News @ M-Media

Tag: Thomas Fuller

  • ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားနဲ႔ မြတ္ဆလင္တို႔ၾကား သံသယႏွင့္ ေၾကာက္ရြံမႈမ်ား ျမန္မာ ဒုတိယၿမိဳ႕ေတာ္ကို ရိုက္ခတ္လာျခင္း

    ဇူလိုင္ ၅၊ ၂၀၁၄
    မူရငး္ေဆာင္းပါးရွင္-
    .ေဆြမြန္(M-Media)  ျမန္မာမႈျပဳသည္။

    04myanmar-master675
    အၾကမ္းဖက္မႈေၾကာင့္ ကြယ္လြန္သြားခဲ့တဲ့ ကိုစိုးမင္း ရဲ႕ ဇနီးျဖစ္သူ ေဒၚတင္တင္ေက်ာ္ ခင္ပြန္းျဖစ္သူ အေလာင္းအနီး ဝမ္းနည္းစြာ ငိုေၾကါးေနစဥ္ (Photo – Soe Zeya Tun/Reuters )

    လူႏွစ္ဦးေသဆံုးၿပီး ဒါဇင္ေပါင္းမ်ားစြာ ဒဏ္ရာရေစခဲ့တဲ့ ဘာသာေရးအၾကမ္းဖက္မႈဟာ မႏၱေလးၿမိဳ႕ေတာ္မွာ အသစ္တဖန္ျပန္လည္ေခါင္းေထာင္လာခဲ့ၿပီးေနာက္ ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြဟာ မႏၱေလးမွာ ညမထြက္ရအမိန္႔ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

    ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္ႏွစ္တာကာလအတြင္းမွာ ဒီလိုထိတ္လန္႔စရာျမင္ကြင္းေတြကို ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ျမင္ေတြ႔ခဲ့ရၿပီးပါၿပီ။ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္ေတြေပၚမွာ ဒါးေတြ၊ တုတ္ေတြကို ေ၀ွ႔ရမ္းကိုင္ေဆာင္ကာ မြတ္ဆလင္ဆန္႔က်င္ေရးေဆာင္ပုဒ္ေတြ၊ ကမၻာမေက်သီခ်င္းေတြ ေအာ္ဟစ္ရြတ္ဆိုကာ၊ မြတ္ဆလင္ပိုင္ဆိုင္ေတြကို ဖ်က္ဆီးပစ္တာေတြဟာ မႏၱေလးရဲ႕ လက္ရွိအေျခအေနေတြပါ လို႔ မ်က္ျမင္သက္ေသတစ္ဦးက ေျပာခဲ့ပါတယ္။

    မႏၱေလးေဒသအာဏာပိုင္ေတြထုတ္ျပန္တဲ့ ညမထြက္ရအမိန္႔ဟာ ည ၉ နာရီကေန မနက္ ၅ နာရီထိ လူ ၅ ဦးထက္ ပိုမစုဖို႔ ပိတ္ပင္ပါတယ္။

    ဒီအျဖစ္အပ်က္ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းက အဓိကၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးေတြမွာ ပထမဆံုးအႀကိမ္အေနနဲ႔ ျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီး ပိုမိုႀကီးထြားက်ယ္ျပန္႔လာမွာကို စိုးရိမ္မႈေတြ ရွိေနၾကပါတယ္။ မႏၱေလးဟာ ရန္ကုန္လိုပဲ ယဥ္ေက်းမႈေပါင္းစံု၊ ဘာသာတရားေပါင္းစံု နက္နက္ရိႈင္းရိႈင္းတည္ရွိထြန္းကားရာေနရာျဖစ္ၿပီး ၿဗိတိသွ် ကိုလိုနီေခတ္မတိုင္မီကာလေတြကတည္းက ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ၊ မြတ္ဆလင္ေတြ၊ ခရစ္ယာန္ေတြ နဲ႔ ဟိႏၵဴေတြဟာ စုစုစည္းစည္း ညီညီညြတ္ညြတ္နဲ႔ အတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ရာေနရာ ျဖစ္ပါတယ္။

    ဒီအၾကမ္းဖက္မႈဟာ မြတ္ဆလင္အမ်ဳိးသားတစ္ဦးက ဗုဒၶဘာသာ၀င္အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးကို မုဒိမ္းက်င့္ေစာ္ကားလိုက္တယ္လို႔ သတင္းေတြေပၚထြက္အၿပီး အဂၤါညမွာ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ အစိုးရပိုင္မီဒီယာေတြကလည္း မုဒိမ္းမႈအတြက္ သံသယရွိသူစာရင္းမွာ မြတ္ဆလင္အမည္တစ္ခုကို အတည္ျပဳေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

    မႏၱေလးတိုင္းေဒသႀကီး လံုၿခံဳေရးနဲ႔ နယ္စပ္ေရးရာ၀န္ႀကီး ဗိုလ္မွဴးႀကီး ေအာင္ေက်ာ္မိုးက မြတ္ဆလင္တစ္ဦးနဲ႔ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တစ္ဦး ေပါင္း ႏွစ္ဦးေသတယ္၊ ဗလီတစ္လံုး မီးရွုိ႕ခံရတယ္၊ အျခားဗလီ ၄ လံုး ခဲေပါက္ခံရတယ္လို႔ သတင္းေထာက္ေတြကို ေျပာခဲ့ပါတယ္။

    ျမန္မာသတင္းမီဒီယာေတြက ေသဆံုးသူ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ဟာ နာေရးကူညီမႈအသင္းတစ္ခုမွာ ယာဥ္ေမာင္းလုပ္ေနတဲ့ ဦးထြန္းထြန္းျဖစ္တယ္လို႔ အတည္ျပဳခဲ့ၿပီးေတာ့ ေသဆံုးသူမြတ္ဆလင္ဟာ စက္ဘီးအေရာင္းဆိုင္ပိုင္ရွင္ ဦးစိုး၀င္းျဖစ္တယ္လို႔ သူ႔ရဲ႕မိတ္ေဆြတစ္ဦးက အတည္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ ဦးစိုး၀င္းဟာ မနက္ပိုင္း၀တ္ျပဳဖို႔ ဗလီကိုသြားတဲ့လမ္းေပၚမွာပဲ မေသမခ်င္း ရိုက္သတ္ခံခဲ့ရတာလို႔ သူ႕ရဲ႕မိတ္ေဆြျဖစ္တဲ့ ဦးေနဦးရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္အရ သိရပါတယ္။

    ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြအတြင္း အစြန္းေရာက္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္အုပ္စုေတြဟာ အားေကာင္းလာခဲ့ၿပီးေနာက္မွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အမ်ားစုေနထိုင္ရာတိုင္းျပည္မွာ လူနည္းစုမြတ္ဆလင္ေတြအေပၚ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈေတြ အရွိန္ျမင့္လာခဲ့ပါတယ္။

    ရဲစခန္းကေန ငါးမိနစ္ေလာက္ပဲ လမ္းေလွ်ာက္သြားရတဲ့ေနရာေတြမွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အၾကမ္းဖက္အုပ္စုေတြက ကားေတြကို ဖ်က္ဆီး၊ မြတ္ဆလင္ပိုင္ဆိုင္ေတြကို တိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးေနခဲ့ၾကတာလို႔ လူမ်ဳိးေပါင္းစုံေနထိုင္ၾကရာ မႏၱေလးၿမိဳ႕ခံ မြတ္ဆလင္ေတြက ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    “ရဲေတြက ငါးမိနစ္ေလာက္ပဲ လာရမယ့္ခရီးကို ဘာေၾကာင့္ မိနစ္ ၅၀ ေလာက္ၾကာေနရသလဲဗ်ာ၊ ၿပီးေတာ့ အၾကမ္းဖက္သမားအုပ္စုေတြက ရဲေတြနားက နီးနီးေလးသြားလာေနတာေတာင္ ဘာေၾကာင့္ မဖမ္းဆီးရသလဲ၊ ကၽြန္ေတာ္ျဖင့္ နားေတာင္ မလည္ေတာ့ပါဘူးဗ်ာ” လို႔ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ပိုင္ရွင္ မြတ္ဆလင္တစ္ဦးျဖစ္သူ ဦးညီညီက ေျပာခဲ့ပါတယ္။

    “ငါတို႔ဟာ အာဇာနည္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ””မြတ္ဆလင္ေတြ ထြက္သြား” စသည္ျဖင့္ အၾကမ္းဖက္အုပ္စုေတြက ေအာ္ဟစ္ေနတာကိုလည္း သူၾကားခဲ့ရတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

    လူေပါင္း ၂၅၀ ေက်ာ္ေသဆံုးခဲ့ရတဲ့အျပင္ လူေပါင္း တစ္သိန္းခြဲနီးနီးကို အိုးအိမ္မဲ့ျဖစ္ေစခဲ့တဲ့ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လ၊ ျမန္မာအေနာက္ပိုင္း ရခိုင္ျပည္နယ္က စတင္လာခဲ့တဲ့ အဓိကရုဏ္းေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကေန ဒီမိုကေရစီစနစ္သို႔ အသြင္ကူးေျပာင္းရာမွာ အဓိကအတားအဆီး အခက္အခဲတစ္ခုျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။

    သမၼတဦးသိန္းစိန္က အၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနပါတယ္ လို႔ ေျပာခဲ့ၿပီး ေနာက္ကြယ္က ဖန္တီးလႈံ႕ေဆာ္ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြကို ျပစ္တင္ခဲ့တယ္။ တက္ၾကြလႈပ္ရွားသူေတြကေတာ့ အစိုးရဟာ လံုေလာက္တဲ့ တားဆီးမႈေတြ မလုပ္ခဲ့ဘူး၊ ၿပီးေတာ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦး အျခားဘာသာကို ကူးေျပာင္းလိုရင္ ေထာက္ခံခ်က္အဆင့္ဆင့္လိုအပ္တဲ့ ဘာသာကူးေျပာင္းေရးဥပေဒ ျပဌာန္းဖို႔ ဒီႏွစ္အေစာပိုင္းက ဦးသိန္းစိန္ရဲ႕ အဆုိတင္သြင္းမႈက ဘာသာေရးဆိုင္ရာ ကြဲျပားျခားနားမႈေတြကို ပိုမိုအားေကာင္းေစခဲ့တယ္လို႔ ေထာက္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။

    အစြန္းေရာက္ ဗုဒၶဘာသာ အၾကမ္းဖက္ဂိုဏ္း ၉၆၉ ေခါင္းေဆာင္ဘုန္းႀကီးျဖစ္တဲ့ ဦး၀ီရသူရဲ႕ ေဖ့စ္ဘုတ္ေပၚက သတင္းထပ္ဆင့္ျဖန္႔ေ၀မႈဟာလည္း မႏၱေလးအၾကမ္းဖက္မႈကို တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း စတင္ျဖစ္ပြားေစခဲ့ပါတယ္။ သူဟာ အဲဒီမုဒိမ္းမႈသတင္းကို သူ႕ရဲ႕ ေဖ့စ္ဘုတ္ေပၚမွာ တင္ခဲ့ၿပီး သူဟာသူေခၚေ၀ၚထားတဲ့ “ဂ်ီဟတ္မြတ္ဆလင္” ေတြကို အစိုးရက ၿဖိဳခြင္းပစ္ဖို႔ တိုက္တြန္းေရးသားထားပါတယ္။

    ဗုဒၶဘာသာ၀င္ၿမိဳ႕ခံတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ဦးစိုးလင္းက အၾကမ္းဖက္သမားေတြဟာ မႏၱေလးၿမိဳ႕ရဲ႕ ၿမိဳ႕ကြင္းၿမိဳ႕ကြက္လမ္းေတြကို သိပံုမရၾကဘူးလို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ “အၾကမ္းဖက္လူအုပ္ဟာ ေန၀င္တာနဲ႔ ေရာက္လာတယ္၊ မိုးမလင္းခင္ ေပ်ာက္ကုန္ၾကတယ္၊ ၿမိဳ႕တြင္းလမ္းေတြကို မကၽြမ္းၾကဘူး၊ သူတို႔က လူစိမ္းေတြဗ်” လို႔ သူက ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

    New Youk Time သတင္းစာတြင္ THOMAS FULLER နဲ႔ WAI MOE ေရးသားတဲ့ Buddhist-Muslim Mayhem Hits Myanmar’s No. 2 City သတင္းေဆာင္းပါးအား ေဆြမြန္ မွ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ျပန္ဆိုပါသည္။

  • အမယ္အို တဦး အသတ္ခံရမႈက ဂါရ၀တရား ေပ်ာက္ဆံုးသြားေစမႈ လွစ္ျပလိုက္ေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ဘာသာေရး ခြဲျခားမႈ

    ႏိုဝင္ဘာ ၁၁ ၂၀၁၃
    M-Media
    မူရငး္ေဆာင္းပါးရွင္- ေသာမတ္စ္ ဖူလာ
    ဘာသာျပန္- ျမင့္မိုရ္ေမာင္ေမာင္

    MYANMAR-2-articleLarge

    ဓာတ္ပံု အညႊန္း- မေသမခ်င္းဓားနဲ႔ ထိုးခုတ္ သတ္ျဖတ္ခံရသူ သျဗဳခ်ဳိင္ေက်းရြာက အသက္ ၉၄ ႏွစ္အရြယ္ အမယ္အိုရဲ႕သမီး

    သျဗဴခ်ဳိင္၊ ျမန္မာ။     ။ ဆန္စပါးစိုက္ပ်ဳိးသက္ေမြးေနၾကတဲ့ ဒီရြာထဲ ဗုဒၶဘာသာအၾကမ္းဖက္အုပ္စုေတြ ၀င္ေရာက္လာခ်ိန္မွာ ခါးေအာက္ဖက္ ကိုယ္တစ္ပိုင္း ေလျဖတ္ထားတဲ့ ေဒၚေအးၾကည္ကို သမီးနဲ႔ေျမးမႏွစ္ဦးက အနီး၀န္းက်င္ကေတာအုပ္အတြင္း အလ်ဥ္မီသယ္ေဆာင္ေခၚယူသြားဖို႔ အင္မတန္ ေလးပင္ခက္ခဲလြန္းလွပါတယ္။

    မီးကြင္းေတြ၊ ဓားေတြ ကိုင္ေဆာင္ေ၀ွ႕ရမ္းေနၾကတဲ့ အမ်ဳိးသားသံုးဦးဟာ အသနားခံေတာင္းပန္မႈကို အလ်ဥ္းအေရးမစိုက္ပဲ ေဒၚေအးၾကည္ထံကို တဟုန္ထိုး ေျပး၀င္သြားခဲ့ၾကတယ္။ သူမရဲ႕ သမီးနဲ႔ေျမးမကလည္း အလြတ္ရုန္းထြက္ေျပးလိုက္ရတယ္။ နာရီအနည္းငယ္ၾကာၿပီးေနာက္ မီးခိုးေငြ႕တလူလူ သူမရဲ႕သစ္သားအိမ္ေဘးမွာ ေဒၚေအးၾကည္ရဲ႕ရုပ္အေလာင္းကို ျပန္ေတြ႕ခဲ့တယ္။ သူမဟာ ဓားနဲ႔ ေျခာက္ႀကိမ္အထိ ထိုးခုတ္ခံရတယ္လို႔ ရဲတပ္ဖြဲ႕က ဆိုတယ္။ သူမရဲ႕အသက္က ၉၄ ႏွစ္အထိ ရိွေနပါၿပီ။

    ၿပီးခဲ့တဲ့လအတြင္း သျဗဳခ်ဳိင္တိုက္ခိုက္မႈမွာ သတ္ျဖတ္ခံရသူ မြတ္စ္လင္မ္ငါးဦးအနက္ ေဒၚေအးၾကည္လည္း အပါအ၀င္ တစ္ဦးပါ။ အဲ့ဒီတိုက္ခိုက္မႈမွာ အိမ္ေပါင္း တစ္ဒါဇင္ေက်ာ္လည္း မီးတင္ရိႈ႕ခဲ့ၾကတယ္။ တစ္ႏွစ္ခြဲေလာက္ ႀကိဳၾကားႀကိဳၾကားနဲ႔ အဆက္မျပတ္ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈေၾကာင့္ လူေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ အသက္ဆံုးရႈံးခဲ့ရၿပီ။ အမ်ားစုကေတာ့ မြတ္စ္လင္မ္ေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။

    သို႔ေသာ္လည္း ကယ္ကူရာမဲ့အမယ္အိုႀကီးတစ္ဦးကို သတ္ျဖတ္လိုက္ျခင္းဟာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္လူမ်ားစုတိုင္းျပည္ထဲရိွေနတဲ့ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႔က်င္ေရးဆိုင္ရာ ကမ္းကုန္ေအာင္ဆိုးသြမ္းခ်က္မ်ားထဲက လကၡဏာတစ္ခုအျဖစ္၊ အၾကမ္းဖက္ခံသူမ်ားအေပၚ သနားညွာတာျခင္းကင္းမဲ့မႈ၊ သတ္ျဖတ္ျခင္းအေပၚ လံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြရဲ႕ မတားျမစ္မႈ ျမင္ကြင္းႀကီးအျဖစ္ ေပၚလြင္လာပါေတာ့တယ္။

    ဒီသတ္ျဖတ္မႈေတြကို ႏိုင္ငံပိုင္သတင္းမီဒီယာေတြကလည္း ပဋိပကၡရဲ႕ဓားစာခံျဖစ္ရတဲ့ပံုဟန္နဲ႔ တဖက္ေစာင္းနင္း ေဖာ္ျပခဲ့ၾကတယ္။ အေသးစိပ္အခ်က္အလက္ေတြကို ထုတ္ျပန္ျခင္း မရိွၾကဘူး။ ေသမႈေသခင္းမ်ားနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တိုက္ရိုက္စစ္ေဆးစံုစမ္းဖို႔ အပ်ံသင္စဒီမိုကေရစီသမၼတက သူ႔သမၼတရံုးကို အမိန္႔ေပးခဲ့ေပမယ့္ တိုင္းသိျပည္သိ ရႈတ္ခ်ကန္႔ကြက္တာ မေတြ႕ရပါဘူး။

    “ ဒီေလာက္ အိုမင္းမစြမ္းျဖစ္ေနသူကို လူ႔ယဥ္ေက်းမႈအရ ေလးေလးစားစားဆက္ဆံရမွာျဖစ္တယ္။ ဒီအမယ္အိုႀကီးကို သတ္ျဖတ္မႈက အမ်ဳိးသားေရး၀ါဒဆိုတဲ့အျမင္ကို လွစ္ဟျပလိုက္သလိုပါပဲ။ ဒီကိစၥသာ မျဖစ္ပြားခဲ့ဘူးဆိုယင္ သတ္ျဖတ္မႈေတြ ဆက္တိုက္ျဖစ္ေနဦးမယ့္ အခ်က္ကို ေတြ႕ရတယ္ ” ဆိုၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အမႈထမ္းခဲ့ဖူးတဲ့ ကုလသမဂၢအရာရိွေဟာင္း ရစ္ခ်တ္ ေဟာ္စီ Richard Horsey က ဆိုပါတယ္။

    မၾကာေသးမီအခ်ိန္အထိ တည္ရိွေနခဲ့တဲ့ ေနာက္ဆံုးလက္က်န္ၿငိမ္းခ်မ္းမႈေလးကို ဒီအၾကမ္းဖက္မႈက လွဲက်င္းဖယ္ထုတ္ပစ္ခဲ့တယ္။ ဒီေဒသအတြင္း မြတ္စ္လင္မ္နဲ႔ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားဟာ ေအးအတူပူအမွ် သင့္သင့္ျမတ္ျမတ္ မ်ဳိးဆက္ေပါင္းမ်ားစြာ ေနထိုင္လာခဲ့ၾကတာပါ။ စစ္အာဏာရွင္ေဟာင္းေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕မေကာင္းဆိုး၀ါးအခ်ဳိ႕ကို လြတ္ေျမာက္ခြင့္ မေပးခင္ကာလအထိ ဆိုပါေတာ့။ အေနာက္ပိုင္းရခိုင္ျပည္နယ္က ဒီသျဗဳခ်ဳိင္ရြာမွာေရာ အျခားေဒသမ်ားပါ ျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈေတြက မီးေမႊးမႈပါပဲ။ အစြန္းေရာက္ဗုဒၶဘာသာ၀င္အုပ္စုျဖစ္တဲ့ ၉၆၉ အဖြဲ႕ရဲ႕ေဟာေျပာလမ္းေၾကာင္းခ်က္ေတြက အဲ့ဒီမီးကိုေမႊးယူခဲ့ျခင္းျဖစ္တယ္။ အာဏာပိုင္မ်ားကလည္း အဲ့ဒီ အမုန္းသြတ္သြင္းေဟာေျပာလႈံ႕ေဆာ္ခ်က္ေတြကို ဆက္လက္လိုက္ေလ်ာခြင့္ျပဳတဲ့အခါ တိုင္းျပည္အႏွံ႔ ၾသဇာလႊမ္းၿပီး ႀကီးစိုးမင္းမူလာၾကတယ္။

    ကိုလိုနီေခတ္ကာလမေက်လည္မႈတစ္စိတ္တစ္ပိုင္းေပၚအေျချပဳလာတဲ့ မြတ္စ္လင္မ္ေတြကိုမုန္းတီးမႈက ျမန္မာႏိုင္ငံထဲ ေတာ္ေတာ္ေလး နက္ရႈိင္းေနတယ္။ မြတ္စ္လင္မ္ေတြအေပၚ စာနာနားလည္မႈကိုပင္လွ်င္ မေဖာ္ျပရဲေလာက္ေအာင္ ျဖစ္ေနၾကတယ္။ အာဏာပိုင္ေတြပင္လွ်င္ အၾကမ္းဖက္ခံမိသားစုေတြကို ႏွစ္သိမ့္မႈေပးဖို႔ ေၾကာက္ရြံ႕ေနတဲ့အထိပါပဲ။

    ေဒၚေအးၾကည္ရဲ႕ရုပ္အေလာင္းကို စစ္ေဆးၾကည့္ရႈခဲ့စဥ္ ရဲတပ္ဖြဲ႕မွဴး ဦးတင္ေမာင္လြင္က “ ရက္စက္လိုက္ၾကတာဗ်ာ ” လို႔ ေျပာၾကားခဲ့တာ သူမရဲ႕သမီးနဲ႔ေျမးမျဖစ္သူတို႔ မွတ္မိေနၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တယ္လီဖုန္းနဲ႔အင္တာဗ်ဴးတဲ့အခါမွာေတာ့ ဦးတင္ေမာင္လြင္က အျခားေသာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္အစိုးရ၀န္ထမ္းမ်ားအတိုင္း ဒီလူသတ္မႈအေပၚ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈဆိုတဲ့ ေ၀ါဟာရမသံုးပဲ ေရွာင္လႊဲသြားခဲ့ပါတယ္။

    “ တစ္ဖက္ဖက္ကို မ်က္ႏွာလိုက္တဲ့အသံုးအႏႈန္းမ်ဳိးနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ မေျပာဆိုခဲ့ပါဘူး ” လို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

    ႏွစ္ငါးဆယ္စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအလြန္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက စစ္ကၽြန္တိုင္းျပည္အျဖစ္ ရိွေနဆဲပါ။ စစ္တပ္တစ္ခုထဲမွာ အင္အား ငါးသိန္း၀န္းက်င္ရိွေနတဲ့အျပင္ အရပ္၀တ္ေထာက္လွမ္းေရးအရာရိွေတြကလည္း ေနရာအႏွံ႔ စိုးမိုးေနဆဲပါ။ ဒါေတာင္မွ လံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားအေနနဲ႔ ဗုဒၶဘာသာ၀င္လူရမ္းကားအုပ္စုကို မတားျမစ္ႏိုင္ၾကဘူး သို႔တည္းမဟုတ္ တားျမစ္လိုစိတ္မရွိတာ ေတြ႕ေနရတယ္။

    အာဏာပိုင္ေတြက ဒီလုိျပႆနာေတြျဖစ္လာမွာကို ေကာင္းစြာသိၿပီးျဖစ္တယ္၊ ဘာျဖစ္လို႔လည္းဆိုေတာ့ အၾကမ္းဖက္မႈ မတိုင္မီတစ္ရက္အလို စက္တင္ဘာ ၃၀ ရက္က လာလတၱံ႕ေသာ အႏၱရာယ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဒသခံရဲစခန္းကေန ဖုန္းဆက္ေျပာၾကားမႈတစ္ရပ္ရိွခဲ့ေၾကာင္း၊ ရြာအ၀င္လမ္း၀မွာ အကာအကြယ္ျပဳလုပ္ဖို႔ ညႊန္ၾကားခဲ့ေၾကာင္း မြတ္စ္လင္မ္ရြာသားမ်ားက ေျပာျပလို႔ပါပဲ။

    ေအာက္တိုဘာလ ၁ ရက္ အေစာပိုင္းမွာ ဒါဇင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ လူရမ္းကားအုပ္စုခ်ီတက္လာၾကတာကို ရြာသားေတြ သတင္းရတဲ့အခါ  သူတို႔ရြာနဲ႔မိုင္အနည္းငယ္မွ်သာကြာေ၀းတဲ့ ရဲစခန္းနဲ႔စစ္တပ္ဆီ မတုန္႔မဆိုင္း ဖုန္းဆက္အေၾကာင္းၾကားၾကပါတယ္။

    ဒါေပမယ့္ လံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြက သံသယစကားနဲ႔သာ တုန္႔ျပန္ခဲ့ေၾကာင္း “ မင္းတို႔ ေသခ်ာရဲ႕လား၊ ဟုတ္ေရာဟုတ္ရဲ႕လား ဆိုၿပီး သူတို႔က ကၽြန္ေတာ္တို႔ကို ေမးျမန္းခဲ့ၾကတယ္။ အေသအခ်ာပါပဲ။ အျမန္ဆံုးလာ(တားဆီး)ၾကပါ ဆိုၿပီး ကၽြန္ေတာ္တို႔က သူတို႔ကို အေၾကာင္းၾကားခဲ့ပါတယ္ ” လို႔ မြတ္စ္လင္မ္လယ္သမား ဦးျမင့္ေအာင္က ျပန္လည္ ေျပာျပပါတယ္။

    ရဲကားတစ္စီးသာ ေရာက္လာခဲ့တယ္။ အရုဏ္မတိုင္မီ ၀င္ေရာက္လာတဲ့ တိုက္ခိုက္သူေတြ တစ္ႀကိမ္သာ လူစုခြဲခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ နံနက္လင္းအားႀကီး အၾကမ္းဖက္အုပ္စုထပ္မံေရာက္လာလို႔ ေဒၚေအးၾကည္ကိုသတ္ျဖတ္တဲ့အခ်ိန္မွာ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြက ေလထဲ ေသနတ္ေထာင္ေဖာက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ထြက္ခြာသြားေၾကာင္း ရြာသားမ်ားက ဆိုၾကတယ္။

    ရခိုင္ျပည္နယ္ရဲမွဴးႀကီး ဦးေက်ာ္တင့္က “ လံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြအေနနဲ႔ အေကာင္းဆံုးလုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကပါတယ္ ” လို႔ ေျပာၾကားခဲ့တယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံလူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ကုလသမဂၢအထူးကိုယ္စားလွယ္ မစၥတာ Tomás Ojea Quintana က မြတ္စ္လင္မ္ေတြအေပၚအၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ထပ္ဖန္တလဲလဲ ျဖစ္ေနပါလ်က္ လံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြ ၾကား၀င္တားဆီးဖ်န္ေျဖမႈ မျပဳၾကျခင္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အာဏာပိုင္ေတြကို ေ၀ဖန္ထားပါတယ္။ မိတၳီလာၿမိဳ႕ထဲ မြတ္စ္လင္မ္ေတြစုၿပဳံသတ္ျဖတ္ခံခဲ့ၾကတဲ့ေနရာမွာ ၿပီးခဲ့တဲ့ၾသဂုတ္လအတြင္း သြားေရာက္ေလ့လာစဥ္က ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္ေတြရဲ႕အေရးမယူလစ္ဟင္းခဲ့မႈကို ခံစားနားလည္ခဲ့ရေၾကာင္း၊ မိမိရဲ႕ကားကို လူရမ္းကားေတြ ထုရိုက္ကန္ေက်ာက္ခ်ိန္မွာ ရဲေတြက ရပ္ၾကည့္လ်က္သာရိွေနခဲ့ေၾကာင္း ကင္တားနားရဲ႕အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    ပံုရိပ္မ်ားရဲ႕ျမင္ကြင္းက်ယ္
    —————————
    အခင္းျဖစ္ေဒသဖက္ ျမန္မာသမၼတ ဦးသိန္းစိန္ ေရာက္ရိွေနခ်ိန္ျဖစ္ပါလ်က္ ေအာက္တိုဘာ ၁ ရက္ အၾကမ္းဖက္မႈကို တားဆီးဖို႔ ပ်က္ကြက္ခဲ့ျခင္းကေတာ့ ထူးျခားလွပါတယ္။ မိမိအေနနဲ႔ လူမႈေရး၊ ဘာသာေရး၊ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ပူးေပါင္းအေျဖရွာဖို႔ တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္လို႔ ဦးသိန္းစိန္က ေျပာဆိုပါတယ္။

    သမၼတရံုးရဲ႕တိုက္ရိုက္ညႊန္ၾကားခ်က္အရ ဒီတစ္ႀကိမ္အၾကမ္းဖက္မႈအေပၚ စစ္ေဆးကိုင္တြယ္တာကေတာ့ ယခင္သတ္ျဖတ္မႈမ်ားထက္ လ်င္ျမန္ခဲ့တယ္။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ၅၀ ဦးအပါအ၀င္ လူ ၇၀ ေက်ာ္ကို ဖမ္းဆီးထားေၾကာင္း ရဲတပ္ဖြဲ႕က ဆိုပါတယ္။

    ရက္အတန္ၾကာၿပီး ေနာက္ရြာတစ္ခုမွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ႏွစ္ဦးရဲ႕ ရုပ္အေလာင္းကို ရွာေတြ႕ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေသမႈေသခင္းနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေသခ်ာရွင္းလင္းစြာ မသိရေသးပါဘူး။

    ျမန္မာျပည္ရဲ႕ပထမဆံုးအၾကမ္းဖက္လိႈင္းလံုးက ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လအတြင္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နယ္စပ္ေဒသတစ္ခုမွာ တိုက္ခိုက္တာကေန စတင္ခဲ့တာပါပဲ။ ရိုဟင္ဂ်ာနဲ႔ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြအၾကား တင္းမာမႈေတြ ျဖစ္ေပၚခဲ့တယ္။ ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြရဲ႕ အျပင္းအထန္ရႈတ္ခ်မႈကိုခံေနရတဲ့ ဌာနီမဲ့မြတ္စ္လင္မ္အုပ္စုတစ္ခုျဖစ္တယ္။ သို႔ပင္သို႔ျငား မိုင္ေပါင္းရာနဲ႔ခ်ီေ၀းကြာတဲ့ေနရာက အၾကမ္းဖက္မႈဟာ ႏိုင္ငံအ၀ွန္း မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႔က်င္ေရးလႈပ္ရွားမႈ အသြင္အျဖစ္ ဘယ္လိုလုပ္ၿပီး ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ရတာလဲ။ အေလးထားစဥ္းစားစရာပါ။

    ေဒၚေအးၾကည္ရဲ႕ရြာက ဗုဒၶဘာသာ၀င္နဲ႔မြတ္စ္လင္မ္ေတြ ဘာသာေရးအရ အလြန္သဟဇာတျဖစ္ သင့္ျမတ္လြန္းလွတဲ့ ပန္းခ်ီကားတစ္ခ်ပ္ပါ။ သူမရဲ႕အမ်ဳိးသားေတြက ကမန္တိုင္းရင္းသားမ်ားျဖစ္ၿပီး ပဋိပကၡဆိုတာေတြလဲ ဘယ္တုန္းကမွ မျဖစ္ေပၚခဲ့ဖူးပါဘူး။

    ႏွစ္ဖက္ႏွစ္၀ ရြာခံမိသားစု၀င္မ်ားဟာ အျပန္အလွန္ ကူးလူးဆက္ဆံပတ္သက္ေနတာခ်ည္းပါပဲ။ ေဒၚေအးၾကည္ဟာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္အျဖစ္ ေမြးဖြားႀကီးျပင္းတယ္။ မြတ္စ္လင္မ္အမ်ဳိးသားနဲ႔ အိမ္ေထာင္ထူတယ္။ သူ႔ရဲ႕သားသမီးေလးဦးအနက္ သံုးဦးက ဗုဒၶဘာသာ၀င္အျဖစ္ခံယူထားၿပီးသား။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ နဲ႔ မြတ္စ္လင္မ္မ်ားဟာ ဆန္စပါးစိုက္ပ်ဳိးေရးလုပ္ငန္းမွာ အတူတူ။ မဂၤလာေဆာင္နဲ႔အသုဘေတြမွာလည္း တစ္ဖက္နဲ႔တစ္ဖက္ ၀င္ထြက္မဆံုးရိွၾကတယ္။ ယမန္ႏွစ္ ျမန္မာျပည္အႏွံ႔ အၾကမ္းဖက္မႈေတြအုံၾကြေနခ်ိန္မွာေတာင္မွ ရြာေလးက တည္ၿငိမ္ေအးေဆးေနခဲ့တယ္ေလ။

    အမုန္းတရားကြင္းဆက္ေတြက ရြာျပင္ပကေန က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ တိုး၀င္လႊမ္းမိုးလာတာလို႔ မြတ္စ္လင္မ္မ်ားက ဆိုၾကပါတယ္။

    အစၥလာမ္ကို အႏၱရာယ္အျဖစ္ ရႈျမင္လာေအာင္ တိုင္းျပည္အႏွံ႔ လွည့္လည္ေဟာေၾကားေနတဲ့ အစြန္းေရာက္ ၉၆၉ ဂုိဏ္းေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ဧၿပီလက အနီးအနားရြာတစ္ရြာမွာ တရားပြဲလာလုပ္ၿပီးတဲ့ေနာက္ အိမ္နီးခ်င္းဗုဒၶဘာသာင္မ်ားဟာ ခပ္ခြာခြာ စတင္ျပဳလုပ္လာၾကတယ္လို႔ သူတို႔အဆိုအရ သိရတယ္။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မိသားစုမ်ားက သူ႔ရဲ႕အမုန္းသြတ္သြင္းဗီဒီယိုေတြကို ေ၀ငွၾကတယ္။ ၾသဂုတ္လမွာ အမ်ဳိးဘာသာ သာသနာထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးဆိုတဲ့ ဗုဒၶဘာသာအဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ေဆာ္ၾသမႈိင္းတိုက္မႈအားျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႔က မိမိတို႔ရဲ႕အိမ္ေရွ႕မွာ သာသနာ့အလံေတြ လႊင့္ထူလာခဲ့ၾကတယ္။ ဒါဟာ ရြာသားေတြရဲ႕သက္တမ္းတစ္ေလွ်ာက္ ပထမဦးဆံုး ျပဳမူတဲ့ လုပ္ရပ္ျဖစ္တယ္လို႔ ရြာခံေက်ာင္းထိုင္ဘုန္းေတာ္ႀကိးက ဆိုပါတယ္။

    မြတ္စ္လင္မ္ေတြရဲ႕အျမင္အရ သာသနာ့အလံမ်ားက “ မင္းတို႔ နဲ႔ ငါတို႔ ” ဆိုၿပီး ခြဲျခားမႈကို ကိုယ္စားျပဳခ်က္ျဖစ္ၿပီး အၾကမ္းဖက္အုပ္စုေတြအေနနဲ႔ ကြဲျပားေအာင္ ခြဲျခားႏိုင္ေစဖို႔ျဖစ္ေနတယ္။

    မြတ္စ္လင္မ္ရြာသူတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ေဒၚသန္းသန္းႏြယ္က “ သူတို႔က အစၥလာမ္ဘာသာကို မုန္းတီးေနၿပီး ဒီတိုင္းျပည္က ေပ်ာက္ကြယ္သြားေစခ်င္ေနတာရွင့္ ” လို႔ ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

    ၉၆၉ ရဲ႕ ပင္မေခါင္းေဆာင္ အရွင္၀ီရသူက ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြဟာ မြတ္စ္လင္မ္ေတြရဲ႕လက္၀ါးႀကီးအုပ္မႈကို ခံေနၾကရတယ္၊ သူတို႔က ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြထက္ ကေလးပိုမ်ားတယ္လို႔ ေျပာဆိုတယ္။ ဒါ့အျပင္ မိမိရဲ႕အဖြဲ႕ သတ္ျဖတ္မႈမ်ားရဲ႕ေနာက္ကြယ္ကႀကိဳးမကိုင္ပါဘူးလို႔လည္း ေျပာပါေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူ႔ရဲ႕ေဟာေျပာခ်က္က အၾကမ္းဖက္မႈကိုျဖစ္ပြားေအာင္ လႈံ႔ေဆာ္ေနျခင္းသာျဖစ္တယ္လို႔ လူေပါင္းမ်ားစြာက ဆိုေနပါတယ္။ တစ္ခါက သမၼတ ဦးသိန္းစိန္သည္ပင္လွ်င္ မစၥတာ ၀ီရသူကို ၾကည္ညိဳဖြယ္ရာပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးအျဖစ္ ေျပာထုတ္ခဲ့ပါေသးတယ္။

    ဗုဒၶဘာသာ၀င္တစ္ဦးရဲ႕သံုးဘီးတကၠစီဆိုင္ကယ္ေပၚက သာသနာ့အလံကို မြတ္စ္လင္မ္လုပ္ငန္းရွင္တစ္ဦးက ေစာ္ကားျပဳမူရာကေန ေအာက္တုိဘာ ၁ ရက္ အၾကမ္းဖက္မႈဆီ ဆင့္ကဲျဖစ္ပြားခဲ့တာပါလို႔ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားက ဆိုၾကတယ္။

    ျမန္မာျပည္ရဲ႕အေက်ာ္ၾကားဆံုးကမ္းေျခ – ငပလီက ေက်ာင္းထိုင္ဆရာေတာ္ ဦးအိႏၵသာလ ဆိုသူကလည္း အစြန္းေရာက္ ဘုန္းႀကီးတစ္ဦးျဖစ္သလို ဗုဒၶဘာသာ၀င္လူ႔အသိုင္းအ၀ိုင္းအေပၚ ေတာ္ေတာ္ေလး ၾသဇာႀကီးမားသူ ျဖစ္တယ္။ သူကလည္း ဒီျဖစ္ရပ္ကို ေျပာင္တင္းစြာ လီဆည္ေျပာၾကားခဲ့တယ္။

    သူ႔ေက်ာင္းမွာ အင္တာဗ်ဴးလုပ္စဥ္က အသက္ ၉၄ ႏွစ္အရြယ္ အမယ္အိုႀကီးသတ္ျဖတ္ခံရမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး သူ႔ေျပာၾကားခ်က္ဟာ ရဲဌာနထြက္ခ်က္နဲ႔ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ႀကီးဆန္႔က်င္ေနတယ္။ “ ေဒၚေအးၾကည္ဟာ ထြက္ေျပးယင္း အသက္ရွဴၾကပ္အေမာေဖာက္လို႔ ေသဆံုးခဲ့တာပါ။ သူမရဲ႕ရုပ္အေလာင္းကို မြတ္စ္လင္မ္ေတြကပဲ ရုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ျဖစ္ေအာင္လုပ္ၿပီး ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြအေပၚ မေကာင္းျမင္သြားေစတာပါ ” တဲ့။

    ဒီဘုန္းေတာ္ႀကီးက မိမိကိုယ္ကိုကာကြယ္မႈအရ မြတ္စ္လင္မ္ေတြကို သတ္ျဖတ္ရသလိုမ်ဳိး ေအာက္ပါအတိုင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါေတာ့တယ္။

    “ တကယ္လို႔ က်ားကို ထိပ္တိုက္ေတြ႕ယင္ အတတ္ႏိုင္ဆံုး ေရွာင္ေျပးပါ။ ဒါေပမယ့္ မေျပးႏိုင္ယင္ေတာ့ ျပန္ၿပီး တိုက္ခိုက္ရပါလိမ့္မယ္ ”။

    ေ၀မိုး(ရန္ကုန္၊ ျမန္မာ)ရဲ႕ အခ်က္အလက္ေပးပို႔မႈအေပၚ New York Times တြင္ ေသာမတ္စ္ ဖူလာ Thomas Fuller ေရးသားတဲ့ Elderly Woman’s Killing Lays Bare Myanmar’s Religious Divisions သတင္းေဆာင္းပါးကို “ ျမင့္မိုရ္ေမာင္ေမာင္” မွ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ျပန္ဆိုခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။

  • လူနည္းစု၀င္ ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္တို႕မွ ရင္ဆိုင္ေနရေသာ စိုးထိတ္မႈ ႏွင့္ မယံုစားရဲမႈ (ဘာသာျပန္ ေဆာင္းပါး)

    မူရငး္ေဆာင္းပါးရွင္-  Thomas Fuller (နယူးေယာ့ခ္တိုင္းမ္)
    ဘာသာျပန္္- သာကီထက္ေကာင္း
    M-Media

    ပိန္းပိတ္ေအာင္ေမွာင္မိုက္ေနဆဲ ရန္ကုန္ညဥ့္ ……. မေလာက္မငေသာ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားျဖင့္ လမ္းေဘးမီးတိုင္မ်ားက လင္းခ်ည္တစ္ခါ ေမွာင္ခ်ည္တစ္လွည့္ ၿမိဳ႕ေတာ္ရန္ကုန္၀ယ္ မြတ္စ္လင္မ္အမ်ဳိးသားတစ္စုမွ နံနက္အရုဏ္ခ်ိန္အထိ မိမိတို႕၏ ၀န္းက်င္အတြက္ လမ္းၾကားလမ္းေျမွာင္မ်ားကိုပါ အလြတ္မေပးဘဲ ေစာင့္ၾကပ္ကင္းေစာင့္ေနၾက၏။

    muslim-minority-confronts-fear-and-mistrust
    Credit: Adam Dean for The New York Times

    အေရးေပၚကင္းလွည့္ေစာင့္ၾကပ္ေရးအစီအစဥ္တစ္ခုအတြက္ စုစည္းထားသည့္ ကင္းသမား ၁၃၀ အနက္မွ လူ ၆ ဦးႏွင့္အတူရိွေနေသာ လုပ္ငန္းရွင္ ဦးညီညီသည္ ပလပ္စတစ္ကုလားထိုင္တစ္လံုးေပၚထိုင္လ်က္ “ ကၽြန္ေတာ္တို႕ရဲ႕ လံုၿခံဳေရးအတြက္ သက္ဆိုင္ရာက အာမခံခ်က္ မေပးႏိုင္ၾကဘူးဗ်ာ ” ဟု ညည္းျငဴေလသည္။

    လူမ်ားစုဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားႏွင့္ ဆယ္စုႏွစ္အေျမာက္အမ်ား ၿငိမ္းခ်မ္းစြာအတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ခဲ့ၾကေသာ မြတ္စ္လင္မ္တို႕မွာ ယခုေသာ္ ေနာက္ထပ္ရန္ျပဳတိုက္ခိုက္မႈ မည္သည့္အခ်ိန္ေရာက္လာဦးမည္နည္းဟု အလ်ဥ္မျပတ္ စိုးတထိတ္ထိတ္ ရိွေနၾကေပၿပီ။ လြန္ခဲ့ေသာတစ္ႏွစ္ေက်ာ္မွစ၍ ေသြးဆူေနေသာ ဗုဒၶဘာသာလူရမ္းကားအုပ္စုမ်ားက ႏိုင္ငံအတြင္း အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားကို ဆက္တိုက္က်ဴးလြန္ေနျခင္းက မိမိ၀န္းက်င္ထံ အၾကမ္းဖက္မႈဆိုက္ေရာက္လာလွ်င္ မိမိတို႕ ကိုယ္တိုင္သာကာကြယ္ရမည့္အသိအား သင္ၾကားေပးလိုက္သည္။

    “ ကၽြန္ေတာ္တို႕ကို ရဲေတြက ကာကြယ္ေပးမယ္လို႕ ကၽြန္ေတာ္ မထင္ဘူး ” ဟု ဦးညီညီမွ ရင္ဖြင့္၏။

    အလႊာစံုပါ၀င္ေသာ အမ်ဳိးသားအဖြဲ႕တစ္ခုမွ သစ္သားဒုတ္မ်ား၊ သံပိုက္မ်ားကို မနီးမေ၀းတြင္ အရံသင့္ေဆာင္ထားၿပီး လူစိမ္းမွန္သမွ်အား သံသယျဖင့္ ေစာင့္ၾကည့္ေနရသည့္ လံုၿခံဳေရးကင္းေစာင့္အစီအစဥ္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံရိွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ႏွင့္ မြတ္စ္လင္မ္တို႕အၾကားဆက္ဆံေရးမွာ မည္မွ်ဆိုးရြားေနေၾကာင္း ေဖာ္ျပရာ သေကၤတ တစ္ရပ္ ျဖစ္လို႕ေနပါသည္။

    ၅၅ သန္းရိွ ႏိုင္င့ံလူဦးေရ၌ ၉၀ % သည္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားျဖစ္ၿပီး မြတ္စ္လင္မ္တို႕မွာ ၄-၈ % အတြင္းသာရိွသည္ဟု ဆိုသည္။

    ၿဗိတိသွ်ကိုလိုနီေခတ္ကာလကတည္းက ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သည္ လူမ်ဳိးဘာသာယဥ္ေက်းမႈစံုယွဥ္တြဲေနထိုင္ေသာ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ ျဖစ္သည္။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႕သည္ မြတ္စ္လင္မ္၊ ခရစ္ယာန္၊ ဟိႏၵဴတို႕ႏွင့္ လက္ပြန္းတတီး ေနထိုင္ခဲ့ၾကသည္။ ဗလီ ၀တ္ေက်ာင္းေတာ္မ်ား ႏွင့္ ဘုရားေစတီမ်ားမွာ အရိပ္ခ်င္းပင္ ထပ္ေနခဲ့ေပသည္။

    ယခုေသာ္ကား လူ႕အဖြဲ႕အစည္းႏွစ္ရပ္စလံုးအၾကားတြင္ စိုးရိမ္ထိတ္လန္႕ျခင္း ႏွင့္ သံသယ တည္းဟူေသာ အေရာင္ဆိုးမႈကို ခံေနရပါသည္။

    တစ္ႏွစ္ေက်ာ္အတြင္း မြတ္စ္လင္မ္ဦးေရ ၂၀၀ ခန္႕အသက္ဆံုးရႈံးေစခဲ့ေသာ အၾကမ္းဖက္ျခင္း၏အရင္းအျမစ္ကို ကိုလိုနီေခတ္၏ဆိုးေမြတစ္စိတ္တစ္ပိုင္း၌ ေတြ႕ရ၏။ ထိုစဥ္က ျမန္မာႏိုင္ငံသို႕ အိႏိၵယသားမ်ားသည္ ၀န္ထမ္းမ်ား၊ စစ္သည္မ်ားအျဖစ္ ေရာက္လာခဲ့ၾကသည္။ ၄င္းတို႕အနက္အမ်ားစုမွာ မြတ္စ္လင္မ္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ထိုအခ်က္ကို ဗုဒၶဘာသာျမန္မာတို႕အတြင္း အာဃာတ ထားခဲ့ၾကသည္။

    လတ္တစ္ေလာကာလမ်ားတြင္ အစြန္းေရာက္ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားက ၄င္းသမိုင္းဆိုင္ရာမေၾကလည္မႈအား ျပန္လည္တည္ေဆာက္ကာ – မြတ္စ္လင္မ္တို႕သည္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားထက္ ကေလးမ်ားျပားသျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႕အား အင္အားဆုတ္ယုတ္ေစသည္ ဟူ၍ စိုးရိမ္ထိတ္လန္႕မႈကို သြတ္သြင္းလ်က္ရိွသည္။

    တစ္ခ်ိန္က ႏိုင္ငံအႀကီးဆံုးၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္သည့္ ရန္ကုန္မွာ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားႏွင့္ အေတာ္အတန္ လြတ္ကင္းေနဆဲ။ သို႕ေသာ္ မႀကီးက်ယ္လွသည့္ပဋိပကၡအနည္းငယ္ရိွခဲ့သျဖင့္ စိုးရိမ္မႈကို ပိုမိုတိုးပြားေစၿပီး၊ ဗုဒၶဘာသာ ႏွင့္ မြတ္စ္လင္မ္ အသိုင္းအ၀ိုင္းႏွစ္ရပ္စလံုးထံ၌ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားျဖစ္ပြားေတာ့မည့္အလား ေကာလဟလ ထုတ္လႊင့္ျခင္းလည္း ရိွေနသည္။

    မတ္လတြင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္လူရမ္းကားတို႕မွ မိတၳီလာၿမိဳ႕အား ေခ်မြဖ်က္ဆီးလိုက္သည့္ကာလေနာက္ပိုင္း ထရပ္ကားႏွစ္စီးအျပည့္ႏွင့္လူအခ်ဳိ႕သည္ ဦးညီညီ၏ နယ္ေျမ၀န္းက်င္အတြင္း လွည့္ပတ္ကာ ညဥ့္ကင္းေစာင့္ေနသူမ်ားကို ေလးခြျဖင့္ ပစ္ခတ္ရန္စခဲ့ၾကသည္။

    မြတ္စ္လင္မ္အခ်ဳိ႕မွာ မေလးရွားသို႕လည္းေကာင္း၊ စကၤာပူသို႕လည္းေကာင္း နည္းလမ္းရွာ၍ အလြတ္ရုန္းသြားခဲ့ၾကၿပီ။ မြတ္စ္လင္မ္ပိုင္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားမွာလည္း ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေဖာက္သည္မ်ား ေလ်ာ့ပါးလာေနသည္။  ႏိုင္ငံ့ထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္အခ်ဳိ႕၏ ေကာင္းခ်ီးၾသဘာေပးျခင္းခံရေသာ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈသည္ မြတ္စ္လင္မ္တို႕၏ထုတ္ကုန္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္လုပ္ငန္းမ်ားကို သပိတ္ေမွာက္ရန္၊ ဘာသာျခားမ်ားကို လက္ထပ္ထိမ္းျမားျခင္းမျပဳရန္ အျပင္းအထန္ လႈံ႕ေဆာ္လ်က္ရိွေနသည္။

    ထိုလႈပ္ရွားမႈက အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားတြင္ မိမိတို႕ မပါ၀င္ေၾကာင္း ဆိုေလ့ရိွေသာ္လည္း ၄င္းတို႕၏ အမုန္းသြတ္သြင္းတရားမ်ားေဟာေျပာျခင္းေၾကာင့္ ေသြးေခ်ာင္းစီးသတ္ျဖတ္မႈမ်ားျဖစ္ေပၚလာေစသည္ဟု ေ၀ဖန္ခ်က္မ်ား ရိွေနသည္။

    (ဆူးေလ)ေစတီေတာ္၊ ခရစ္ယာန္ဘုရားေက်ာင္း၊ ဟိႏၵဴဘုရားေက်ာင္းတစ္ခုစီႏွင့္ အကြာအေ၀းအနည္းမွ် ၀ိုင္းရံတည္ရိွေနေသာ ဘန္ဂါလီဗလီ၏ ေဂါပကအဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးျဖစ္သူ ထုတ္ကုန္သြင္းကုန္လုပ္ငန္းပိုင္ရွင္ ဦးေမာင္ေမာင္ျမင့္က “ ဒီအျဖစ္မ်ဳိးကို ကၽြန္ေတာ့္တစ္သက္မွာ ဒီတစ္ႀကိမ္ဘဲ ႀကံဳဖူးေသးတယ္ ” ဟု ေျပာျပခဲ့သည္။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအၾကား မယံုစားရဲ ျဖစ္ေနၾကသည္ကို သူက အထူးရည္ၫႊန္းေျပာဆိုျခင္းျဖစ္သည္။

    မိမိဘ၀တစ္ေလွ်ာက္လံုး ျမန္မာလူမ်ဳိးအျဖစ္ခံယူလာခဲ့ၿပီးေနာက္မွာမွ (မိမိတို႕မြတ္စ္လင္မ္မ်ားမွာ) သစၥာေဖာက္ခံရသည္ဟု ခံစားရေၾကာင္း၊ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကာလအတြင္း ႏိုင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲအတြက္ ျဖစ္ရပ္ႏွစ္ႀကိမ္ထက္မနည္း အတိုက္အခံျပဳဆႏၵျပသူမ်ားႏွင့္ မြတ္စ္လင္မ္တို႕မွ လက္တြဲခဲ့ၾကသည့္အေၾကာင္းကို ဦးေမာင္ေမာင္ျမင့္က ဤသို႕ေျပာျပခဲ့၏။
    “ ကၽြန္ေတာ္တို႕တစ္ေတြ အေမရိကန္သံရံုးေရွ႕ဖက္ကို ခ်ီတက္သြားၿပီး ဒီမိုကေရစီသာအလိုရိွေၾကာင္း ေၾကြးေၾကာ္ခဲ့ၾကတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေမွ်ာ္လင့္တာက ဘ၀ေရးရာ ပိုမိုၿငိမ္းခ်မ္းဖို႕ပါ။ ဒီလိုျဖစ္လာဖို႕ ကၽြန္ေတာ္တို႕ မေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ၾကပါဘူး ”။
    မီးရိႈ႕ဖ်က္ဆီးမႈမွကာကြယ္ရန္ လံုၿခံဳေရးကင္မရာတပ္ဆင္ထားၿပီးျဖစ္ေသာ ထုိဗလီ၀တ္ေက်ာင္းေတာ္၏ တတိယထပ္၌ ေသာၾကာ၀တ္ျပဳမႈအၿပီး အင္တာဗ်ဴးလုပ္စဥ္ သူမွ ေျပာျပခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

    ယခု ျမန္မာႏိုင္ငံအား အုပ္ခ်ဳပ္ေနသည္မွာ အမည္ခံအရပ္သားအစိုးရ ျဖစ္၏။ ၄င္းတို႕က ရန္ၿငိဳးေဟာင္းကို လြတ္လပ္မႈအသစ္ျဖင့္ ခ်ဲ႕ကားလ်က္ရိွ၏။

    အၾကမ္းဖက္မႈအမ်ားအျပားကို ျပည္တြင္းျပည္ပသိေအာင္ ေခါင္းႀကီးပိုင္း၌ တင္ၾကေသာ္လည္း မႀကီးမားသည့္ျဖစ္အင္မ်ားကိုမူ တင္ျပျခင္း မရိွၾကေခ်။ ရန္ကုန္၊ လႈိင္ျမစ္တစ္ဖက္ကမ္းရိွ လႈိင္သာယာၿမိဳ႕နယ္တြင္ ေဖေဖာ္၀ါရီလအတြင္း ဗုဒၶဘာသာ၀င္လူတစ္စုမွ ဦးခင္ေမာင္ေဌး (၅၉ ႏွစ္) ၏ ကုန္စံုဆိုင္အား တိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးခဲ့သည့္ အလားတူျဖစ္အင္မ်ဳိးမွာ သတင္း၌ ေဖာ္ျပျခင္း မခံၾကရ။ ဦးခင္ေမာင္ေဌးမွာ ရပ္ကြက္လူႀကီးတစ္ဦးျဖစ္ၿပီး၊ အေျခအေန ဆိုး၀ါးလာေတာ့မည္ကို သူ၏ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မိတ္ေဆြအခ်ဳိ႕မွ သတိေပးခဲ့ၾက၏။ ထို႕ေၾကာင့္ ရဲစခန္းသို႕ ဖုန္းဆက္ရာ “ မပူပါနဲ႕၊ ဘာျပႆနာမွ မျဖစ္ပါဘူး ” ဟု  ျပန္လည္ေျဖၾကားခဲ့ၾကသည္။

    ယင္းဗုဒၶဘာသာ၀င္လူသြမ္းအုပ္စုမွ တိုက္ခိုက္ၾကေသာအခါ ရဲတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ား ေရာက္ရိွလာေသာ္လည္း လူစုခြဲျခင္းကို ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္း မရိွသျဖင့္ ဆိုင္ခန္းအဖ်က္ခံရၿပီး ဆိုင္းတြင္းရိွပစၥည္းအားလံုး ဆံုးရႈံးသြားရသည္။ သူလည္း ေနအိမ္ကို စြန္႕ခြာၿပီး ရန္ကုန္ၿမိဳ႕လယ္ရိွ ေဆြမ်ဳိးသားခ်င္းမ်ားထံ ဒုကၡသည္အျဖစ္ သြားေရာက္ခိုလႈံလိုက္ရသည္။ မိမိေနရာေဟာင္းသို႕  ျပန္သြားေနရန္ႀကိဳးစားေသာ္လည္း သူ၏ေဖာက္သည္ေဟာင္းမ်ားတစ္ခ်ဳိ႕ပါ၀င္ေသာ နယ္ခံတို႕က သူ႕အား “ အိႏၵိယကို ျပန္သြား၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ကို ျပန္သြား ” ဆိုၿပီး ေအာ္ဟစ္ ၿခိမ္းေျခာက္ခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။

    အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားအတြင္း မြတ္စ္လင္မ္မ်ား တိုင္းျပည္မွထြက္သြားရန္ ႀကံစည္ေျပာဆိုခ်က္သည္ မိမိကိုမိမိ ျမန္မာမ်ားအျဖစ္ ထာ၀စဥ္ မွတ္ယူလာေသာ မြတ္စ္လင္မ္မ်ားစြာအား စိတ္ထိခိုက္သြားေစသည္။ ဦးခင္ေမာင္ေဌး၊ သူ႕ဖခင္ ႏွင့္ သူ႕အဖို႕တို႕အားလံုးမွာ ျမန္မာျပည္ဖြားမ်ားသာ ျဖစ္ၾကသည္။

    ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္တို႕သည္ မတူကြဲျပားသည့္ လူမ်ဳိးႏြယ္၊ အသြင္အျပင္အမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ ေပါင္းစပ္ဖြဲ႕စည္းထားေသာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္သည္။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း၀င္အခ်ဳိ႕၌ အမ်ဳိးသမီးမ်ားက ေခါင္းၿမီးၿခံဳၾကၿပီး အမ်ဳိးသားမ်ားက မုတ္ဆိတ္ ထားၾကသည္။ သို႕ရာတြင္ ထိုအခ်က္က ျမန္မာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္း၀င္နွင့္ ကြဲျပားျခားနားေအာင္ ျပဳလုပ္လိုက္သကဲ့သို႕ ျဖစ္သြားသည္ဟု ဆိုၾကသည္။

    မိမိ၏ေဖာက္သည္ ၉၀ % ခန္႕မွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားပင္ျဖစ္၏။ သို႕ေသာ္ ဤႏွစ္အေစာပိုင္းမွစ၍ ၄င္းတို႕အနက္ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေရာက္မလာၾကေတာ့။ ၄င္းမွာ ပထမဆံုး ခ်ဳိးႏွိမ္ခြဲျခားဆက္ဆံခံရမႈအျဖစ္ မိမိမွ ခံစားခဲ့ရသည္ဟု ဦးခင္ေမာင္ေဌးက ေျပာခဲ့သည္။

    ျမန္မာႏိုင္ငံရိွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားသည္ မြတ္စ္လင္မ္တို႕အေပၚ မႏွစ္ၿမိဳ႕မႈကို မၾကာခဏဆိုသလို ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုတတ္ၾကသည္။

    ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွ ေအာင္ျမင္ေသာစားေသာက္ဆိုင္တစ္ဆိုင္၏ ပိုင္ရွင္ျဖစ္သူ ဦးစိုးညီညီ က မိမိသည္ မြတ္စ္လင္မ္မ်ားကို လုပ္သားအျဖစ္ခန္႕အပ္ျခင္းမွ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေရွာင္ၾကဥ္ေလ့ရိွေၾကာင္း “ သူတုိ႕ရဲ႕စိတ္သေဘာထား၊ သူတို႕ရဲ႕ ဟန္အမူအရာ၊ သူတို႕ရဲ႕အက်င့္စရိုက္ေတြက ကၽြန္ေတာ္္တို႕နဲ႕ အလြန္ကြာျခားေနပါတယ္ ” ဟူ၍ ဆိုသည္။ သူ၏ လုပ္သား ၁၈၀၀ အနက္ ကားရပ္ေနရာအေစာင့္ ႏွင့္ အေအးေဖ်ာ္သူ ႏွစ္ဦးသာ မြတ္စ္လင္မ္၀န္ထမ္းမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

    ေျမယာေရာင္း၀ယ္မႈလုပ္ငန္းတြင္လည္း အေဆာက္အဦပိုင္ရွင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႕က မြတ္စ္လင္မ္တို႕အား တိုက္ခန္းမ်ား ေရာင္းခ်ေပးလုိျခင္း မရိွၾကေခ်။ “ တကယ္လို႕ မြတ္စ္လင္မ္မိသားစုတစ္စုကို အခန္းတစ္ခန္းေရာင္းေပးလိုက္ယင္ အေဆာက္အဦတစ္ခုလံုးရဲ႕ေစ်းႏႈန္းက်ဆင္းသြားလိမ့္မယ္ ” ဟု ဦးစိုးညီညီကပင္ ေျပာျပခဲ့၏။ အိႏိၵယမွ ဓာတ္ေငြ႕မီးဖိုမ်ား တင္သြင္းေရာင္းခ်သူ ဦးျမင့္သိန္းက အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး မိမိ၏ကေလးငယ္တို႕အား နားလည္ေအာင္ ရွင္းျပရန္ မလြယ္ကူပါဟု ဆိုကာ ဤသို႕ ေျပာၾကားပါေတာ့သည္။

    “ ဒီတုန္လႈပ္ဖြယ္ကိစၥေတြ မၾကားမိေစေအာင္ ကၽြန္ေတာ္ အတတ္ႏိုင္ဆံုး ႀကိဳးစားခဲ့ေပမယ့္ သူတို႕ ၾကားသိသြားခဲ့တယ္။ ဒီႏိုင္ငံကိုစြန္႕ခြာဖို႕ ကၽြန္ေတာ့္အေနနဲ႕ တစ္သက္နဲ႕တစ္ကိုယ္ မစဥ္းစားခဲ့ဖူးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုေရွ႕ဆက္ျဖစ္ပ်က္ေနမႈၾကားမွာ ကေလးေတြကို မေနထိုင္မရွင္သန္ေစခ်င္ေတာ့ဘူးဗ်ာ ”။

     

    **  အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လ ၃ ရက္ထုတ္ ႏ်ဴးေယာ့ခ္တိုင္းမ္ မဂၢဇင္းတြင္  ေဖာ္ျပလိုက္ေသာ Myanmar’s Muslim Minority Confronts Fear and Mistrust ေဆာင္းပါးကို သာကီထက္ေကာင္းမွ ျမန္မာလိုဆီေလ်ာ္ေအာင္ျပန္ဆိုသည္။ မူရင္း ေဆာင္းပါးရွင္မွာ ေသာမတ္စ္ဖူလာ ( Thomas Fuller ) ျဖစ္သည္။ **

  • ဗုဒၶျမန္မာတို႕အတြင္းမွ အစြန္းေရာက္ လႈိင္းတံပိုး (ဘာသာျပန္)

    ဇြန္-၂၀၊၂၀၁၃
    The New York Time
    မူရင္း ေဆာငး္ပါးရွင္-
    ဘာသာျပန္ဆိုသူ- သာကီထက္ေကာင္း

    Bisku Wirathu - Time

    ျမန္မာႏိုုင္ငံတြင္ ေရာ႔ခ္စတား တစ္ဦးလိုု ေနာက္လိုုက္မ်ားစြာရွိေသာ ဗုဒၶဘာသာဘုန္းေတာ္ႀကီး အရွင္၀ီရသူသည္ အစဥ္အလာ အတိုင္း ဘုရားရိွခိုးျခင္း အမႈကို ေဆာင္ရြက္ၿပီးစီးေလေသာ အခါ ေထာင္ခ်ီပရိတ္သတ္ေရွ႕၌ မိန္႕မိန္႕ႀကီး ထိုင္ခ်လိုက္ပါ၏။ ၄င္းေနာက္ သူကိုယ္တိုင္“ရန္သူ” ဟု သမုတ္ထားသည့္ ႏိုင္ငံတြင္းရိွ မြတ္စ္လင္မ္လူနည္းစုအေပၚ  အမူအယာကဲကဲ ဟန္ပါပါျဖင့္ အမုန္းတရား စတင္ေဟာေျပာပါေတာ့သည္။

    “ ဒကာ ဒကာမတို႕အေနနဲ႕ ေမတၱာတရား စာနာမႈတရား အျပည့္အ၀ ရိွႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေခြးရူးတစ္ေကာင္ရဲ႕ နံေဘးမွာ ေကာင္းေကာင္းအိပ္စက္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူး ” ဟု မြတ္စ္လင္မ္တို႕ကို ရည္ညႊန္းေျပာဆိုခဲ့သည္။

    ႏွစ္နာရီအၾကာ ေဟာေျပာပြဲၿပီးသည့္ေနာက္ “ သူတို႕ဟာ ျပႆနာေကာင္ေတြျဖစ္ေနလို႕ ဦးဇင္းက သူတုိ႕ကို ျပႆနာေကာင္ေတြလို႕ ေခၚဆိုတာ။ ဦးဇင္းကို အစြန္းေရာက္ဗုဒၶဘာသာ၀င္တစ္ဦးအျဖစ္ သတ္မွတ္ေခၚေ၀ၚတာကို ဦးဇင္း ဂုဏ္ယူတယ္ ” ဟု အရွင္၀ီရသူမွ သတင္းေထာက္တစ္ဦးအား ေျပာၾကားလိုက္သည္။

    ဒလိုင္းလားမား၏ အတၱပယ္ေရးစကားရပ္မ်ားေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ ဗုဒၶနည္းက်ဘာ၀နာစီးျဖန္းမႈ လူႀကိဳက္မ်ားလာျခင္း ေၾကာင့္ လည္းေကာင္း၊ အေရွ႕ေတာင္အာရွရိွ ပို႔စ္ကဒ္ဓာတ္ပံု လွလွပပမ်ား ျဖစ္လာေစမည့္ တင့္တယ္သည့္ရႈခင္းမ်ားေၾကာင့္ လည္းေကာင္း၊ ေရာင္နီတက္ခ်ိန္ ဖိနပ္မပါေျခဗလာျဖင့္ နီညိဳေရာင္သကၤန္းရံု သံဃာမ်ားအား ရြာသားတို႕မွ ဆြမ္းေလာင္းလွဴပံုျမင္ ကြင္း တို႕ေၾကာင့္ လည္းေကာင္း  ဗုဒၶဘာသာအား အလြန္ႏွဴးည့ံသိမ္ေမြ႕သည့္ပံုရိပ္အျဖစ္ ကမာၻက ရႈျမင္ထားၾကသည္။

    သို႕ျငားလည္း လြန္ခဲ့သည့္တစ္ႏွစ္ေက်ာ္မွစ၍ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ျမန္မာမ်ား၏ ဓားတရမ္းရမ္း ေသာင္းက်န္းဖ်က္ဆီးမႈ ပံုရိပ္မ်ား၊ အရွင္၀ီရသူကဲ့သို႕ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ား၏ အမုန္းပြားအမ်က္သို ေဟာေျပာခ်က္မ်ားက ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အစြန္းေရာက္ဗုဒၶ၀ါဒ အရွိန္ျမင့္တက္လာေၾကာင္း မီးေမာင္းထိုးျပသလ်က္ရိွေပသည္။ ထို႕အျပင္ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာစစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးၿပီးေနာက္ ရရိွလာသည့္ လြတ္လပ္မႈမွာ ပို၍ ပရမ္းပတာျဖစ္ အက်ည္းတန္လာေၾကာင္းလည္း လွစ္ဟျပသေနေပသည္။ တယူသန္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္လူအုပ္မ်ားမွ မြတ္စ္လင္မ္ဦးေရ ၂၀၀ ထက္မနည္းကို သတ္ျဖတ္လိုက္ၾကၿပီ၊ မြတ္စ္လင္မ္အမ်ားစုပါ၀င္ေသာ လူေပါင္း တစ္သိန္းခြဲေက်ာ္ကို အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္ေစခဲ့ၿပီ။

    ဖ်က္ဆီးေသာင္းက်န္းမႈ၏ မည္သည့္က႑မွာမွ မိမိ မပါ၀င္ေၾကာင္း အရွင္၀ီရသူက ျငင္းဆိုလ်က္ရိွသည္။ သို႕ေသာ္ သူ၏ မြတ္စ္လင္  ဆန္႕က်င္ေရးေဟာေျပာမႈမ်ားက အၾကမ္းဖက္မႈကိုေပါက္ဖြားလာေစေၾကာင္း သူ၏ေ၀ဖန္အပုပ္ခ်မႈမ်ား၌ ေပၚလြင္ေနေပသည္။

    မြတ္စ္လင္မ္တို႕၏ေရာင္းကုန္မ်ားကို သပိတ္ေမွာက္ျခင္းအပါအ၀င္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္က စတင္ခဲ့သည့္ ၀ါဒျဖန္႕မႈ မွာ ျမန္မာလူ႕အဖြဲ႕အ စည္း၏ေအာက္ေျခအဆင့္တိုင္ ႏိုင္ငံႏွင့္အ၀ွန္း က်ယ္ျပန္႕ႀကီးထြားလာသည္။ ယင္း၀ါဒျဖန္႕ခ်က္သည္  တိုင္းျပည္အႏွံ႕ မျပတ္ တမ္း ေဟာေျပာျခင္းအားျဖင့္ ပ်ံ႕ႏွံ႕လႊမ္းမိုးလ်က္ရိွသည္။ ထိုသို႔လႊမ္းမိုးေစဖို႔  ဒီဗီဒီအေခြမ်ားျဖင့္ မုန္းတီးေရးတရားမ်ားကို အလွမ္းက်ယ္စြာျဖန္႕ခ်ိသည္။ ဤလႈပ္ရွားမႈႏွင့္ဆက္ႏႊယ္ပတ္သက္ေနေသာ ဗုဒၶဘာသာဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းမ်ား လည္း ႏိုင္ငံတစ္ ၀ွမ္းရိွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ကေလးငယ္ ၆ ေသာင္းအတြက္ တနဂၤေႏြဘာသာေရးသင္တန္း ဖြင့္လွစ္ေနၾက၏။

    အမုန္းတရားျဖင့္ျပည့္ႏွက္ေနသည့္ အေျပာအေဟာမ်ားမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ဒီမိုကေရစီလမ္းေၾကာင္းအား ၿခိမ္းေျခာက္လ်က္ ရိွသည္။ တိုင္းျပည္ၿမိဳ႕ရြာမ်ား၏လံုၿခံဳေဘးကင္းေရးအေပၚ  အစိုးရ၏စြမ္းေဆာင္မႈႏွင့္ပတ္သက္၍မူ အဓိကေမးခြန္းမွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္အမ်ားစုရိွသည့္တိုင္းျပည္တြင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားအား ထိန္းသိမ္းလိုျခင္းဆႏၵရိွမရိွဆိုသည္ပင္။

    သတ္ျဖတ္ျခင္းမ်ားမွာ ေဒသတြင္းမွေက်ာ္လြန္လ်က္ မြတ္စ္လင္မ္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ဂယက္ရိုက္ေနၿပီ ျဖစ္၏။ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွ ဒီမိုကေရစီ သို႕ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာအသြင္ကူးေျပာင္းလိမ့္မည္၊ သမိုင္းတြင္လိမ့္မည္ ဟူေသာ ႏိုင္ငံတကာ၏ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ အျမင္ မွာ ေ၀၀ါးေမွးမွိန္ ခဲ့ေလၿပီ။ မြတ္စ္လင္မ္တို႕အား ေစာ္ကားႏွိပ္စက္မႈကို လက္စားေခ်ေသာအားျဖင့္ ၿပီးခဲ့သည့္ ေမလက ဂ်ကာတာရိွျမန္မာသံရံုးကို ဗံုးခြဲ ရန္ႀကံစည္ခဲ့ရာ မိမိတို႕မွ ကာကြယ္တားဆီးႏိုင္ခဲ့သည္ ဟု အင္ဒိုနီးရွားအာဏာပိုင္မ်ားက ေျပာၾကားခဲ့ၾကသည္။

    ထိလြယ္ရွလြယ္လွေသာ အကူးအေျပာင္းကာလအတြင္း လူထုထုတ္ေဖာ္မႈမ်ား၌ ကန္႕သတ္မႈေလွ်ာ့ေပးထားျခင္းကို အျမတ္ထုတ္ လ်က္၊ အစြန္းေရာက္လႈပ္ရွားမႈ၏ ေနာက္ကြယ္ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္သူ အရွင္၀ီရသူသည္ လြတ္လပ္စြာေျပာဆိုခြင့္ ႏွင့္ ထိပါးေစာ္ ကားေျပာဆိုမႈအၾကားမွ လမ္းေၾကာင္းတစ္ခုကို အသံုးခ်ေနျခင္းျဖစ္သည္။ လက္ရိွ စစ္တပ္တစ္ပိုင္းအရပ္သားတစ္ပိုင္းအစိုးရမွ သူ႕အား အာဃာတမီးေမႊးမႈေၾကာင့္ ေထာင္ဒဏ္ ၈ ႏွစ္ခ်မွတ္ခဲ့ဖူးသည္။ ယမန္ႏွစ္က ရာဂဏန္းရွိႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား ကို လြတ္ၿငိမ္းခြင့္ေပးရာတြင္ သူလည္း ညွပ္ပါလြတ္ေျမာက္လာခဲ့၏။

    လူ႕အခြင့္အေရးအဖြဲ႕တစ္ခု၏မွတ္တမ္းမ်ားအရ သူ၏လတ္တေလာေဟာေျပာမႈမ်ားတြင္လည္း မတ္လ၊ မိတၳီလာၿမိဳ႕မွ ေက်ာင္းေန ကေလးငယ္မ်ားႏွင့္အျခားၿမိဳ႕ခံမြတ္စ္လင္မ္တို႕၏ ျဖစ္ရပ္ဆိုးႀကီးကို (၉၆၉) ခြန္အားထုတ္ေဖာ္မွဳဟု မွတ္တမ္းတင္ခဲ့သည္။ သူက “ တ ကယ္လို႕ ဦးဇင္းတို႕ ေပ်ာ့ညံ့ေနရင္ ဒီတိုင္းျပည္က မြတ္စ္လင္မ္တိုင္းျပည္ ျဖစ္သြားမယ္ ” ဟု ေျပာခဲ့သည္။

    ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႕သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ေဘးမသီရန္မခ ရိွေနၾက၏။ လူဆယ္ဦးတြင္ ကိုးဦးမွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ စီး ပြားေရးေလာက၏ထိပ္တန္းေနရာမ်ား၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ စစ္တပ္ ႏွင့္ ရဲဌာနမ်ား၌ရိွသူ အားလံုးနီးပါးမွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားသာျဖစ္ၾက၏။ လူဦးေရ ၅၅ သန္းရိွျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ မြတ္စ္လင္မ္လူနည္းစုမွာ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ၈ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိသာ ရိွၿပီး၊ က်န္လူနည္းစု၀င္မ်ားမွာ အမ်ားအားျဖင့္ ခရစ္ယာန္ႏွင့္ဟိႏၵဴဘာသာ၀င္မ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း ခန္႕မွန္းထားၾက၏။

    အလြန္နည္းပါးသည့္လူဦးေရပမာဏျဖစ္ေသာ္ျငား မိမိဖာသာ အမ်ဳိးသားသူရဲေကာင္းဟု အမည္ေပးထားေသာ အရွင္၀ီရသူက မြတ္စ္လင္မ္တို႕သည္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားထက္ ကေလးမ်ားစြာ ပိုယူ၍ ဗုဒၶဘာသာပုိင္ေျမမ်ားကို ၀ယ္ယူျခင္းျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာအား ၿခိမ္းေျခာက္ေနသည္ဟု ဆုိလ်က္ရိွသည္။ ၿဗိတိသွ်ကိုလိုနီေခတ္က မြတ္စ္လင္မ္အမ်ားစု ပါ၀င္သည့္ အိႏိၵယသားမ်ားကို အရာရိွမ်ား၊ စစ္သည္မ်ားအျဖစ္ ေခၚသြင္းလာျခင္း ဟူေသာ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း သမိုင္းအပိုင္းအစမ်ားအား အခါအားေလ်ာ္စြာ ဆြဲယူအ သံုးျပဳေနေလသည္။ သူျဖန္႕ခ်ိေနသည့္ ျပင္းထန္ေသာ အမ်ဳိးသားေရးအေၾကာင္းတရားမ်ားမွာ အျခားတိုင္းႏိုင္ငံမ်ားရိွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႕ကို အလန္႕တၾကား ျဖစ္သြားေစသည္။

    မတ္လအၾကမ္းဖက္မႈမ်ားေနာက္တြင္ ဒလိုင္းလားမား က ဘာသာေရးအမည္ကိုသံုး၍ သတ္ျဖတ္ျခင္းမွာ မႀကံစည္ေကာင္းသည့္ အမႈျဖစ္ေၾကာင္းေျပာၾကားခဲ့ၿပီး၊ တရားေတာ္အတြက္ ဗုဒၶျမတ္စြာမ်က္ႏွာေတာ္ကို ေထာက္၍ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ျမန္မာမ်ားအေနႏွင့္ ဆင္ျခင္တံုတရားထား ရိွၾကရန္ တိုက္တြန္းခဲ့သည္။

    အိမ္နီးခ်င္း ထိုင္းႏိုင္ငံမွ ဗုဒၶဓမၼပညာရွင္တစ္ျဖစ္လဲ ထင္ရွားေသာဘုန္းေတာ္ႀကီးျဖစ္သူ ဖရာ့ ပိုင္ဆာ့လ္ ဗီဆာလို (Phra Paisal Visalo) က ျမန္မာ အစြန္းေရာက္ဘုန္းႀကီးမ်ားမွ ထုတ္ေဖာ္ခ်ျပေနေသာ “ ငါတို႕ ႏွင့္ သူတို႕ ” အယူအဆမွာ ဗုဒၶ၀ါဒႏွင့္ သဟဇာတမျဖစ္ေၾကာင္း မွတ္ခ်က္ျပဳ ခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ သူအပါအ၀င္ ျမန္မာျပည္ျပင္ပမွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေခါင္းေဆာင္တို႕၏ ေ၀ဖန္တိုက္တြန္းခ်က္မ်ားသည္ ဟုတ္တိပတ္တိ အရာမေရာက္ခဲ့ေၾကာင္း ၀မ္းနည္းစကားဆိုခဲ့သည္။ သူက ဆက္လက္၍ “ ျမန္မာဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားဟာ ေတာ္ေတာ့္ကို သီးျခားဆန္လာတယ္။ ကမာၻတစ္၀ွန္းမွာရိွေနၾကတဲ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားနဲ႕လည္း ပတ္သက္ဆက္ႏႊယ္မႈ မရိွသေလာက္ ျဖစ္ေနတယ္ ” ဟု ေျပာခဲ့သည္။

    ျမန္မာဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားသည္ သီရိလကၤာႏိုင္ငံႏွင့္သာ ပတ္သက္မႈမ်ားျပားေနသည္။ ထိုႏိုင္ငံသည္ သမိုင္းေၾကာင္းအရ လူမ်ဳိးေရးျပႆနာမ်ားျဖင့္ အလြန္အက်ည္းတန္ခဲ့သည္။ ျမန္မာဘုန္းေတာ္ႀကီးႏွင့္ရဟန္းသံဃာတို႕သည္ သီရိလကၤာရိွ လူမ်ားစုဆင္ဟာလီအတြင္းမွ ဗုဒၶဘာသာဘုန္းေတာ္ႀကီး မ်ား၏ တစ္ယူသန္ႏိုင္ငံေရးမႈိင္းမိလ်က္ရိွေနသည္။

    ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ေတာ့ ေသြးခြဲမႈပိုမိုႀကီးထြားလာၿပီး မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးေဟာေျပာမႈႏွင့္လႈပ္ရွားမႈ၌ ဆရာထက္ တပည့္က လက္ေစာင္းပိုထက္ လာေတာ့သည္။

    အၾကမ္းဖက္မႈပြင့္ထြက္လာျခင္း ၊ ၾသဇာေညာင္းေနသည့္အမုန္းတရား၀ါဒျဖန္႕ျခင္းတို႔နွင့္အတူ စိတ္ပ်က္ဖြယ္အေကာင္းဆံုးအခ်က္ မွာ ေရႊ ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရးဆရာေတာ္အခ်ဳိ႕မွ ထိုသည္တို႔တြင္ပါ၀င္ေခါင္းေဆာင္ေနျခင္းျဖစ္သည္။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ေရႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရးကို စစ္အုပ္ ခ်ဳပ္ေရးကိုဆန္႕က်င္ရန္ ဗုဒၶဘာသာဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားမွ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ဦးေဆာင္ဆင္ႏႊဲခဲ့ၾက၏။

    ယခုလအေစာပိုင္းတြင္ ဤအေရးႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ မြတ္စ္လင္မ္အုပ္စုမ်ားမွစီစဥ္ေသာ ေတြ႕ဆံုမႈတစ္ခု၌ ေက်ာင္းထိုင္ဆရာေတာ္တစ္ဦးျဖစ္သူ အရွင္ဥာဏနိက (၅၅ ႏွစ္)မွ “ ဒီအၾကမ္းဖက္မႈမ်ဳိးျဖစ္လာဖို႕ ဘယ္တုန္းကမွ ေမွ်ာ္လင့္မထားခဲ့ဘူး။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္တုန္းက တို႕တစ္ေတြဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ႏွင့္ ရင္ၾကားေစ့သင့္ျမတ္ေရးအတြက္သာ ေၾကြးေၾကာ္ခဲ့ၾကတာပါ ” ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။ (အရွင္ ဟူသည္ ျမန္မာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ား၏ အမည္ေရွ႕တြင္ ေလးစားသမႈျဖင့္ တပ္ေခၚသည့္အသံုးအႏႈန္းျဖစ္သည္)။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ ဘုန္းေတာ္ႀကီးစာသင္ေက်ာင္းဆ ရာေတာ္တစ္ဦး ျဖစ္ေသာ အရွင္ဆႏၵ၀ရ ကလည္း ႏိုင္ငံတြင္းရိွသံဃာမ်ားတြင္ အစြန္းေရာက္သူ ႏွင့္ မွ်တသူ ဟူ၍ ႏွစ္ျခမ္းကြဲေနသည္မွာ အင္အားထက္၀က္စီခန္႕ရိွသည္ဟု သံုးသပ္သြားခဲ့သည္။ သူက မိမိသည္ အလယ္အလတ္လမ္းစဥ္သမားဟု သတ္မွတ္ ထား၏။ သို႕ေသာ္လည္း လူအဖြဲ႕အစည္းအတြင္း၌ မြတ္စ္လင္မ္မ်ား အေပၚရိွသည့္သံသယမ်ား နက္ရိႈင္းေနသျဖင့္ “မြတ္စ္လင္မ္တို႕၏လူဦးေရသည္ အလြန္လ်င္ျမန္စြာ တိုးပြားေနသျဖင့္ မိမိသည္ မြတ္စ္လင္မ္ တို႕ကို ေၾကာက္ရြံေၾကာင္း” ဟု ေျပာဆိုခဲ့သည္။

    အိမ္နီးခ်င္း ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံမွတဆင့္ လူဦးေရေပါက္ကြဲလာသည္ဟူေသာ လူအခ်ဳိ႕၏ေဖာ္ျပခ်က္ကို မွီၿပီး အရွင္၀ီရသူကလည္း ယင္းစိုးရိမ္စိတ္ကို ပံုႀကီးခ်ဲ႕လ်က္ရိွသည္။ လူဦးေရ တစ္သန္းခန္႕ရိွၿပီး ဌာနီမဲ့ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စ္လင္မ္ လူမ်ဳိးစုအနက္အခ်ဳိ႕သည္ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဖက္ မွေျပာင္းေရႊ႕အေျခခ် လာသည္ဟုဆိုကာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ မုန္းတီးခ်ဳိးႏွိမ္လိုမႈ ႀကီးမားက်ယ္ျပန္႕ေနသည္။ ယမန္ႏွစ္က ျမန္မာႏိုင္ငံအေနာက္ပိုင္း ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ႏွင့္ရိုဟင္ဂ်ာတို႕အၾကား ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာျပႆနာသည္ ျမန္မာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းသို႕ စိမ့္၀င္လာခဲ့ၿပီးေနာက္၀ယ္ ႏိုင္ငံတစ္ခြင္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ပြင့္အံလာခဲ့သည္။ ၄င္းတို႕သည္ မိမိ၏အေတြးအျမင္ မွန္ကန္ေၾကာင္း ေထာက္ျပေနသကဲ့သို႕ျဖစ္သည္ဟု အရွင္၀ီရသူမွ ေျပာသည္။ လူတို႕ကိုေျပာၾကားေလ့ရိွသည့္ သူ၏ လက္စြဲစကားမွာ “ ငါတို႕ေျမမွာေန၊ ငါတို႕ေရကိုေသာက္၊ ငါတို႕ကိုေက်းဇူးကန္းသူမ်ား ” ဟူ၍ ျဖစ္သည္။

    “ လိုအပ္ပါလွ်င္ ငါတို႕အရိုးစည္းရိုးထိုး၍ ကာကြယ္သင့္ကကာကြယ္ရမည္ ” ဟူေသာေဆာင္ပုဒ္ကိုထုတ္ေသာ္လည္း ၄င္း၌ မြတ္စ္လင္မ္မ်ား ဟု ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္း ေဖာ္ျပျခင္း မရိွေခ်။ သို႕ေသာ္ မြတ္စလင္မ္တို႕ကိုပင္ ရည္ညႊန္းသည္ဟု အရွင္၀ီရသူက ဆိုသည္။ သူ႕ေဟာေျပာခ်က္ လက္ကမ္း စာေစာင္၌ “ ျမန္မာတို႕သည္ ယဥ္ေက်းမႈအားလံုးကို အျမစ္လွန္မည့္ အႏၱရာယ္အႀကီးဆံုး ႏွင့္ ေၾကာက္စရာအေကာင္းဆံုး အဆိပ္ႏွင့္ ႀကံဳေတြ႕ေနရသည္ ” ဟူ၍ မြတ္စ္လင္မ္တုိ႕အား ပံုေဖာ္ထား၏။

    ျမန္မာႏိုင္ငံမွလူအမ်ားစုသည္ ခိုင္လံုေသာသက္ေသသာဓက မရိွေသာ္လည္း ထင္ျမင္ယံုၾကည္ေနၾကသည္မွာ –  ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲေအာင္ႏိုင္ မႈကို ေမွ်ာ္မွန္းထားေသာ ႏိုင္ငံတြင္းရိွ အမာခံဗုဒၶဘာသာအုပ္စုမ်ားက အရွင္၀ီရသူ၏ အမ်ဳိးသားေရးလႈပ္ရွားမႈအား ကႀကိဳးတန္ဆာအျဖစ္အသံုးခ်လို၍ သူႏွင့္ မဟာမိတ္ဖြဲ႕ထားျခင္းျဖစ္သည္ ဟူ၏။ ယင္းသို႕ ခ်ိတ္ဆက္မႈမ်ဳိး အလ်ဥ္းမရိွေၾကာင္း အရွင္၀ီရသူက ျငင္းဆိုထားသည္။

    သို႕ေသာ္ အစိုးရပိုင္းက သူ႕အား စိုးစဥ္းမွ်ပင္ မထိန္းကြပ္ဘဲ ဇက္လႊတ္ေပးထားေလသည္။ အရွင္၀ီရသူ ေတာင္ႀကီးသို႕ ေရာက္စဥ္က ယာဥ္ထိန္းရဲမ်ား သည္ သူ၏ယာဥ္တန္းအတြက္ လမ္းရွင္းေပးရသည္အထိ ျပဳလုပ္ေပးခဲ့ၾကသည္။

    စည္းရံုးေရးခရီးစဥ္တစ္ခုအေနႏွင့္ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းသို႕ေရာက္လာရာတြင္ သူသြားရာလမ္းတေလွ်ာက္ သူ႕အားဦးခ်သူလူအုပ္မ်ား အၾကားမွ သူ႕ေနာက္လိုက္မ်ားသည္ တန္းစီျဖတ္သန္းသြားခဲ့ၾကသည္။

    အရွင္၀ီရသူ၏လႈပ္ရွားမႈကို ၉၆၉ ဟုအမည္ေပးထားၿပီး ၄င္းမွာ ဗုဒၶ၊ ဓမၼ၊ သံဃ၏ဂုဏ္ေတာ္မ်ားကို ဂဏန္းသေကၤတျဖင့္ ကိုယ္စားျပဳထားသည္ဟု သံဃာမ်ားက ဆိုၾကသည္။

    ၉၆၉ နံပါတ္ျဖင့္ပံုေဖာ္ထားသည့္အမွတ္တံဆိပ္ စတစ္ကာမ်ားမွာ ႏိုင္ငံတစ္၀ွန္း ေနရာအႏွံ႕ရိွ ကား၊ ဆိုင္ကယ္ ႏွင့္ ဆိုင္မ်ားတြင္ မျမင္ခ်င္မွ အဆံုး ျဖစ္ေနသည္။ တဖန္ ထပ္တိုးလႈပ္ရွားမႈအျဖစ္ ဘာသာျခားတို႕ႏွင့္လက္ထပ္ျခင္းကို ပိတ္ပင္ေရးအတြက္ လူထု၏ေထာက္ခံ လက္မွတ္ေကာက္ယူမႈ ျပဳလုပ္ေနသည့္အျပင္၊ ေရွာင္ၾကဥ္ရမည့္ မြတ္စ္လင္မ္တံဆိပ္ႏွင့္ဆိုင္မ်ားစာရင္းပါ လက္ကမ္းစာေစာင္မ်ားကိုလည္း တရားပြဲတြင္ ျဖန္႕ေ၀လ်က္ရိွသည္။

    ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၏အေရွ႕ေတာင္ဖက္တြင္တည္ရိွၿပီး လူမ်ဳိးဘာသာယဥ္ေက်းမႈစံုရိွသည့္ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕တြင္ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈ ႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ထားေသာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းတစ္ခုသည္ ကေလးငယ္မ်ားအတြက္ ဗုဒၶဘာသာသင္ရိုးတစ္ခုကို ျပ႒ာန္းလိုက္သည္။ ယင္းသင္တန္းကို တနဂၤေႏြ ဓမၼသင္တန္းဟု ေခၚၾကသည္။ ၄င္းေဒသရိွေက်ာင္းထိုင္ဘုန္းႀကီးမ်ားက  ၄င္းတို႕၏လႈပ္ရွားမႈကို ဗုဒၶဘာသာျပန္လည္ရွင္သန္ေရး ဟုဆိုကာ ရုပ္လံုးေဖာ္ရန္ႀကိဳးစားေနၾကသည္။
    “ အမ်ဳိးဘာသာသာသနာ မကြယ္ေပ်ာက္ဖို႕က အေရးႀကီးဆံုးအခ်က္ျဖစ္တယ္ ” ဟု ၿမိဳ႕ျပင္ရိွ ျမေစတီနန္းဦးေက်ာင္းတိုက္မွဆရာေတာ္ အရွင္ဇာသိလက ေျပာဆိုခဲ့သည္။

    ယင္းလႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈမွာ မည္သည့္အႏၱရာယ္အေငြ႕အသက္ မပါ၀င္ဟု ဆိုေသာ္လည္း မြတ္စ္လင္မ္အမ်ားအျပားကမူ စိုးရိမ္မကင္း ျဖစ္လ်က္ရိွ သည္။

    အရွင္၀ီရသူမွ ေတာင္ႀကီးၿမိဳ႕တြင္း ဟြန္းသံတညံညံဆိုင္ကယ္အစီး ၆၀ ပါ၀င္သည့္ ယာဥ္တန္းႀကီးျဖင့္ မလွည့္လည္မီ ႏွစ္နာရီအလိုတြင္ ၿမိဳ႕မေစ်းႀကီးရိွမြတ္စ္လင္မ္ဆိုင္ရွင္တစ္ဦးျဖစ္သူ ထြန္းထြန္းႏိုင္သည္ အေရာင္းအ၀ယ္ ေခတၱရပ္ဆိုင္ၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာဆိုခဲ့ေပသည္။
    “ ကၽြန္ေတာ္ ေတာ္ေတာ့္ကို ထိတ္လန္႕ေနပါၿပီ။ မလိုအပ္ဘဲ အျပင္ကိုလံုး၀မထြက္ဖို႕ ကေလးေတြကို ကၽြန္ေတာ္တို႕ မွာၾကားေျပာဆိုေနရပါတယ္ ”။

    ( သာကီထက္ေကာင္း )

    The New York Time တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္ ၏  Extremism Rises Among Myanmar Buddhists ေဆာင္းပါးကို သာကီထက္ေကာင္း ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘသာျပန္ဆိုပါသည္။

  • လူမ်ိဳးစုအမုန္းတရားမ်ား၏ ဆုတ္ဖဲ့ ေခ်မြခံ ျမန္မာ့အစိတ္အပိုင္း (ေသာမတ္ဖူလာ)

    လူမ်ိဳးစုအမုန္းတရားမ်ား၏ ဆုတ္ဖဲ့ ေခ်မြခံ ျမန္မာ့အစိတ္အပိုင္း (ေသာမတ္ဖူလာ)

    ႏိုဝင္ဘာ ၂၉ ၊ ၂၀၁၂
    The New York Times
    Thomas Fuller

    စစ္ေတြ၊ ျမန္မာ – ပင္လယ္ကမ္းစပ္ျမိဳ႔ေလး၏ အစြန္းတဘက္တြင္တည္ရွိကာ ျမင့္မားတဲ့သစ္ပင္ၾကီးေအာက္ အရိပ္ခိုေနေသာ ေရႊ၀ါေရာင္ သဃၤန္းမ်ား လႊမ္းျခံဳထားသည့္ ကိုရင္ေလးမ်ားနွင့္ ဧည့္သည္ကို ေနေရာင္ေတာက္ပေနေသာ ဘုရားခန္းထဲမွာ နႈတ္ဆက္ စကားဆိုသည့္ သူတို႔ရဲ့ ဆရာေတာ္ ဦးဥာဏ တို႔၏ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းေလးက ေအးခ်မ္း စိတ္ျငိမ္မႈကို ေဖၚေဆာင္ ေနပါသည္။

    သို႔ေသာ္လည္း ထိုသို႔ ေအးခ်မ္းျငိမ္သက္လွသည့္ ပတ္၀န္းက်င္တြင္ ဦးဥာဏ၏ မိန္႔ခြန္းမွာ သက္ရွိသတၱ၀ါမ်ားအေပၚ အႏၱရာယ္ျပဳျခင္းမွ ေရွာင္က်ဥ္ရာ၏ ဟူေသာ ဗုဒၶ၏ ပညတ္ခ်က္နွင့္ လံုး၀ျခားနား ဆန့္က်င္ ကြဲလြဲ ေနပါသည္။ ေကာက္ကာငင္ကာပင္ ဦးဥာဏက မြတ္စလင္မ်ားမွာ က်ဴးေက်ာ္ ၀င္ေရာက္လာသူမ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း၊ မလိုလားအပ္ေသာ ဧည့္သည္မ်ားျဖစ္ေၾကာင္း၊  ေျမြေပြး ခါးပိုက္ပိုက္ ထားရသကဲ့သို႔ ျဖစ္ေၾကာင္းျဖင့္ မြတ္စလင္ ဆန္႔က်င္ေရးကို က်ယ္ေလာင္စြာ စတင္ ပါေတာ့သည္။

    “ဗုဒၶရဲ့ အဆံုးအမအရ တို႔တေတြဟာ အသက္မသတ္ရဘူး။” “ဒါေပမဲ့လည္း တို႔တေတြ ျခိမ္းေျခာက္ခံရတယ္လို႔ ခံစားရတဲ့အခါ တို႔တေတြ ရဟႏၱာ သူေတာ္စင္ေတြ မလုပ္နိုင္ဘူး။” ဟုဦးဥာဏကေျပာပါသည္။

    ရခိုင္ျပည္နယ္မွ အၾကမ္းဖက္မႈ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားခဲ့မႈ – အနည္းဆံုး ၁၆၇ ဦး အသက္ဆံုးရႈံျပီး လူဦးေရ ၁၀၀၀၀၀ ေက်ာ္ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ျဖစ္ခဲ့ရသည္။ ထိုအထဲ၌ အမ်ားစုမွာ မြတ္စလင္မ်ားပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ထိုသို႔ လူအမ်ားတစုတေ၀းထဲ ထြက္ခြာသြားရေအာင္ ဖန္တီးျခင္းအေပၚ လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္ေရး၀ါဒ အျဖစ္ အခ်ိဳ႕ေသာ လူ႔အခြင့္အေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားက ရႈ႕ံခ်ၾကသည္။ ထိုသို႔ သည္းခံနိုင္စိတ္ ေပ်ာက္ဆံုးေလာက္ေအာင္ ျမန္မာနိုင္ငံ အေနာက္ဘက္ပိုင္း ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္ ကမ္းေျမႇာင္ေဒသအတြင္း ပ်ံ႕ႏွံ႔ေစသည့္ အျဖစ္အပ်က္ကို နက္နက္နဲနဲ တိုင္းတာၾကည့္ေသာ္ မၾကာေသးမီ အခ်ိန္ကာလကမွ စတင္၍ အာဏာရွင္စနစ္မွ ဒီမိုကေရစီသို႔ အသြင္ကူးေျပာင္း ေနေသာ ျမန္မာနိုင္ငံအတြင္းမွ အစၥလာမ္ ဘာသာ၀င္မ်ားကို အျပီးတိုင္ သုတ္သင္ေခ်မႈန္းရန္ လႈံ႕ေစာ္တိုက္ပြဲ၀င္ရာတြင္ ရဟန္းပ်ိဳအဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို ေခါင္းေဆာင္သည့္ ဦးဥာဏကဲ့သို႔ေသာ ဗုဒၶဘာသာ သာသနာ့ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ပါ၀င္ေနေၾကာင္းေတြ႔ရပါသည္။

    လြန္ခဲ့ေသာ ၅လေက်ာ္ခန္႔က စဥ္ဆက္မျပတ္ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ ရန္ညိႈးၾကီးလွေသာ ေဒါသအေလ်ာက္ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားနွင့္ မီးရိႈ႕တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားျပီးေနာက္ ဗုဒၶဘာာ၀င္မ်ားက  ေဆြစဥ္မ်ိဳးဆက္ ၃ဆက္တိုင္ တရား၀င္ ေနထိုင္ခြင့္ရွိသူအျဖစ္ သက္ေသ မျပနိုင္ေသာ ျပည္နယ္တြင္းရွိ လူဦးေရ ၁သန္းနီးပါးရွိ မြတ္စလင္မ်ားကို ဒုကၡသည္စခန္းမ်ား၌ထားရွိျပီး ၄င္းတို႔အား လက္ခံထားရွိလိုေသာ မည္သည့္ နိုင္ငံကိုမဆို ပို႔ေဆာင္ေပးရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။ ဗုဒၶဘာသာနွင့္ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္မ်ားအၾကား အလြန္တရာ မုန္းတီးေနမႈမွာ  နွစ္ေပါင္း ၅၀ၾကာမွ်ရွိခဲ့ျပီး စစ္အာဏာရွင္စနစ္ အတြင္း ျမိဳသိပ္ထားခဲ့ရမႈမ်ား မၾကာေသးမီ လမ်ားအတြင္း တားမရ နိုင္ေလာက္ေအာင္ ေပါက္ကြဲထြက္ ေပၚလာျခင္းျဖစ္သည္။

    နိုင္ငံ၏ လြတ္လပ္စြာေျပာေရးဆိုခြင့္ကို ဦးေဆာင္သူနွင့္ အဖိနွိပ္ခံမ်ားဘက္မွ ရပ္တည္သူျဖစ္ေသာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ပင္လွ်င္ ထိုအၾကမ္းဖက္မႈနွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ သတိထား ေျပာဆိုေနသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ သမၼတ အိုဘးမား၏ ယခုလအတြင္း လာေရာက္ခဲ့သည့္ ျမန္မာနိုင္ငံခရီးစဥ္တြင္ ထိုကိစၥကို ဦးစားေပး ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ထို႔အတူ အင္ဒိုနီးရွားနွင့္ ေဆာ္ဒီအာေရဗ်နိုင္ငံတို႔ကလည္း တလွည့္စီ ထုတ္ေဖၚလႈံ႔ေဆာ္ခဲ့ၾကသည္။

    ျမန္မာနိုင္ငံ အေနာက္ေဒသတြင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားနွင့္ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္မ်ား ဘ၀င္မက်ေသာ္လည္း အတူတကြ ယွဥ္တြဲ ေနထိုင္လာၾကရသည္မွာ ဆယ္စုနွစ္မ်ားစြာ ရွိခဲ့ျပီး အခ်ိဳ႔ေနရာမ်ားတြင္ ရာစုနွစ္ပင္တိုင္ခဲ့ျပီ။ သို႔ေသာ္လည္း ထိုသို႔ အတူတကြ ဆုပ္ကိုင္လာေသာ ပါးလႊာသည့္ ရခိုင္ျပည္နယ္၏ လူမႈေရးၾကိဳးမွ်င္ ကေလးမွာ ယခုနွစ္တြင္ ျပတ္ေတာက္ခဲ့ရေပျပီ။

    အိုးအိမ္စြန္႔ခြာ ထြက္ေျပးရေသာ မြတ္စလင္မ်ားမွာ စားေရရိကၡာနွင့္ ေဆး၀ါး လံုေလာက္မႈမရွိေသာ၊ ၄င္းတို႔အား အိမ္နီးခ်င္းအျဖစ္ မလိုလားေသာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား ၀န္းရံလွ်က္ လူဦးေရ သိပ္သည္း ၾကပ္ညပ္လွသည့္ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားတြင္ ေနထိုင္ေနရပါသည္။

    အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ျဖစ္သူ ဦးေရႊေမာင္က “ဒီကိစၥကအျမန္ေျဖရွင္းရမဲ့ကိစၥျဖစ္တယ္။  အမိုးမရွိ၊ စားစရာမရွိတဲ့ေနရာမွာ လူေတြအကုန္ေသသြားမယ္” ဟုေျပာပါသည္။

    ေဒသတြင္းရွိ မြတ္စလင္မ်ား၏ အေျခအေနမွာ လံုျခံဳမႈမရွိ ျဖစ္လာေနေၾကာင္း အစိုးရစီစဥ္ေပးေသာ လံုထိန္းမ်ားနွင့္ လွည့္လည္သြားလာ ေနသည့္ ဦးေရႊေမာင္က ေျပာပါသည္။ “သူတို႔ကကၽြန္ေတာ့ကို ကားတစီးအျပည့္ နဲ႔ ရဲေတြေပးထားတယ္။ ၃၊၄ ေယာက္ေလာက္နဲ႔ေတာ့ မလံုေလာက္ဘူးေလ။” ဟုဆိုသည္။

    ျပည္နယ္တြင္းရွိ အမ်ားစုျဖစ္ေသာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႔၏ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက မြတ္စလင္ေတြရဲ့ ျမင့္မားတဲ့ ေမြးဖြားနႈန္း ေၾကာင့္ တိုးတက္လာတဲ့လူဦးေရက သူတို႔ကို ျခိမ္းေျခာက္သည္ဟု ခံစားရေၾကာင္း နွင့္ အစၥလာမ္ဘာသာရဲ့ ဓေလ့အရ သားေကာင္ သတ္ျဖတ္ျခင္းသည္ ေစာ္ကားပုတ္ခတ္ျခင္းအျဖစ္ သူတို႔ေတြ႔ရွိေၾကာင္း ေျပာပါသည္။

    ရခိုင္ျပည္နယ္၏ အၾကီးဆံုးပါတီျဖစ္သည့္ ရခိုင္ အမ်ိဳးသားဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီမွ အေထြေထြ အတြင္းေရးမႈး ဦးဦးလွေစာက “ကၽြန္ေတာ္တို႔ အစၥလာမ္ဘာသာရဲ့ ၀ါးျမိဳမႈကို အလြန္စိုးရိမ္ ပူပန္ပါတယ္။” “ ဒီေျမက ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘိုးဘြားေတြရဲ့ေျမ၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ့ ေမြးရပ္ေျမပါ။” ဟုေျပာပါသည္။

    ဇြန္လနွင့္ ေအာက္တိုဘာလအတြင္း က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ လူမ်ိဳးေရးအထိကရုဏ္းတြင္ ရြာသားမ်ားကိုယ္တိုင္ ဓါး၊ တင္းပုတ္၊ ဂ်င္ဂလိ စေသာ ကိုယ္တိုင္လုပ္ လက္နက္မ်ား ျဖန္႔ေ၀ စြဲကိုင္ခဲ့ၾကပါသည္။ မြတ္စလင္ အမ်ားစု ေနရာမ်ားတြင္ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းမ်ား မီးရႈိ႕ခံရသည္။ ဗုဒၶဘာသာ အမ်ားစုေနရာမ်ားတြင္ ဗလီမ်ား အဖ်က္အစီး ခံရသည္။ အဓိကအစျပဳသည္မွာ ဗုဒၶဘာသာ မိန္းကေလးတဦးအား မုဒိန္းက်င့္ သတ္ျဖတ္ရာမွ အစ မြတ္စလင္မ်ား အေပၚ အျပစ္ပံုခ် လာျခင္းျဖစ္သည္။

    ယခင္က မြတ္စလင္ ကုန္တင္ကုန္ခ်လုပ္သားမ်ား၊ လက္လုပ္လက္စား လုပ္သားမ်ား အမ်ားစုအလုပ္လုပ္ခဲ့ေသာ ကိုလိုနီေခတ္က ေရွတန္း ကင္းစခန္း ျဖစ္သည့္ စစ္ေတြ ျမိဳ႔လည္ေခါင္ တြင္ ယခုအခါ မြတ္စလင္မ်ားမရွိ လစ္ဟာေနသည္။

    “ကၽြန္ေတာ္ မျပန္ရဲဘူး။” အဓိကရုဏ္းမျဖစ္ခင္က အစိုးရေက်ာင္းမွ ေက်ာင္းဆရာတဦးျဖစ္သူ ေအးထြန္းစိန္က ေျပာပါသည္။ စစ္ေတြျမိဳ႔မွ မိနစ္၂၀ ခရီးခန္႔အကြာအေ၀းသာရွိေသာ သူ၏ အေရွ႔သဲေခ်ာင္းရြာ တြင္ မည္သူမွ် ရြာက ထြက္ခြာ၍ မရသျဖင့္ အလုပ္အကိုင္မရွိဘဲ က်ဥ္းေျမာင္းေသာ ရြက္ဖ်ဥ္တဲကေလး ထဲတြင္သာ စုေ၀းေနေနရသည္ ဟုဆို၏။

    နိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားက မြတ္စလင္မ်ားအေပၚ လူမ်ိဳးေရးအထိကရုဏ္းမွာ ယာယီမွ်သာျဖစ္သည္ဟု ဆိုေသာ္လည္း ပိုမို၍ အတည္တက်အသြင္ ေဆာင္လွ်က္ရွိသည္။

    ဇြန္လအတြင္း အေရးအခင္း၌ သူ၏အိမ္ကို အိမ္နီးျခင္း မြတ္စလင္မ်ားက မီးရိႈ႕ျခင္းခံရသူ ဆိုကၠားဆရာ ဦး၀င္းေမာင္က “ကၽြန္ေတာ္မလြမ္းပါဘူး။” “ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ့ တဦးနဲ႔တဦး အမုန္းတရားက တေန႔တျခား ၾကီးထြားလာေနတယ္။” ဟုဆိုသည္။

    မစၥတာအိုဘားမားရဲ့ ျမန္မာနိုင္ငံ ခရီးစဥ္အတြင္း ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ၾကီးတြင္ တန္ဘိုးၾကီးလွစြာေသာ မိန္႔ခြန္းၾကီးတရပ္ ေျခြခဲ့ပါသည္။ ထိုမိန္႔ခြန္းထဲတြင္ အေရးၾကီးအေၾကာင္းအရာ အမ်ိဳးမ်ိဳးအထဲမွ တခုျဖစ္ေသာ ရခိုင္ျပည္နယ္၏ စိုးရိမ္ပူပန္ဖြယ္ရာ အေျခအေနကို အာရံုစိုက္ကာ ေျပာၾကားခဲ့ျပီး ပရိသတ္ၾကီးကို “အျပစ္မဲ့ျပည္သူမ်ားအေပၚ က်ဴးလြန္တဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈအတြက္ ေစာဒကမရွိေစရ” ဟုေျပာၾကားခဲ့ပါသည္။

    ကၽြန္ေတာ္တို႔ အေမရိကန္နိုင္ငံမွာ သင္ယူခဲ့တာကေတာ့ လူတိုင္းဟာ ဘယ္လို ဥပဓိရုပ္ ရွိသည္ျဖစ္ေစ၊ ဘယ္ေဒသက လာသည္ျဖစ္ေစ၊ ဘယ္ဘာသာ သက္၀င္ယံုၾကည္သည္ ျဖစ္ေစ။ မည္သူမဆို က်င့္သံုးနိုင္တဲ့ လူသား အားလံုးနွင့္ဆိုင္ေသာ  ေသခ်ာတိက်ေသာ နိယာမမ်ား ရွိတယ္ ဆိုတာပါဘဲ။ ဟု ေျပာဆိုခဲ့ေသးသည္။

    ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း  မြတ္စလင္ မ်ားကို မည္သို႔ေခၚဆိုရမည္ဆိုသည္ကို အဖြဲ႔အစည္းမ်ားက သေဘာမတူနိုင္ဘဲ ခြဲျခားမႈမ်ားမွာ နက္ရႈိင္းလွ်က္ရွိပါသည္။ မြတ္စလင္ အမ်ားစုက သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ ရိုဟင္ဂ်ာဟုဆိုေသာ္လည္း ၄င္းကို ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ တရား၀င္ အသိအမွတ္ျပဳ ထားျခင္းမရွိပါ။

    ဗုဒၶဘာသာ အမ်ားစု ျဖစ္ေသာ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ မြတ္စလင္လူနည္းစု အစုအေ၀းမ်ား တနိုင္ငံလံုးတြင္ အတူတကြ ယွဥ္တြဲ ေနထိုင္ၾကေသာ္လည္း ရိုဟင္ဂ်ာမ်ားေပၚတြင္ အမုန္းတရား အၾကီးမားဆံုးျဖစ္ရျခင္းမွာ သူတို႔၏ လူဦးေရ မ်ားျပားမႈေၾကာင့္ တေၾကာင္း (ကုလသမဂၢ စစ္တမ္းအရ အနည္းဆံုး ၈၀၀၀၀၀) နွင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း စုစည္းတည္ရွိမႈေၾကာင့္ တေၾကာင္း တို႔ျဖစ္သည္။ (ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ လူဦးေရ ၅၅သန္းရွိသည္။)

    ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္းရွိ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားက သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ ေရွးေဟာင္း ေျမာက္ဦး ဗုဒၶဘာသာ ဘုရင့္နိုင္ငံေတာ္၏ အေမြစားအေမြခံမ်ားဟု ရႈျမင္သည္။ သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ ျမန္မာလူမ်ိဳးဟု မသတ္မွတ္။ အစိုးရကလည္း သီးသန္႔ အဖြဲ႕အစည္းအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳသည္။ ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားက ၄င္းတို႔အား အမ်ားစုျဖစ္ေသာ ျမန္မာတို႔က အျမဲတမ္း ဖိနွိပ္ ခ်ဳပ္ခ်ယ္ျပီး မ်ားျပားလာေသာ လူနည္းစု မြတ္စလင္မ်ားကလည္း ျခိမ္းေျခာက္သည္ဟု ခံစားရေၾကာင္း ေျပာသည္။

    အထိကရုဏ္းမျဖစ္မီက ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာ နွင့္ မြတ္စလင္မ်ား အၾကားတြင္ မြတ္စလင္မ်ားမွာ အလုပ္သမားမ်ားျဖစ္ျပီး ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားမွာ အလုပ္ရွင္မ်ား အျဖစ္ အလုပ္ရွင္အလုပ္သမား အဆင့္အတန္းခြဲျခား ဆက္ဆံမႈမ်ိဳး ရွိခဲ့သည္။

    “ကၽြန္မတို႔ ေဘးခ်င္းကပ္ေနေပမဲ့ တခါမွ တေယာက္နဲ႔တေယာက္ စကားမေျပာဘူးၾကဘူး။” ဟု ၅၁ နွစ္အရြယ္ရွိ အထိကရုဏ္းအတြင္း သူမအိမ္မီးရိႈ႕ခံရသည့္ စစ္ေတြေဒသခံ ေဒၚေထြးေမက ေျပာပါသည္။

    “ကေလးေတာင္မွ ကုလား (အိႏၵိယႏြယ္ဖြားမ်ားအေပၚ ရႈတ္ခ်ေခၚဆိုေသာ အသံုးအနႈန္း) နဲ႔ မကစားရဘူးဆိုတာ သိတယ္။” ဟု ေဒၚသိန္းလွရီ ၅၅နွစ္ ကေျပာပါသည္။

    ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြက မြတ္စလင္ေတြသည္ တရားမ၀င္ ၀င္ေရာက္ေနထိုင္သူမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း နွင့္ သူတို႔အေနျဖင့္ နိုင္ငံျခား တိုင္းျပည္မ်ားနွင့္ နိုင္ငံျခားသတင္းဌာနမ်ားက မြတ္စလင္မ်ားအေပၚ ကရုဏာထားသည့္အတြက္ ေဒါသျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာပါသည္။

    နွစ္ဖက္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက သူတို႔အျဖစ္အပ်က္မ်ားအတြက္ တရားမွ်တမႈရေစရန္ သမိုင္းေၾကာင္း ေနာက္ခံမ်ားကို စုပ္ကိုင္လာၾကသည္။

    “ဒီလူေတြဟာ ဘယ္ကမွ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္လာတဲ့ လူေတြမဟုတ္ပါဘူး။ သူတို႔ဒီမွာ ေနလာတာ ရာစုနွစ္ေပါင္း မ်ားစြာရွိေနျပီ။” ဟု ရခိုင္ျပည္နယ္မွ ေျမပိုင္ရွင္ တဦး၏ ေျမးလည္းျဖစ္ ရဲအရာရွိ တဦး၏ သားလည္း ျဖစ္ေသာ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေရႊေမာင္က ေျပာပါသည္။

    သမၼတဦးသိန္းစိန္က ဇူလိုင္လအတြင္းက ကုလသမဂၢ ဆိုင္ရာ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား လာေရာက္ရာတြင္ ျမန္မာနိုင္ငံအတြင္း ေဆြစဥ္မ်ိဳးဆက္ ၃ဆက္တိုင္ေနထိုင္သူမ်ားကိုသာ နိုင္ငံသားအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ က်န္သူမ်ားအား “နိုင္ငံေတာ္၏ တည္ျငိမ္ေအးခ်မ္းေရးကို ျခိမ္းေျမာက္လွ်က္ရွိေသာေၾကာင့္” ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားတြင္ထားရွိကာ လကၡံလိုေသာ နိုင္ငံမ်ားသို႔ ပို႔ေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္းေျပာခဲ့ပါသည္။ ကုလသမဂၢ မွ ဒုကၡသည္မ်ားအျဖစ္ ဖန္တီးရမည့္ အလုပ္ မဟုတ္ေၾကာင္းျဖင့္ ထိုအေတြးအေခၚကို ေျပာဆို ျငင္းပယ္ခဲ့ပါသည္။

    သံတမန္မ်ားက ဦးသိန္းစိန္သည္ ဖယ္ရွားခံရေသာ မြတ္စလင္မ်ားအား ယခုအေျခအေနမွ နိုင္ငံအတြင္း ျပန္လည္ ေနရာခ်ထားေပးရန္ စီစဥ္ေနသည္ဟု ေျပာဆိုေနေၾကာင္း ဆိုသည္။ သမၼတမွ ကုလသမဂၢသို႔ မစၥတာ အိုဘားမား အလည္အပတ္ မလာမီ အခ်ိန္အေတာအတြင္း ေပးပို႔ေသာစာ၌ ျပင္းထန္ေသာအရွိန္အဟုန္မ်ား ေအးခ်မ္းသြားသည္နွင့္ တျပိဳင္နက္ ဖယ္ရွားခံရေသာ လူမ်ားအား နိုင္ငံသားအျဖစ္ခြင့္ျပဳရန္နွင့္ ေနရာအစားမ်ား အစီအရီျပန္လည္ခ်ထားေပးရန္ နိုင္ငံေရးရႈေထာင့္မွေန၍ အဆက္မျပတ္ မိန္႔ခြန္းေခၽြ လုပ္ေဆာင္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ပါရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း အခ်ိန္အတိုင္းအတာ အတိအက်ေဖၚျပထားျခင္းမရွိပါ။ သူ႔အေနျဖင့္ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္အား လာမည့္လတြင္ အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ေပးရန္ အမိန္႔ေပးထားခဲ့ပါသည္။

    စစ္ေတြျမိဳ႔တြင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားက သူတို႔အေနျဖင့္ အေလွ်ာ့ေပးရန္ အဆင္သင့္မျဖစ္ေသးေၾကာင္း ေျပာပါသည္။ ဘုန္းေတာ္ၾကီး ဦးဥာဏက မြတ္စလင္ေတြဟာ “လ႔ႈက်င့္၀တ္တရား” မရွိဘူး။ သူတို႔ကို သူတို႔နဲ႔ အက်င့္စရိုက္တူတဲ့ မြတ္စလင္နို္ငံေတြကိုဘဲ ပို႔ျပစ္ရမယ္ ဟုေျပာပါသည္။

    မူရင္း Ethnic Hatred Tears Apart a Region of Myanmar by Thomas Fuller