News @ M-Media

Tag: Chin State

  • ပလက်၀တွင် တပ်မတော်၏ လေကြောင်းမှတိုက်ခိုက်မှု စစ်ရာဇဝတ်မှု မြောက်နိုင်

    ပလက်၀တွင် တပ်မတော်၏ လေကြောင်းမှတိုက်ခိုက်မှု စစ်ရာဇဝတ်မှု မြောက်နိုင်

    ဇူလိုင် ၈၊ ၂၀၂၀
    M-Media

    တိုက်ခိုက်မှုပြီးနောက် ပလက်၀မှ မြင်ကွင်းတစ်ခု

    -မတ်လနဲ့ ဧပြီလက ချင်းပြည်နယ် ပလက်၀မြို့မှာ အစိုးရစစ်တပ်ရဲ့ အရပ်သား၊ သူပုန် မခွဲခြားဘဲ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်အပါအဝင် အရပ်သားတွေ ဒါဇင်နဲ့ချီ သေဆုံးတဲ့ ဖြစ်စဉ်ဟာ စစ်ရာဇဝတ်မှုမြောက်နိုင်တဲ့ လုပ်ရပ်ဖြစ်တယ်လို့ နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ Amnesty International က အစီရင်ခံစာသစ်မှာ ဖော်ပြထားပြီး စုံစမ်းစစ်ဆေးဖို့ ကုလ လုံခြုံရေးကောင်စီကို တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။

    ပလက်၀မှာ မတ်လ ၁၄၊ ၁၅ ရက်တွေက ​ေလကြောင်းကနေ တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း အသက် ၇ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် အနည်းဆုံး လူ ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့ တိုက်ခိုက်မှုမှာလည်း ၇ ဦးသေဆုံးကာ ၈ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့ပါတယ်။ Amnesty International ရဲ့ ဒီကနေ့ အစီရင်ခံစာမှာ တိုက်ခိုက်ခံရသူတွေ၊ သူတို့ရဲ့မိသားစုတွေနဲ့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှု၊ တစ်ခြားအထောက်အထားတွေကို ဖော်ပြထားပါတယ်။

    အရပ်သား၊ သူပုန် မခွဲခြားဘဲ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သားတွေ သေဆုံးရပြီး ဒါဟာ စစ်ရာဇဝတ်မှု မြောက်တယ်လို့လည်း Amnesty International က ပြောပါတယ်။

    ပလက်၀မှာ ရခိုင်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ AA နဲ့ အစိုးရပ်တပ်ဖွဲ့အကြား တိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်ကတည်းက စတင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး မတ်လမှာတော့ အခြေအနေ ပိုမိုပြင်းထန်ခဲ့ပါတယ်။

    “Covid-19 ပြန့်နှံ့မှုကို ရပ်တန့်နိုင်ရေး ပြည်သူတွေ အိမ်တွင်းမှာသာနေထိုင်ကြဖို့ မြန်မာအာဏာပိုင်တွေက တိုက်တွန်းထားတဲ့အချိန် ရခိုင်ပြည်နယ်နဲ့ ချင်းပြည်နယ်တွေမှာ စစ်တပ်ဟာ အရပ်သား၊ သူပုန် မခွဲခြားဘဲ တိုက်ခိုက်တာ၊ နေအိမ်တွေ မီးရှို့တာ၊ အရပ်သားတွေကို သတ်​ဖြတ်တာ လုပ်နေပြီး ဒါဟာ စစ်ရာဇဝတ်မှုမြောက်ပါတယ်” လို့ Amnesty International အဖွဲ့ရဲ့ အာရှ ပစိဖိတ်ဆိုင်ရာ ဒါရိုက်တာ နီကိုလက်စ် ဘီကွီလင်က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    လေကြောင်းကနေ အဓိကထား တိုက်ခိုက်တာ၊ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်တာတွေကို အခုမှ တွေ့ရပေမယ့် အရပ်သားတွေရဲ့ အသက်အိုးအိမ်ကို အလေးမထားမှုဟာ စစ်တပ်ရဲဉာဉ်ဖြစ်နေကြောင်း၊ ဒီလိုချိုးဖောက်မှုဟာ နိုင်ငံတကာခုံသမာဓိရုံး ICJ နဲ့ဆိုင်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီက ICJ ရောက်အောင် ဆောင်ရွက်ရမှာဖြစ်ကြောင်း နီကိုလက်စ်က ထည့်သွင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    လွန်ခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်အရင်က ရိုဟင်ဂျာ သိန်းချီး ထွက်ပြေးခဲ့ရတဲ့ ရခိုင်မြောက်ပိုင်းက စစ်တပ်ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံဟာ ICJ ရဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကို ခံနေရတာပါ။ ဇန်နဝါရီလက ကြားနာမှုအတွင်း တရားရုံက ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ ပြန်လည်ကုစားလို့မရ​တော့တဲ့ နစ်နာဆုံးရှုံးမှုတွေကို ခံစားခဲ့ရပြီး လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုအဆင့်အထိ မရောက်အောင် တားဆီးရေး အလျင်အမြန်ဆောင်ရွက်ဖို့ အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

    ရခိုင်ပြည်နယ်နဲ့ ချင်းပြည်နယ်က တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ ဒေသတွေမှာ စစ်တပ်က တရားလက်လွတ် ဖမ်းဆီးမှု၊ ညှင်းပမ်းနှိပ်စက်မှုအတွက် မျက်မြင်သက်သေတွေရဲ့ ထွက်ဆိုမှုတွေကို စု​ဆောင်းထားပြီး ဒီပြောကြားမှုတွေကို ဗီဒီယို အထောက်အထားတွေနဲ့လည်း အတည်ပြုနိုင်ခဲ့တယ်လို့ Amnesty International က အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ဖမ်းဆီးထားတဲ့ အရပ်သားတွေကို စစ်သားတွေက လှေပေါ်မှာ နှိပ်စက်တဲ့ဗီဒီယိုတစ်ခု မေလမှာ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး အစိုးရစစ်တပ်ကလည်း ဒီအဖြစ်အပျက်ကို ဝန်ခံခဲ့ပါတယ်။ အရပ်သားတွေကိုအပေါ် နှိပ်စက်မှုတွေ စစ်တပ်က ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်လုပ်ဆောင်နေတယ်ဆိုတာ ဒီဗီဒီယိုက အထောက်အထားဖြစ်ပြီး၊ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံတွေအရ ရွာလုံးကျွတ် မီးရှို့တဲ့ နည်းလမ်းကိုလည်း စစ်တပ်က အခုအချိန်အထိ အသုံးပြုနေတယ်ဆိုတာ တွေ့ရကြောင်းလည်း Amnesty International က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    Amnesty International ရဲ့ ဒီအစီရင်ခံစာအသစ်အတွက် မြန်မာအစိုးရနဲ့ စစ်တပ်တို့ဖက်က တုန့်ပြန်ပြောကြားခြင်း မရှိသေးပါဘူး။

    Covid-19 နောက်ဆက်တွဲ သွားလာမှု ကန့်သတ်ချက်ကြောင့် ရခိုင်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ AA ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ၊ ကျူးလွန်မှုတွေကို မှတ်တမ်းမယူနိုင်ခဲ့ဘူးလို့ Amnesty International က ပြောပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တိုက်ခိုက်မှုတွေအတွင်း အရပ်သားတွေကို ဓားစာခံပုံစံမျိုး ဖြစ်စေတာ၊ ဒေသခံလူအဖွဲ့အစည်းတွေကို ခြိမ်းခြောက်တာတွေ ပါအဝင် ကျူးလွန်မှုပုံစံအမျိုးမျိုးကို AA က ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    Ref: Aljazeera

  • ချင်းပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးလေယာဉ်ကွင်းကို မေလတွင် ဖွင့်လှစ်မည်

    ချင်းပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးလေယာဉ်ကွင်းကို မေလတွင် ဖွင့်လှစ်မည်

    ဇန်နဝါရီ ၇၊ ၂၀၂၀
    M-Media

    ဆူရ်ဘုန်လေယာဉ်ကွင်းမှ ပြေးလမ်း

    -ချင်းပြည်နယ်ရဲ့ ပထမဆုံး လေယာဉ်ကွင်းကို လာမယ့် မေလနှောင်းပိုင်းမှာ ဖွင့်လှစ်နိုင်တော့မယ်လို့ သိရပါတယ်။

    ဖလမ်းမြို့နယ်မှာ တည်ရှိတဲ့ အဲဒီ ‘ဆူရ်ဘုန်’ လေယာဉ်ကွင်းကို ငွေကျပ် ၃၇ ဘီလီယံ အကုန်ကျခံ တည်ဆောက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ စီမံကိန်းကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာ စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ ပြီးစီးဖို့ လျာထားပေမယ့် ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ဇန်နဝါရီလက နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ သမ္မတဦးဝင်းမြင့်တို့ရဲ့ တိုက်ရိုက်ညွှန်ကြားမှုနဲ့ အရှိန်မြှင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့တာပါ။

    ဆူရ်ဘုန်တောင်တန်းက အဲဒီလေယာဉ်ကွင်းဟာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၈၃၀ မီတာမှာ တည်ရှိပြီး ATR-72 လေယာဉ် ဆင်းသက်နိုင်ဖို့ ပြေးလမ်းအရှည် ၁၈၃၀ မီတာ၊ အကျယ် ၃၀ မီတာ ရှိပါတယ်။

    ချင်းပြည်နယ်ဟာ တောင်တန်းဒေသဖြစ်တာကြောင့် သွားလာရခက်ခဲပြီး နိုင်ငံအတွင်း ဖွံ့ဖြိုးမှု နောက်အကျဆုံး ပြည်နယ်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လူနေမှုအခြေအနေ စစ်တမ်းအရ ချင်းပြည်နယ် ပြည်သူလူထုရဲ့ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးဟာ ဆင်းရဲမွဲတေတဲ့ အခြေအနေမှာ နေထိုင်နေရတာကို တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။

    အသည်းပုံ ရိဒ်ရေကန်၊ နာမည်ကျော် နတ်မတောင် အမျိုးသားဥယျာဉ်တွေ ချင်းပြည်နယ်မှာ တည်ရှိတာကြောင့် အခုလို ပထမဆုံးလေဆိပ် ဖွင့်လှစ်နိုင်တာက ပြည်နယ်ရဲ့ ခရီးသွားကဏ္ဍကို တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးစေလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ထားပါတယ်။

    ဆူရ်ဘုန်လေယာဉ်ကွင်းအပြင် တီးတိန်၊ တွန်းဇံ၊ ဖလမ်းနဲ့ ဟားခါးမြို့နယ်တွေမှာလည်း လေယာဉ်ကွင်းငယ်တွေ တည်ဆောက်ဖို့ ချင်းပြည်နယ်အစိုးရက စီစဉ်ထားပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံတကာ လေယာဉ်ကွင်း ၃ ခု ရှိပြီး၊ ပြည်တွင်းလေယာဉ်ကွင်း ၅၈ ခုမှာ လက်ရှိ ၃၁ ခု လည်ပတ်နေပါတယ်။

    Ref: mmtimes

  • ခ်င္းျပည္နယ္၏ ပထမဆံုး ေလဆိပ္ကုိ ၂၀၂၀ တြင္ ဖြင့္လွစ္ႏုိင္ရန္ ေဆာင္ရြက္ေန

    ခ်င္းျပည္နယ္၏ ပထမဆံုး ေလဆိပ္ကုိ ၂၀၂၀ တြင္ ဖြင့္လွစ္ႏုိင္ရန္ ေဆာင္ရြက္ေန

    ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၈၊ ၂၀၁၉
    M-Media

    ရန္ကုန္ေလဆိပ္ျမင္ကြင္း

    – ခ်င္းျပည္နယ္ရဲ႕ အဓိကေလဆိပ္တစ္ခုျဖစ္လာမယ့္ ဖလမ္းၿမိဳ႕က Surbung ေလဆိပ္ကို ၂၀၂၀ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလမွာ ဖြင့္လွစ္သြားမယ္လုိ႔ အရပ္ဖက္ေလေၾကာင္း ဦးစီးဌာန ဒုတိယညႊန္ၾကားေရးမွဴး ဦးရဲထြဋ္ေအာင္က ေျပာၾကားလုိ္ပါတယ္။

    ေငြက်ပ္ ဘီလီယံ ၃၀ ေလာက္ ကုန္က်မယ့္ ဒီေလဆိပ္ကုိ ၂၀၁၆-၁၇ မွာ စတင္ေဆာက္လုပ္ခဲ့တာျဖစ္ၿပီး၊ ၂၀၂၁-၂၂ မွာ ၿပီးစီးဖုိ႔ ရည္ရြယ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၿပီးခဲ့တဲ့လမွာ ႏုိင္ငံေတာ အတုိင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ သမၼတ ဦး၀င္းျမင့္တုိ႔က ၂၀၂၀ စက္တင္ဘာလမွ စတင္အသံုးျပဳႏုိင္ေရး ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ ညႊန္ၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ဦးရဲထြဋ္ေအာင္က လတ္တေလာဘက္ဂ်က္ ေငြက်ပ္ ၅ ဘီလီယံသာရွိေသးၿပီး သတ္မွတ္ရက္အတြင္း ၿပီးစီးဖုိ႔ဆုိရင္ ေနာက္ထပ္ ၁၀ ဘီလီယံေလာက္ လုိအပ္ေၾကာင္း၊ ဒီအတြက္ ၀န္းႀကီးဌာနကုိ တင္ျပေတာင္းခံထားေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    လက္ရွိမွာ ေလယာဥ္ေျပးလမ္း၊ ေလယာဥ္ဆုိက္ကပ္ရာေနရာနဲ႔ သက္ဆုိင္ရာ အေဆာက္အဦးေတြကုိ ေဆာက္လုပ္ေနၿပီး၊ ေလေၾကာင္း ထိန္သိမ္းေရးစနစ္၊ ကိရိယာ တန္ဆာပလာေတြ၊ ေျပးလမ္းမီး စတာေတြအတြက္ ဘက္ဂ်က္လုိေနတယ္လုိ႔ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးက ေျပာပါတယ္။

    Surbung ေလဆိပ္ကုိ ဖလမ္းၿမိဳ႕က ၁၂၈၉ ဧကရွိတဲ့ ေျမေပၚမွာ ေဆာက္လုပ္ေနတာျဖစ္ၿပီး ေျပးလမ္းက မီတာ ၂၀၀၀ ရွည္လ်ားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

    ႏုိင္ငံရဲ႕ အဆင္းရဲဆံုးျပည္နယ္ေတြထဲမွာပါတဲ့ ခ်င္းျပည္နယ္မွာ ၿမိဳ႕နယ္ ၉ ခုရွိၿပီး လမ္းပမ္းဆက္သြယ္ေရး အခက္အခဲေၾကာင့္ ျပည္သူေတြဟာ ျပည္နယ္အတြင္း သြားလာဖုိ႔ မလြယ္ကူဘဲ မုိးတြင္းမွာဆုိရင္ ေရႀကီးမႈေတြ၊ ေျမၿပိဳမႈေတြေၾကာင့္ တစ္ခ်ိဳ႕ေဒသကလူေတြ လံုး၀ ခရီးသြားလုိ႔ မရပါဘူး။ ႏုိင္ငံအတြင္း အျခားေနရာေတြနဲ႔ ႏုိင္ငံရပ္ျခားသြားမယ္ဆုိရင္ အနီးစပ္ဆံုး ေလယာဥ္ကြင္းရွိတဲ့ ကေလးၿမိဳ႕ကုိ သြားရပါတယ္။

    ခ်င္းျပည္နယ္မွာ ႏွလံုးသားပံုစံ နာမည္ေက်ာ္ ရိဒ္ေရကန္နဲ႔ နတ္မေတာင္ အမ်ိဳးသားပန္းၿခံလည္း ရွိတဲ့အတြက္ ဖလမ္းၿမိဳ႕က ေလဆိပ္ ၿပီးစီးသြားရင္ ခရီးသြားေတြ ပုိမုိျမင့္တက္လာဖုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနပါတယ္။

    Ref: mmtimes

  • မေလးရွားေရာက္ ခ်င္းဒုကၡသည္မ်ား၏အနာဂတ္ မေရမရာ ျဖစ္ေန

    မေလးရွားေရာက္ ခ်င္းဒုကၡသည္မ်ား၏အနာဂတ္ မေရမရာ ျဖစ္ေန

    ဇန္န၀ါရီ ၁၄၊ ၂၀၁၉
    M-Media

    ကြာလာလမ္ပူဆင္ေျခဖံုးရွိ ကုိယ္ထူကုိယ္ထ စာသင္ေက်ာင္းတစ္ခုတြင္ ေတြ႕ရေသာ ခ်င္းကေလးငယ္မ်ား

    – UNHCR က ဒုကၡသည္အျဖစ္ ဆက္လက္ၿပီး ကာကြယ္မေပးေတာ့ဘူးလုိ႔ ေျပာၾကားခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ မိမိတုိ႔ရဲ႕ အနာဂတ္ဟာ မေသခ်ာမႈေတြနဲ႔ ႀကံဳေတြ႕ေနရၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံျပန္ဖုိ႔အတြက္ လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရမႈ မရွိေသးဘူးလုိ႔ မေလးရွားေရာက္ ခ်င္းဒုကၡသည္ေတြက ေျပာၾကားခဲ့ေၾကာင္း Frontier Myanmar ရဲ႕ သတင္းေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    မေလးရွားဟာ ဒုကၡသည္ ၁ သိန္း ၆ ေသာင္းေက်ာ္ေလာက္ကုိ ခုိလႈံခြင့္ေပးထားေပမယ့္ အေရွ႕ေတာင္အာရွက ျမန္မာ၊ ထုိင္းနဲ႔ အင္ဒုိနီးရွားႏုိင္ငံေတြလုိ ကုလရဲ႕ ဒုကၡသည္ဆုိင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ကို လက္မွတ္မထုိးထားတဲ့အတြက္ သူတုိ႔ကုိ ေျပာင္းေရႊ႕အေျခခ်သူေတြအျဖစ္သာ သတ္မွတ္ပါတယ္။

    UNHCR က ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လအထိ မေလးရွားမွာ ဒုကၡသည္အျဖစ္ မွတ္ပံုတင္ထားၾကသူဟာ ၁၆၁၁၄၀ ဦးရွိၿပီး ၈၅ ရာခုိင္ႏႈန္းဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံကျဖစ္တယ္လုိ႔ ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံက ဒုကၡသည္ေတြထဲမွာ ႐ုိဟင္ဂ်ာက အမ်ားဆံုးျဖစ္ၿပီး ၇၇၁၃၀ ဦး၊ ခ်င္းလူမ်ိဳးက ၂၉၆၃၀ ဦး၊ ျမန္မာမြတ္စလင္က ၉၈၁၀ ဦးနဲ႔ ရခုိင္လူမ်ိဳးက ၄၀၃၀ ဦးတုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။

    UNHCR ၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္

    ကုလရဲ႕ ဒုကၡသည္ဆုိင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို မေလးရွားက လက္မွတ္မထုိးထားတာေၾကာင့္ မေလးရွားႏုိင္ငံမွာ ဒုကၡသည္အျဖစ္ ေနထုိင္ေနရတဲ့ ခ်င္းလူမ်ိဳးေတြဟာ အစိုးေက်ာင္းေတြကုိ တက္ခြင့္မရပါဘူး။

    UNHCR က ဒုကၡသည္လက္မွတ္ေတြ ထုတ္ေပးထားတဲ့အတြက္ အာဏာပုိင္ေတြထံကေန အနည္းဆံုးေသာ ကာကြယ္မႈကုိ ရရွိေပမယ့္ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရးနဲ႔ အျခား လုိအပ္တဲ့ ေထာက္ပံ့မႈေတြအတြက္ ကုလနဲ႔ မိတ္ဖက္အဖြဲ႕အစည္းေတြအေပၚ အဓိက မွီခုိေနရၿပီး ဒါကလည္း အကန္႔အသတ္နဲ႔ ျဖစ္ပါတယ္။

    ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ဇြန္လမွာ UNHCR က မေလးရွားမွာရွိတဲ့ ခ်င္းလူ႕အဖြဲ႕အစည္းကုိ ဒုကၡသည္ေတြအျဖစ္ ကာကြယ္မေပးေတာ့ဘူးလို႔ ေၾကျငာခဲ့ၿပီး ဒုကၡသည္လက္မွတ္ေတြကုိလည္း ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာအထိသာ သက္တမ္းတုိးခြင့္ ေပးခဲ့ပါတယ္။

    “ခ်င္းျပည္နယ္နဲ႔ စစ္ကုိင္းတုိင္းေဒသႀကီးက ႏုိင္ငံေရး၊ လူမႈေရးနဲ႔ လံုၿခံဳေရးဆုိင္ရာ ျဖစ္ေပၚတုိးတက္မႈေတြကုိ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီ ျပည့္ျပည္စံုစံု သံုးသပ္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ဒီလုိေဆာင္ရြက္တာျဖစ္ပါတယ္။ UNHCR ၀န္ထမ္းေတြက ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ စီမံကိန္းေတြ၊ အမ်ားျပည္သူေတြ အသံုးျပဳေနၾကတဲ့ ၀ဘ္ဆုိက္ေတြအပါအ၀င္ ရင္းျမစ္မ်ိဳးစံုက
    သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ရယူခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္” လုိ႔ အာရွေဒသ UNHCR ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ ကာ႐ုိလုိင္း ဂလပ္က Frontier Myanmar သတင္းဌာနကုိ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ခ်င္းျပည္နယ္ဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ဆင္းရဲဆံုးျပည္နယ္တစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

    ခ်င္းလူမ်ိဳးမ်ား လက္မခံ

    UNHCR ရဲ႕ ဒီေၾကျငာခ်က္ ထြက္လာၿပီးတဲ့ေနာက္ မေလးရွားက ခ်င္းဒုကၡသည္ေတြဟာ သူတုိ႔ရဲ႕အနာဂတ္ မေရရာမႈအေပၚမွာ စုိးရိမ္လာၾကၿပီး ခ်င္းျပည္နယ္မွာ တုိက္ပြဲေတြ မရွိေပမယ္ လံုၿခံဳစိတ္ခ်ရမႈ မရွိေသးဘူးလုိ႔ Frontier Myanmar ကုိ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    “ကုလရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေၾကာင့္ ကုိယ့္ကုိယ္ သက္ေသသြားတာ ၃ ေယာက္ရွိပါၿပီ။ ခ်င္းလူမ်ိဳး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ စုိးရိမ္ေသာက ေရာက္ေနၾကၿပီး ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ေၾကာင့္ အိပ္မေပ်ာ္ စားမ၀င္ျဖစ္ေနပါတယ္။ စိတ္ေရာဂါလုိ ျဖစ္ေနတာပါ။ တစ္ခ်ိဳ႕ဆုိ အရက္စြဲသြားၿပီး မစားႏုိင္မေသာက္ႏုိင္ ျဖစ္ေနသူေတြလည္း ရွိပါတယ္” လုိ႔ ‘မေလးရွား ဇုိမီးအသင္း’ ရဲ႕ ဥကၠဌ Pu Kap Za Khup က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ဇုိမီးလူမ်ိဳးဟာ ခ်င္းလူမ်ိဳး မ်ိဳးကြဲေတြထဲမွာ လူဦးေရအမ်ားဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။

    ခ်င္းျပည္နယ္မွာ ‘ခ်င္းအမ်ိဳးသားတပ္ဦး’ နဲ႔ ျမန္မာစစ္တပ္တုိ႔ရဲ႕ တုိက္ပြဲဟာ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ကတည္းက မရွိေတာ့ဘဲ၊ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာ တစ္ႏုိင္ငံလံုး အပစ္ရပ္ေရးစာခ်ဳပ္ကုိ ခ်င္းအမ်ိဳးသားတပ္ဦးက လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ပါတယ္။

    ‘ခ်င္းလူ႕အခြင့္အေရးအဖြဲ႕’ က ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး စာမ်က္ႏွာ ၃၅ မ်က္ႏွာရွိတဲ့ အစီရင္ခံစာမွာေတာ့ UNHCR ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကုိ ေမးခြန္းထုတ္ထားၿပီး ျပန္လည္သံုးသပ္ဖုိ႔လည္း တုိက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

    ျပန္ဖုိ႔ မျဖစ္ႏုိင္ေသး

    Frontier ရဲ႕ ေမးျမန္းမႈကုိ ေျဖၾကားခဲ့တဲ့ ကြာလာလမ္ပူ ခ်င္းဒုကၡသည္အမ်ားစုက ခ်င္းျပည္နယ္ကုိ ျပန္ရင္ လတ္တေလာမွာ အႏၱရာယ္မရွိႏုိင္ေသးေပမယ့္ စစ္တပ္နဲ႔ ရခုိင္လက္နက္ကုိင္တပ္ဖြဲ႕ AA တုိ႔အၾကား ျဖစ္ပြားတဲ့ တုိက္ခုိက္မႈမွာ ၾကားညပ္မွာကုိ စုိးရိမ္တယ္လုိ႔ ေျဖၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အစုိးရကဦးေဆာင္တဲ့ ဘာသာေရးဖိႏွိပ္မႈ၊ ဗုဒၶဘာသာမဟုတ္သူေတြကုိ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈေတြ ရွိေနတယ္လုိ႔ ႏုိင္ငံတကာအသုိင္းအ၀ုိင္းရဲ႕ ေ၀ဖန္မႈေတြ ရွိေနပါတယ္။

    ၁၉၅၁ ခုႏွစ္ ဒုကၡသည္ သေဘာတူညီခ်က္ကုိ လက္မွတ္မထုိးထားဘဲ မြတ္စလင္ႏုိင္ငံလည္းျဖစ္ေနတဲ့ မေလးရွားမွာ ဘာ့ေၾကာင့္ လာေနတာလဲလုိ႔ ေမးျမန္းရာမွာ ခ်င္းအကူအညီေပးေရးအဖြဲ႕ Alliance of Chin Refugees ရဲ႕ Pu Mung Khat က “မေလးရွားဟာ မြတ္စလင္ႏုိင္ငံျဖစ္ေပမယ့္ ဘုရားေက်ာင္းကုိ သြားတက္ႏုိင္ေသးတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာဆုိရင္ ဘုရားေက်ာင္းေဆာက္ဖုိ႔ေတာင္ မလြယ္ပါဘူး” လုိ႔ ေျဖၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ၂၀၁၄ ခုႏွစ္က ကြာလာလမ္ပူမွာ တည္ေထာင္ခဲ့တဲ့ Alliance of Chin Refugees ဟာ မေလးရွားမွာရွိတဲ့ ခ်င္းအဖြဲ႕အစည္း ၅ ခုထဲက တစ္ဖြဲ႕ျဖစ္ၿပီး သူတုိ႔အဖြဲ႕ ၅ ခု စုေပါင္းကာ ‘ႏုိင္ငံတကာ ခ်င္းလူမ်ိဳးဆုိင္ရာ ေကာ္မတီ’ (International Chin Committee) ကုိ ဖြဲ႕စည္းထားပါတယ္။

    ခ်င္းဒုကၡသည္ေတြ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိျပန္ဖုိ႔ ေၾကာက္ရြံ႕ေနတဲ့ ေနာက္ထပ္ အေၾကာင္းအရင္းက ခၽြတ္ၿခံဳက်ေနတဲ့ က်င္းျပည္နယ္မွာ အလုပ္အကုိင္အခြင့္အလမ္း မရွိမႈ ျဖစ္ပါတယ္။

    ဒုကၡသည္အျဖစ္ အလုပ္လုပ္တာဟာ မေလးရွားမွာ တရားမ၀င္ေပမယ့္ ေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းေတြ၊ စားေသာက္ဆုိင္ေတြမွာ နားလည္မႈနဲ႔ အလုပ္လုိ႔ရေနၿပီး ရတဲ့၀င္ေငြကလည္း စားေသာက္ေနထုိင္ဖုိ႔ လံုေလာက္တယ္လုိ႔ ခ်င္းဒုကၡသည္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက Frontier ကုိ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    “ဒီေနရာကေန ဒီေန႔ အလုပ္ထြက္ရင္ နက္ျဖန္က် ေနာက္တစ္ေနရာမွာ အလုပ္ရွာလုိ႔ရတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာဆုိရင္ အခြင့္အလမ္းက ပုိနည္းၿပီး အလုပ္ရဖုိ႔ ၆ လေလာက္ ၾကာခ်င္ၾကာတာေလ” လုိ႔ Mung Khat က ေျပာပါတယ္။

    အင္ဂ်င္နီယာ တတ္တယ္၊ စုိက္ပ်ိဳးေရး လုပ္တတ္တယ္ဆုိရင္ မေလးရွားမွာ အလုပ္မရွားဘူးလို႔လည္း သူက ုိပါတယ္။

    “Cameron Highlands လုိေနရာက စုိက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းႀကီးေတြမွာ အလုပ္ရွာလုိ႔ရတယ္။ ေတာင္ေပၚျဖစ္ၿပီး ရာသီဥတုကလည္း ခ်င္းျပည္နယ္နဲ႔တူတာေၾကာင့္ ခ်င္းလူမ်ိဳးေတြက အဲဒီမွာအလုပ္လုပ္ရတာကုိ ေပ်ာ္ပါတယ္”

    ဇုိမီးအသင္းက Kap Za Khup က မေလးရွားမွာ တရားမ၀င္အလုပ္လုပ္ရတာဟာ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ ျပန္တာထက္ ပုိေကာင္းတယ္လုိ႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ႀကံဳရမယ့္ အခ်က္ ၃ ခ်က္

    UNHCR ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ ဂလပ္က မေလးရွားက ခ်င္းလူမ်ိဳးေတြဟာ တတိယႏုိင္ငံမွာ အေျခခ်တာ၊ မေလးရွားမွာ တရား၀င္ေနထုိင္တာနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ ကုိယ့္သေဘာဆႏၵနဲ႔ ကုိယ္ျပန္တာ ဆုိတဲ့ အခ်က္ ၃ ခ်က္ထဲက တစ္ခုခုကုိ ႀကံဳေတြ႕ရမယ္လုိ႔ Frontier ကုိ ေျပာပါတယ္။

    ခ်င္းဒုကၡသည္ အမ်ားစုကေတာ့ ျမန္မာျပည္ကုိ မျပန္ခ်င္ဘဲ တတိယႏုိင္ငံေတြမွာ အေျခခ်ႏုိင္ဖုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနပါတယ္။

    ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြင္း UNHCR ဟာ ခ်င္းလူမ်ိဳး ၆၅၃၀၀ ကုိ တတိယႏုိင္ငံေတြဆီ ပုိ႔ေပးခဲ့ၿပီး အားလံုးနီးပါးက မေလးရွားက ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ားစုဟာ အေမရိကန္ကုိေရာက္ၾကၿပီး တစ္ခ်ိဳ႕ေတြက ဂ်ပန္၊ ေတာင္ကုိရီးယားနဲ႔ ၾသစေတးလ်ႏုိင္ငံေတြကုိ ေရာက္ၾကပါတယ္။

    ဂလပ္က လက္ရွိမွာ ခ်င္းလူမ်ိဳး ၆၀၀၀ ေလာက္ကုိ တတိယႏုိင္ငံပုိ႔ဖုိ႔ စီစစ္ေနၿပီး အမွန္ကတယ္ သြားေရာက္ႏုိင္မယ့္ အေရအတြက္ကေတာ့ လက္ခံမယ့္ႏုိင္ငံေတြအေပၚ မူတည္ေၾကာင္း၊ မေလးရွားမွာ ဆက္လက္ေနထုိင္ဖုိ႔အတြက္ ဆုိရင္ေတာ့ မေလးရွားအစုိးရနဲ႔ UNHCR တုိ႔ ပိုမို နီးနီးကပ္ကပ္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ လုိအပ္ေၾကာင္ ဂလပ္က ထည့္သြင္းေျပာဆုိခဲ့ပါတယ္။

    မေလးရွားဟာ ဆီးရီးယားစစ္ပြဲေၾကာင့္ ထြက္ေျပးလာရတဲ့ ဒုကၡသည္ သံုးေထာင္ကုိ ယာယီလက္ခံသြားမယ္လုိ႔ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ကုလ အေထြေထြညီလာခံမွာ ကတိျပဳခဲ့ၿပီး ႏုိင္ငံရဲ႕ အႀကီးဆံုး NGO ေတြထဲက တစ္ခုျဖစ္တဲ့ Malaysian Humanitarian Aid and Relief (MAHAR) ဟာ အစုိးရနဲ႔အတူ ဒီအစီအစဥ္ကုိ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။

    MAHAR အဖြဲ႕ရဲ႕ ဥကၠဌ မစၥတာ ဂ်စၥမီ ဂ်ိဳဟာရီက မေလးရွားအစုိးရနဲ႔ စကားေျပာၾကည့္သေလာက္ ခ်င္းဒုကၡသည္ေတြအတြက္ ဒီလုိအစီအစဥ္မ်ိဳး လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ အေနအထားမရွိဘူးလုိ႔ Frontier ကုိ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    Mung Khat က သူတုိ႔အဖြဲ႕ Alliance of Chin Refugees ဟာ မေလးရွားအစုိးရနဲ႔ စကားေျပာဆုိ႔ စီစဥ္ေနၿပီး UNHCR ကဒ္ေတြ သက္တမ္းကုန္သြားရင္ ACR က ထုတ္ေပးထားတဲ့ ကဒ္ေတြကုိ အသိအမွတ္ျပဳကာ ေနထုိင္ခြင့္ အလုပ္လုပ္ခြင့္ေတြေပးဖုိ႔ ေတာင္းဆုိသြားမယ္လုိ႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    “ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရး ဒါမွမဟုတ္ အျခားေထာက္ပံ့မႈေတြေပးဖုိ႔ ေတာင္းဆုိမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ထုတ္ေပးထားတဲ့ ကဒ္ေတြကုိ အသိအမွတ္ျပဳေပးတာမ်ိဳးပဲ လိုအပ္တာပါ”

    Ref: Frontier Myanmar

    (Frontier Myanmar တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ သတင္းေဆာင္းပါးကုိ ထုတ္ႏႈတ္ဘာသာျပန္ဆုိပါသည္)

  • ရခုိင္ႏွင့္ခ်င္းျပည္နယ္တုိ႔ရွိ ဆိပ္ကမ္းမ်ား လည္ပတ္ႏုိင္ေရး အိႏၵိယႏွင့္ နားလည္မႈစာခၽြန္လႊာ လက္မွတ္ထုိး

    ရခုိင္ႏွင့္ခ်င္းျပည္နယ္တုိ႔ရွိ ဆိပ္ကမ္းမ်ား လည္ပတ္ႏုိင္ေရး အိႏၵိယႏွင့္ နားလည္မႈစာခၽြန္လႊာ လက္မွတ္ထုိး

    ေအာက္တုိဘာ ၂၆၊ ၂၀၁၈
    M-Media

    အိႏၵိယႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးႏွင့္ ႏုိ္င္ငံေတာ္အတုိင္ပင္ခံတုိ႔ ေတြ႕ဆံုမႈ (Photo Credit – mmtimes)

    – ရခုိင္ျပည္နယ္နဲ႔ ခ်င္းျပည္နယ္တုိ႔က ဆိပ္ကမ္းေတြကုိ ထိန္းသိမ္းကိုင္တြယ္ေရးအတြက္ ျမန္မာအစုိးရဟာ အိႏၵိယနဲ႔ နားလည္မႈစာခၽြန္လႊာတစ္ခုကုိ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ပါတယ္။

    စစ္ေတြဆိပ္ကမ္း၊ ပလက္၀ ဆိပ္ကမ္းနဲ႔ ကုလားတန္ဆိပ္ကိမ္းစီမံကိန္းတုိ႔အတြက္ ျဖစ္ၿပီး အိႏၵိယႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ရွရီဗီေဂ်းေဂ့ါေဟးလ္ တနလၤာေန႔က ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ လာေရာက္လည္ပတ္စဥ္အတြင္းမွာ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

    ရန္ကုန္ အိႏၵိယသံ႐ံုုးက ထုတ္ျပန္တဲ့ ေၾကျငာခ်က္မွာ ဒီသေဘာတူညီခ်က္ဟာ အိႏၵိယႏုိင္ငံရဲ႕ ‘အေရွ႕ေမွ်ာ္ေပၚလစီ’ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေရး အေရးပါတဲ့ ေျခလွမ္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ ႏွစ္ႏုိင္ငံ ဆက္သြယ္ေရးကုိ အားေကာင္းေစမွာျဖစ္ၿပီး ေဒသတြင္း အထူးသျဖင့္ ရခုိင္နဲ႔ ခ်င္းျပည္နယ္တုိ႔ ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္ေရးအတြက္ အေထာက္အကူျဖစ္ေစမွာျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    အိႏၵိယနဲ႔ ျမန္မာႏုိင္ငံတုိ႔ဟာ ပုိ႔ေဆာင္ေရးဆုိင္ရာ စီမံကိန္းႀကီးတစ္ခုကို ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွာ မူေဘာင္ သေဘာတူညီခ်က္ တစ္ခုကုိ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ပါတယ္။ သေဘာတူညီခ်က္က ရခုိင္နဲ႔ ခ်င္းျပည္နယ္တုိ႔ကေန မီဇုိရမ္ျပည္နယ္ကုိျဖတ္ကာ ကုိလ္ကတားအထိ ေရေၾကာင္း၊ ကုန္းေၾကာင္း ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေၾကာင္းတစ္ခု တည္ေထာင္ဖုိ႔ ျဖစ္ပါတယ္။

    ျမန္မာႏုိင္ငံ ပလက္၀ကေန အိႏၵိယနယ္စပ္ၿမိဳ႕ ဇုိရင္ပူအထိ ကားလမ္းတစ္ခု ေဖာက္ေရး စီမံကိန္း၊ စစ္ေတြဆိပ္ကမ္းနဲ႔ ပလက္၀ ဆိပ္ကမ္းေတြ တည္ေဆာက္ေရးစီမံကိန္းကို ၂၀၁၆ ခုႏွစ္မွာ အိႏၵိယက လုပ္ပုိင္ခြင့္ ရခဲ့ေပမယ့္ ရခုိင္ေျမာက္ပုိင္းက အေျခအေန မတည္ၿငိမ္မႈေတြေၾကာင့္ စီမံကိန္းကုိ ေရႊ႕ဆုိင္းထားရပါတယ္။

    Ref: mmtimes

    (ျမန္မာတုိင္မ္းစ္ အဂၤလိပ္ပုိင္းတြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ သတင္းကုိ ေကာက္ႏႈတ္ဘာသာျပန္ဆုိျခင္း ျဖစ္ပါသည္။)