News @ M-Media

Tag: Rohingya Muslims

  • စစ်ဘေးရှောင် ရခိုင်ပြည်သူများအတွက် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များက ငွေကြေးလှူဒါန်း

    စစ်ဘေးရှောင် ရခိုင်ပြည်သူများအတွက် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များက ငွေကြေးလှူဒါန်း

    အောက်တိုဘာ ၃၊ ၂၀၂၀
    M-Media

    မြောက်ဦးမြို့ ရှစ်သောင်း စစ်ရှောင်စခန်းရှိ ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများကို ဩဂုတ်လအတွင်းက တွေ့ရစဉ်

    -လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခကြောင့် အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ရတဲ့ ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတွေအတွက် ဘင်္ဂလာ​ေးဒ့ရှ် ဖက်က ဒုက္ခသည်စခန်းမှာ နေထိုင်နေတဲ့ ရိုဟင်ဂျာလူငယ်တွေက ငွေကြေးထောက်ပံ့လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။

    မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ ရခိုင်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ AA တို့အကြား တိုက်ခိုက်မှုတွေ မြင့်တက်လာတဲ့ ၂၀၁၈ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းကစလို့ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ အိုးအိမ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးရတဲ့ ရခိုင်ပြည်သူရေအတွက်ဟာ ၂ သိန်းနီးပါး ရှိလာတာပါ။

    “ကျွန်တော်တို့အားလုံးက လူသားတွေပဲဗျ။ လူမျိုးမတူကြပေမယ့် ရခိုင်ပြည်နယ်က ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေနဲ့ ကျွန်တော်တို့ဟာ တစ်​မြေတည်း၊ တစ်ရေတည်းမှာ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာခဲ့ကြသူတွေပါ။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် (စစ်တပ်ရဲ့) သတ်ဖြတ်မှုတွေမှာ ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေဟာ ကျွန်တော်တို့နဲ့အတူ မျှဝေခံစားပြီး၊ ကျွန်တော်တို့ကိုလည်း အကူအညီပေးခဲ့ပါတယ်။ အခု သူတို့ အကူအညီလိုအပ်နေတဲ့အချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့ တတ်နိုင်သလောက် ကူညီထောက်ပံ့ပေးတာပါ” လို့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ကော့ဆက်ဘဇားက ဒုက္ခသည်စခန်းမှာ နေထိုင်နေတဲ့ ရိုဟင်ဂျာလူငယ် မိုဟာမက် ကမားလ် ဟိုစိန်က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    ကူတာပါလောင် ဒုက္ခသည်စခန်းက ရိုဟင်ဂျာလူငယ်​တွေ စုပေါင်းထည့်ဝင်တဲ့ ၅ သိန်းကျပ်ကို အခုတစ်ပတ်အစောပိုင်းမှာ အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးရတဲ့ ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတွေအတွက် လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။

    “ရခိုင်သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ ကျွန်တော်တို့ အမြဲတမ်း အဆက်အသွယ်ရှိတယ်။ ဘာသာမတူ၊ လူမျိုးကွဲပ​ေမယ့် ရခိုင်သားအချင်းချင်း သူတို့ဖက်က အမြဲတမ်း ရပ်တည်သွားမှာပါ”

    ဇူလိုင်လအစောပိုင်းတုန်းကလည်း ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့က ရိုဟင်ဂျာကျောင်းသားတွေဟာ စစ်ကြောင့် ထွက်ပြေးနေရတဲ့ ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတွေအတွက် မြန်မာကျပ်ငွေ ၃ သိန်း လှူဒါန်းခဲ့ပါတယ်။

    “ကျွန်တော်တို့ ဆိုးဆိုးရွားရွား နာကျင်ခံစားနေရတဲ့အချိန်မှာ အိမ်နီးချင်း ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေဟာ ကျွန်တော်တို့ကို အိမ်မှာခေါ်ထားပြီး ကူညီစောင့်ရှောက်ပေးခဲ့ကြပါတယ်။ အခု သူတို့ နေအိမ်တွေကနေ မောင်းထုတ်ခံနေရပြီး၊ သူတို့ကို ကိုယ်ချင်းလည်း စာပါတယ်” လို့ ရိုဟင်ဂျာ လူငယ်အစည်းအရုံးကို တည်ထောင်သူ ခင်မောင်က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    ရခိုင်က လူ့အဖွဲ့အစည်းနှစ်ခုအကြား ပြန်လည်ရင်ကြားစေ့ရေး၊ အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးရသူတွေ နေရပ်ပြန်နိုင်ရေး လုပ်ဆောင်ရာမှာ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက ပိုမိုကူညီကြဖို့လည်း ခင်မောင်က တိုက်တွန်းဆော်ဩခဲ့ပါတယ်။

    “ကျွန်တော်တို့ဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ရာစုနှစ်နဲ့ချီ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲ နေထိုင်လာခဲ့ကြတာပါ။ အိမ်ကိုပြန်ပြီး အရင်လို ငြိမ်းချမ်းမှု၊ ညီညွတ်မှုမျိုး ပြန်လည်ဖော်ဆောင်ဖို့ ကျွန်တော်တို့ ဆုံးဖြတ်ထားပါတယ်”

    Ref: Anadolu Agency

  • မြန်မာနိုင်ငံမှ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များကို ထပ်မံ လက်မခံနိုင်တော့ဟု မလေးရှားပြော

    မြန်မာနိုင်ငံမှ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များကို ထပ်မံ လက်မခံနိုင်တော့ဟု မလေးရှားပြော

    ဇွန် ၂၆၊ ၂၀၂၀
    M-Media


    -ကိုဗစ်နောက်ဆက်တွဲ စီးပွားရေးကျဆင်းနေပြီး၊ ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ဖို့ ရင်းမြစ်တွေလည်း နည်းလာတာကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံက ရိုဟင်ဂျာမွတ်စလင်ဒုက္ခသည်တွေကို ဆက်ပြီး လက်မခံနိုင်တော့ဘူးလို့ မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် မုဟ်ယစ်ဒင် ယာစင်က ဒီကနေ့မှာ ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ခံရတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေမှာ ထွက်ပြေးခိုလှုံနေရတာပါ။ မလေးရှားဟာ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ဒုက္ခသည်လက်ခံရေးသဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးထားခြင်းမရှိပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံက ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေ၊ တိုင်းရင်းသားဒုက္ခသည်တွေကို လက်ခံထားပါတယ်။

    “ကျွန်တော်တို့ရဲ့ရင်းမြစ်တွေ၊ လုပ်နိုင်စွမ်းတွေက အကန့်အသတ်ကို ရောက်သွားပြီး၊ Covid-19 ကပ်ရောဂါကလည် ဖြစ်နေတာကြောင့် နောက်ထပ် လက်မခံနိုင်တော့ပါဘူး။ နောက်ထပ်လာမယ့် ဒုက္ခသည်တွေကို မလေးရှားက ထပ်ပြီး နေရာထိုင်ခင်းပေးဖို့ မျှော်လင့်ထားတာမျိုးက မတရားပါဘူး” လို့ ဒီကနေ့ အွန်လိုင်းကနေတစ်ဆင့် ပြုလုပ်တဲ့ အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေးမှာ မုဟ်ယစ်ဒင်က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    မလေးရှားက ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေ တတိယနိုင်ငံမှာ အခြေချနိုင်ရေး ပိုမို မြန်မြန်ဆန်ဆန်ဆောင်ရွက်ဖို့ ကုလ UNHCR ကို တိုက်တွန်းခဲ့သလို၊ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေ လူကုန်ကူးခံရမှုတိုက်ဖျက်ရေး ပိုမိုအားထုတ်လုပ်ဆောင်ဖို့ လည်း ဆော်ဩခဲ့ပါတယ်။

    “မြန်မာနိုင်ငံကို ကူညီရေး အာဆီယံက ပိုမိုလုပ်ဆောင်ရမှာဖြစ်သလို၊ ဒီပြဿနာ ကျွန်တော်တော်တို့နဲ့ မဆိုင်တော့တဲ့အထိ မြန်မာနိုင်ငံက ကိုယ့်ဟာကိုယ်လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်”

    ကိုဗစ်ရောဂါပြန့်နှံ့ပြီးနောက်ပိုင်း မလေးရှားအစိုးရဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် သည်းမခံနိုင်တဲ့ ပေါ်လစီမျိုး ထုတ်ပြောလာပြီ။ ပြီးခဲ့တဲ့သီတင်းပတ်အတွင်း ရေပိုင်နက်ထဲဝင်လာတဲ့ ရိုဟင်ဂျာလှေကို ပြန်လှည့်ခိုင်းထာတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။

    Ref: CNA

  • မြန်မာစစ်တပ်နှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့တို့၏ အကောင့်အသေးစိတ်ကို Facebook က ထုတ်ပြန်ရေး နိုင်ငံတကာရှေ့နေများက ကန်တရားရုံးတစ်ခုကို လျှောက်ထား

    မြန်မာစစ်တပ်နှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့တို့၏ အကောင့်အသေးစိတ်ကို Facebook က ထုတ်ပြန်ရေး နိုင်ငံတကာရှေ့နေများက ကန်တရားရုံးတစ်ခုကို လျှောက်ထား

    ဇွန် ၁၁၊ ၂၀၂၀
    M-Media

    (ဓာတ်ပုံ – တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်)

    -မြန်မာစစ်တပ်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်တယ်ဆိုတဲ့ စွဲချက်နဲ့ နိုင်ငံတကာခုံရုံးမှာ တရားစွဲဆိုထားတဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ရှေ့နေတွေက မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူတွေရဲ့ ပို့စ်တွေ၊ ဆက်သွယ်ပြောကြားမှုတွေကို Facebook က ထုတ်ပြန်ရေး ဆုံးဖြတ်ပေးဖို့ အမေရိကန် ခရိုင်တရားရုံးတစ်ခုကို လျှောက်ထားလိုက်ပါတယ်။

    ၁၉၄၈ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်အရ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှု လုပ်တယ်ဆိုတဲ့ စွဲချက်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံရဲ့ တိုင်ကြားမှုကို နယ်သာလန်နိုင်ငံ သည်ဟေ့ဂ်အခြေစိုက် နိုင်ငံတကာ ခုံသမာဓိရုံးက လက်ခံစစ်ဆေးနေတာပါ။

    Facebook ပေါ်မှာ အမုန်းစကားပြန့်နှံမှုဟာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တွေအပေါ် အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုတွေမှာ အဓိကအခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ခဲ့တယ်လို့ ကုလ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးသူတွေက ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

    Facebook ကတော့ အမုန်းစကားတွေကို ဟန့်တားနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်နေတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

    အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကိုလံဘီယာခရိုင်တရားရုံးကို ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့ လျှောက်ထားမှုမှာ မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ ရဲတပ်ဖွဲ့က တာဝန်ရှိသူတွေ “Facebook စာမျက်နှာမှာ လွှင့်တင်ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့၊ draft အဖြစ်ထားတဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ၊ ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုတွေအားလုံး” ထုတ်ပြန်ပေးရေး Facebook ကို တိုက်တွန်းဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။

    Facebook ကလည်း ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံရဲ့ ဒီတောင်းဆိုချက်ကို သိရှိပြီး တည်ဆဲဥပဒေနဲ့ ညီညွတ်မှု ရှိ၊ မရှိ သုံးသပ်သွားမယ်လို့ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

    အချက်အလက်တွေထုတ်ပြန်ပေးရေး တောင်းဆိုခံရတဲ့ မြန်မာအာဏာပိုင်တွေရဲ့ Facebook အကောင့်တွေထဲမှာ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့အကောင့်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။

    မြန်မာစစ်တပ်က အရာရှိတွေ၊ အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ သက်ဆိုင်ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှာ Facebook က ဖယ်ရှားခဲ့တဲ့ အကောင့် ၂၀ လောက်ရဲ့ အသေးစိတ်အချက်အလက်​တွေ ထုတ်ပြန်ပေးဖို့လည်း တောင်းဆိုမှုမှာ ပါဝင်ပါတယ်။

    မြန်မာအာဏာပိုင်တွေရဲ့ Facebook က ပို့စ်တွေဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် “လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှု ရည်ရွယ်ချက် ရှိခဲ့တယ်ဆိုတာအတွက် အထောက်အထား ဖြစ်လာနိုင်တယ်” လို့ ဂမ်ဘီယာရှေ့နေတွေက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    နိုင်ငံတကာဥပဒေမှာ အဆိုးဝါးဆုံး ရာဇဝတ်မှုအဖြစ်သတ်မှတ်ထားတဲ့ လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သက်သေပြနိုင်ဖို့အတွက် ကျူးလွန်သူတွေဟာ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးစုကို ‘အကုန်လုံးဖြစ်စေ၊ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ’ ဖျက်ဆီးသုတ်သင်လိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်မျိုး ရှိခဲ့တယ်ဆိုတာကို ဖော်ထုတ်နိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

    နိုင်ငံတကာ ခုံသမာဓိရုံးကတော့ အမှု ကြားနာမှုမပြီးမချင်း ရိုဟင်ဂျာတွေကို လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှု၊ အခြား အကြမ်းဖက်မှုတွေကနေ မြန်မာနိုင်ငံက ကာကွယ်ပေးရထားရမယ်လို့ အမိန့်ပေးခဲ့ပါတယ်။

    Ref:Reuters

  • ICJ မှာ ဆင်သေကို ဆိတ်သားရေနဲ့ ဖုံးနိုင်ပါ့မလား

    ICJ မှာ ဆင်သေကို ဆိတ်သားရေနဲ့ ဖုံးနိုင်ပါ့မလား

    နိုဝင်ဘာ ၂၉၊ ၂၀၁၉
    M-Media

    -မြန်မာအစိုးရဟာ ၂ နှစ်ကျော်လောက် ခက်ခက်ခဲခဲ ကြိုးစားတားဆီးခဲ့တဲ့ အတွေ့အကြုံသစ်တစ်ခုကို လာမယ့်လမှာ ပထမဆုံး မြည်းစမ်းရတော့မှာဖြစ်ပါတယ်။ လူနည်းစု ရိုဟင်ဂျာမွတ်စလင်တွေအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုတွေကို စနစ်တကျ၊ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကျူးလွန်ခဲ့မှုနဲ့ပတ်သက်ပြီးနိုင်ငံတကာမျက်နှာစာမှာ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှု အတွေ့အကြုံ ဖြစ်ပါတယ်။

    ၁၉၄၈ ခုနှစ် ကုလရဲ့ လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှု သဘောတူညီချက်ကို မြန်မာနိုင်ငံကချိုးဖောက်ခဲ့တယ်ဆိုပြီး ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံရဲ့ တရားဝင်တိုင်ကြားမှုကို သည်ဟေ့ဂ်က နိုင်ငံတကာခုံသမာဓိရုံး (ICJ) မှာ ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်ကနေ ၁၂ ရက်နေ့အတွင်း ပထမဆုံး ကြားနာမှာဖြစ်ကာ မြန်မာအရပ်သားအစိုးရအကြီးအကဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်တဲ့အဖွဲ့က သွားရောက်ပြီး ခုခံချေပမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် မြန်မာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေက ကျူးလွန်မှုနဲ့ပတ်သက်လို့ ဂမ်ဘီယာက ဒီလို တိုင်ကြားခဲ့တာပါ။

    ဂမ်ဘီယာရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် စွပ်စွဲမှုတွေကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တစ်ယောက်တည်း ရင်ဆိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီအမှုကို ရင်ဆိုင်ဖို့အတွက် ‘ထင်ရှားတဲ့ နိုင်ငံတကာရှေ့နေတွေ’ ကို ငှားရမ်းထားပြီးဖြစ်တယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံကကြေငြာထားပါတယ်။ ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုတာကို မပြောသလို၊ ‘အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ရေး’ ဆိုတာကလွဲလို့ သည်ဟေ့ဂ်က ဒီကိစ္စမှာ ဘယ်လို ဥပဒေနည်းဗျူဟာ အသုံးချမလဲဆိုတာကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံက မထုတ်ပြန်ပါဘူး။ သေချာတာတစ်ခုက ရိုဟင်ဂျာအရပ်သားတွေအပေါ် အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်တာ၊ အုပ်စုဖွဲ့ အဓမ္မကျင့်တာ၊ ခုတ်ထစ်သတ်ဖြတ်ခဲ့တာတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး အသေးစိတ် စုစည်းမှတ်တမ်းတင်ထားမှုတွေကို ခုခံချေပမှာကိုက ဒေါ်အောင်စုကြည်နဲ့ မြန်မာဖက်ကရှေ့နေတွေအနေနဲ့ ရေဆန်ကိုလှော်ခတ်ရတာပါ။

    စုစည်းမှတ်တမ်းတင်ထားတာတွေထဲမှာ ကုလရဲ့ အချက်အလက်ရှာဖွေရေးအဖွဲ့က ၂၀၁၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ စာမျက်နှာ ၄၄၄ မျက်နှာပါ အစီရင်ခံစာလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ မြန်မာလုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် ရက်ရက်စက်စက် ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေ အထင်အရှား တွေ့ရပြီး လူသားထုအပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှု (crimes against humanity)၊ စစ်ရာဇဝတ်မှု (war crimes)၊ လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှု (genocide) တွေနဲ့ တရားစွဲဆိုဖို့ လုံလောက်တဲ့ အထောက်အထားတွေဖြစ်တယ်လို့ အစီရင်ခံစာမှာ သုံးသပ်ခဲ့ပါတယ်။ ‘သတင်းမှားတွေ ဖြန့်ဖြူးတာ၊ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ ကျူးလွန်မှုကို ဖုံးကွယ်တာ၊ လွတ်လပ်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေကို တားမြစ်ပိတ်ပင်တာ၊ သက်သေခံအထောက်အထားတွေကို ဖျောက်ဖျက်ခိုင်းတာ’ စာတာတွေကြောင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးကာ တရားစွဲဆိုရမယ့် စစ်ဖက်နဲ့ အရပ်ဖက်ခေါင်းဆောင်အမည်တွေကိုလည်း အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

    ကုလရဲ့ တွေ့ရှိမှုတွေဟာ Physicians for Human Rights (PHR) အဖွဲ့ရဲ့တွေ့ရှိချက်တွေနဲ့လည်း သွားတူနေပါတယ်။ PHR အဖွဲ့ဟာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့တာဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဖက်ကို ထွက်ပြေးသွားရတဲ့ ရိုဟင်ဂျာလူ့အဖွဲ့အစည်းထဲက ရပ်မိရပ်ဖ ၆၀၄ ဦးကို တွေ့ဆုံ မေးမြန်းခဲ့တာပါ။ ရလဒ်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်မတ်လ The Lancet Planetary Health ဂျာနယ်မှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဒီကိစ္စမှာ တာဝန်အရှိဆုံးသူတွေဟာ တပ်မတော်လို့ခေါ်တဲ့ မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ နယ်ခြားစောင့်တပ်တွေဖြစ်ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း အကာအကွယ်မဲ့နေတဲ့ ရိုဟင်ဂျာအမျိုးသားတွေ၊ အမျိုးသမီးတွေနဲ့ ကလေးငယ်တွေအပေါ် ကျူးလွန်မှုမှာ ‘ရဟတ်ယာဉ်၊ စစ်ကားတွေ၊ တင့်ကားတွေအပါအဝင် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းမျိုးစုံ’ အသုံးပြုခဲ့တယ်လို့ PHR ရဲ့ စစ်တမ်းကောက့်ယူမှုမှာ တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။

    ဒီသွေးချောင်းစီးမှုကို ပြီးခဲ့တဲ့ ၂ နှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံက ထိထိရောက်ရောက် ကိုင်တွယ်အရေးယူမှု လုံး၀ မရှိတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ မြန်မာရှေ့နေအဖွဲ့ဟာ သည်ဟေ့ဂ်မှာ ခက်ခက်ခဲခဲ ရင်ဆိုင်ရဖို့ ရှိပါတယ်။ မြန်မာအစိုးရဟာ ‘လွတ်လပ်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကော်မရှင်’ တစ်ခုကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်မြောက်ပိုင်းမှာ ‘လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေက လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု ရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေအတွက် သက်သေပြနိုင်လောက်တဲ့ အထောက်အထားတွေ မတွေ့ရဘူး’ လို့ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြလိုက်တဲ့အခါမှာတော့ ကော်မရှင်ဟာ ဖြစ်ခဲ့တာတွေကို ဖုံးကွယ်ပေးတဲ့ အဖွဲ့တစ်ခုသာ ဖြစ်တယ်လို့ အထင်အမြင်သေးခံခဲ့ရပါတယ်။

    ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် အစိုးရကျောထောက်နောက်ခံပြု ကျူးလွန်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှုအတွက် စုံစမ်းစစ်း‌ဆေးနိုင်ရေး ‘ခုံရုံးတစ်ခု’ ဖွဲ့စည်းကြောင်း ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လမှာ မြန်မာစစ်တပ်က ကြေငြာခဲ့ပါတယ်။ ခုံရုံးမှာ တပ်မတော်က အကြီးတန်းအရာရှိ ၃ ဦး ပါဝင်ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လက ဖြစ်ခဲ့တာတွေကို ‘ထပ်မံစစ်ဆေးဖို့’ ဖြစ်တယ်လို့ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးရဲ့ ဝဘ်ဆိုက်မှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လက ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ စစ်ဆင်ရေးအားလုံးဟာ ရိုဟင်ဂျာ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်တဲ့ ARSA က ရဲကင်းစခန်းတွေကို တိုက်ခိုက်မှုကို တရားသဖြင့် တုန့်ပြန်တာဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုကင်းမဲ့ခြင်းခံရတဲ့ စစ်တပ်ရဲ့ပြောဆိုချက်ကို ဒီခုံရုံးက ထပ်လောင်းပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

    ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ်ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် ထိရောက်တဲ့ အရေးယူ အပြစ်ပေးမှုမျိုး မြန်မာစစ်တပ်က လုပ်ဆောင်လိုစိတ် မရှိဘူးဆိုတာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မေလမှာ ပိုသေချာသွားပါတယ်။ ဒါကတော့ ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ နာမည်ကျော် အင်းဒင်လူသတ်ပွဲမှာ ရိုဟင်ဂျာအမျိုးသားနဲ့ ယောက်ျားလေး ၁၀ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့တဲ့ စစ်သား ၇ ဦးကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးလိုက်တဲ့လုပ်ရပ်ပါ။

    ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု သက်သေတွေကို မြန်မာအစိုးရနဲ့ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့တွေက တမင်တကာ ဖုံးကွယ်ဖျောက်ဖျက်ပစ်တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတွေကိုလည်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ ရှေ့နေအဖွဲ့က ရင်ဆိုင်ရဖို့ ရှိနေပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂ နှစ်အတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်က ရိုဟင်ဂျာရွာတွေဟာ ‘ဘူဒိုဇာတွေနဲ့ ဖျက်ဆီး ဖျောက်ဖျက်ခဲ့ခံရတယ်’ ဆိုတာကိုလည်း ဂြိုဟ်ဓာတ်ပုံအထောက်အထားတွေက ပြသနေပါတယ်။ အဲဒီရွာတွေမှာ လုံးခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေအတွက် အဆောက်အဦးတွေ၊ ရခိုင်ပြည်နယ် အခြားဒေသက ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေနေထိုင်ဖို့ နေအိမ်တွေ အစားထိုး ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့ပြီး ဒါဟာ သေဆုံး၊ ထွက်ပြေးသွားတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေရဲ့ ကျန်ရစ်တဲ့ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ပဋိပက္ခအလွန်မှာ ရှင်းလင်းဖျောက်ဖျက်မှု ပုံစံလည်း ဖြစ်နေပါတယ်။

    သည်ဟေ့ဂ်က ICJ မှာ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံရဲ့ တရားစွဲဆိုမှုကို သွားရောက်ရင်ဆိုင်ရမယ့် မြန်မာအစိုးရ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အတွက် နောက်ထပ် သတင်းဆိုးတစ်ခုက ရှေ့လာမယ့် လတွေ၊ နှစ်တွေအတွင်း အခြား တရားရေးဆိုင်ရာတွေကို ဆက်လက်ရင်ဆိုင်ရမယ့်ကိစ္စ ဖြစ်ပါတယ်။ ရိုဟင်ဂျာနဲ့ လက်တင်အမေရိက လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့် သတ်မှတ်ချက်အရ မြန်မာအစိုးရနဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေကို နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့ အာဂျင်တီးနား တရားရုံးမှာ တရားစွဲဆိုခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ဆိုတာ နိုင်ငံတကာနဲ့ဆိုင်တဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူတွေကို မိခင်နိုင်ငံအပြင် အခြားနိုင်ငံတွေမှာပါ ဖမ်းဆီး၊ တရားစွဲဆို အပြစ်ပေးနိုင်ခွင့် ဖြစ်ပါတယ်။ အာဂျင်တီးနားက တရားစွဲဆိုမှုဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် မြန်မာစစ်တပ်က ‘လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုနဲ့ သက်သေ‌ ဖုံးကွယ်ဖျောက်ဖျက်မှုကို ကျူးလွန်သူတွေ၊ ကြံရာပါအဖြစ် ပါဝင်သူတွေကို ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ အရေးယူအပြစ်ပေးဖို့’ ဖြစ်ပါတယ်။

    ၂၀၁၇ ခုနှစ်က ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် မြန်မာအစိုးရရဲ့ ကျူးလွန်မှုတွေအတွက် တရား၀င် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ဖို့ ခွင့်ပြုကြောင်း နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC) က နောက်တစ်ရက် (နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်)မှာ ကြေငြာခဲ့ပါတယ်။ ‘ရိုဟင်ဂျာတွေ မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်အထိ ထွက်ပြေးသွားခဲ့ရလောက်အောင် လူသားထုအပေါ် ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုမြောက်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကို စနစ်တကျနဲ့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်၊ ရိုဟင်ဂျာ လူ့အဖွဲ့အစည်းပေါ် လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးကို အခြေခံပြီး ညှင်းပမ်းမှုတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်’ ဆိုတဲ့ အချက်တွေအပေါ် အခြေခံကာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

    ‌မြန်မာနိုင်ငံဟာ ရောမသဘောတူစာချုပ် (Rome Statute) မှာ လက်မှတ်ထိုးထားခြင်းမရှိတာကြောင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးဖို့ ICC ရဲ့ ကနဦး ကြိုးပမ်းမှုတွေမှာ မရေရာ မသေချာမှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကနေတစ်ဆင့် ICC က စုံစမ်းစစ်ဆေးနိုင်ရေး နိုင်ငံတကာရဲ့ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတွေကလည်း တရုတ်နဲ့ ရုရှားတို့ရဲ့ ဆန့်ကျင်မှုကြောင့် မအောင်မြင်ပါဘူး။

    လွန်ခဲ့တဲ့ ၈ နှစ်အတွင်း ရိုဟင်ဂျာအပါအဝင် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းက တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုတွေအပေါ် မြန်မာနိုင်ငံက လူသားထုအပေါ်ကျူးလွန်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့မှု ရှိ၊ မရှိ စုံစမ်းစစ်ဆေးဖို့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လွတ်လပ်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့တစ်ခုကို ကုလက အခုနှစ် စက်တင်ဘာလက ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။

    ‘အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားကာကွယ်ရေး’ ဆိုတဲ့အချက်လောက်နဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေ ခံစားခဲ့ရတဲ့ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ အဖြစ်ဆိုးတွေကို ‌’နိုင်ငံတကာအဆင့်မှာ ထင်ရှားတဲ့ ရှေ့နေတွေကတောင်’ ကျိုးကြောင်းပြ မကာကွယ်ပေးနိုင်ဘူးဆိုတာ ဒီတရားရင်ဆိုင်မှုတွေကနေတစ်ဆင့် မြန်မာအစိုးရဟာ မှတ်မှတ်သာသား သိရှိနားလည်လာတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

    Ref: Asia Times

    (Asia Times တွင် ဆောင်းပါးရှင် Phelim Kine ရေးသားသည့် Myanmar’s judicial defense of the indefensible ဆောင်းပါးကို လေးမောင်က ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်ဆိုပါသည်။ ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များနှင့် သုံးသပ်ချက်များသည် ဆောင်းပါးရှင်၏ အာဘော်သာ ဖြစ်ပါသည်)

  • ရခုိင္ကမ္းရိုးတမ္းတြင္း နစ္ျမႇဳပ္ခဲ့သည့္ ေလွစီးမြတ္စလင္မ်ားအတြက္ အေမရိကန္သံရံုး ၀မ္းနည္းေၾကာင္းေဖာ္ျပ

    M-Media
    ႏို၀င္ဘာလ ၅ ရက္၊ ၂၀၁၃

    ႏို၀င္ဘာ ၃ က ရခုိင္ကမ္းရိုးတမ္းတြင္း နစ္ျမႇဳပ္ခဲ့သည့္ ေလွစီးမြတ္စလင္မ်ားအတြက္ အေမရိကန္သံရံုး ၀မ္းနည္းေၾကာင္းေဖာ္ျပ

    263408_128217593926735_6023359_nႏို၀င္ဘာ ၃ ရက္ေန႔က ရခိုင္ကမ္းရိုးတမ္းတြင္း နစ္ျမႇဳပ္ခဲ့သည့္ မြတ္စလင္ အေယာက္ ၇၀ တင္ေဆာင္ လာေသာ ေလွကိစၥႏွင့္ပတ္သတ္ျပီး ျမန္မာႏိုင္ငံဆုိင္ရာ အေမရိကန္သံရံုးက ၀မ္းနည္းေၾကာင္းျဖင့္ ၄င္းတို႔၏ တရား၀င္ေဖ့စ္ဘြတ္စာမ်က္ႏွာ ၌ ေဖာ္ျပခဲ့ပါသည္။ ျမန္မာ ဘာသာျပန္မွာ ေအာက္ပါအတုိင္းျဖစ္ပါသည္။

    ႏို၀င္ဘာလ ၃ ရက္ေန႔တြင္ ရခုိင္ျပည္နယ္ ေျမာက္ဘက္ပိုင္းေန မြတ္စလင္ အေယာက္ ၇၀ နီးပါးစီးနင္း လိုက္ပါလာသည့္ ေလွမွာ ရခုိင္ကမ္းရိုးတန္းတြင္ နစ္ျမႇဳပ္သြားခဲ့ပါသည္။ ထို႕သတင္းေၾကာင့္ အေမရိ ကန္ႏုိင္ငံအေနျဖင့္ နက္နက္နဲနဲ ၀မ္းနည္းပါေၾကာင္း ေဖာ္ျပအပ္ပါသည္။ ရခုိင္ျပည္နယ္ တြင္း ေန ထုိင္ၾကသူ မ်ား၏ လူ႕အခြင့္အေရးႏွင့္ လံုျခံဳေရးအေျခအေနမ်ားမွာ ထိခိုက္ လြယ္ေနေသး သည့္ အတြက္လည္း ကြ်န္ုပ္တို႔ (အေမရိကန္ႏိုင္ငံ) မွ နက္ရွိဳင္းစြာ စိုးရိမ္လ်က္ ရွိေနေသးေၾကာင္း (ေဖာ္ျပ အပ္ပါသည္။) ကြ်ႏု္ပ္တို႕အေနျဖင့္ (ျမန္မာ) အစိုးရအား ေဒသခံ အာဏာပိုင္မ်ားႏွင့္သာမက လူသား ခ်င္းစာနာနားလည္မွဳျဖင့္ အကူအညီေပးေနသည့္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ပါ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျပီး အႏၱရာယ္၏ (သားေကာင္မ်ားျဖစ္ရန္) လြယ္ကူေနသည့္ လူအမ်ားအား အကာအကြယ္ေပးရန္ႏွင့္ ၄င္းတို႔၏အေျခအေနအတြက္ တာရွည္ခံမည့္အေျဖမ်ားကို အေကာင္အ ထည္ေဖာ္ရန္ ေတာင္းဆို အပ္ပါသည္။

    Ref:U.S. Embassy Rangoon