News @ M-Media

Tag: mali

  • စစ်ဘီလူးများ ခေါင်းထောင်နေဆဲဖြစ်သည့် အာဖရိက

    စစ်ဘီလူးများ ခေါင်းထောင်နေဆဲဖြစ်သည့် အာဖရိက

    သြဂုတ် ၃၁၊ ၂၀၂၃

    M-Media


    -အာဖရိက အနောက်ဖက်စွန်း နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်တဲ့ ဂါဘွန်နိုင်ငံမှာ မနေ့က စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ 

    ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပြီး ၄ ရက်အကြာမှာပဲ အခုလို အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့တာပါ။ 
    သမ္မတ အလီ ဘွန်ဂို အိုဒင်ဘာ ၃ ကြိမ်မြောက် ရွေးကောက်ခံရတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဟာ သမာသမတ် မကျဘူးလို့ အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ် ဘရစ် အိုလီဂူ နူအဲမာက ပြောပါတယ်။ 

    ဖြုတ်ချခံလိုက်ရတဲ့ အလီ ဘွန်ဂိုဟာ သမ္မတဟောင်း အိုမာ ဘွန်ဂိုရဲ့သားဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းက အာဏာရယူထားတာဖြစ်ပါတယ်။ 

    ဒီလို ဆွေစဥ်မျိုးဆက် ဆယ်စုနှစ်ချီ အာဏာရယူထားမှုကြောင့် နိုင်ငံရေးသမားတွေအကြား အကွဲအပြဲတွေဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံး သမ္မတအစောင့်တပ် အကြီးအကဲ နူအဲမာ ခေါင်းဆောင်တဲ့ စစ်ခေါင်းဆောင် ၁၂ ယောက် ပူးပေါင်း အာဏာသိမ်းတဲ့အထိ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ 

    ဂါဘွန်စစ်အာဏာသိမ်းမှုဟာ အခုနှစ်အတွင်း အနောက်အာဖရိကမှာ ဒုတိယမြောက် အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပါတယ်။ 

    ဇူလိုင်လအတွင်းကလည်း နိုင်ဂျာနိုင်ငံမှာ သမ္မတအစောင့်တပ်ခေါင်းဆောင်က သမ္မတ မိုဟာမက် ဘာဇွန်ကို ဖြုတ်ချအာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ 

    လုံခြုံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး ဆိုးရွားလာမှုကို အဆုံးသတ်ဖို့အတွက် ၀င်ရောက်ထိန်းသိမ်းပေးတာလို့ စစ်ခေါင်းဆောင်က ပြောပါတယ်။ 

    စစ်ဘီလူးများ

    ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်ကစပြီး အခုအချိန်အထိ ကမ္ဘာတစ်၀ှမ်းမှာ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေ စစ်အာဏာသိမ်းမှု၊ အာဏာသိမ်းဖို့ ကြိုးစားမှု စုစုပေါင်း ၄၈၆ ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ 

    အာဖရိကနိုင်ငံတွေမှာ အများဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့တာပါ။ အာဏာသိမ်းမှုပေါင်း ၂၁၄ ခု ရှိခဲ့ပြီး ၁၀၆ ခုက လုံး၀ အောင်မြင်ခဲ့ပါတယ်။ 

    အာဖရိကနိုင်ငံပေါင်း ၅၄ နိုင်ငံမှာ ၄၅ နိုင်ငံက ၁၉၅၀ နောက်ပိုင်း အနည်းဆုံး အာဏာသိမ်းမှု တစ်ကြိမ်နဲ့ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ 

    အာဖရိကနိုင်ငံအများစုဟာ ဆင်းရဲချို့တဲ့ကြပြီး စစ်အာဏာသိမ်းခံလိုက်ရတဲ့ နိုင်ငံတွေကတော့ နလန်ပြန်မထူနိုင်တော့ပါဘူး။ 

    လတ်တလော အာဏာသိမ်းမှုများ 

    နိုင်ဂျာ – နိုင်ငံဂျာသမ္မတ ဘာဇွန်ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့မှာ စစ်တပ်ရဲ့ ဖြုတ်ချအာဏာသိမ်းမှုကို ခံခဲ့ရပါတယ်။ အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံများအဖွဲ့က နိုင်ဂျာကို စစ်ရေးနဲ့၀င်ရောက် ဖြေရှင်းဖို့အထိ စဥ်းစားခဲ့ကြပေမယ့် အမှန်တကယ် ဖြစ်မလာခဲ့ပါဘူး။ 

    ဘာကီနာဖာဆို – ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်န၀ါရီမှာ စစ်ခေါင်းဆောင် ပေါလ် ဟင်နရီ ဆန်ဒါဂို ဒမ်ဘီလာက သမ္မတ ရော့ချ် ကာဘိုရီကို ဖြုတ်ချခဲ့ပါတယ်။ စစ်သွေးကြွတွေကို မနှိမ်နှင်းနိုင်ဘူးဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ဖြစ်ပါတယ်။ 

    အာဏာသိမ်းမှုက ကြမ်းတမ်းခဲ့ပြီး စစ်စခန်းတွေမှာ အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုတွေအထိ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒမ်ဘီလာရဲ့ အာဏာသိမ်းမှုဟာ ၈ လသာ ခံပါတယ်။ စက်တင်ဘာမှာ သူ့တပည့် ဗိုလ်ကြီး အီဘရာဟင် ထရာအိုရေးက ဦးဆောင်ပြီး ဒမ်ဘီလာကို ဖြုတ်ချ အာဏာသိမ်းခဲ့ပြန်ပါတယ်။ 

    ဂီနီ – ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှာ ကွန်မန်ဒိုတပ်ဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်မှူး မမ်ဒီ ဒွမ်ဘူယာက သမ္မတ အလ်ဖာ ကွန်ဒီကို ဖြုတ်ချ အာဏာသိမ်းခဲ့ပါတယ်။ 

    ကွန်ဒီကလည်း အာဏာမက်သူပါ။ ၂ ကြိမ်ထက်ပိုပြီး သမ္မတတာ၀န် မထမ်းဆောင်ရဆိုတဲ့ အခြေခံဥပဒေ ပြဌာန်းချက်ကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှာ ပြင်ခဲ့ပြီး တိုင်းပြည်ကို ရေရှည်အုပ်စိုးဖို့ ကြံရွယ်ခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။ 

    ချဒ် – ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလမှာ သမ္မတ အီဒရစ်ဒီဘေး သေဆုံးသွားပြီးတဲ့နောက် သူ့ရဲ့သားဖြစ်သူ ဒုတိယစစ်ခေါင်းဆောင် မဟာမက် ဒီဘေးက အာဏာသိမ်းလိုက်ပါတယ်။ 

    သမ္မတ အီဒရစ်ဒီဘေးကလည်း စစ်အာဏာရှင်တစ်ဦးပါ။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်က အာဏာသိမ်းကာ နှစ်ပေါင်း ၃၀ လောက် တိုင်းပြည်ကို အုပ်စိုးခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းက ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ရာ ရှေ့တန်းတစ်နေရာကို သွားရောက်ကြည့်ရှုရင်း တိုက်ပွဲအကြား သေဆုံးသွားခဲ့ပြီး သားဖြစ်သူက အာဏာအမွေ ဆက်ခံခဲ့ပါတယ်။ 

    မာလီ – ၂၀၂၀ ခုနှစ် သြဂုတ်လမှာ မာလီစစ်တပ်က ဗိုလ်မှူးတွေစုပြီး သမ္မတ အီဘရာဟင် ဘူဘာကာ ကီတာကို ဖြုတ်ချခဲ့ပါတယ်။ သမ္မတ ကီတာလက်ထက် လုံခြုံရေးအခြေအနေ ဆိုးရွားတာ၊ ခြစားမှုရှိတာ၊ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုးရွားတာတွေကြောင့် ပြည်သူလူထုက ဆန္ဒပြခဲ့ပြီးနောက် အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့တာပါ။ 

    ဒီအာဏာသိမ်းမှုကလည်း ၉ လသာခံပါတယ်။ စစ်အစိုးရ ဒုတိယခေါင်းဆောင် အဆီမီ ဂီတာက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလအတွင်း သူဆရာ ဘာနဒေါကို ဖြုတ်ချကာ အာဏာသိမ်းပြန်သိမ်းခဲ့ပါတယ်။ 

    ဆူဒန် – ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာမှာ စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ် အဘ်ဒဲလ် ဖာတာ အလ်-ဘူရ်ဟန်ဟာ အာဏာရှင် ဘရှီးရ်ကို ဖြုတ်ချပြီး အာဏာသိမ်းခဲ့ပါတယ်။ 

    စစ်ဖက်-အရပ်ဖက် ပူးပေါင်းပြီး အစိုးရဖွဲ့ကာ တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပေမယ့် ကြာကြာမခံဘဲ အကွဲအပြဲတွေဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ စစ်ခေါင်းဆောင်တွေကြား အာဏာလုကြရင်း ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလမှာတော့ ဆူဒန်စစ်တပ်နဲ့ သူ့လက်အောက်ခံ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့တွေအကြား တိုက်ခိုက်မှုတွေဖြစ်ပြီး လက်ရှိမှာ တိုင်းပြည်ဟာ မီးဟုန်းဟုန်းတောက်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ 

    Ref: Aljazeera 

  • ေရွးေဟာင္းအေမြအႏွစ္ဖ်က္ဆီးသူ မာလီတုိက္ခုိက္ေရးသမားကို ICC က ေထာင္ခ်

    ေရွးေဟာင္းအေမြအႏွစ္ဖ်က္ဆီးသူ မာလီတုိက္ခုိက္ေရးသမားကို ICC က ေထာင္ခ်

    စက္တင္ဘာ ၂၈၊ ၂၀၁၆
    M-Media

    mali

    – ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ မာလီပဋိပကၡအတြင္း တင္ဘက္ကူရွိ အထြဋ္အျမတ္ထားရာ ေနရာမ်ားႏွင့္ သမုိင္း၀င္ေနရာမ်ားကုိ ဖ်က္ဆီးခဲ့သည့္ မာလီတုိက္ခုိက္ေရးသမားတစ္ဦးကုိ ႏုိင္ငံတကာ ရာဇ၀တ္ခံု႐ံုး ICC က ေထာင္ဒဏ္ ၉ ႏွစ္ ခ်မွလုိက္သည္ဟု သိရသည္။

    အဟ္မဒ္ အလ္-ဖာကီ အလ္-မဟ္ဒီျဖစ္ၿပီး ယမန္ေန႔က အမိန္႔ခ်မွတ္ခဲ့ျခင္ျဖစ္ကာ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္မ်ား ဖ်က္ဆီးမႈအတြက္ ICC ၏ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္မႈကုိ ပထမဆံုး ခံခဲ့ရသူလည္းျဖစ္သည္။ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားကမူ ထုိသမုိင္း၀င္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္က ကမၻာ့ေရွးေဟာင္း အထိမ္းအမွတ္ အေဆာက္အအံုမ်ား ေဘးအႏၱရာယ္ကင္းေရးအတြက္ သတင္းစကားတစ္ခု ျဖစ္လာမည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ေနသည္။

    “ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ရမယ့္ ေနရာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး မစၥတာ အလ္-မဟ္ဒီ က်ဴးလြန္ခဲ့တဲ့ ရာဇ၀တ္မႈဟာ စစ္ရာဇ၀တ္မႈ ျဖစ္တယ္ဆုိတာ ခံုအဖြဲ႕က တစ္ညီတစ္ညြတ္တည္း ေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္” ဟု တရားသူႀကီး ရာအူးလ္ ပန္ဂါလန္ဂန္က ေျပာၾကားခဲ့သည္။

    ၾသဂုတ္လအတြင္း ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ ၾကားနာမႈအတြင္း အလ္-မဟ္ဒီက ၎၏ ထုိလုပ္ရပ္မ်ားအတြက္ ခြင့္လႊတ္ေပးရန္ ေတာင္းပန္ခဲ့ၿပီး မိမိအေနျဖင့္ တင္ဘက္ကူကုိ အခ်ိန္အနည္းငယ္ၾကာ သိမ္းပုိက္ခဲ့သည့္ အလ္ကုိင္းဒါးႏွင့္ Ansar Dine လက္နက္ကုိင္အဖြဲ႕မ်ား၏ ေသြးေဆာင္မႈကုိ ခံခဲ့ရေၾကာင္း၊ က်န္မြတ္စလင္မ်ားအေနျဖင့္ မိမိကဲ့သုိ႔ လုိက္မလုပ္ရန္ တုိက္တြန္းပါေၾကာင္း
    ေျပာၾကားခဲ့သည္။

    Ref : Aljazeera

  • မာလီအၾကမ္းဖက္တုိက္ခုိက္မႈ သံသယရွိသူမ်ားကုိ အာဏာပုိင္မ်ား ဖမ္းဆီး

    မာလီအၾကမ္းဖက္တုိက္ခုိက္မႈ သံသယရွိသူမ်ားကုိ အာဏာပုိင္မ်ား ဖမ္းဆီး

    ႏုိ၀င္ဘာ ၂၇၊ ၂၀၁၅
    M-Media

    mali

    – ယခုလအေစာပုိင္းက မာလီႏုိင္ငံ ၿမိဳ႕ေတာ္ ဘာမာကုိရွိ ၾကယ္ငါးပြင့္ဟုိတယ္တစ္ခုကုိ ၀င္ေရာက္စီးနင္းကာ အၾကမ္းဖက္တုိက္ခုိက္မႈတြင္ ပါ၀င္ခဲ့သည္ဟု သံသယရွိသူ ၂ ဦးကုိ ဖမ္းဆီးလုိက္သည္ဟု မာလီ လံုၿခံဳေရး၀န္ႀကီးဌာနက ေျပာၾကားလုိက္သည္။

    သုိ႔ေသာ္လည္း မည္သူမည္၀ါျဖစ္ေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိျခင္း မရွိေပ။ စုံစမ္းစစ္ေဆးမႈႏွင့္ နီးစပ္သည့္ ရင္းျမစ္တစ္ခုကမူ တုိက္ခုိက္သူတစ္ဦး၏ မုိဘုိင္းဖုန္းမ်ားမွ ရရွိေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကုိ အေျခခံကာ အဆုိပါသံသယရွိသူမ်ားကုိ စစ္ေၾကာေရး ေဆာင္ရြက္ေနသည္ဟု ဆုိသည္။

    ၎တုိ႔ထဲမွတစ္ဦးမွာ တုိက္ခုိက္သူမ်ားႏွင့္ ၾသဂုတ္လကတည္းက အဆက္အသြယ္ရွိၿပီး အျခားတစ္ဦးကမူ ဖုန္းေငြျဖည့္ေပးခဲ့သည္ဟု သိရသည္။ ဧည္သည့္ေပါင္း ၁၇၀ ခန္႔ကုိ ဓားစာခံလုပ္ကာ စီးနင္းခဲ့သည့္ ထုိတုိက္ခုိက္မႈအတြင္း ႏုိင္ငံျခားသား ၁၄ ဦး၊ တုိက္ခုိက္သူ ၂ ဦးတုိ႔ အပါအ၀င္ လူေပါင္း ၂၀ ေသဆံုးခဲ့သည္။

    Ref: Aljazeera

  • မာလီႏုိင္ငံကုိ အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကျငာ

    မာလီႏုိင္ငံကုိ အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကျငာ

    ႏုိ၀င္ဘာ ၂၁၊ ၂၀၁၅
    M-Media

    mali

    – ၿမိဳ႕ေတာ္ ဘာမာကုိရွိ ၾကယ္ ၅ ပြင့္ဟုိတယ္တြင္ လူ ၂၁ ဦး ေသဆံုးခဲ့ေသာ ေသနတ္သမားမ်ားက တုိက္ခုိက္မႈ ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီးေနာက္ မာလီႏုိင္ငံကုိ ယေန႔တြင္ အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကာျငာခဲ့သည္ဟု သိရသည္။

    ထုိတုိက္ခုိက္မႈကုိ မတည္မၿငိမ္ျဖစ္ပြားေနေသာ ႏုိင္ငံေျမာက္ပုိင္းရွိ အလ္ကုိင္းဒါး အဖြဲ႕ကုိ သစၥာခံေသာ အဖြဲ႕တစ္ခုက ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ေသဆံုးသူမ်ားတြင္ ေသနတ္သမား ၃ ဦးလည္း ပါ၀င္ခဲ့သည္။ မာလီသမၼတ အီဗရာဟင္ ဘူဘာကာ ကီတာကမူ ႏုိင္ငံေတာ္ ၀မ္းနည္းဖြယ္ေန႔ကုိ ၃ ရက္အျဖစ္ ေၾကျငာခဲ့သည္။

    တုိက္ခုိက္မႈေၾကာင့္ ခ်ဒ္ႏုိင္ငံသုိ႔ သြားေရာက္မည့္ သမၼတ၏ ခရီးစဥ္ကုိလည္း ဖ်က္သိမ္းခဲ့သည္။ စစ္ေသြးႂကြမ်ားအား ႏွိမ္နင္းေနရသည့္ မာလီႏုိင္ငံတြင္ စီးနင္းတုိက္ခုိက္မႈမ်ားမွာ မၾကာခဏ ျဖစ္ပြားေလ့ရွိသည္။ ဟုိတယ္အား စီးနင္းမႈအတြင္း မာလီ၊ ျပင္သစ္ႏွင့္ အေမရိကန္ အထူးတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားက ၀င္ေရာက္ရွင္းလင္းခဲ့ၿပီး ဓားစာခံ ၁၇၀ ခန္႔ကုိ ကယ္ထုတ္ႏုိင္ခဲ့သည္။

    Ref: Aljazeera

  • မာလီဟိုတယ္ စီးနင္းသူမ်ားကုိ အထူးတပ္ဖြဲ႕မ်ား ၀င္ေရာက္ရွင္းလင္း

    မာလီဟိုတယ္ စီးနင္းသူမ်ားကုိ အထူးတပ္ဖြဲ႕မ်ား ၀င္ေရာက္ရွင္းလင္း

    ေအာက္တုိဘာ ၂၀၊ ၂၀၁၅
    M-Media

    mali

    – ေဒသစံေတာ္ခ်ိန္ ယေန႔မနက္ပုိင္းက ေသနတ္သမားမ်ား တုိက္ခုိက္စီးနင္းခဲ့သည့္ မာလီႏုိင္ငံၿမိဳ႕ေတာ္ ဘာမာကုိမွ ၾကယ္ငါးပြင့္ဟုိတယ္သုိ႔ မာလီ၊ ျပင္သစ္ႏွင့္ အေမရိကန္အထူးတပ္ဖြဲ႕မ်ားက ၀င္ေရာက္ႏွိမ္နင္းကာ ဓားစားခံမ်ားကုိ ကယ္တင္ေနသည္ဟု သိရသည္။

    ကြန္မန္ဒုိမ်ား ၀င္ေရာက္ႏွိမ္နင္းမႈအတြင္း အနည္းဆံုး လူေပါင္း ၁၇၀ ခန္႔ ဓားစာခံအျဖစ္ ရွိေနသည့္အထဲမွ ၈၀ မွာ လြတ္ေျမာက္လာခဲ့ၿပီး ဟုိတယ္အား ပုိင္ဆုိင္သည့္ ကုမၸဏီကမူ ဧည္သည့္ ၁၂၅ ဦးႏွင့္ ၀န္ထမ္း ၁၃ ဦးတုိ႔မွာ ဟုိတယ္ထဲတြင္ ဆက္လက္ရွိေနဆဲျဖစ္သည္ဟု အတည္ျပဳ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

    အဆုိပါ တုိက္ခုိက္မႈအတြက္ အလ္ကုိင္းဒါးႏွင့္ အဆက္အသြယ္ရွိၿပီး အလ္ဂ်ီးရီးယားအေျခစုိက္ အၾကမ္းဖက္အုပ္စုျဖစ္ေသာ အလ္-မူရာဘီတြန္က တာ၀န္ယူခဲ့သည္ဟု သတင္းမ်ား ထြက္ေပၚလာေသာ္လည္း တရား၀င္ အတည္ျပဳႏုိင္ျခင္း မရွိေသးေပ။

    ယခုအခ်ိန္အထိ ထိခုိက္ဒဏ္ရာရရွိသူ စာရင္းမ်ားကုိ သိရွိရျခင္း မရွိေသးဘဲ ဟုိတယ္အတြင္းရွိေနသည့္ ဂီနီ နာမည္ႀကီးအဆုိေတာ္ ဆီကူဘာ ဘန္ဘီႏုိ ဒီယာဘက္တီက ေသနတ္သမားမ်ားမွာ အဂၤလိပ္စကားျဖင့္ ဆက္သြယ္ေျပာဆုိသည္ကုိ ၾကားခဲ့ရသည္ဟု Reuters သတင္းဌာနသုိ႔ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

    Ref: Aljazeera