သို႔ အထင္ေရာက္ေအာင္ အထင္လြဲအျမင္မွား သြားေစပါသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏မြတ္စ္လင္မ္ ဆန္႔က်င္ေရး အေနအထား၌ ဤသို႔အထင္မွားမႈသည္ မြတ္စ္လင္မ ္ဆန္႔က်င္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ားကို လက္ခံေအာင္ျပဳရာေရာက္ေန၏။ ထို႔အျပင္ ဤလႈပ္ရွားမႈမ်ားအတြင္း အာဏာပိုင္မ်ား၏ ပါ၀င္ပတ္သက္ က်ဴးလြန္ေနမႈမ်ားကိုလည္း အာရံုလႊဲလိုက္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။

    ရခိုင္ျပည္နယ္၌ျဖစ္ေစ ျမန္မာႏို္င္ငံ အတြင္းပိုင္း၌ျဖစ္ေစ လူမ်ဳိးေရး ဘာသာေရးဆိုင္ရာ ဆက္ဆံမႈမ်ားမွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အာဏာပိုင္တို႔၏ ေကာက္က်စ္မႈ၊ ဘက္လိုက္မႈ၊ စြက္ဖက္ေစာ္ကားေျပာဆိုမႈ၊ အစီအစဥ္ခ် မႈိင္းတိုက္မႈမ်ားအေပၚ အေျခခံ၍ မယံုႏိုင္စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ ရႈပ္ေထြးသြားရသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ ဤႏွစ္ပိုင္းအတြင္း တိုက္ခိုက္မႈမ်ားသည္ အျပန္အလွန္/ပဋိပကၡ ဟူ၍ မဟုတ္ေလၿပီ။ အျပန္အလွန္အၾကမ္းဖက္မႈ (တစ္နည္း) ပဋိပကၡ Communal Violence ဟူသည္ ဥပမာအားျဖင့္ လူမ်ဳိး သို႔မဟုတ္ ဘာသာေရးအုပ္စုႏွစ္စု အတြင္း အျပန္အလွန္အၾကမ္းဖက္/တိုက္ခိုက္မႈကို ေဖာ္ျပသံုးႏႈန္းသည့္ ေ၀ါဟာရ တစ္ခုျဖစ္၏။ အုပ္စု ၂စု သို႔မဟုတ္ ၄င္းတို႔ထက္ ပိုမိုပါ၀င္ေနသည့္ အုပ္စုမ်ားမွာ အၾကမ္းဖက္ က်ဴးလြန္သူမ်ားႏွင့္ အၾကမ္းဖက္ခံ သားေကာင္မ်ားအျဖစ္ ေခၚဆိုႏိုင္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္မွ စ၍ ျမန္မာႏိုင္ငံရိွ မြတ္စ္လင္မ္တို႔မွာ စတင္ အၾကမ္းဖက္ က်ဴးလြန္မႈမ်ဳိး မျပဳထားၾက။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား ဦးေဆာင္သည့္ ၀ါဒျဖန္႔လႈံ႕ေဆာ္မႈမ်ား၊ မီဒီယာမ်ား၊ ခြင့္ျပဳခ်က္မ်ား၊ ခြဲျခားျခင္းအေျခတည ္ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ ဘာသာေရး လႈပ္ရွားမႈမ်ား၊ မဲေပးခြင့္ မရေစမႈမ်ား၊ ဘက္လိုက္တရားစီရင္မႈမ်ား၏ ဓားစားခံ သားေကာင္တို႔မွာ မြတ္စ္လင္မ္မ်ားသာလွ်င္ ျဖစ္ေနေၾကာင္း ရွင္းလင္း ထင္ရွားလ်က္ရိွေနေပသည္။

    အျပန္အလွန္၊ ပဋိပကၡ ႏွင့္အလားတူ သံုးႏႈန္းေဖာ္ျပမႈမ်ားက ဆိုးက်ဳိးႏွစ္ရပ္ကို ေပၚေပါက္ေစသည္။
    ၁။ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႔က်င္ေရး အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား၏ ဇာစ္ျမစ္ႏွင့္ သေဘာ သဘာ၀ကို နားလည္မႈလြဲမွားႀကီးထြားလာေစသည္။
    ၂။ အၾကမ္းဖက္မႈကို အားေပးေနသည့္ ခြဲျခား ဆက္ဆံမႈဆိုင္ရာ ဥပေဒႏွင့္ႏိုင္ငံေရး ဆက္စပ္မႈမ်ားကို မျမင္ေတာ့ဘဲ မြတ္စ္လင္မ္ႏွင့ ္ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႔၏ ေအာ္သံမ်ား အေပၚ ျပည္သူတို႔မွ စိတ္၀င္သြားေစရန္ ဦးတည္လိုက္ျခင္းျဖင့္ အၾကမ္းဖက္မႈအတြင္း အစိုးရ၏ပါ၀င္မႈအခန္းက႑အား ျပည္ဖံုးကားခ်လိုက္ရာ၌ အေထာက္အကူျဖစ္ေစသည္။

    ဤဆိုးက်ဳိးႏွစ္ရပ္က ျပႆနာေျဖရွင္းေရး၏လမ္းေၾကာင္း အစစ္အမွန္ကို အစေဖ်ာက္လိုက္ပါေတာ့သည္။

    ယင္းသို႔သံုးႏႈန္းလိုက္ျခင္းေၾကာင့္ မီဒီယာႏွင့္ ကမာၻ႕ဇာတ္စင္ေပၚရိွသူမ်ားသည္ ျပႆနာ၏ အေၾကာင္းရင္းမွန္မွ လမ္းေခ်ာ္ကာ၊ လူထု အေတြးအျမင္ႏွင့္မူ၀ါဒမ်ားကို အမွားမွား အယြင္းယြင္းျဖစ္ေစေသာ ေဆြးေႏြးျငင္းခံုမႈမ်ားထဲ နစ္၀င္သြားၾကသည္။ အကယ္၍မ်ား အျပန္အလွန္အၾကမ္းဖက္မႈ (၀ါ) ပဋိပကၡျဖစ္စဥ္မွန္ပါက ယင္းျပႆနာမ်ားအေပၚ အုပ္စုအားလံုးမွ တူညီစြာ ျပစ္တင္ေ၀ဖန္ရႈတ္ခ်မႈမ်ား ရိွရေပမည္။ ယခုေသာ္ တကယ့္သားေကာင္မ်ားမွာ တရားစီရင္ေရးႏွင့္ဥပေဒစိုးမိုးေရး၌ က်ဴးလြန္သူမ်ားထက္ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္းဆက္ဆံခံေနရ၏။ အေၾကာင္းေသာ္ သူတို႔သည္သာ က်ဴးလြန္သူတရားခံမ်ားအျဖစ္ တမင္ေကာက္က်စ္စြာ အသိသြင္းခံရေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေပသည္။ သူတို႔၏ လူမ်ဳိးစု၊ ဘာသာေရးအသင္းအဖြဲ႕မ်ားပင္လွ်င္ ထိုအစြန္းအထင္း မကင္းစင္ခဲ့။

    ဤအေရးအရာမ်ားကို အျပန္အလွန္/ပဋိပကၡအျဖစ္ ေဖာ္ျပေနျခင္းသည္ – ဗမာလူမ်ဳိးႏွင့္ဗုဒၶဘာသာမဟုတ္သူမ်ားမွာ ႏိုင္ငံသားျဖစ္ျခင္းႏွင့္တင္းျပည့္က်ပ္ျပည့္မထိုက္တန္ ဟူသည့္ အေတြးအျမင္အား အေျချပဳထားေသာ ဗမာအစိုးရ၏ လူမ်ဳိးဘာသာခြဲျခားျခင္းမူ၀ါဒအေပၚလည္း အျမင္လွ်မ္းသြားေစျခင္းျဖစ္သည္။ အစိုးရသည္ ႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာကတည္းက ၄င္း၏လူမ်ဳိးဘာသာခြဲျခားေရးအစီအမံအား – ခြဲျခားခ်ဳိးႏွိမ္ဆက္ဆံေသာဥပေဒႏွင့္လည္းေကာင္း၊ လူနည္းစုမြတ္စ္လင္မ္တို႔အေပၚ ထင္သာျမင္သာ အၾကမ္းဖက္မႈႏွင့္လည္းေကာင္း အလ်ဥ္မျပတ္ေအာင္ ဖန္တီးထားခဲ့၏။

    ၁၉၇၈ ခုႏွစ္ နဂါးမင္းစီမံခ်က္/စစ္ဆင္ေရးက ျမန္မာအစိုးရ၏ခြဲျခားခ်ဳိးႏွိမ္ဆက္ဆံမႈအစီအမံအား နားလည္သေဘာေပါက္ေစသည့္ မီးေမာင္းထိုးျပခ်က္တစ္ခုျဖစ္သည္။ ၄င္းစစ္ဆင္ေရးကာလအတြင္း ရိုဟင္ဂ်ာ ႏွင့္ လူနည္းစု၀င္အျခားအုပ္စုမ်ား၏ တရား၀င္တည္ရိွမႈကို ပယ္ဖ်က္ေသာအားျဖင့္ အာဏာပိုင္ႏွင့္ေဒသခံတို႔မွ သတ္ျဖတ္ျခင္း၊ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာေစာ္ကားခ်က္၊ ဖ်က္ဆီးမႈတို႔ကို သံုး၍ မ်ဳိးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္ေအာင္ ႀကံေဆာင္ခဲ့ၾကသည္။ ထိုစဥ္က ရခိုင္ျပည္ရိွ ရိုဟင္ဂ်ာေပါင္း ႏွစ္သိန္းမွာ ျမန္မာျပည္ျပင္ပသို႔ ေမာင္းထုတ္ခံၾကရသည္။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္မ်ား တစ္ေလွ်ာက္တြင္လည္း ရိုဟင္ဂ်ာႏွင့္ အျခားမြတ္စ္လင္မ္တို႔ကို တမင္ႀကံစည္ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။

    မြတ္စ္လင္မ္တို႔အေပၚ သမိုင္းႏွင့္ခ်ီ၍ ခြဲျခားခ်ဳိးႏွိမ္ဆက္ဆံမႈမ်ားက ၂၀၁၂-၂၀၁၃ တိုက္ခိုက္မႈအားလံုးနီးပါး၌ အစိုးရလံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားကို ငုတ္တုတ္ရပ္ၾကည့္ေစခဲ့သည္ သာမက၊ ၄င္းတို႔သည္ မြတ္စ္လင္မ္တို႔အား အၾကမ္းဖက္သည့္ ျဖစ္ရပ္ အမ်ားအျပားတြင္လည္း ပါ၀င္ေစခဲ့သည္အထိ ခြင့္ျပဳခံရသည္။

    ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လမွစတင္လာေသာ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႔က်င္ေရးတိုက္ခိုက္မႈမ်ားသည္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးတို႔၏ အစၥလာမ္ဆန္႔က်င္ေရးလက္ကမ္းစာေစာင္မ်ား၊ ၀ါဒျဖန္႔ လႈံ႕ေဆာ္မႈမ်ားအားျဖင့္ အစိုးရက ကန္႔လန္႔ကာေနာက္ကြယ္မွ စံနစ္တက် ႀကိဳတင္ႀကံစည္ထားျခင္း ျဖစ္သည္။ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႔က်င္ေရး၌ အမည္ပ်က္ျဖင့္ေက်ာ္ၾကားလွေသာ ဦး၀ီရသူအား က်ားက်ားမီးယပ္ အကာအကြယ္ေပးေနသည့္ သမၼတဦးသိန္းစိန္ကိုယ္တိုင္က “ ရိုဟင္ဂ်ာျပႆနာ၏ တစ္ခုတည္းေသာ အေျဖမွာ ၄င္းတို႔အားလံုးကို ႏိုင္ငံမွ ထြက္ခြာသြားေစျခင္း သို႔မဟုတ္ ဒုကၡသည္ စခန္းသို႔ ပို႔ေဆာင္လိုက္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္ ” ဟု လူသိရွင္ၾကား ဆိုဖူးသည္။ သူ႔ရည္မွန္းခ်က္မွာ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ အတိုင္းအတာ တစ္ရပ္အထိ ျပည့္၀ခဲ့သည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္မွစ၍ ရိုဟင္ဂ်ာေပါင္း တစ္သိန္းေလးေသာင္းခန္႔မွာ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားအတြင္း အက်ယ္ခ်ဳပ္ အက်ဥ္းသားဘ၀သို႔ ဆိုက္ေရာက္ခဲ့ၿပီး ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာမွာ ႏိုင္ငံစြန္႔ထြက္ေျပးခဲ့ၾကရသည္။ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားျဖစ္ပြားသည္ကို အစိုးရဖက္မွ ၀န္ခံေနေသာ္လည္း ၾကား၀င္တားျမစ္ျခင္း မရိွသည့္အျပင္ ဦးစားေပး စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈလည္း မျပဳခဲ့ေခ်။ ဤသို႔ျဖစ္ေနျခင္းမွာ ယင္းတိုက္ခိုက္မႈမ်ားသည္ အစိုးရ၏ လူမ်ဳိးဘာသာ ခြဲျခားေရးမူ၀ါဒမွ ကၽြံထြက္လာသည့္ေျခလွမ္းထဲမွ ျဖစ္ေနျခင္းေၾကာင့္ပင္။ ထို႔အတူ ထိုတိုက္ခိုက္မႈမ်ားေၾကာင့္ အစိုးရ၏ အင္အားႏွင့္ၾသဇာကို ပို၍ ႀကီးမားလာေစသည္ဟု ကၽြမ္းက်င္သူအခ်ဳိ႕မွဆိုၾကသည္။

    တစ္ဖက္သတ္ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားကို ပဋိပကၡဟု သံုးႏႈန္းျခင္းက မုသာ၀ါဒ လမ္းေၾကာင္းမွား တစ္ရပ္ ျဖစ္သည့္အျပင္ လူ႔ အဖြဲ႕အစည္းႏွစ္ရပ္၏ အတြင္းအျပင္၌ လိမ္ညာသြတ္သြင္းထားမႈ တည္တံ့ေအာင္ အားျဖည့္ေပးရာေရာက္ေန၏။ ကုလသမဂၢႏွင့္ အျခား ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းတို႔သည္လည္း အျပန္အလွန္ပဋိပကၡအေရးဟု ရႈျမင္သြားၿပီး လူမ်ဳိးေရးဘာသာေရး တင္းမႈမ်ားအေပၚ ေျပၿငိမ္းေလ်ာ့ပါးေစရန္ ျမန္မာအစိုးရ အတြက္ အင္တိုက္အားတိုက္ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ျဖစ္လာၾကကုန္သည္။ သို႔ေစကာမူ ျမန္မာ အစိုးရမွာကား လူမ်ဳိးေရးဘာသာေရး တင္းမာမႈမ်ားကို ေျဖေလ်ာ့ေပးသူျဖစ္လာရန္ေ၀းစြ၊ ၄င္းကိုယ္တိုင္ကပင္ မြတ္စ္လင္မ္မ်ားအေပၚ ခြဲဲျခားဆန္႔က်င္မႈ၏ အဓိကေသာ့ခ်က္၊ လူမ်ဳိးေရးဘာသာေရး အဓိကရုဏ္းျဖစ္လာေအာင္ မီးေမႊးရာ၌ ကၽြမ္းက်င္သူ၊ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ ဤက႑၌ ေပါက္ေျမာက္ေစခဲ့သူ ျဖစ္ေနေလ၏။

    မုသာ၀ါဒလမ္းေၾကာင္းမွားက ႏိုင္ငံတကာအေရးလႈပ္ရွားသူမ်ားအတြက္ နက္ရိႈင္းခက္ခဲသည့္ ျပႆနာမ်ားကို အေျခခံက်က် ေဖာ္ထုတ္တင္ျပမႈမွ ေရွာင္လႊဲႏိုင္သည့္ ဆင္ေျခတစ္ခုျဖစ္လ်က္ရိွသည္။ အၾကမ္းဖက္မီးေမႊးရာ၌ လည္းေကာင္း၊ အၾကမ္းဖက္မႈေရွ႕ဆက္ေနမႈ၌လည္းေကာင္း အလြန္ၾသဇာေညာင္းလွေသာ ထိုအေျခခံျပႆနာမ်ားဟူသည္ ျပစ္ဒဏ္မွ ကင္းလြတ္ေအာင္ စံနစ္တက် ဖန္တီးထားျခင္း၊ ဥပေဒေၾကာင္းအရ ခြဲျခားခ်ဳိးႏွိမ္ဆက္ဆံျခင္း၊ အစိုးရ၏မူ၀ါဒႏွင့္ပါ၀င္ ပတ္သက္ေနမႈမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ အကယ္၍ လူမႈေရးတင္းမာမႈမ်ားကို မဆိုင္းမတြ ေျဖခ်ေလ်ာ့ပါးႏိုင္ေစသည့္ တိုင္ေအာင္ ျမန္မာ့ အေရးအား ေျဖရွင္း၌ မရႏိုင္ေသးေခ်။ ႏိုင္ငံတြင္းရိွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ႏွင့္ မြတ္စ္လင္မ္တို႔အၾကား  အခိုင္အမာစိုက္ထူထားသည့္ အၾကမ္းဖက္မႈ၏ အရင္းအျမစ္မ်ားအတြင္းမွသာလွ်င္ အေျဖထုတ္ႏိုင္ပါမည္။

    အာဏာပိုင္အစိုးရ၏ အခန္းက႑ပါ၀င္ေၾကာင္း လက္ခံထုတ္ေဖာ္မႈ မရိွဘဲ ျမန္မာႏိုင္ငံရိွ မြတ္စ္လင္မ္ ဆန္႔က်င္ေရး အၾကမ္းဖက္မႈအား အေျဖရွာရန္ ခ်ဥ္းကပ္ စူးစမ္းျခင္းက ရူးသြပ္မႈသာ ျဖစ္ခ်ိမ့္မည္။ မည္သည့္အေၾကာင္းရင္းေၾကာင့္ မြတ္စ္လင္မ္ေရးရာျပႆနာျဖစ္ရသည္ကို တိက်ပီျပင္စြာ သတ္မွတ္ေဖာ္ျပႏိုင္ရပါမည္။ အဖိႏွိပ္ခံလူနည္းစု တစ္ရပ္အေပၚ ဆန္႔က်င္တိုက္ခိုက္မႈမ်ား စံနစ္တက် က်ယ္ျပန္႔လာေအာင္ အာဏာပိုင္မ်ားမွ ေဖာ္ေဆာင္အားေပးေနျခင္းတည္းဟူေသာ အခ်က္သည္သာလွ်င္ အျမန္ဆံုး အေျဖမွန္ရရိွေရးအတြက္ ပထမဦးဆံုး ႏွင့္ ပဓာနအက်ဆံုး ဦးတည္ေရွ႕ရႈရမည့္ေျခလွမ္းပင္ ျဖစ္ေပ၏။

    xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

    Rachel Wagley ၏ In Burma, There is No ‘Communal Violence’ သံုးသပ္ခ်က္ေဆာင္းပါးကို ျမင့္မိုရ္ေမာင္ေမာင္မွ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျပန္ဆိုေရးသားပါသည္။

  • ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္ ဒုကၡသည္မ်ားနဲ႕တဒဂၤဆံုစည္းမႈ (ဘာသာျပန္ ေဆာင္းပါး)

    စက္တင္ဘာ ၁၆- ၂၀၁၃
    M-Media
    ျမင့္မိုရ္ ေမာင္ေမာင္ ဘာသာျပန္ဆိုသည္။

    1
    (ဓာတ္ပံု- ခရုိင္အားကစားကြင္းရိွ ျပည္တြင္းဒုကၡသည္ယာယီစခန္း IDP Camp ကို ေနအိမ္သဖြယ္သေဘာထားေနရေသာ ဒုကၡသည္မ်ား)

    ၿပီးခဲ့တဲ့လအတြင္း ကုလသမဂၢလူ႕အခြင့္အေရးကိုယ္စားလွယ္ ေသာမတ္စ္ကင္တားနားဟာ မိတၳီလာၿမိဳ႕ထဲက မြတ္စ္လင္မ္ဒုကၡသည္မ်ား စခန္းကိုသြားေရာက္ႏိုင္ဖို႕ႀကိဳးစားစဥ္က လူရမ္းကားတစ္စုရဲ႕၀ိုင္းရံမႈကို ခံခဲ့ရတယ္။
    “ လူ ၂၀၀ ေလာက္ ရိွတဲ့ လူအုပ္ႀကီးက ကၽြန္ေတာ့္ ကားကို ၀ိုင္းၿပီး ရပ္တန္႕ေစခဲ့တယ္။ သူတုိ႕က ဆဲဆိုေအာ္ဟစ္ၿပီး ကားရဲ႕ျပဴတင္းနဲ႕တံခါးေတြကို ရိုက္ပုတ္ ကန္ေက်ာက္ခဲ့ၾကတယ္ ” လို႕ ကင္တားနားရဲ႕ေျပာဆိုခ်က္မွာ ေတြ႕ရတယ္။

    ဒါေပမယ့္ ျမန္မာအစိုးရကေတာ့ ဒါဟာ အေႏွာင့္အယွက္ေပးတာ မဟုတ္ပါဘူးတဲ့။ သမၼတရဲ႕ေျပာေရးဆိုခြင့္ရိွသူ ဦးရဲထြဋ္က ကင္တားနားဟာ အဲ့ဒီအျဖစ္အေပၚ အျမင္မွားအထင္လြဲတာပါဆိုၿပီး မီဒီယာအသိုင္းအ၀ိုင္းကို ေျပာၾကားခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီလူအုပ္ဟာ လူရမ္းကားေတြ လံုး၀ မဟုတ္ပါဘူးတဲ့။ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵျပယင္း ႀကိဳဆိုေနၾကတဲ့ လူစုပါတဲ့။ သူတို႕က ကင္တားနားကို စာတစ္ေစာင္ေပးႏိုင္ဖို႕ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကတာပါတဲ့။ အဲ့ဒီျဖစ္ရပ္မတိုင္ခင္ ရက္ပိုင္းေလာက္မွာ ႏိုင္ငံေရးကိစၥ အလ်ဥ္းမပါ၀င္ဘဲ ကၽြန္ေတာ္ နဲ႕ ဓာတ္ပံုဆရာ အင္ဒရူး စတင္းဘရစ္ဂ်္ တို႕က ကင္တားနားသြားခ်င္ခဲ့တဲ့ေနရာနဲ႕အနီးတစ္၀ိုက္ကလူေတြဆီ ေရာက္ရိွခဲ့တယ္။ ကုလသမဂၢရဲ႕နာမည္ႀကီးပုဂၢိဳလ္ေတြမဟုတ္ေတာ့ အဲ့ဒီလိုမ်ဳိး မႀကံဳဆံုခဲ့ရပါဘူး။ ကားကိုရပ္တန္႕ေစၿပီး ျပဴတင္းေပါက္ကတဆင့္ စာေတြကမ္းေပးဖို႕ ရာဂဏန္းရိွ လူတစ္စုရဲ႕ႏႈတ္ဆက္မႈမ်ဳိး မျဖစ္ခဲ့ၾကပါဘူး။

    ဒီႏွစ္အတြင္း ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြရဲ႕အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ အိုးအိမ္စြန္႕ခြာခဲ့ၾကတဲ့ မြတ္စ္လင္မ္ ၁၆၀၀ ေလာက္က IDP စခန္းမွာ ဇေ၀ဇ၀ါနဲ႕ ေနေနရစဲပါ။ ေရႊဆိုင္ ပိုင္ရွင္ မြတ္စ္လင္မ္တစ္ဦး နဲ႕ ေရႊေရာင္းသူဗုဒၶဘာသာ၀င္ တစ္ဦး အျငင္းပြားျပႆနာျဖစ္ရာကေန လမ္းအျပင္ဖက္ေရာက္လာၿပီး မြတ္စ္လင္မ္ ဆန္႕က်င္ေရး အၾကမ္းဖက္မႈ စတင္ခဲ့တာ ျဖစ္တယ္။ အေျခအေန အလွည့္အေျပာင္း ျမန္ဆန္လွပါတယ္။ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္စီးလာတဲ့ ဘုန္းႀကီးတစ္ပါးကို မြတ္စ္လင္မ္ေတြက ဆြဲခ်ၿပီး မီးရိႈ႕သတ္ျဖတ္တယ္ဆိုၿပီးတဲ့ေနာက္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြဟာ လက္စားေခ်ေသာအားျဖင့္ မြတ္စ္လင္မ္ေတြရဲ႕ ေနအိမ္၊ ဆိုင္ခန္းေတြကို မီးရိႈ႕ဖ်က္ဆီးခဲ့ၾကကုန္တယ္။ လူေတြကို လိုက္လံဖမ္းဆီးၿပီး မီးရိႈ႕သတ္ျဖတ္တဲ့အထိ ျဖစ္ကုန္တယ္။ ရဲေတြကေတာ့ ကူညီခြင့္မရိွလို႕လား ကူညီခ်င္စိတ္မရိွလို႕လား မသိဘူး။ အနီးမွာ ရပ္ၾကည့္လ်က္သာ ရိွခဲ့ၾကတယ္။

    ေနရာအႏွံ႕က အိုးအိမ္စြန္႕ခြာထြက္ေျပးရတဲ့သူေတြဟာ ၁၀၀၀၀ ကေန ၁၈၀၀၀ ၾကားမွာရိွၿပီး အနည္းဆံုး ၄၃ ဦး သတ္ျဖတ္ခံခဲ့ရတယ္။ မိတၳီလာ အာဏာပိုင္မ်ားရဲ႕အဆိုအရ လက္ရိွ ကယ္ဆယ္ေရး စခန္းေတြမွာ လူ ၄၀၀၀ ေလာက္ ရိွေနေၾကာင္း၊ မြတ္စ္လင္မ္ေတြအတြက္ စခန္း ၃ ခု နဲ႕ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြအတြက္ စခန္း ၁ ခု စီစဥ္ထားေပးထားေၾကာင္း သိရပါတယ္။

    2(ဓာတ္ပံု  ဗုဒၶဘာသာ၀င္အၾကမ္းဖက္အုပ္စုမ်ား ဖ်က္ဆီးသြားခဲ့ေသာ မိတၳီလာရိွမြတ္စ္လင္မ္ေနအိမ္အပ်က္အစီးပံုအၾကား ထိုင္ေနေသာ လူတစ္ဦး)

    စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအေပၚ အံုၾကြေပါက္ကြဲခဲ့တဲ့ ေရႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရးၿပီးတဲ့ေနာက္ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ဒီမိုကေရစီနဲ႕လြတ္လပ္မႈဖက္ကို စတင္ကူးေျပာင္းလာခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ကတည္းက ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြနဲ႕ မြတ္စ္လင္မ္ေတြအၾကား ထိပ္တိုက္ေတြ႕ေစမႈက ျပႆနာတက္လာေစခဲ့တယ္။

    ျမန္မာျပည္ရဲ႕အေနာက္ပိုင္းကမ္းေျမွာင္ေဒသတစ္ခုျဖစ္တဲ့ ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ ၂၀၁၂ ႏွစ္လယ္ပိုင္းက ေဒသခံ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြနဲ႕ ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စ္လင္မ္ေတြအၾကား အၾကမ္းဖက္မႈ စတင္ျဖစ္ပြားတယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာေတြက လူနည္းစု၀င္ တစ္ရပ္ျဖစ္ၿပီး ဗုဒၶဘာသာ၀င္ျမန္မာမ်ားက သူတုိ႕ကို ႏိုင္ငံသားအျဖစ္ လက္မခံၾကပါဘူး။ ရခိုင္ျပည္နယ္ထဲမွာ ဗုဒၶ ဘာသာ၀င္ေတြ နဲ႕ မြတ္စ္လင္မ္မ်ားအၾကား ကာလအတန္ၾကာေအာင္ တင္းမာမႈရိွေနခဲ့ၾကတယ္။ မိတၳီလာက်ေတာ့ လံုး၀ကြဲျပားျခားနားေနၿပီး မြတ္စ္လင္မ္ေတြရဲ႕ဆင္းသက္မႈ၊ ႏိုင္ငံသားျဖစ္မႈနဲ႕ ပတ္သက္လို႕ အျငင္းပြားမႈမရိွသလို သာမန္အေသးအဖြဲေလာက္နဲ႕ ပဋိပကၡျဖစ္ရတဲ့ရာဇ၀င္မ်ဳိးလည္း မရိွခဲ့တာ အမွန္ပါ။ အခုလို ရက္စက္မႈေတြ ပြင့္ထြက္လာလိမ့္မယ္လို႕ ဘယ္တုန္းကမွ် ထင္မထားဘဲ ဗုဒၵဘာသာ၀င္ေတြနဲ႕ သင့္တင့္မွ်တညီညြတ္စြာ အတူေနထိုင္လာခဲ့ေၾကာင္း ေဒသတြင္း မြတ္စ္လင္မ္မ်ားစြာတို႕က ဆိုပါတယ္။

    ဒီေျပာဆိုခ်က္ေတြအမွန္ျဖစ္ေၾကာင္း မြတ္စ္လင္မ္ေခါင္းေဆာင္နဲ႕ေရွ႕ေနတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ဦးေအာင္သိန္းက အတည္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ သူ႕ကို မိတၳီလာၿမိဳ႕ဗလီေတြထဲက အဖ်က္ဆီးမခံရပဲက်န္ရစ္ေနတဲ့ တစ္ခုတည္းေသာဗလီ၀တ္ေက်ာင္းေတာ္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြ႕ဆံုခဲ့ၾကပါတယ္။ အလားတူ အမည္မေဖာ္လိုတဲ့ အျခား မြတ္စ္လင္မ္မ်ားစြာကလည္း ေျပာျပၾကပါတယ္။ တိုက္ခိုက္မႈမျဖစ္ပြားခင္က မြတ္စ္လင္မ္နဲ႕ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြဟာ ေတာ္ေတာ္ေလး သင့္ျမတ္ေျပလည္မႈရိွၾကတယ္၊ အတူ သြားလာစားေသာက္စီးပြားလုပ္ေနခဲ့ၾကတာပါတဲ့။ အာဃာတ ေတာက္ေလာင္လာေအာင္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕အမုန္းတရား သြတ္သြင္းေဟာေျပာေနခ်က္ေတြက ျပစ္တင္ ရႈတ္ခ်စရာပါဘဲ။ ဒီလို အစၥလာမ္ဆန္႕က်င္ေရး အမ်က္သိုမုန္းတီးေရး တရားပြဲမ်ားစြာကို ဖန္တီးေနခဲ့သူကေတာ့ အစြန္းေရာက္ဘုန္းႀကီး အရွင္၀ီရသူ နဲ႕ သူ႕ေနာက္လိုက္ ၉၆၉ အဖြဲ႕သားေတြျဖစ္ၾကတယ္။ ၉၆၉ ဆိုတာ မ်ားမၾကာေသးတဲ့ကာလတစ္ခုကဖြဲ႕စည္းခဲ့တဲ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္အမ်ုဳိးသားေရး၀ါဒီအုပ္စုပါ။

    3

    ( ဓာတ္ပံု  –  မႏၱေလးၿမိဳ႕၊ ၉၆၉ အဖြဲ႕ဌာနခ်ုဳပ္ျဖစ္ေသာ မစိုးရိမ္ေက်ာင္းတိုက္မွ ဦး၀ီရသူ )

    သူ႕ေက်ာင္းတိုက္ကို ေရာက္ခဲ့စဥ္က မြတ္စ္လင္မ္ေတြဟာ ဘာသာေရးအဓိကရုဏ္းေတြကို စတင္ဖန္တီးသူေတြျဖစ္ေၾကာင္း၊ သူ႕ေနာက္လိုက္ေတြကေတာ့ မိမိကိုယ္ကိုကာကြယ္သူေတြသာျဖစ္ေၾကာင္း “ မြတ္စ္လင္မ္ အမ်ားစုဟာ ေသြးၾကြသူေတြျဖစ္ၾကတယ္။ ဒီလူမ်ဳိးေရးပဋိပကၡရဲ႕ အဓိက အေၾကာင္းရင္းဟာ သူတို႕ေတြပဲျဖစ္တယ္။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ျမန္မာလူမ်ဳိးေတြက သည္းညည္းမခံႏိုင္ေတာ့လို႕ သူတို႕ကို တန္ျပန္တိုက္ခိုက္ၿပီး ကိုယ္ပိုင္ဥပေဒနဲ႕စီရင္လိုက္တာပါဘဲ ” ဆိုၿပီး ဦး၀ီရသူက ကၽြန္ေတာ့္ကိုေျပာပါတယ္။

    မြတ္စ္လင္မ္မ်ားက ျမန္မာျပည္ကို ဒုကၡေရာက္ေအာင္လုပ္ေနတယ္လို႕ မၾကာခဏေဟာေျပာေနေပမယ့္ “ ဘာသာ အသီးသီးက လူေတြနဲ႕ ညီညြတ္မွ်တစြာေနထိုင္ဖို႕ အားလံုးကိုတိုက္တြန္းေနပါတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕သင့္ျမတ္ေရးထဲ ေနထိုင္ႏိုင္မယ့္အစီအစဥ္ကို စတင္ခ်မွတ္ေနပါၿပီ ” ဆိုၿပီး ျပႆနာ မွန္သမွ်ကေန ေရွာင္ၾကဥ္ဖို႕ႀကိဳးစားေနတယ္လို႕ ဦး၀ီရသူက ဆိုပါတယ္။

    မိတၳီလာၿမိဳ႕ခံ တစ္ခ်ဳိ႕က ဦး၀ီရသူရဲ႕စကားကို ပယ္ခ်ခဲ့ၾကတယ္။ ၉၆၉ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးရဲ႕တရားပြဲၿပီးတဲ့ေနာက္ မိတၳီလာတစ္ခြင္လံုးမွာ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးအတြက္ မိႈင္းတိုက္၀ါဒျဖန္႕စာေစာင္ေတြ၊ ဒီဗီဒီေတြကို ပလူပ်ံေအာင္ ျဖန္႕ျဖဴးခဲ့တယ္လို႕ ဆိုၾကပါတယ္။ “ ရခိုင္ျပည္နယ္အၾကမ္းဖက္မႈေနာက္ပိုင္း ဒီဖက္မွာ အမုန္းမိႈင္းတိုက္ တရားပြဲေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕လုပ္လာၾကတယ္။ ေဒသတြင္း အာဏာပိုင္ေတြကလည္း ဒါကိုရပ္ဆိုင္းေစဖို႕ ဘာဆိုဘာမွ မလုပ္ခဲ့ၾကပါဘူး ”။

    ၿမိဳ႕ခံရဲတပ္ဖြဲ႕ကလည္း မြတ္စ္လင္မ္ေတြကို စုရံုးခြင့္မျပဳပါဘူး။ “ တကယ္လို႕ သူတို႕အမိန္႕ကို မလိုက္နာယင္ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ထပ္မံျဖစ္ပြားဦးမယ္လို႕ အာဏာပိုင္ေတြက ကၽြန္ေတာ္တို႕ကို အၿမဲတေစ ဖိအားေပးေနပါတယ္ ” လို႕ ေတြ႕ဆံုခဲ့သူတစ္ဦးက ဆက္လက္ရွင္းျပတယ္။ ေဒါသအံုၾကြမႈေတြ ဆံုးခန္းတိုင္သြားေပမယ့္ သူကေတာ့ လံုၿခံဳၿပီလို႕ မခံစားရေသးဘူး၊ ယာယီဒုကၡသည္စခန္းေတြကေန မိမိေနအိမ္မ်ားကို ျပန္ခြင့္မျပဳဘဲ အာဏာပိုင္ေတြက အေၾကာင္းျပခ်က္အမ်ဳိးမ်ဳိးေပးေနပါတယ္ ဆိုၿပီး ဆိုပါတယ္။

    ၿမိဳ႕ထဲမွာ တင္းမာမႈေတြ ၾကြင္းက်န္ေနဆဲျဖစ္ၿပီး မြတ္စ္လင္မ္ေတြအေနနဲ႕ အက်ဥ္းအၾကပ္ထဲရိွေနဆဲဆိုတာေတြ႕ရတယ္။ မိမိတို႕ရဲ႕မိတ္ေဆြေတြ၊ မိသားစု၀င္ေတြကို သတ္ျဖတ္တဲ့ထဲမွာ အိမ္နီးခ်င္းေတြလည္း ပါ၀င္တယ္လို႕ လူမ်ားစြာက ေျပာၾကားၾကတယ္။ “ အၾကမ္းဖက္အုပ္စုထဲပါ၀င္တဲ့လူတစ္ခ်ဳိ႕ဟာ လွည့္ပတ္သြားလာေနဆဲပါဘဲ။ မိမိခင္ပြန္းကို သတ္ျဖတ္လိုက္သူကို သိခဲ့တဲ့ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးက သက္ဆိုင္ရာကို တိုင္ၾကားေပမယ့္ အာဏာပိုင္ေတြက လံုး၀ အေရးတယူမလုပ္ၾကပါဘူး ”။

    ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္ေတြအေပၚ ဖိႏွိပ္ဆက္ဆံမႈေတြနဲ႕ပတ္သက္လို႕ လူ႕အခြင့္အေရးသံုးသပ္ခ်က္အစီရင္ခံစာတစ္ေစာင္ကို ၿပီးခဲ့တဲ့ လေႏွာင္းပိုင္းမွာ ထုတ္ျပန္ခဲ့တယ္။ အနာဂတ္ကာလမွာ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈ၊ မ်ဳိးတုန္းရွင္းလင္းမႈအပါအ၀င္ အၾကမ္းဖက္မယ့္လကၡဏာအစြန္းအစေတြ ေတြ႕ေနရဆဲျဖစ္တယ္လို႕ ေဖာ္ျပထားတယ္။

    ဘက္လိုက္မ်က္ႏွာလႊဲထားမႈေတြ၊ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ၿပီး တရားရံုးမေရာက္သူေတြ၊ ႏွိပ္စက္မႈမွာ အားေပးအားေျမွာက္လုပ္တဲ့ ရဲ၀န္ထမ္းေတြရိွခဲ့ေၾကာင္း “ ရဲ၀န္ထမ္းေတြဟာ တိုက္ခိုက္မႈတစ္ခ်ဳိ႕အတြင္း တုိက္ရိုက္ပါ၀င္ပတ္သက္မႈ ရိွခဲ့ၾကတယ္။ က႑ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာလည္း တားဆီးမႈမရိွဘဲ ရပ္ၾကည့္ေနခဲ့ၾကတယ္ ” လို႕လည္း အစီရင္ခံစာထဲ ပါရိွေနတယ္။

    ဒီအစီရင္ခံစာကို  Bangkok Foreign Correspondents Club မွာထုတ္ျပန္တဲ့အခါ ေရးသားသူ ဘီလ္ ေဒးဗစ္ (Bill Davis) က “ ခုခ်ိန္မွာ ျပႆနာ ရပ္ဆိုင္းသြားခဲ့ၿပီျဖစ္ေပမယ့္ အၾကမ္းဖက္မႈကိုျဖစ္ပြားေစတဲ့ အေျခခံအခ်က္ကေတာ့ က်န္ရိွေနတုန္းပါဘဲ။ အဲ့ဒါက အမုန္းတရားအစဥ္အလာကိုဖန္တီးၿပီး ဆက္လက္ မီးစိမ္းျပဦးမယ့္ အမ်ဳိးအစားျဖစ္ေနပါတယ္ ” လို႕ ေျပာၾကားသြားခဲ့ပါတယ္။

    ေနာက္ဆံုးရ အခ်က္အလက္မ်ားက အဖမ္းခံရသူ ၈၇ ဦးမွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ၃၈ ဦးသာ ပါ၀င္ေနေၾကာင္း ျပသေနပါတယ္။ “ ဒီစီမံမႈထဲ အမွန္တကယ္ ပါ၀င္ေနသူ အမ်ားစုက လြတ္ေျမာက္ေနဆဲျဖစ္ပါတယ္။ အဖမ္းခံထားရသူေတြက ေနာက္လိုက္ သက္သက္ပါ။ ေခါင္းေဆာင္ေတြ မဟုတ္ၾကပါဘူး ” လို႕ ကၽြန္ေတာ္တို႕ကို IDP က မြတ္စ္လင္မ္တစ္ဦး ေျပာျပခဲ့တယ္။

    ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ အံုၾကြလာေအာင္ မႈိင္းတိုက္မႈအတြက္ ကန္႕လန္႕ကာေနာက္ကြယ္က တာ၀န္အရိွဆံုးသူေတြဟာ ဦး၀ီရသူနဲ႕သူ႕ေနာက္လိုက္ေတြသာျဖစ္တယ္လို႕ လက္ခံသူေတြ မ်ားစြာရိွေနၾကတယ္။ တိုင္းျပည္ကို ဒီမိုကေရစီ လမ္းေၾကာင္းကေနဖယ္ခြာၿပီး စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဖက္ျပန္လည္တြန္းပို႕လိုတဲ့ အာဏာပိုင္အခ်ဳိ႕က ႀကံေဆာင္မႈျဖစ္တယ္ လို႕လည္း အျမင္ရိွသူေတြ မနည္းလွပါဘူး။ မိတၳီလာရဲ႕ေစ်းကြက္၀င္ဧရိယာထဲက မြတ္စ္လင္မ္ေတြကို ဖယ္ထုတ္ၿပီး ျပန္လည္ ဆုပ္ကိုင္ရယူအျမတ္ထုတ္တယ္လို႕ သံုးသပ္သူေတြလည္း ရိွေနၾကပါတယ္။

    အျမင္ႏွစ္ရပ္လံုးထဲမွာ စစ္အာဏာရွင္ေဟာင္းေတြရဲ႕လက္တြဲေဖာ္ ခရိုနီအုပ္စုေတြဆိုတဲ့ စကားလံုးက ၀ိုင္းရံေနပါတယ္။ စစ္အာဏာရွင္အုပ္စုေဟာင္းေတြက မိမိတို႕ရဲ႕အာဏာ ဆက္လက္တည္ၿမဲဖို႕ (သို႕တည္းမဟုတ္) စီးပြားေရးတံခါးဖြင့္ခ်ိန္မွာ ပိုမိုၾကြယ္၀လာဖို႕ ခုတံုးလုပ္တာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ “ ဒီခရိုနီေတြနဲ႕အာဏာပိုင္ေတြဟာ တိုင္ျပည္ကို ေနာက္ျပန္ဆုတ္ေစခ်င္ၾကတယ္။ ဒီမိတၳီလာအၾကမ္းဖက္မႈႀကီးကို သူတို႕က စံနစ္တက် ႀကိဳတင္ႀကံစည္ ဖန္တီးခဲ့ၾကတာပါ ” ဆိုၿပီး ကုန္သည္တစ္ဦးက ကၽြန္ေတာ္တို႕ကို ဗလီထဲမွာ ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

    5

    ( ဓာတ္ပံု  – ဗုဒၶဘာသာ၀င္အၾကမ္းဖက္သမားတို႕မွ ဖ်က္ဆီးခဲ့ေသာ မိတၳီလာရိွ မြတ္စ္လင္မ္တို႕၏ေနရာတစ္ခု)

    ေရႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရးဦးေဆာင္ဆရာေတာ္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ဦးပုည၀ံသ ကလည္း ဒီအၾကမ္းဖက္မႈေနာက္ကြယ္မွာ ခရိုနီေတြရိွေၾကာင္း လက္ခံခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ ေငြေၾကးေလာဘ ဆိုတာထက္ လက္လႊတ္သြားတဲ့စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ျပန္လည္အသက္သြင္းလိုတာေၾကာင့္ ဒီလိုလုပ္တာလို႕ သူက အျမင္ရိွတယ္။ ျပည္တြင္း မြတ္စ္လင္မ္ေတြ ဘယ္ပံုဘယ္နည္း ႏွိပ္စက္ခံရတယ္ဆိုတာကို မေျပာၾကားမီ သူက “ ေျမပိုင္ဆိုင္ေရး နဲ႕ အက်င့္ပ်က္ျခစားမႈ ျပႆနာေတြ ရိွေနၾကတယ္ ” လို႕ ဆိုပါတယ္။ အာဏာပိုင္ေတြက မွန္ကန္တဲ့ အေထာက္အထားမျပႏိုင္ဘူးဆိုတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႕ မြတ္စ္လင္မ္ေတြကို ခုထိ ေျမျပန္မေပးေသးတာကေတာ့ ထင္ထင္ရွားရွားေတြ႕ေနရတယ္။ ေနရာေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားအတြက္ အေထာက္အထားဆိုတာ မက်န္ရိွခဲ့ပါဘူး။ (မီးရိႈ႕ဖ်က္ဆီးမႈထဲ ပါသြားၿပီေလ)။ ေျမေနရာျပန္ေပးဖို႕ျငင္းဆန္ျခင္းဟာ အကယ္၍ အဲ့ဒါေတြကို ျပန္လည္ျပဳျပင္ တည္ေဆာက္ယင္ ျမန္မာအစိုးရေဟာင္း အဖြဲ႕၀င္အမ်ားအျပားကို အႀကီးအက်ယ္ ခ်မ္းသာၾကြယ္၀သြားေစမွာျဖစ္ပါတယ္။

    ဒီျပႆနာနဲ႕စပ္လ်ဥ္းၿပီး ဘီလ္ေဒးဗစၥ က “ သူတို႕ကို အိမ္ျပန္ခြင့္မေပးဖို႕ အမိန္႕ေတြေပးထားၾကတယ္။ သူတို႕ဟာ ဒီေျမေတြကို တကယ္ပိုင္ဆိုင္ေၾကာင္း အေထာက္အထားေတြျပရမယ္လို႕ ဒီလူေတြက ေျပာတယ္။ ဒီလိုေျပာဆိုတဲ့ ပထမအေၾကာင္းက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေျမပိုင္ဆိုင္မႈစံနစ္ဆိုတာ မရိွပါဘူး (အားလံုးက ႏိုင္ငံပိုင္ေျမ ျဖစ္တယ္)။ ဒုတိယအခ်က္က အေထာက္အထားျပသႏိုင္ယင္ေတာင္မွ အိမ္ေတြဖ်က္ဆီးခံလိုက္ရၿပီျဖစ္လို႕ ဘယ္လိုမွ ရယူျပသလို႕မရေတာ့တာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္ ” လို႕ေျပာတယ္။ သက္ေသအခ်က္အလက္မရိွတဲ့အတြက္ ဒီသီအိုရီအတိုင္း အေသအခ်ာျဖစ္တယ္လို႕ အတည္ျပဳေျပာၾကားတာမ်ဳိးေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ “ (အဖ်က္ဆီးခံ) ေျမေနရာအမ်ားစုဟာ စီးပြားေရး နဲ႕ ကုန္ကူးသန္းမႈမွာ အေရးပါတဲ့ လမ္းမႀကီး တစ္ေလွ်ာက္ေပၚ တည္ရိွေနတယ္။ အထူးသျဖင့္ စီးပြားေရးလက္၀ါးႀကီးအုပ္လိုသူေတြအဖို႕ ဒီေျမေတြကို လိုခ်င္ေနတာအမွန္ပါဘဲ။ ကခ်င္ျပည္နယ္ နဲ႕ ကရင္ျပည္နယ္လို ျမန္မာျပည္ အျခားေဒသမ်ားမွာလည္း အာဏာပိုင္ေတြက အဓမၼေျမသိမ္းတဲ့ အလားတူအေျခအေနမ်ဳိး ရိွေနပါတယ္ ” ဆိုၿပီး ျဖည့္စြက္ေျပာဆိုသြားခဲ့တယ္။

    ဗလီထဲမွာ ေတြ႕ဆံုေျပာဆိုမႈၿပီးစီးတဲ့ေနာက္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ဟာ အၾကမ္းဖက္အပ်က္အစီးျမင္ကြင္းေတြကို ၾကည့္ရႈဖို႕ လမ္းသလားခဲ့ၾကပါတယ္။ ၿမိဳ႕ရဲ႕အခ်ဳိ႕အစိပ္အပိုင္းဟာ ေလေၾကာင္းစစ္ဆင္ေရးခံထားရသလိုမ်ဳိးနဲ႕ ခပ္ဆင္ဆင္ တူေနပါတယ္။ ေလလြင့္သူေတြကလည္း အပ်က္အစီးပံုထဲက ပစၥည္းေကာင္းေတြကို ရွာေဖြတူးဆြေနၾကတယ္။ မီးကၽြမ္းၿပိဳလဲေနတဲ့ အိမ္၀င္းတစ္ခုထဲမွာေတာ့ ဆိတ္ေက်ာင္းသားနဲ႕ဆိတ္အုပ္ေတြက သြားလာက်က္စားေနၾကတယ္။ အဲ့ဒီေနရာဟာ တစ္ခ်ိန္တုန္းက ေတာက္ေျပာင္ခမ္းနားတဲ့ စားေသာက္ခန္းတစ္ခု ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ခဲ့မွာပါဘဲ။ ခုခ်ိန္မွာေတာ့ ……….။

    6

    ( ဓာတ္ပံု  – အဖ်က္ဆီးခံမြတ္စ္လင္မ္အိမ္မ်ား၌ သြားလာက်က္စားေနသည့္ ဆိတ္မ်ား)

    ေန႕လည္စာစားၿပီးအခိုက္အတန္႕မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႕အတြက္စီစဥ္သူက အရပ္သားအသြင္ေဆာင္ထားတဲ့ ရဲေထာက္လွမ္းေရးအရာရိွတစ္ေယာက္ကို ၫႊန္ျပပါတယ္။ အဲ့ဒီလူဟာ ၿမိဳ႕လယ္နဲ႕အတန္ငယ္ လွမ္းတဲ့ေနရာတစ္ခုမွာ ကယ္ဆယ္ေရးစခန္းက လူတစ္ခ်ဳိ႕နဲ႕ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေမးျမန္းတာကို ေနာက္ေယာင္ခံ လိုက္ခဲ့တဲ့သူပါ။ အိမ္တစ္အိမ္မွာ IDP  ကလူတစ္ခ်ဳိ႕ကို ကၽြန္ေတာ္တို႕နဲ႕ေတြ႕ဆံုစကားေျပာဖို႕ ေခၚထုတ္လာခဲ့တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ အင္တာဗ်ဴးလုပ္ၾကမယ့္အိမ္ထဲကို စီစဥ္သူက အဲ့ဒီသူကို ၀င္ေရာက္ေစခဲ့တယ္။ ကၽြန္ေတာ္လည္း အဲ့ဒီလူနဲ႕အေပးအယူ တစ္ခုလုပ္ခဲ့တယ္။ သူက လက္ႏွစ္ဖက္လံုးသံုးၿပီး အင္ဒရူးက လက္တစ္ဖက္ထဲနဲ႕ လက္ေမာင္းလွဲအားၿပိဳင္လို႕ သူႏိုင္ယင္ အထဲမွာေစာင့္ၾကည့္ႏိုင္တယ္။ တကယ္လို႕ အင္ဒရူးကႏိုင္သြားခဲ့ယင္ သူက ထြက္ခြာသြားေပးရမယ္ဆိုၿပီးေတာ့ေပါ့။ ဆယ္မိနစ္ေက်ာ္ေက်ာ္ၾကာလြန္ သြားတဲ့ေနာက္ အဲ့ဒီလူက မအီမလည္ေအာင့္သက္သက္နဲ႕ ထြက္ခြာသြားရတယ္ေလ။

    သူက အေနာက္တိုင္းဂ်ာနယ္လစ္ႏွစ္ဦးကို ကိုင္တြယ္ဖို႕၊ ၿခိမ္းေျခာက္မႈလုပ္ဖို႕အေနအထား မရိွခဲ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ရဲ႕အင္တာဗ်ဴးအေၾကာင္းအရာ နဲ႕ စီစဥ္သူကိုေတာ့ ဒီလို သေဘာထားခ်င္မွ ထားပါလိမ့္မယ္။ “ျမန္မာ့ေႏြဦး” လုိ႕ဆိုရမယ့္အေျပာင္းအလဲျဖစ္ေနေသာ္လည္း၊ သမၼတဦးသိန္းစိန္က ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား အားလံုးကို လႊတ္ေပးမယ္လို႕ တစိုက္မတ္မတ္ဆိုေနေသာ္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ မြတ္စ္လင္မ္ေတြ၊ လူ႕အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားသူအေပါင္းက အေနာက္တိုင္း ဂ်ာနယ္လစ္မ်ားနဲ႕ေတြ႕ဆံုေျပာဆိုမႈအေပၚ ရဲေထာက္လွမ္းေရးနဲ႕သတင္းေပးေတြဖက္က ေရွ႕ဆက္ဒုကၡေပးလာမွာကို စိုးရိမ္မႈ ရိွေနတယ္လို႕ ေျပာျပၾကပါတယ္။

    ဇူလုိင္လတုန္းက အာဏာပိုင္ေတြကို ေထာက္ျပေျပာဆိုေလ့ရိွတဲ့ လႈပ္ရွားတက္ၾကြသူ ရိုဟင္ဂ်ာအမ်ဳိးသားႀကီးတစ္ဦးကို အေရးယူၿပီးေထာင္ခ်ခဲ့ၾကတယ္။ အဲ့ဒီပုဂၢိဳလ္ဟာ က်န္းမာေရးလည္း မေကာင္းသလို ေဆးကုသမႈခံယူခြင့္လည္း ေကာင္းေကာင္းမရခဲ့ပါဘူး။ ရခိုင္ျပည္နယ္ကယ္ဆယ္ေရးစခန္းက ယာယီတဲေတြကို ၿဖိဳလွဲေနတဲ့ ရဲ၀န္ထမ္းတစ္ေယာက္ရဲ႕ဓာတ္ပံုကို ေဖ့စ္ဘြတ္ေပၚတင္လိုက္တဲ့ လူမႈလႈပ္ရွားသူတစ္ဦးဟာလည္း ရက္သတၱပတ္ အနည္းငယ္အတြင္း အဖမ္းခံခဲ့ရပါတယ္။

    7

    ( ဓာတ္ပံု  – ကၽြႏ္ုပ္တို႕အား ေနာက္ေယာင္ခံလိုက္ခဲ့သည့္ ေထာက္လွမ္းေရးရဲအရာရွိ )

    ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတြ႕ဆံုခဲ့တဲ့ IDP စခန္းထဲကလူအားလံုးဟာ အၾကမ္းဖက္မႈစတင္စဥ္ကတည္းႀကံဳေတြ႕ရမႈကို ေျပာျပခဲ့တာ ထပ္တူထပ္မွ်ျဖစ္ေနပါတယ္။ သူတို႕ဟာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားနဲ႕ ကာလရွည္ၾကာစြာ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း အတူေနထိုင္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ တင္းမာမႈေတြ တျဖည္းျဖည္းျမွင့္တက္လာမႈကိုလည္း သတိထားမိခဲ့ၾကတယ္။ မိမိအိမ္ကို မီးတင္ရိႈ႕ခံလိုက္ရတဲ့ အၿငိမ္းစားရဲအရာရိွတစ္ဦးက “ ကၽြန္ေတာ္တို႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းက ဘာမွမက်ဴးလြန္ခဲ့ပဲနဲ႕ ဘာေၾကာင့္ဒီလိုျဖစ္ပ်က္ရတယ္ဆိုတာ မသိရပါဘူး ” လို႕ ေျပာပါတယ္။ မိမိရပ္ကြက္ထဲက ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြကို မိမိကိုယ္တိုင္ခ်က္ျပဳတ္ေကၽြးေမြးေပးတဲ့အထိ ရင္းႏွီးကၽြမ္း၀င္ခဲ့ၾကတာပါလို႕ ေနာက္တစ္ဦးကလည္း ဆိုျပန္တယ္။

    တိုက္ခိုက္မႈအတြက္ သူတို႕အားလံုး အျပစ္တင္တာကေတာ့ ဦး၀ီရသူ ပါဘဲ။ စစ္တပ္နဲ႕အာဏာပိုင္ေတြ ပါ၀င္ ပတ္သက္မႈရိွတယ္လို႕လည္း ေျပာၾကတယ္။ “ တစ္ခ်ိန္တုန္းက ကၽြန္ေတာ္တို႕ ၿငိမ္းခ်မ္းသင့္ျမတ္ေနခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ စံနစ္တက်ႀကံစည္ထားတဲ့ အမုန္းမီးေမႊးမႈ ပ်ံ႕ႏွံ႕လာခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီေနာက္ လူေတြၾကားထဲ ျဖည္းျဖည္းခ်င္း စိမ့္၀င္သြားခဲ့တာပါဘဲ ” လို႕ တစ္ဦးေသာသူက ရွင္းျပခဲ့တယ္။

    လူ႕အသိုင္းအ၀ိုင္းအခ်င္းခ်င္းအၾကားမွာ အယံုအၾကည္ကင္းမဲ့သြားခဲ့ပါၿပီ။ မိမိတို႕လံုၿခံဳမႈကိုအာမခံေပးတဲ့ မူ၀ါဒတစ္ခုကို အစိုးရဖက္က ျပဳလုပ္ဖို႕လိုအပ္ေၾကာင္း ေျပာဆိုၾကပါတယ္။ အခုလက္ရိွအခ်ိန္မွာေတာ့ သူတို႕အဖို႕ IDP စခန္းထဲကေန ထြက္ခြာႏိုင္ဖို႕က အေရးအႀကီးဆံုးျဖစ္ေနပါတယ္။

    8

    ( ဓာတ္ပံု  – ခရိုင္အားကစားကြင္းထဲရိွ ကယ္ဆယ္ေရးစခန္းအျဖစ္ျပဳလုပ္ထားေသာအားကစားရံု )

    ကၽြန္ေတာ္တို႕ ပထမဆံုးသြားေရာက္ခဲ့တဲ့စခန္းက ခရိုင္အားကစားကြင္းျဖစ္ပါတယ္။ ေသးငယ္တဲ့အားကစားရံုထဲမွာ လူ ၆၀၀ ေက်ာ္ ျပြတ္သိပ္ၿပီးေနေနတာကို ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ မတ္လ ၂၁ ရက္ေန႕ကစၿပီး ဒီပံုစံနဲ႕ ေနထိုင္လာခဲ့တာ ငါးလ ရိွပါၿပီ။ သီးျခားအကန္႕မရိွဘဲ ၾကမ္းျပင္ေပၚျဖစ္သလို ဖ်ာေတြ၊ ေစာင္ေတြခင္းၿပီး အ၀တ္အိတ္နဲ႕ပိုင္ဆိုင္မႈေတြ နံေဘးမွာကိုယ္စီခ်ထားလို႕ ေနအိမ္သဖြယ္ ေနထိုင္ေနရတာပါ။ လူႏွစ္ေယာက္ ပခံုးခ်င္းယွဥ္ျဖတ္ေလွ်ာက္လို႕မရတဲ့အထိ ၾကမ္းျပင္တစ္ေၾကာ လူေတြျပည့္က်ပ္ေနပါတယ္။ မိမိရဲ႕ဖ်ာတစ္ခ်ပ္စာေနရာမွာ သူ႕မိသားစု ၇ ဦးေနထိုင္ေနရတယ္လို႕ လူတစ္ဦးက ေျပာျပတယ္။

    မိမိတို႕ရဲ႕အနာဂတ္ ဘာျဖစ္လာမလဲ၊ ဘာကိုေရြးခ်ယ္ရမလဲဆိုတာ ဘယ္သူမွ ေသေသခ်ာခ်ာ မေျပာႏိုင္ပါဘူး။ ဒီမွာမလြတ္လပ္ဘူး၊ ကိုယ့္အိမ္ကိုယ္ျပန္မွျဖစ္မယ္၊ ေနာက္တစ္ေန႕ျပန္ခြင့္ရတာနဲ႕ထြက္ခြာမယ္ စသျဖင့္ ကိုယ္စီ ဆိုေနၾကပါတယ္။

    အခ်ဳိ႕က်ေတာ့ လမ္းျပင္ေရာက္ယင္ လံုၿခံဳမႈ မရိွဘူးလို႕ ဆိုၾကျပန္တယ္။ “ ကၽြန္မတို႕ဆီမွာ အနာဂတ္ မရိွေတာ့လို႕ အိမ္ကိုလည္း မျပန္ခ်င္ေတာ့ဘူး ” ဆိုၿပီး ေနအိမ္တစ္ခုလံုး မီးထဲပါသြားတဲ့ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးက ေျပာဆိုပါတယ္။

    ကၽြန္ေတာ္တို႕ေရာက္ဖူးတဲ့ ျမန္မာျပည္အျခားေဒသက IDP စခန္းေတြနဲ႕မတူပဲ မိတၳီလာမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႕သြားတဲ့ေနရာတိုင္း ရဲတစ္စုက လိုက္ေနခဲ့ၾကတယ္။ အခ်ဳိ႕က ယူနီေဖာင္းနဲ႕၊ တစ္ခ်ဳိ႕က်ေတာ့ အရပ္၀တ္နဲ႕ျဖစ္တယ္။ ရဲအရာရိွတစ္ဦးေရွ႕မွာျဖစ္ေစ၊ စကား၀ိုင္းထဲ သူ၀င္ပါတဲ့အခါျဖစ္ေစ ေမးျမန္းေျပာဆိုမႈေတြကို ခက္ခဲသြားေစပါတယ္။ အဲ့လို၀င္စြက္လိုက္ယင္ ေရွ႕ဆက္တိုးဖို႕ မလြယ္ေတာ့ပါဘူး။

    အားကစားရံုအျပင္ဖက္မွာ ၀ါးတဲထိုးၿပီး ေနထိုင္ေနၾကတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြလည္းရိွၾကတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕က ခ်က္ျပဳတ္ေနၾကတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕က ဆိုင္ငယ္ေလးေတြခင္းၿပီး သြားေရစာနဲ႕ဟင္းသီးဟင္းရြက္ေတြကို ေရာင္းခ်ေနၾကတယ္။ အဲ့ဒါက ေဘာလံုးကြင္းထဲမွာပါ။ တစ္ခ်ဳိ႕ကေတာ့ အမိုးမိုးဖို႕ ကြန္ကရစ္တိုင္သံုးမယ့္အထိ စိတ္ကူးေနၾကတယ္။

    9

    ( ဓာတ္ပံု  – ကယ္ဆယ္ေရးစခန္းတစ္ခု၏ျပင္ပမွ ရဲအရာရိွမ်ား )

    ခရိုင္အားကစားကြင္းကေနထြက္ခြာလာၿပီးတဲ့ေနာက္ ၿမိဳ႕ထဲနဲ႕နီးတဲ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ဒုကၡသည္စခန္းတစ္ခုကို ၀င္ပါတယ္။ အဲ့ဒီကအေျခအေနေတြကလည္း သိပ္ၿပီးမထူးျခားပါဘူး။ ေမွာင္ပိန္းညစ္ပတ္တဲ့တဲေတြထဲမွာ လူေတြ ေနေနၾကရတယ္။ အဲ့ဒီမွာေတာ့ အာဏာပိုင္ေတြ သိပ္မရိွၾကပါဘူး။

    ကင္တားနား သြားေရာက္ဖို႕ရည္ရြယ္ထားတဲ့ ေနာက္ထပ္စခန္းတစ္ခုကို ကၽြန္ေတာ္တို႕ေရာက္ျပန္တယ္။ ဒုကၡသည္စခန္း လုပ္ထားတဲ့ ေရေပးေ၀ေရးစက္ရံုတစ္ခုပါ။ အျပင္ဖက္မွာ လူတစ္ခ်ဳိ႕ ၀ိုင္းဖြဲ႕ထိုင္ေနၾကတယ္။ ထင္းေခြသူေတြ ေခြၾက၊ ျခင္းလံုးခတ္သူေတြ ခတ္ၾကနဲ႕ေပါ့။ ၀ါးတဲမ်ားနဲ႕ တစ္ထပ္တိုက္အေဆာက္အဦထဲမွာ မိသားစုတစ္စုအတြက္ ၁၀ ေပ ပတ္လည္ကန္႕သတ္ေနရာခ်ထားေပးတယ္။ ဒီစခန္းက အေျခအေနေတာ္ေတာ္ေကာင္းပံုရပါတယ္။

    ဒီလုိစခန္းမ်ဳိးထဲမွာေတာင္ ရဲနဲ႕ေထာက္လွမ္းေရးအရာရိွေတြက အခ်င္းခ်င္းရယ္ေမာစကားဆိုယင္း ကၽြန္ေတာ္တို႕ေနာက္ကို ထပ္ၾကပ္မကြာ လိုက္ေနခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အင္တာဗ်ဴးလုပ္ဖို႕ႀကိဳးပမ္းခ်က္အမ်ားစုက သဲထဲေရသြန္ျဖစ္သြားရတယ္ေလ။ ေျခာက္ေသြ႕ပူျပင္းတဲ့ဒဏ္၊ ဖရိုဖရဲ၀န္းက်င္အေျခအေနေတြ၊ စခန္းပတ္လည္က လံုၿခံဳေရးအေစာင့္ေတြေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ့္မွာ ပ်ဳိ႕အန္ခ်င္သလို ခံစားလာခဲ့ရပါတယ္။ အက်ဥ္းသေဘာေလာက္သာ ေလွ်ာက္ၾကည့္ၿပီး ရဲအေစာင့္ေတြကို ေကာင္းမြန္စြာ ႏႈတ္ဆက္ထြက္ခြာလာၾကပါတယ္။

    10

    ( ဓာတ္ပံု – ေရေပးစက္ရံုစခန္းပတ္လည္မွ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ေနာက္လိုက္ေနသည့္ လံုၿခံဳေရးအုပ္စု၀င္မ်ား )

    ဒုကၡသည္ေတြကို ဘယ္ေန႕ဘယ္ရက္မွာအိမ္ျပန္ခြင့္ျပဳမယ္ဆိုတာ ကယ္ဆယ္ေရးစခန္းေတြက တပ္အပ္ေသခ်ာ မေျပာၾကပါဘူး။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြအၾကား ရင္ၾကားေစ့ေရးအစီအစဥ္ျပဳလုပ္ေပးမယ့္လမ္းလည္း မျမင္ရဘူး။ ေနာက္ထပ္အၾကမ္းဖက္လာႏိုင္ေခ်ရိွတဲ့အရာကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ မူ၀ါဒစံနစ္တစ္ရပ္ကိုပင္ မခ်မွတ္ထားတာလည္း ေတြ႕ခဲ့ရတယ္။

    မိတၳီလာအၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈနဲ႕ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ကင္တားနားက “ အနီးအနားမွာ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြရိွေနပါလ်က္ အကာအကြယ္မဲ့ေနရတဲ့ ဒီအျဖစ္ကိုႀကံဳေတြ႕လိုက္ရတဲ့အခါ စိုးရိမ္ထိတ္လန္႕မႈကို ခံစားလိုက္ရတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့မတ္လ အၾကမ္းဖက္မႈႀကီးအတြင္း လူရမ္းကားအုပ္စုေတြက လူ ၄၃ ဦးကို ေသတဲ့အထိ ရိုက္ႏွက္၊ ထိုးခုတ္၊ မီးရိႈ႕ေနပါလ်က္ ရဲေတြက ေစာင့္ဆိုင္းရပ္ၾကည့္ေနခ်ိန္မွာ ၿမိဳ႕ခံလူေတြရဲ႕ေသာကေ၀ဒနာကို ကၽြန္ေတာ့္ရဲ႕ဒီအျဖစ္က ကိုယ္ခ်င္းစာနားလည္မႈ ျဖစ္သြားေစပါတယ္ ” လို႕ ေဖာ္ထုတ္ေျပာၾကားခဲ့ပါၿပီ။

    ကုလသမဂၢသံတမန္တစ္ဦးကိုပင္လွ်င္ အာဏာပိုင္ေတြက မကာကြယ္ႏိုင္ဘူး ဒါမွမဟုတ္ ကာကြယ္ေပးလိုစိတ္မရိွဘူး ျဖစ္ေနတဲ့အခါ မိတၳီလာက မြတ္စ္လင္မ္ေတြအတြက္ အနာဂတ္အလားအလာေကာင္းဖို႕ မျမင္ေတာ့ပါဘူးဗ်ာ။

    ( International Centre For Journalists ထံသို႕ Danny Gold ၏  Spending time with the displace muslims of Myanmar ေခါင္းစဥ္ျဖင့္တင္ျပခ်က္ကို ျမင့္မိုရ္ေမာင္ေမာင္ မွ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျပန္ဆိုေရးသားသည္ )

    Photos Credit: Andrew Stanbridge

  • တေက်ာ့ျပန္ တက္ဘုန္းၾကီး (The Mad Monks of Myanmar)

    ဇူလိုင္-၉၊၂၀၁၃
    မူရင္းေဆာင္းပါးThe Diplomat
    ဘာသာျပန္- ျမင့္မိုရ္ေမာင္ေမာင္

    ယေန႕ျမန္မာျပည္မွာ အရွိန္ျမွင့္ေနတဲ့ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရး ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈနဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ဒီပလိုမက္ thedipplomat.com အဖြဲ႕က တိက်မွန္ကန္တဲ့ဓာတ္ပံု အေထာက္အထား တစ္ခ်ဳိ႕ကို သံုးလို႕ ဓာတ္ပံုေဆာင္းပါး – photo essay တစ္ပုဒ္ တင္ဆက္လိုက္ပါတယ္။

    ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈရဲ႕ မီးေမႊးျခင္းေၾကာင့္ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးလိႈင္းဂယက္ ႀကီးထြားျမင့္တက္လာရတဲ့ တိုင္းျပည္ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒီဂဏန္းနံပါတ္က ဗုဒၶဘာသာရဲ႕ရတနာသံုးပါးျဖစ္တဲ့ ရွင္ေတာ္ဗုဒၶရဲ႕ ဂုဏ္ေတာ္ ၉ ပါး၊ ဓမၼဂုဏ္ေတာ္ ၆ ပါး၊ သံဃာ့ဂုဏ္ေတာ္ ၉ ပါး ဆိုတဲ့ ဂုဏ္ေတာ္ေပါင္း ၂၄ ပါးကို အေျခတည္ထားတယ္လို႕ ဆိုၾကတယ္။

    ဗုဒၶဘာသာ၀င္အမ်ားစုပါ၀င္ေနတဲ့ ျမန္မာအမ်ဳိးသားေရး၀ါဒီေတြရဲ႕ဖန္တီးမႈေၾကာင့္ ဒီဂဏာန္းနံပါတ္က ဘာသာေရးအရ ခြဲျခားရာသေကၤတ အသြင္ေဆာင္လာပါတယ္။ ခ်ဳိးႏွိမ္ဆက္ဆံမႈ နဲ႕ အၾကမ္းဖက္မႈ ႏွစ္မ်ဳိးလံုးဆီ ဦးတည္သြားေစခဲ့တယ္။ သမၼတဦးသိန္းစိန္လက္ေအာက္ရိွ အစိုးရပင္လွ်င္ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးအတြက္ ရပ္တည္ေပးေနေရာ့သလားလို႕ အျငင္းပြားစရာ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြရိွေနပါတယ္။ လူနည္းစုရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စ္လင္မ္ေတြကို ႏိုင္ငံကေန ဖယ္ထုတ္လိုမႈ ကေန အဲ့ဒီလူမ်ဳိးစုတစ္ရပ္တည္းအေပၚမွာ ကေလးႏွစ္ဦးသာယူေစတဲ့ လက္မခံခ်င္စရာမူ၀ါဒ ကိစၥေတြအထိ ျဖစ္တယ္။

    တိုင္းျပည္ရဲ႕ပင္မလမ္းေၾကာင္းထဲမွာ ဒီလႈပ္ရွားမႈကို လက္သိပ္ထိုးလက္ခံလာတာနဲ႕အမွ် ဗုဒၶဘာသာ၀င္သံဃာတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ အရွင္၀ီရသူဟာ ေက်ာ္ေစာထင္ရွားလာၿပီး၊ တရားမ၀င္ႏိုင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္ေနရာကို တမဟုတ္ခ်င္း ေရာက္လာပါေတာ့တယ္။ နီညိဳေရာင္သကၤန္းနဲ႕ ဦး၀ီရသူရဲ႕ပံုဟာ ဇူလိုင္လထုတ္ တိုင္းမ္မဂၢဇင္းမ်က္ႏွာဖံုးေပၚ “The Face of Buddhist Terror” စာသားနဲ႕အတူ ေဖာ္ျပခံရတယ္။ ဒါကို ျမန္မာျပည္က လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို ေဒါသထြက္ေစခဲ့တယ္။ တစ္ဆက္တည္းမွာဘဲ ဒီတိုင္းျပည္ထဲက ဘာသာေရးတင္းမာမႈေတြကို ႏိုင္ငံတကာက အာရံုထားေနေၾကာင္း သိျမင္သြားခဲ့ၾကတယ္။

    004-inside969-443x295

    ဒီေဆာင္းပါးမွာပါတဲ့ ပထမဆံုးဓာတ္ပံုဟာ ႏိုင္ငံတကာသတင္းေခါင္းႀကီးပိုင္းေရာက္ ဦး၀ီရသူကို မႏၱေလးက သူ႕ေက်ာင္းတိုက္မွာ ေထာက္ခံသူမ်ားက ႀကိဳဆိုေနၾကတဲ့ပုံပါ။ သူဟာ လူမႈကြန္ရက္ေတြအေပၚ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈကို ထင္ထင္ရွားရွား ျမွင့္တင္သူျဖစ္လို႕ “ျမန္မာဘင္လာဒင္” ဆိုၿပီး အဖန္တလဲလဲ ေဖာ္ျပခံရသူ ျဖစ္တယ္။ ၉၆၉ နံပါတ္ကို ႏိုင္ငံတစ္၀ွန္းက လမ္း၊ အငွားယာဥ္၊ ဆိုင္ခန္းအ၀င္၀ နဲ႕ ကြမ္းယာဆိုင္ အစရိွတဲ့ ေနရာတိုင္းမွာ ေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ ဂဏာန္းနံပါတ္ေတြအေပၚ အစြဲႀကီးလွတဲ့ႏိုင္ငံမွာ ဗုဒၶ၀ါဒ နဲ႕ ဗုဒၶသြန္သင္မႈကို ျပန္လည္ေဖာ္ေဆာင္ေရး ဆိုၿပီး ဒီနံပါတ္နဲ႕ ကိုယ္စားျပဳေဖာ္ေဆာင္လိုက္တာလို႕ ဆိုၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ လက္ေတြ႕မွာက်ေတာ့ လူေတြကို ဦးေႏွာက္ေဆးေၾကာၿပီး ဘာသာေရးအာဃာတ နဲ႕ အစြန္းေရာက္မႈျဖစ္ေအာင္ ေမာင္းႏွင္ေနတဲ့ ယႏၱရားတစ္ခုသာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ ရႈတ္ခ်မႈ ခံရျခင္း ျဖစ္တယ္။
    006-inside969-
    “ တကယ္လို႕ ျမန္မာေတြအေနနဲ႕ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္းေနလိုရင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြနဲ႕မြတ္စ္လင္မ္ေတြကို သီးသန္႕စီ ေနခိုင္းမွရမယ္ ” လို႕ ကၽြန္ေတာ္တို႕ သတင္းဌာနကို ဦး၀ီရသူက ေျပာခဲ့ပါတယ္။ သကၤန္းၿခံဳထားတဲ့သံဃာ ဦး၀ီရသူကို ေရွးေဟာင္းမင္းေနျပည္ေတာ္ မႏၱေလးၿမိဳ႕က သူ႕ရဲ႕ မစိုးရိမ္ေက်ာင္းတိုက္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ေတြ႕ဆံုစဥ္က သူဟာ စာေမးပြဲတစ္ခုကို ႀကီးၾကပ္ေနခ်ိန္ ျဖစ္တယ္။

    သူ႕ရဲ႕ရံုးခန္းဧည့္ေဆာင္နံရံေပၚမွာ သူ႕ရဲ႕ဧရာမပံုတူပန္းခ်ီကားကို ခ်ိတ္ဆြဲထားတယ္။ အျပင္ဖက္မွာေတာ့ ထိုင္းႏိုင္ငံ ေတာင္ပိုင္း ေဒသ နွင့္ – ျမန္မာႏိုင္ငံ အေနာက္ပိုင္း ရခိုင္ျပည္နယ္ (လူမ်ဳိးရွင္းလင္းေရးလုပ္ခံေနရတဲ့ လူနည္းစုရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စ္လင္မ္ေနထိုင္ရာ ေဒသ) က  ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ ရဲ႕ ေလာင္ကၽြမ္းထားတဲ့ ရုပ္အေလာင္းပံုကို ေဖာ္ျပထားတဲ့ ပလပ္စတစ္ကားခ်ပ္ေတြကို ေတြ႕ရပါတယ္။

    နာမည္ဆိုးနဲ႕ေက်ာ္ၾကားေနတဲ့ အဲ့ဒီသံဃာေတာ္ဟာ သူ႕အသက္ ၄၆ ႏွစ္ထက္ကို အရြယ္တင္ႏုပ်ဳိေနပါတယ္။ သူက ေအးတိေအးစက္ ေလျပည္ေလးနဲ႕ဒီလိုဆိုပါတယ္ “ မြတ္စ္လင္မ္ေတြက ပင္ကိုယ္အားျဖင့္ ဆိုးသြမ္းၾကတယ္။ သတၱ၀ါေတြကို သတ္ျဖတ္ဖို႕ (တမန္ေတာ္)မုဟမၼဒ္က သူတို႕အေပၚ ၫႊန္ၾကားထားတယ္ေလ။ အစၥလာမ္ဆိုတာ သူခိုးေတြရဲ႕ ဘာသာျဖစ္တယ္။ သူတို႕ဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကို မလိုလားၾကဘူး ”။

    သူ႕ရဲ႕မတည္ၿငိမ္တဲ့ ပရမ္းပတာလူမ်ဳိးႀကီးစကားေတြက YouTube နဲ႕ အင္တာနက္လူမႈကြန္ယက္ေတြေပၚမွာ အလြန္ပဲ ပ်ံႏွံ႕ေနပါတယ္။ လူေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ ကလည္း ေတြ႕ျမင္ၾကည့္ရႈထားၾကၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္က မြတ္စ္လင္မ္ ဆန္႕က်င္ေရး အမုန္းတရားလႈံ႕ေဆာ္ခ်က္အတြက္ သူဟာ ေထာင္ဒဏ္ ၂၅ ႏွစ္ ခ်မွတ္ခံရတယ္။ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားေတြကို လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ေပးစဥ္ အတူေရာၿပီး လြတ္ေျမာက္လာခဲ့တယ္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္၊ မတ္လကစလို႕ အာဏာရလာတဲ့ စစ္တပ္တစ္ပိုင္းအရပ္သားတစ္ပိုင္းအစိုးရက ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြကို အမ်ားအသိအမွတ္ျပဳေအာင္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီေဖာ္ေဆာင္မႈေတြထဲက လြတ္လပ္စြာ သြားလာေျပာဆိုခြင့္နဲ႕အတူ ဦး၀ီရသူက ျပန္လည္ေခါင္းေထာင္လာခဲ့တယ္။

    010-inside969
    မႏၱေလးျမိဳ႕ ဂၽြန္းဗလီတြင္ အစၥလာမ္ဘာသာေရးစာသင္ၾကားေနေသာ မြတ္စလင္မ္ ကေလးငယ္မ်ား

    ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕တရား၀င္ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ႏိုင္ငံ့လူဦးေရ ၅၅ သန္းမွာ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္မ်ားက ၄ ရာခိုင္ႏႈန္းသာ ရိွတယ္တဲ့။ ဒါေပမယ့္ ၉၆၉ အဖြဲ႕သားမ်ားစြာကေတာ့ ၂၄ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ရိွေနတယ္လို႕ ဆိုၾကတဲ့အခါ မခန္႕မွန္းတတ္ေအာင္ ျဖစ္သြားရတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ႏိုင္ငံတကာက အစၥလာမ္နိုင္ငံမ်ားရဲ႕ လွ်ဳိ႕၀ွက္ႀကံစည္မႈ သားေကာင္ဘ၀ ေရာက္ေနရပါတယ္ဆိုၿပီး အဲ့ဒီအဖြဲ႕သားေတြဆီမွာ အသိသြင္းခံထားၾကရတယ္။ သူတို႕အျမင္ရႈေထာင့္မွာ လူနည္းစု မြတ္စ္လင္မ္ေတြက ေဆာ္ဒီအာေရဗ်ေတြလို ႏိုင္ငံမ်ားထံကေန စာနာေထာက္ပံ့ေရးရံပံုေငြေတြ မရိုးသားတဲ့နည္းနဲ႕ရယူႏိုင္ဖို႕ အဓိကရုဏ္းျဖစ္လာေအာင္ အကြက္ခ်ဖန္တီးလိုက္တာပါတဲ့။ ေအာက္ေဖာ္ျပပါစကားက ဒီသေဘာကို ေဖာ္ျပေနပါတယ္။

    “ ခင္ဗ်ားတို႕က ေရခဲျပင္ရဲ႕အစြန္းအစ(အေပၚယံ)ကိုသာ ျမင္ေနၾကတာကိုး။ ဒီမွာရိွတဲ့မြတ္စ္လင္မ္ေတြကို အာရပ္ႏိုင္ငံ ၅၈ ခုထက္မက ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳေပးထားၾကတယ္။ သူတို႕ကိုပိုက္ဆံေပးေနၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ မ်ားသထက္ မ်ားျပားလာေနတယ္ ”။

    017-inside969
    မိတၳီလာျမိဳ႕တြင္ အၾကမ္းဖက္ဖ်က္ဆီးခံလိုက္ရတဲ့ ေနအိမ္မွအပ်က္အစီးမ်ား ရွငး္လင္းေနသည့္ မြတ္စလင္မ္တဦး

    ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္ကြန္ရက္ရဲ႕ေျပာေရးဆိုခြင့္ရိွသူ ဦးမ်ဳိး၀င္းရဲ႕အဆိုအရ – မြတ္စ္လင္မ္ေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံလူဦးေရ စုစုေပါင္းရဲ႕ ၈ % ကေန ၁၀ % အတြင္းမွာသာရိွတဲ့အေၾကာင္း မြတ္စ္လင္မ္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ခန္႕မွန္းထားၾကတယ္။ သူအိမ္ျပန္ေရာက္ၿပီး သံုးလအလြန္မွာ လူ ၄၄ ဦး(အမ်ားစု မြတ္စ္လင္မ္) အသက္ဆံုးရႈံးရတဲ့ ပထမဆံုး တိုက္ခိုက္မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီအၾကမ္းဖက္မႈႀကီးအတြင္း မိတၳီလာၿမိဳ႕ရဲ႕ရပ္ကြက္ေတြဟာ ေျမပံုထဲကေန ဖယ္ရွားခံလိုက္ရတယ္။ မီးေလာင္ကၽြမ္းပ်က္စီးေနတဲ့ ကြင္းျပင္ေတြအျဖစ္သာ က်န္ရစ္ခဲ့ရတယ္။

    018-inside969
    မိတၳီလာမွ အၾကမ္းဖက္မီးရိႈ႕ခံရသည့္ အိမ္မွ မီးေလာင္ပ်က္ဆီးသြားေသာ အစၥလာမ္ဘာသာအေၾကာင္း အူရဒုဘာသာျဖင့္ ေရးသားထားသည့္ စာအုပ္အပိုင္းအစ

    သံုးရက္အေတာအတြင္းမွာပဲ အေဆာက္အဦ ၈၂၀ ထက္မနည္း ဖ်က္ဆီးခံရတယ္လို႕ လူ႕အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာမႈအဖြဲ႕က ဆိုပါတယ္။ သစ္ပင္ေတြဟာလည္း မီးေလာင္ကၽြမ္း၊ တစ္ခ်ိန္ကရိွခဲ့တဲ့ အိမ္ေတြဟာလည္း အုတ္တံုးနဲ႕သံတုိသံစ ပင္လယ္ျပင္ အသြင္ေဆာင္ေနပါေတာ့တယ္။ ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းေတြကလည္း ခုခ်ိန္ထိ ျပန္လည္ မဖြင့္လွစ္ႏိုင္ၾကေသးဘူး။ ရဲ၀န္ထမ္းေတြရဲ႕ တင္းၾကပ္တဲ့ကာကြယ္မႈေအာက္က ဒုကၡသည္စခန္း ၅ ခုမွာ ဒုကၡသည္ေပါင္း တစ္ေသာင္းႏွစ္ေထာင္ေလာက္ အကြဲကြဲအျပားျပား ရိွေနၾကဆဲ။ ေမလကုန္ပိုင္းက်ေတာ့ အဲ့ဒီ အေရးအခင္းမွာ ပါ၀င္ပတ္သက္တယ္ဆိုၿပီး မြတ္စ္လင္မ္ ၇ ဦးကို ႀကီးေလးတဲ့ျပစ္ဒဏ္ ခ်မွတ္စီရင္ခဲ့ၾကတယ္။ (အဲ့ဒီအခ်ိန္အထိ) ဗုဒၶဘာသာ၀င္ တစ္ဦးကိုမွ အေရးယူတာ မေတြ႕ခဲ့ရဘူး။ အဲ့ဒီေန႕မွာဘဲ လံုၿခံဳေရးေပးထားတဲ့ ေဒသတြင္းက မြတ္စ္လင္မ္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြကို ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ ျပန္ခြင့္ျပဳလိုက္တယ္။ မိမိတို႕ေနရပ္က အပ်က္အစီးေတြရွင္းလင္းဖို႕ရယ္၊ အဖ်က္ဆီးမခံရတဲ့အရာေတြ ျပန္လည္ ရယူႏိုင္ဖို႕အတြက္ေပါ့။

    030-inside969

    ဗုဒၶဘာသာ၀င္နဲ႕မြတ္စ္လင္မ္တို႕အၾကား ႀကီးထြားလာတဲ့ ပဋိပကၡကို အေျဖရွာေရးဆိုၿပီး ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ဆင္ေျခဖံုးရဲ႕ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းတစ္ခုမွာ သံဃာေတာ္ အပါး ၂၀၀ ေက်ာ္ပါ၀င္တဲ့အစည္းအေ၀းတစ္ရပ္ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ဦး၀ီရသူ (အလယ္ပံု) နဲ႕ ဦး၀ိမလ(၀ဲဖက္)က ေခၚယူစုရံုးခဲ့တာျဖစ္တယ္။ အဲ့ဒီစည္းေ၀းပြဲဟာ ပဋိပကၡဆိုင္ရာမ်ားကို အေျဖရွာႀကိဳးပမ္းျခင္းဆိုတာထက္ မ်ားမၾကာမီ အစိုးရဆီတင္ျပမယ့္ ဘာသာျခားထိမ္းျမားမႈပိတ္ပင္ေရးဆိုတဲ့ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈတစ္ရပ္ကို ထပ္တိုးလုပ္ေဆာင္ဖို႕သာ ျဖစ္ေနတယ္လို႕ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပမီဒီယာမ်ားက ဆိုပါတယ္။

    စကၤာပူက ဥပေဒျပ႒ာန္းခ်က္ကိုမွီးၿပီး မြတ္စ္လင္မ္အမ်ဳိးသားမ်ား နဲ႕ ဗုဒၶဘာသာ၀င္အမ်ဳိးသမီးမ်ား ထိမ္းျမားေရးကို ပိတ္ပင္တားျမစ္ေစလိုတဲ့ ဥပေဒျပဳဖို႕ စီမံခ်က္တစ္ခုပါ။ ဥပေဒၾကမ္းမွာေဖာ္ျပထားတာက မြတ္စ္လင္မ္ေတြအဖို႕ အဲ့ဒီလို ေပါင္းဖက္ခ်င္ယင္ သက္ဆိုင္ရာေဒသအာဏာပိုင္မ်ားရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ကို ရယူရမယ္လို႕ ဆိုထားပါတယ္။

    “ မြတ္စ္လင္မ္အမ်ဳိးသားေတြက သူတို႕ရဲ႕မ်ဳိးပြားေရးအတြက္ ဆင္းရဲတဲ့ဗုဒၶဘာသာအမ်ဳိးသမီးေတြရဲ႕ေမတၱာကို ရယူတဲ့နည္းနဲ႕ ႀကိဳးပမ္းေနၾကတယ္။ သူတို႕ ကေလးေတြ အမ်ားႀကီး ေမြးၾကလို႕ သူတို႕လူဦးေရ အဆမတန္ မ်ားျပားလာတယ္။ အလႊမ္းမိုးမခံရေအာင္ မိမိကိုယ္ကိုကာကြယ္ဖို႕ တာ၀န္ရိွတယ္ ” ဆုိၿပီး ဦး၀ိမလ (၄၁ ႏွစ္)က အဲ့ဒီ ဥပေဒမူၾကမ္းကို ေထာက္ခံေျပာဆိုခဲ့တယ္။

    046-inside969-
    မႏၱေလးျမိဳ႕မွ တရားပြဲတခုတြင္

    ဦး၀ီရသူရဲ႕ေနာက္လိုက္မ်ားဟာ မီးေရာင္ေတြ၊ အျပင္အဆင္ေတြ ခမ္းခမ္းနားနားရိွတဲ့ေနရာမွာ သူ႕မိန္႕ခြန္းကို စုရံုးနားဆင္ခဲ့ၾကတယ္။ သူ႕ေဟာေျပာမႈကို ပိတ္ကားႀကီးတစ္ခ်ပ္နဲ႕လည္း တစ္ၿပိဳင္တည္း ထုတ္လႊတ္ျပသထားပါေသးတယ္။ သူ႕ေဟာေျပာမႈဟာ ၂ နာရီနီးပါးၾကာျမင့္ၿပီး၊ ေဟာေျပာခ်က္ရဲ႕ ၇၀ % ေလာက္က မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးမ်ားသာျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း တက္ေရာက္သူတစ္ဦးက The Diplomatic ကို ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

    ဦး၀ီရသူမွ ေဟာေျပာေနစဥ္မွာပဲ မကြာေ၀းလြန္းလွတဲ့ ဓမၼသာလခန္းမမွာ ျပည္တြင္းအဖြဲ႕အစည္းနဲ႕လူမႈအဖြဲ႕အစည္းလႈပ္ရွားသူအမ်ားအျပားက ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေျခလွမ္းတစ္ရပ္အတြက္ စုစည္းေနခဲ့ၾကတယ္။ ဘာသာေပါင္းစံုက လူေပါင္း ၂၀၀၀ နီးပါးတက္ေရာက္လာၾကၿပီး ဘာသာတရားအခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္နားလည္မႈဆိုင္ရာ ေျပာၾကားခ်က္မ်ားကို နာယူခဲ့ၾကေလရဲ႕။

    လြန္ခဲ့တဲ့ ရက္သတၱပတ္ အလ်င္က ဘာသာေရးအၾကမ္းဖက္မွဳေကာလဟလေတြေၾကာင့္ မိဘေတြက ကေလးေတြကို စာသင္ေက်ာင္းေတြကေန ျပန္ေခၚသြားခဲ့ၾကတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ပဋိပကၡမ်ားႀကိဳတင္တားဆီးေရးေကာ္မတီက ကနဦးေျခလွမ္းကို စတင္ဦးေဆာင္ခဲ့တာပါ။

    Photo Credit-The Diplomat

    **thedipplomat တြင္ေဖာ္ျပထားသည့္ The Mad Monks of Myanmar ေဆာင္းပါးကို(ျမင့္မိုရ္ေမာင္ေမာင္) ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျမန္မာလိုျပန္ဆိုပါသည္။

  • ျမန္မာျပည္ကို ရည္စူး၍ “၀” သူပုန္မ်ားအား တရုတ္ လွ်ိဳ႕၀ွက္စြာ ေထာက္ပံ့

    M-Media
    ဇန္န၀ါရီ ၂၇၊ ၂၀၁၃
    Ref: www.voanews.com မွ ေဆာင္းပါးကို M-Media မွ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ဆိုပါသည္။

    986C542B-BC23-4391-8E3A-9209CB1322BB_w640_r1_s_cx0_cy1_cw0
    ရွမ္းျပည္နယ္မွ အေရွ႕ေတာင္အာရွတြင္ မူးယစ္ေဆး၀ါးအမွဳမ်ားနဲ႔ ပတ္သတ္မွဳအမ်ားဆံုး ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရ “၀” လက္နက္ကိုင္ တပ္မေတာ္

    ျမန္မာေျမာက္ပိုင္းက တရုတ္ေဘာ္ဒါ တေလ်ာက္မွာ ျမန္မာစစ္တပ္က ကခ်င္ လက္နက္ကိုင္တပ္ေတြကို တိုက္ခိုက္ေနစဥ္ ေဘဂ်င္းကေတာ့ တရုတ္ေဘာ္ဒါမွာပဲ အေျခစိုက္တဲ့ “၀” တပ္မေတာ္ကို အဆင့္ျမင့္လက္နက္ ကိရိယာေတြ တိတ္တဆိတ္ေရာင္းခ်ေနတယ္လို႔ လံုျခံဳေရးေလ့လာ သံုးသပ္သူေတြ က ေျပာဆို လိုက္ပါတယ္။ “၀”တပ္မေတာ္ ကေတာ့ ျမန္မာျပည္ထဲက လက္နက္ကိုင္ တပ္ေတြထဲမွာ အၾကီးမားဆံုးလည္းျဖစ္သလို အေရွ႕ေတာင္အာရွ မွာေတာ့ မူးယစ္ေဆး၀ါးမွဳေတြနဲ႔လည္း အၾကီးက်ယ္ဆံုး ပတ္သက္ေနတဲ့ အဖြဲ႔လည္း ျဖစ္ပါတယ္။

    ၿပီးခဲ့တ့ဲ ရက္သတၱပတ္ေတြထဲမွာ ျမန္မာစစ္တပ္က ကခ်င္သူပုန္ေတြကို ေလေၾကာင္းကေန တနည္း၊ ေမာ္တာေတြပစ္ၿပီးေတာ့ တဖံု စစ္ဆင္ေရးေတြ ဆင္ႏႊဲခဲ့တာေၾကာင့္ ျမန္မာ အစိုးရရဲ႕ ျငိမ္းခ်မ္းေရးၾကိဳးပမ္း လွဳပ္ရွားမွဳေတြ နဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး ႏုိင္ငံတကာက အာရံုစိုက္လာၾကပါတယ္။

    ကခ်င္လက္နက္ကိုင္ တပ္မေတာ္ ေကအိုင္ေအနဲ႔ ျမန္မာအစိုးရအၾကား ၁၇ ႏွစ္ၾကာ ျငိမ္းခ်မ္းေရး တည္ေဆာက္ထားႏိုင္ခဲ့ေပမယ့္ ၂၀၁၁ မွာေတာ့ ပ်က္ျပယ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီလို ျငိမ္းခ်မ္းေရး ပ်က္ျပယ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ပိုင္း ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ ယခုတၾကိမ္ ေျမာက္ပိုင္း စစ္ဆင္ေရးကေတာ့ အၾကီးက်ယ္ဆံုး စစ္ဆင္ေရးလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

    ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ တိုက္ပြဲေတြရပ္ဖို႔ တရုတ္ကႏွိဳးေဆာ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လည္း ေဘဂ်င္းကေတာ့ ျမန္မာျပည္က အျခားေသာ လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔ ယူႏိုက္တက္ “၀” တပ္မေတာ္ကို တိတ္တဆိတ္ လက္နက္ ေတြ ေရာင္းေနတာပါလို႔ လံုျခံဳေရးေလ့လာသူေတြက ေျပာၾကားပါတယ္။

    ျဗိတိသွ်အေျခစိုက္ IHS Jane’s Intelligence Review လုိ႔ေခၚတဲ့ ကာကြယ္ေရးနဲ႔ လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္ေတြကို စံုစမ္းေထာက္လွမ္းၿပီး စိစစ္ေလ့လာကာ အစီရင္ခံ တင္ျပေလ့ရွိတဲ့ Jane’s Information Group ရဲ႕ ဒီဇင္ဘာလ အစီရင္ခံစာမွာေတာ့ တရုတ္က ျပီးခဲ့တဲ့နွစ္အတြင္း ကာကြယ္ေရး စနစ္ေတြ တည္ေဆာက္ဖို႔အတြက္ “၀” တပ္မေတာ္ကို အဆင့္ျမင့္ လက္နက္ေတြ ေရာင္းခ်ခဲ့တယ္လို႔ ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။ အဲဒီထဲ မွာေတာ့ ေလယဥ္ပစ္ အေျမာက္ေတြ၊ တင့္ကားဖ်က္လက္နက္ေတြ တပ္ဆင္ထားတဲ့ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ အစင္းေပါင္း အနည္းဆံုး ၁၂ စင္းထိ ပါရွိေၾကာင္း အစီရင္ခံစာက ဆိုပါတယ္။ တင့္ကားဖ်က္ လက္နက္ေတြ တပ္ဆင္ထားတဲ့ ေမာ္ေတာ္ယဥ္ပံုစံမ်ိဳးကို ပထမဆံုး အၾကိမ္ေရာင္းခ်ျခင္းျဖစ္တယ္လို႔လည္း ဆိုထားပါတယ္။

    ထိုင္းႏိုင္ငံအေျခစိုက္ လံုျခံဳေရးေလ့လာ သံုးသပ္သူနဲ႔ IHS Jane’s Intelligence Review ကို ေရးသားသူ အန္တိုနီ ေဒးဗစၥကေတာ့ “ေဘဂ်င္းက ၀ေတြနဲ႔ ဆက္ဆံလာတဲ့ သမိုင္း၀င္၊ ယံုယံုၾကည္ၾကည္ ဆက္ဆံမွဳ အေျခအေနကို ခ်ိန္ခြင္လွ်ာညီမွ်ဖို႔ ၾကိဳးစားေနသလို၊ ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြနဲ႔ အဆက္အဆံကိုလည္း အဲဒီလို ညီမွ်ဖို႔ ၾကိဳးစားေနတယ္” လို႔ ဆိုပါတယ္။

    “တရုတ္က သူတို႔နယ္နိမိတ္စည္းေပၚက တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ေတြကို လစ္လ်ဴရွဳလို႔ မျဖစ္ႏိုင္သလို၊ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ျမန္မာျပည္က ဗဟိုအစိုးရ ကိုလည္း လ်စ္လ်ဴရွဳဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ တရုတ္က လက္နက္ပစၥည္းေတြကို တိုက္ရိုက္ေထာက္ပံ့ေနတယ္လို႔ ဆိုႏိုင္ၿပီလား ? မဆိုႏိုင္ပါဘူး။ ဒီလိုမ်ိဳး လက္နက္ပစၥည္းေတြ ေထာက္ပံ့ေနတဲ့သူဟာ အစိုးရထဲက စီနီယာၾကီးေတြ အထိ ျဖစ္ေနႏိုင္တယ္ဆိုတာ သိသာေပမယ့္၊ သူတို႔ ဟာ ေငြေရးေၾကးေရးမွာေတာ့ တိုက္ရိုက္ ပါ၀င္ေနတယ္လို႔ေတာ့ ေျပာလို႔မရဘူး။ ဒီေနရာမွာ သူတို႔အေနနဲ႔ (စြပ္စြဲလာရင္) ျငင္းႏိုင္ဖို႔ (ထြက္ေပါက္) အခြင့္ အလမ္းေလးေတြလည္း ထားရမယ္ေလ။” ဟု အန္တိုနီ ေဒးဗစၥက ဆိုပါတယ္။

    တရုတ္ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနကေတာ့ IHS Jane’s Intelligence Review နဲ့ပတ္သတ္ၿပီး တစံုတရာမွတ္ခ်က္ေပးဖို႔ ျငင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။

    “၀” လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔ကေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာ အၾကီးဆံုး လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႔ျဖစ္ပါတယ္။ “၀” တပ္မွာ တပ္သားေပါင္း ၃ ေသာင္းထိ ရွိေနသလို အခ်ိန္ပိုင္း တပ္သားေတြလည္း ပါ၀င္ေနပါတယ္။ တရုတ္ကေတာ့ သူရဲ႕ ၀င္ေရာက္ မစြက္ဖက္ေရးေပၚလစီၾကီး ရွိေနေပမယ့္ ၀ေတြကို အၾကီးမားဆံုး၊ တရားမ၀င္ လက္နက္ေထာက္ပံ့ေပး ေနတယ္လို႔ စစ္ေရးေလ့လာ သံုးသပ္သူေတြက ဆိုပါတယ္။

    ၀ေတြကေတာ့ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္၊ ဗမာကြန္ျမဴနစ္ပါတီ အကြဲအျပဲဇတ္လမ္းအၿပီး ထြက္ေပၚလာတဲ့ တိုင္းရင္းသား လက္နက္ကိုင္ေတြထဲက တစ္ဖြဲ႔ျဖစ္ပါ တယ္။ ေဘဂ်င္းကေတာ့ ကြန္ျမဴနစ္ေတြကို တိုက္ ရိုက္ေထာက္ပံ့ခဲ့သလို အသစ္အသစ္ေသာ သူပုန္အဖြဲ႔ေတြနဲ႔ အဆက္အဆံကိုလည္း တည္တံ့ေစခဲ့ ပါတယ္။

    ေယးလ္တကၠသိုလ္ရဲ႕ ပီအိပ္ခ်္ဒီ စာတမ္းျပဳစုေနသူ ေဂ်ာ့ရွ္ ေဂၚဒန္ကေတာ့ တရုတ္နဲ႔ ၀ေတြ အနီးကပ္ အဆက္အဆံရွိေနတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သူက “၀ေတြသည္ တရုတ္ စကားေျပာသူေတြျဖစ္တယ္၊ ၀ေတြက အနည္းနဲ႔ အမ်ားဆိုသလို တရုတ္ရဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ေတြျဖစ္ပါတယ္” လို႔ ဆိုပါတယ္။

    ၀ေတြရဲ႕ ေဒသနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဂၚဒြန္က – “တရုတ္ပိုက္ဆံသံုးတယ္၊ တရုတ္ ဆဲလ္ဖုန္းေတြ၊ တရုတ္ျပည္ကလာတဲ့ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေတြကို အမ်ားဆံုး သံုးမယ္၊ ျမိဳ႕ဧရိယာမွာ လွ်ပ္စစ္မီးေတြရေနမယ္၊ တရုတ္အင္တာနက္နဲ႔လည္း ခ်ိတ္ဆက္ထားတယ္” ဟု ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ၁၉၉၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္ေတြမွာ ျမန္မာအစိုးရနဲ႔ ၀ေတြအၾကား အပစ္အခတ္ရပ္ဆဲဖို႔ သေဘာတူညီခ်က္ လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၾကတယ္။ အဲဒီကေနတဆင့္ ၀ေတြဟာ ရွမ္းျပည္ အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းက သူတို႔ေနတဲ့ေဒသကို သူတို႔ကိုယ္တုိင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရခဲ့တယ္။ သူတို႔ဟာ အဲဒီေဒသၾကီးကို အာရွရဲ႕ အၾကီး ဆံုးေသာ မီသာဖီတာမင္း ထုတ္လုပ္တဲ့ ေဒသၾကီးအျဖစ္ အသြင္ေျပာင္းပစ္လိုက္တယ္။ အဲဒီေဒသကို မူးယစ္ေဆး၀ါးမွဳနဲ႔ ပတ္သတ္တဲ့ အၾကီးဆံုးေဒသ ၾကီးလို႔လည္း စဥ္းစားႏိုင္တယ္။

    အေမရိကန္ရဲ႕ U.S. Drug Enforcement Agency ကေတာ့ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ထုိင္းႏိုင္ငံထုတ္ မွဳခင္းသတင္းေတြထဲမွာ ၀လက္နက္ ကိုင္ေခါင္းေဆာင္ Wei Hsueh Kang ကို အလိုခ်င္ဆံုး သူပုန္(most wanted) အျဖစ္ ဓာတ္ပံုထည့္သြင္းေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္

    ၀ေတြကို လက္နက္ေရာင္းတဲ့ကိစၥကလြဲလို႔ တရုတ္က နယ္စပ္ေဒသကို မျငိမ္မသက္ျဖစ္ဖို႔ ၾကိဳးစားေနတာမ်ိဳးမဟုတ္ဘူးလို႔ ေဒးဗစၥက ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တရုတ္က လတ္တေလာ ကခ်င္မွာလို ေဒသခံေတြနဲ႔ စစ္ဆင္ေရးဆင္ႏႊဲေနသလိုမ်ိဳး ျမန္မာစစ္တပ္အေနနဲ႔ “၀” ေဒသမွာ လာမလုပ္ဖို႔၊ ၀ေဒသကို စိတ္ကူးထဲေတာင္ မထည့္ဖို႔ သတိေပး လိုက္တာမ်ိဳးပဲဟု ေဒးဗစၥက ဆိုပါတယ္။

    “ျမန္မာေျမာက္ပိုင္းမွာေတာ့ တရုတ္က မီးစထိုးေပးတဲ့သူ မဟုတ္ပါဘူး။ “၀” ေတြကို အင္အားျဖည့္တင္းေပးတာက (တရုတ္အေနနဲ႔) စစ္ေရးဆိုင္ရာ အကာအကြယ္ကို အင္အားျဖည့္တင္းလိုက္တာပါပဲ။ ခင္ဗ်ားက အဲဒါကို ၾကိဳက္မယ္ဆိုရင္၊ (ဒီလိုမ်ိဳးလည္း ေတြးႏိုင္ပါတယ္။) အဲဒီေဒသမွာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ ေလာက္ ျငိမ္းျငိမး္ခ်မ္းခ်မ္းျဖစ္ေနတာကို ဆက္လက္ၿပီးတည္တံ့ဖို႔ တရုတ္က လုပ္ေဆာင္လိုက္ျခင္းျဖစ္သလို အဲဒီလို ျငိမ္းျငိမ္းခ်မ္းခ်မ္းျဖစ္ေနတာ ကလည္း တရုတ္အတြက္ အေကာင္းဘက္ေဆာင္ပါတယ္။” ဟု ေဒးဗစၥက ဆိုပါတယ္။

    စစ္တပ္က ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ အုပ္ခ်ဳပ္ေနတ့ဲကာလမွာ အေနာက္ႏုိင္ငံေတြက ျမန္မာကို ပိတ္ဆို႔ထားပါတယ္၊ အဲဒီအခ်ိန္မွာ တရုတ္က ျမန္မာျပည္ရဲ႕ အရင္းအျမစ္ သယံဇာတေတြအေပၚ အင္အားၾကီးစြာ လႊမ္းမိုးခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးလိုလားတဲ့ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္မွာ ပိတ္ဆို႔မွဳေတြ ေျပေလ်ာ့ခဲ့တယ္၊ တရုတ္ရဲ႕ လႊမ္းမိုးမွဳကိုလည္း ယိမ္းယိုင္ေစခဲ့ပါတယ္။

    ေဒးဗစၥကေတာ့ ၀ေတြကို လက္နက္ေထာက္ပံ့ျခင္းဟာ တရုတ္အေနနဲ႔ သူရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာ အလွည့္အေျပာင္းတစ္ခုအျဖစ္ တုန္႔ျပန္ လိုက္ျခင္းျဖစ္ တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

    ျမန္မာသမၼတရံုးက ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ဦးရဲထြတ္ ကေတာ့ IHS Jane’s Intelligence Review နဲ႔ပတ္သတ္ၿပီး မွတ္ခ်က္ေပးဖို႔ ပယ္ခ်ခဲ့ပါတယ္။

    သူက “က်ေနာ္တို႔မွာ ဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘာသတင္းမွမရွိဘူး၊ ဒါေပမယ့္ အခ်ိန္တိုင္းဆိုသလို တရုတ္အစိုးရက က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ျပည္တြင္းေရးကို ၀င္ေရာက္မစြက္ ဖက္ဘူးဆိုတာ ကတိျပဳပါတယ္။ ဒီေတာ့ က်ေနာ္တို႔က သူတို႔ရဲ႕ ကတိက၀တ္ကို လက္ခံပါတယ္။” ဟု ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ကခ်င္အေရးသာမက နယ္နိမိတ္အေရး ကိစၥေတြပါ ေဆြးေႏြးဖို႔အတြက္ တရုတ္က ယခုလအတြင္း အဆင့္ျမင့္ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို ျမန္မာဘက္ ကို ေစလႊတ္ခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာ အစိုးရထုတ္ ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာက တရုတ္အေနနဲ႔ ျမန္မာျပည္တြင္းေရးကို ၀င္ေရာက္မစြက္ဖက္ဖို႔ သေဘာတူေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။