ဒီဇင်ဘာ ၁၀၊ ၂၀၂၀
M-Media
ခရိုက်ချက်ဗလီအကြမ်းဖက်ခံရမှုတွင် အစိုးရကလစ်ဟင်းခဲ့သည်ဟု နယူးဇီလန်ဝန်ကြီးချုပ် နိုင်ငံကိုပြန်တောင်းပန် (မြန်မာစာတမ်းထိုး) Video Source – Aljazeera
ဒီဇင်ဘာ ၁၀၊ ၂၀၂၀
M-Media
ခရိုက်ချက်ဗလီအကြမ်းဖက်ခံရမှုတွင် အစိုးရကလစ်ဟင်းခဲ့သည်ဟု နယူးဇီလန်ဝန်ကြီးချုပ် နိုင်ငံကိုပြန်တောင်းပန် (မြန်မာစာတမ်းထိုး) Video Source – Aljazeera
နိုဝင်ဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၀
M-Media
– အီဘရာဟင် အိုမာရ်ဟာ နိယူးဇီလန်ရဲ့ ပထမဆုံး အာဖရိကနွယ်ဖွား လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်ပါတယ်။ အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်နေ့က ကျင်းပခဲ့တဲ့ နယူးဇီလန်ရဲ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှာ အသက် ၄၂ နှစ်အရွယ် အိုမာရ်ဟာ လေဘာပါတီကနေ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကာ အနိုင်ရရှိခဲ့ပါတယ်။
စစ်ပွဲတွေကြောင့် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်မှာ မွေးရပ် အီရစ်ထရီယာနိုင်ငံကနေ ထွက်ပြေးလာရတဲ့ အိုမာရ်ဟာ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှာ နယူးဇီလန်နိုင်ငံကို UNHCR အစီစဉ်နဲ့ ရောက်ရှိခဲ့ပါတယ်။ အိုမာရ်ဟာ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် မနေ့က ပထမဆုံး မိန်းခွန်းပြောခဲ့ပြီး လွှတ်တော်အမတ်အားလုံးကို မတ်တပ်ရပ်လက်ခုပ်တီးကာ ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြပါတယ်။
News and Video Source: The Guardian
ဩဂုတ် ၂၇၊ ၂၀၂၀
M-Media
-ခရိုက်ချက်မြို့က ဗလီနှစ်လုံးကို အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ လူဖြူအစွန်းရောက်ကို နယူးဇီလန်နိုင်ငံက လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်မရှိတဲ့ ထောင်ဒဏ်တစ်သက်တစ်ကျွန်း ချမှတ်လိုက်ပြီး ဒါဟာ နိုင်ငံသမိုင်းမှာ အပြင်းထန်ဆုံး အပြစ်ပေးမှုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဩစတေးလျနိုင်ငံသား အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ်ရှိ ဘရန်တန် တားရန့်ဆိုသူဟာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့က ခရိုက်ချက်မြို့ ဗလီနှစ်လုံးမှာ ဝတ်ပြုသူတွေကို ဝင်ရောက်ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ၅၁ ဦးသေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီနောက် လူသတ်မှု ၅၁ မှု၊ လူသတ်ရန်ကြိုးပမ်းမှု ၄၀၊ အကြမ်းဖက်မှု ၁ မှုနဲ့ စွဲချက်တင်ခံခဲ့ရပြီး ဒီကနေ့မှာ တရားရုံးက အမိန့်ချခဲ့တာပါ။
တရားသူကြီး ကင်မရွန်းမန်ဒါက တားရန့်ဟာ သူကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရာဇဝတ်မှုအတွက် နောင်တမရတာကြောင့် တစ်သက်တစ်ကျွန်းပြစ်ဒဏ်ဟာ မလုံလောက်ဘူးလို့ အမိန့်ချမှတ်မှုမှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
“မင်းဟာ အင်မတန်ဆိုးရွားတဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေကို ကျူးလွန်ခဲ့တယ်။ သေတဲ့အထိ ထောင်ထဲမှာ နေရတယ်ဆိုရင်တောင်မှ မင်းရဲ့အပြစ်အတွက် လုံလောက်တဲ့ပြစ်ဒဏ်မျိုး၊ လုံလောက်တဲ့ ရှုတ်ချမှုမျိုး မဟုတ်သေးပါဘူး။ ငါသတိထားမိသလောက်ဆိုရင် မင်းဟာ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေအပေါ်မှာ စာနာသနားစိတ် နည်းနည်းတောင် မရှိဘူး”
တားရန့်ဟာ ဗလီတွေကို အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ဖို့ နှစ်နဲ့ချီ စီစဉ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး အစ္စလာမ် ဘာသာဝင်တွေကို တတ်နိုင်သမျှ များများသတ်ဖြတ်ဖို့၊ ဗလီတွေကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးဖို့အထိပါ ရည်ရွယ်ခဲ့တယ်ဆိုတာကို ကြားနာမှုမှာ တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။
“လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ရန်လိုမှုကနေပေါ်လာတဲ့ အမုန်းတရားကြောင့် ဒီနိုင်ငံကိုလာပြီး လူသတ်မှု ကျူးလွန်တယ်။ ဒီလုပ်ရပ်မျိုးအတွက် ဒီနိုင်ငံမှာ နေရာမရှိသလို တစ်ခြား ဘယ်နိုင်ငံမှာမှလည်း နေရာမရှိပါဘူး” လို့ တရားသူကြီး မန်ဒါက ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
နယူးဇီလန်ဝန်ကြီးချုပ် ဂျာစင်ဒါ အာရ်ဒန်က လူဖြူအစွန်းရောက်တားရန့် နေရောင်ကို ဘယ်တော့မှ မြင်ရမှာ မဟုတ်တော့တဲ့အတွက် ကျေနပ်မိတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
“မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့က ဖြစ်ခဲ့တဲ့ စိတ်ဒဏ်ရာကို လွယ်လွယ်နဲ့ ကုစားလို့ရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အနည်းဆုံး ဒါကို ကျူးလွန်လိုက်တဲ့ အကြမ်းဖက်သမားရဲ့ အမည်ကို ဘယ်တော့မှ ထပ်ပြီး ကြားရတေ့မှာ မဟုတ်တော့ပါဘူး။ တစ်သက်လုံး မျက်စိပိတ်နားပိတ် နေရမယ့်ဘ၀နဲ့ သူဟာ ထိုက်တန်ပါတယ်”
သေဆုံးသူတွေ၊ ထိခိုက်ခံစားရသူတွေရဲ့ မိသားစုဝင်တွေထဲက တစ်ချို့က တားရန့်ကို ခွင့်လွှတ်တယ်လို့ တရားရုံးမှာ လာရောက်ပြောကြားခဲ့ကြပါတယ်။
ဒီကိစ္စအပေါ် မွတ်စလင်လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ တုန့်ပြန်မှုကိုလည်း ဝန်ကြီးချုပ်က ချီးကျူးခဲ့ပါတယ်။
“နာကျင်ခံစားရမှုတွေကို ဘာနဲ့မှ ဖြေဖျောက်လို့ မရပါဘူး။ နယူးဇီလန်ရဲ့ ပွေ့ဖက်နှစ်သိမ့်မှုကို ဒီကိစ္စကနေ ရှိခံစားရမယ်လို့ ကျွန်မ မျှော်လင့်ပါတယ်။ နောင်အနာဂတ်မှာလည်း ဒီအတိုင်း ဆက်လက်ခံစားရမှာပါ”
အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခံရတဲ့ အလ်နူရ် ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်ရဲ့ ရှေ့ဆောင်အီမာမ် ဂမာလ် ဖူဒါက ဆုံးရှုံးသွားခဲ့တဲ့ ချစ်ရသူတွေကို ပြစ်ဒဏ်က ပြန်လည်ဆောင်ကျဉ်းလာမှာ မဟုတ်ပေမယ့် အစွန်းရောက်ဝါဒအပေါ် နယူးဇီလန်ရဲ့ တုန့်ပြန်မှုအတွက် ဂုဏ်ယူတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
Ref: Aljazeera
ဩဂုတ် ၂၄၊ ၂၀၂၀
M-Media
-၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လက နယူးဇီလန်နိုင်ငံ ခရိုက်ချက်မြို့က ဗလီနှစ်လုံးကို အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ လူဖြူအစွန်းရောက်ဟာ အစ္စလာမ်ဘာသာ၀င်တွေကို တတ်နိုင်သမျှသတ်ဖြတ်ဖို့ စီစဥ်ခဲ့တာ ဖြစ်တယ်လို့ အစိုးရရှေ့နေတွေက တရားရုံးမှာ ပြောကြားခဲ့ကြပါတယ်။
အဲဒီလူဖြူအစွန်းရောက် သြစတေးလျနိုင်ငံသား အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ် ဘရန်တန် တားရန့်ဆိုသူဟာ လူသတ်မှု ၅၁ မှု၊ လူသတ်ရန်ကြိုးစားမှု ၄၀ မှုနဲ့ တရားစွဲဆိုခံထားရပြီး အမိန့်ချမယ့် နောက်ဆုံးကြားနာမှုတွေကို ဒီနေ့မှာ စတင်ပြုလုပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အစိုးရရှေ့နေ ဘာရ်နာဘီ ဟာ၀ီစ်က တားရန့်ဟာ တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ဖို့အတွက် နှစ်နဲ့ချီစီစဥ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး အစ္စလာမ်ဘာသာ၀င်တွေကို တတ်နိုင်သမျှ များများသတ်ဖို့ ရည်ရွယ်ခဲ့တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
တိုက်ခိုက်မယ့် ဗလီတွေအကြောင်း သတင်းအချက်လက်တွေ စုဆောင်းခဲ့သလို ဒရုန်းနဲ့ ပျံသန်းကာ ပစ်မှတ်အနေအထားတွေကိုလည်း တားရန့်က ကြည့်ရှုခဲ့ပါတယ်။
ခရိုက်ချက်မြို့က အလ်-နူရ်ဗလီနဲ့ လင်၀ုဒ်ဗလီတို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် အက်ရှ်ဘာတန်ဆိုတဲ့ နောက်ထပ်ဗလီတစ်လုံးကို သွားရောက်တိုက်ခိုက်ဖို့လည်း တားရန့်က စီစဥ်ထားပြီး တိုက်ခိုက်မှုပြီးရင် ဗလီတွေကိုး မီးရှို့ဖို့အထိပါ ရည်ရွယ်ထားတာပါ။
တားရန့်ရဲ့ ဗလီနှစ်လုံးကို တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ကလေးနဲ့ အမျိုးသမီးတွေ အပါအ၀င် ၅၁ ဦးသေဆုံးပြီး ၆၀ ကျော်လောက် ဒဏ်ရာရခဲ့ပါတယ်။
တရားရုံးက တားရန့်မှာ အပြစ်ရှိကြောင်း ဆုံးဖြတ်ထားပြီး ၃ ရက်ကြာမြင့်မယ့် ဒီတစ်ပတ် ကြားနာမှုမှာ အမိန့်ချမှတ်မှာပါ။
နယူးဇီလန်မှာ အမြင့်ဆုံး ထောင်ဒဏ် ၁၇ နှစ်သာ သတ်မှတ်ထားပေမယ့် တရားသူကြီးတွေမှာ တစ်သက်တစ်ကျွန်း ချမှတ်နိုင်တဲ့ အခွင့်အာဏာ ရှိနေပါတယ်။
လူဖြူအစွန်းရောက် ဘရန်တန် တားရန့်ဟာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်မရတဲ့ ထောင်ဒဏ်တစ်သက် ချမှတ်ခံရနိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်မှုတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။
Ref: Aljazeera
ဇူလိုင် ၃၊ ၂၀၂၀
M-Media
-နယူးဇီလန်က ဗလီနှစ်လုံးမှာ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုတွေပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ လူဖြူအစွန်းရောက် ဘရန်တန် တားရန့်ကို လာမယ့်ဩဂုတ်လမှာ အမိန့်ချတော့မယ်လို့ တရားရုံးက ဒီကနေ့မှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ခရိုက်ချက်မြို့က ဗလီနှစ်လုံးကို တားရန့်က ဝင်ရောက်ပစ်ခတ်ရာမှာ ၅၁ ဦး သေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပါတယ်။
နယူးဇီလန်အစိုးရက ဒီလုပ်ရပ်ကို အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်လို့ သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး တားရန့်ကို လူသတ်မှုစွဲချက် ၅၁ ခု၊ လူသတ်ရန်ကြိုးပမ်းမှု စွဲချက် ၄၀ နဲ့ တရားစွဲကာ ခရိုက်ချက်တရားရုံးမှာ စစ်ဆေးနေတာပါ။ တားရန့်ကလည်း အပြစ်ရှိကြောင်း တရားရုံးမှာ ထွက်ဆိုခဲ့ပါတယ်။
တရားသူကြီး ကင်မရွန်းမန်ဒါက ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့မှာ တားရန့်ကို အမိန့်ချသွားမှာဖြစ်ပြီး အနည်းဆုံး ၃ ရက် သတ်မှတ်ထားပေမယ့် ပိုကြာနိုင်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ထိခိုက်ခံစားရသူတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့မိသားစုဝင်တွေထဲမှာ တစ်ချို့ဟာ နိုင်ငံရပ်ခြားရောက်နေပြီး အမိန့်ချမှုကို အွန်လိုင်းကနေတစ်ဆင့် ဒီလူတွေ ကြည့်ရှုနားထောင်နိုင်အောင် စီစဉ်ပေးသွားမယ်လို့လည်း မန်ဒါက ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
Ref: Aljazeera