‌ဖေဖော်ဝါရီ ၇၊ ၂၀၂၀
M-Media

ဝူဟန်ဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးရရန် သိပ္ပံပညာရှင်များ အပြင်းအထန် ကြိုးစားနေ

တရုတ်နိုင်ငံကနေစတင်ပြီး ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်း ၂၅ နိုင်ငံလောက်ကို ပြန့်နှံ့သွားပြီဖြစ်တဲ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်သစ် ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်နိုင်ဖို့အတွက် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ သမိုင်းမှာ ဘယ်တုန်းကမှနဲ့ မတူတဲ့ အားထုတ်မှုမျိုးနဲ့ အပြင်းအထန် ကြိုးစားနေပြကြပါတယ်။ လန်ဒန်မြို့ Imperial ကောလိပ်က သိပ္ပံပညာရှင်အဖွဲ့ဟာ သူတို့ဖန်တီးထားတဲ့ ကာကွယ်ဆေးကို နောက်တစ်ပတ် အစောပိုင်းလောက်ကျရင် တိရစ္ဆာန်တွေမှာ စတင်စမ်းသပ်တော့မှာဖြစ်ပြီး နောက်လအနည်းမှာ လူတွေကို စမ်းသပ်နိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်နေပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့ CEPI ဟာ ကာကွယ်ဆေးအတွက် အနည်းဆုံး သုတေသန ၃ ခုလောက် လုပ်ဆောင်နေပြီး သီတင်းပတ် ၁၆ ပတ်လောက်အတွင်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စမ်းသပ်မှု လုပ်ဆောင်သွားဖို့ ရှိနေပါတယ်။

AIDS တိုက်ဖျက်ရေးတွင် ကမ္ဘာကျော်သည့် သိပ္ပံပညာရှင် ကွယ်လွန်

HIV ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ AIDS အပါအဝင် ဆန်းဆန်းပြားပြားရောဂါတွေ တိုက်ဖျက်ရေး သုတေသနလုပ်ငန်းမှာ လမ်းသစ်ဖောက်ခဲ့ပြီး၊ ကြီးမားတဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေ ဖော်‌ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့တဲ့ ကနေဒါ သိပ္ပံပညာရှင် အသက် ၆၇ နှစ်အရွယ် ဒေါက်တာ ဖရန့် ပလမ်မာဟာ အင်္ဂါနေ့က ကင်ညာနိုင်ငံမှာ ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါတယ်။ ‌ဒေါက်တာ ပလမ်မာဟာ ဆားစ်ရောဂါ၊ H1N1 နဲ့ အီဘိုလာ တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာလည်း ဦးဆောင်ခဲ့သူပါ။ အရက်စွဲရောဂါ ကုသဖို့အတွက် မကြာသေးခင်ကမှ ဦးနှောက်ခွဲစိပ်မှု ခံယူခဲ့ပါတယ်။ ကင်ညာနိုင်ငံအခြေစိုက်ကာ လုပ်ဆောင်ခဲ့တဲ့ သူ့ရဲ့ သုတေသန လုပ်ငန်းတွေကြောင့် HIV ပိုးနဲ့ AIDS ရောဂါ ကူးစက်မှုအကြောင်း ပိုမိုအသေးစိတ် သိရှိခွင့်ရခဲ့သလို၊ ကာကွယ်ရေး၊ ကုသရေးလုပ်ငန်းတွေမှာလည်း နည်းသစ်လမ်းသစ်တွေ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒေါက်တာ ပလမ်မာဟာ ကနေဒါနိုင်ငံရဲ့ အမြင့်ဆုံးဂုဏ်ပြုဆုအပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက ဆုတံဆိပ်ပေါင်းများစွာ ရရှိခဲ့ပါတယ်။

ဝူဟန်ဗိုင်းရပ်စ်မကူးချင်ရင် လက်မကြာခဏဆေးပါ

ခရီးတွေသွားတဲ့အခါ မျက်နှာဖုံးတပ်တာ၊ လက်အိတ်ဝတ်တာတွေထက် လက်ကို မကြာခဏ ဆေးပေးတာက ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်သစ် ကူးစက်မှုကို ပိုပြီး ထိထိရောက်ရောက် ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့ ကမ္ဘာ့လေကြောင်းလိုင်းပေါင်း ၂၉၀ လောက် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်နေတဲ့ နိုင်ငံတကာလေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (IATA) က ထိပ်တန်းဆရာဝန် ဒေးဗစ်ပေါ်ဝဲလ်က ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ်ဟာ ထိုင်ခုံတွေ၊ လက်တန်းတွေလိုနေရာမျိုးတွေမှာ ‌ကြာကြာ မရှင်သန်နိုင်တာကြောင့် လူလူချင်း ထိတွေ့မှုကသာ ကူးစက်ဖို့ အန္တရာယ်အများဆုံးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။ လေယာဉ်မှာအသုံးပြုတဲ့ လေစစ်ဇကာတွေဟာ ခွဲစိပ်ခန်းမှာ အသုံးပြုတဲ့ ဇကာတွေလိုဖြစ်တာကြောင့် ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ အခြားအမှုန် မပါအောင် ၉၉.၉၇ ရာခိုင်နှုန်းလောက် သန့်စင်ပေးနိုင်ကြောင်း၊ မျက်နှာဖုံးတွေက ဗိုင်းရပ်စ်ကို ထိထိရောက်ရောက် ကာကွယ်နိုင်တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားမျိုး မရှိကြောင်းလည်း သူက Bloomberg နဲ့ အင်တာဗျူးမှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ကင်ဆာကုသမှုနည်းလမ်းအတွက် သမိုင်းဝင် တွေ့ရှိမှုတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာ

ကင်ဆာရောဂါအားလုံးရဲ့ အသေးစိတ်တည်ဆောက်ပုံ အားလုံးနီးပါးလောက်ကို အမေရိကန်သိပ္ပံပညာရှင်တွေက သုတေသနတစ်ခုမှာ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဖြစ်ပွားတဲ့ကင်ဆာအလိုက် ကုသရေး၊ စောစီးစွာ စမ်းသပ်ဖော်ထုတ်ရေးတွေမှာ အရင်ကထက် ပိုပြီး တိုးတက်လာဖို့ရှိတယ်လို့ ပညာရှင်တွေက ယုံကြည်နေပါတယ်။ တွေ့ရှိချက်ကို Nature ဂျာနယ်မှာ မကြာသေးမီက ဖော်ပြခဲ့ရာမှာ ကင်ဆာရောဂါဟာ jigsaw တစ်ခုလိုဖြစ်ပြီး လူသားတွေက ၁ ရာခိုင်နှုန်းသာ သိရှိကြောင်း၊ ယခုလေ့လာမှုအရ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကဆဲလ်တွေ ပုံပြောင်းကာ ကင်ဆာဆဲလ်အဖြစ် ကြီးထွားလာတဲ့အဆင့်မှာတင် ကုသနိုင်တဲ့ အနေအထားတွေကို တွေ့ရကြောင်း ရေးသားထားပါတယ်။ ဆဲလ်တွေဟာ ကင်ဆာလို့မသိခင် ၁၀ စုနှစ်လောက်အရင်ကတည်းက စတင်ပုံပြောင်းတာဖြစ်ပြီး ဒါကို ကာဘွန်အသုံးပြု ဖော်ထုတ်နိုင်မယ့် နည်းလမ်းကိုလည်း ပညာရှင်တွေက အခုလေ့လာမှုမှာ တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

Ref: Bloomberg, Aljazeera, BBC