News @ M-Media

Tag: analysis

  • OIC ႏွင့္ ရိုဟင္ဂ်ာ – လူမ်ိဳးသုဥ္း ရွင္းလင္းမႈကို ဆန္႔က်င္ျခင္း(ဘာသာျပန္)

    OIC ႏွင့္ ရိုဟင္ဂ်ာ – လူမ်ိဳးသုဥ္း ရွင္းလင္းမႈကို ဆန္႔က်င္ျခင္း(ဘာသာျပန္)

    ႏိုဝင္ဘာ ၂၀- ၂၀၁၃
    M-Media
    ဘာသာျပန္ဆိုသူ- ျမင့္မိုရ္ေမာင္ေမာင္
    1980072842

    ရိုဟင္ဂ်ာ အေရးသည္ အိုအိုင္စီ အဖြဲ႕၀င္ႏို္င္ငံမ်ား အတူတကြေဖာ္ေဆာင္မည့္ ဘံုကိစၥတစ္ရပ္ ျဖစ္လာၿပီ။

    အစၥလာမ့္မစ္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ အဖြဲ႕အစည္း Organization of Islamic Cooperation (OIC) ၏ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး Ekmeleddin Ihsanoglu ဦးေဆာင္၍ အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံမ်ားမွ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ၇ ဦးပါ၀င္ေသာ ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ဗုဒၶဟူးေန႔က ေရာက္လာၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္သို႔ ေနာက္တစ္ေန႔တြင္ ထြက္ခြာသည္။ ၾကာသပေတးေန႔မွ စတင္သည့္ ခရီးစဥ္အတြင္း၌ ရိုဟင္ဂ် ာမြတ္စ္လင္မ္မ်ားေနထိုင္ရာ ဒုကၡသည္ စခန္းမ်ားသို႔သြားေရာက္ရန္၊ လူသားခ်င္း စာနာမႈအကူအညီေပး အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ဘာသာ၀င္ အုပ္စုႏွစ္ဖက္လံုးမွ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆံုရန္၊ ဒုတိယသမၼတ ဦးဥာဏ္ထြန္း (*မူရငး္ေဆာင္းပါးပါ အခ်က္အလက္အတိုင္းျဖစ္ပါသည္။) ၊ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ဦး၀ဏၰေမာင္လြင္ အပါအ၀င္ ေဒသခံႏွင့္ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္ အာဏာပိုင္တို႔ႏွင့္ေဆြးေႏြးရန္ ရည္ရြယ္ထားၾကသည္။ ခရီးစဥ္၏ အဓိကရည္ရြယ္ရင္းမွာ ရခိုင္ျပည္နယ္ရိွ ရိုဟင္ဂ်ာ မြတ္စ္လင္မ္တို႔မွ ရင္ဆိုင္ႀကံဳေတြ႕ေနရသည့္ ဖိႏွိပ္ညွင္းဆဲမႈအေပၚ ေဆြးေႏြးအေျဖရွာဆာင္ရြက္ၾကရန္ျဖစ္သည္။

    ရိုဟင္ဂ်ာ မြတ္စ္လင္မ္တို႔၏ အျဖစ္ဆိုး
    ————————————–
    ရိုဟင္ဂ်ာ မြတ္စ္လင္မ္တို႔မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ႏွိပ္စက္ျခင္း၊ လ်စ္လ်ဴရႈျခင္း၊ ဖိႏွိပ္ျခင္းမ်ားကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ခံစားခဲ့ရသည္။ အစြန္းေရာက္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အုပ္စုတစ္စု၏ လတ္တစ္ေလာ တိုက္ခိုက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ရိုဟင္ဂ်ာဦးေရ တစ္ရာေက်ာ္ ေသဆံုးၿပီး ေထာင္ႏွင့္ခ်ီ၍ အိုးအိမ္စြန္႔ခဲ့ရသည္ဟု ဆိုၾကသည္။ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ ရိုဟင္ဂ်ာတို႔သည္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားႏွင ့္မြတ္စ္လင္မ္တို႔အၾကားျဖစ္ပြားသည့္ အၾကမ္းဖက္ျဖစ္ရပ္မ်ားမွ အလြတ္ရုန္းၿပီးေနာက္ပိုင္း ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားအတြင္း ေနထိုင္ေနရသည္မွာ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာျမင့္ၿပီျဖစ္၏။ ေဒသတြင္း၌ တင္းမာမႈမွာ ျမင့္မားေနဆဲ ျဖစ္ၿပီး၊ ႏိုင္ငံမဲ့ရိုဟင္ဂ်ာမ်ားသည္ ေစာ္ကားမႈႏွင့္ ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ျခယ္မႈမ်ားကို ဆက္လက္ခံစားေနရဆဲျဖစ္သည္ဟု လူ႔အခြင့္အေရး အုပ္စုမ်ားက ဆိုသည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဇြန္လႏွင့္ေအာက္တိုဘာလတြင္ ပြင့္အံခဲ့သည့္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ၁၉၂ ဦးအသက္ဆံုးရႈံးခဲ့ကာ တစ္သိန္းေလးေသာင္း၀န္းက်င္ အိုးအိမ္စြန္႔ခဲ့ၾကရသည္။

    ရခိုင္ျပည္နယ္၊ သံတြဲၿမိဳ႕နယ္ရိွ မြတ္စ္လင္မ္ရြာမ်ားသို႔ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား လာေရာက္တိုက္ခိုက္ခဲ့ေသာ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာႏွင့္ေအာက္တိုဘာလအတြင္း ေနာက္ဆံုးျဖစ္စဥ္မ်ား၌ လူ ၇ ဦး ေသဆံုး၍ အိမ္ေျခမ်ားစြာ မီးရိႈ႕ဖ်က္ဆီးခံရ၏။ ျမန္မာအႏိုင္ငံအာဏာပိုင္မ်ားသည္ တအံုတက်င္းသတ္ပြဲမ်ားအေပၚ ထိထိေရာက္ေရာက္မကိုင္တြယ္ဘဲ လ်စ္လ်ဴရႈထားသည္သာမက မြတ္စ္လင္မ္လူနည္းစုအားကာကြယ္ရန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့ျခင္းအေပၚ အရပ္ဖက္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတို႔၏ ျပစ္တင္ရႈံ႕ခ်မႈကို ခံခဲ့ရသည္။ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းအသီးသီးမွ ရိုဟင္ဂ်ာတို႔ထံ ေပးပို႔သည့္ အကူအညီမ်ားမွာလည္း ရခိုင္ျပည္နယ္၏တားဆီးမႈကို ႀကံဳေနရ၏။

    လူမ်ဳိးေရးဘာသာေရးဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မႈဟု အျပင္းအထန္ေခါင္းစဥ္တပ္ထားၾကေသာ္လည္း အျဖစ္မွန္စင္စစ္မွာကား ႏိုင္ငံေတာ္မွ က်ားကန္ေပးထားသည့္ လူမ်ဳိးသုဥ္းရွင္းလင္းေရးသာ ျဖစ္ေနသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း မြတ္စ္လင္မ္တို႔အား စုၿပဳသတ္ျဖတ္မႈအေပၚ ကမာၻ႕ႏိုင္ငံအမ်ားအျပားက မျမင္သလိုလုပ္ေနၾက၏။ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်က္ႏွာစာ၌ ကမာၻ႕အင္အားႀကီးႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ႏိုင္ငံတကာ အသိုင္းအ၀ိုင္းတို႔က အဘယ္ေၾကာင့္ ႏႈတ္ပိတ္တိတ္ဆိတ္ေနၾကပါသနည္း ?

    ျဖစ္ႏိုင္ေခ်အေျဖတစ္ရပ္က ေဒသတြင္းႏွင့္ကမာၻ႕အဓိကအင္အားစုမ်ား၏ မဟာဗ်ဴဟာႏွင့္ စီးပြားေရးအက်ဳိးအျမတ္ တြက္ခ်က္မႈမ်ား၌ တည္မွီေနပါသည္။ ျမန္မာအစိုးရ၏ ဒီမိုကေရစီအသြင္ေျပာင္းေရးစကားကို အေမရိကန္၊ ဥေရာပသမဂၢ ႏွင့္ ကေနဒါတို႔က လက္ခံလိုက္သျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ အမွန္ပင္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံေရး ပန္းတုိင္ႀကီး ျဖစ္လာခဲ့သည္။ လက္ေတြ႕အားျဖင့္လည္း ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း စတင္ခ်မွတ္ခဲ့ေသာ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ားကို ၄င္းတို႔မွ အက်ယ္တ၀င့္ ရုပ္သိမ္းေပးခဲ့ၾကသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ တရုတ္၊ အိႏိၵယ၊ ေတာင္ကိုးရီးယား၊ ထိုင္း၊ စကၤာပူ ႏွင့္ ျမန္မာမ်ားႏွင့္လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္မည့္ ႏိုင္ငံတကာေရနံကုမၸဏီတို႔အတြက္ တံခါးမရိွ ဓားမရိွ လမ္းပြင့္သြားခဲ့၏။

    OIC ႏွင့္ လူနည္းစု၀င္မြတ္စ္လင္မ္မ်ား
    —————————————–
    အိုအိုင္စီကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕၏ ခရီးစဥ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ က်ယ္ျပန္႔စြာ ကန္႔ကြက္ဆႏၵျပမႈ ျဖစ္လာေစခဲ့သည္။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ လူမ်ဳိးေရး၀ါဒီမ်ားက အိုအိုင္စီသည္ ျမန္မာျပည္တြင္းေရးကို ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္သည္ဟု စြပ္စြဲၾကသည္။ ဤအဆိုမ်ားမွာ နည္လမ္းမက်ေပ။ အေၾကာင္းမွာ ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စ္လင္မ္မ်ား အေပၚထားရိွေသာ အုိအိုင္စီ၏ သေဘာထားသည္ အလားတူ အေနအထားမ်ဳိးအေပၚ အျခား အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအဖြဲ႕အစည္းႀကီးမ်ားအတိုင္း ထပ္တူထပ္မွ်ျဖစ္ေနေသာေၾကာင့္ပင္။ အိုအိုင္စီသည္ ကမာၻ႕ကုလသမဂၢၿပီးလွ်င္ တိုင္းႏိုင္ငံ အစိုးရမ်ားပါ၀င္သည့္ ဒုတိယေျမာက္ အႀကီးမားဆံုးအသင္ းအဖြဲ႕ႀကီး ျဖစ္၍ ကမာၻ႕တိုက္ႀကီးေလးခုမွ ႏိုင္ငံေပါင္း ၅၇ ႏိုင္ငံသည္ အဖြဲ႕၀င္အျဖစ္ ရိွေနသည္။ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ထားပံုမွာလည္း ကမာၻ႕ကုလသမဂၢအဖြဲ႕ႏွင့္ ထပ္တူထပ္မွ်နီးပါးျဖစ္သည္။ မြတ္စ္လင္မ္လူနည္းစု၀င္မ်ား၏ အက်ဳိးကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးေရးသည္ ဤအဖြဲ႕ႀကီး၏ ကမာၻသ ိရပ္တည္ခ်က္ျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဆံုးသတ္ၿပီး သံုးႏွစ္အၾကာတြင္ ဘာသာေရးႏွင့္ လူမ်ဳိးေရးတင္းမာမႈမ်ား အရိွန္အဟုန္ႀကီးမားျမင့္တက္လာသည္။ မြတ္စ္လင္မ္ လူနည္းစု၀င္မ်ားအေပၚ တရား၀င္ အစီအစဥ္ရိွၿပီးျဖစ္ေသာ အိုအိုင္စီသည္ အၾကမ္းဖက္မႈ စတင္ကတည္းက သာသနာေရးအရ ပါ၀င္လာရျခင္းျဖစ္သည္။

    အိုအိုင္စီအဖြဲ႕၀င္ မဟုတ္သည့္ႏိုင္ငံမ်ားမွ မြတ္စ္လင္မ္ လူနည္းစုတို႔အေပၚ ယခင္ ၅-၆ ႏွစ္မွစ၍ အိုအိုင္စီက ပထမဦးစားေပးအဆင့္ျဖင့္ စဥ္းစားေပးခဲ့ၾကသည္။ ဤသည္မွာ အိုအိုင္စီ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားအနက္ အဓိကမ႑ိဳင္တစ္ခု ျဖစ္၏။ မြတ္စ္လင္မ္လူထုအားလံုး၏ ဂုဏ္သိကၡာ၊ လြတ္လပ္မႈ ႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ဒုကၡမ်ား၌ အိုအိုင္စီမွ ေျဖရွင္းေပးသည္။ ၄င္းအျပင္ အိုအုိင္စီ၏ စည္းမ်ဥ္းတစ္ရပ္၌ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုထိခိုက္ေစမည့္ ပဋိပကၡမွန္သမွ်ကို ညိွႏိႈင္းျခင္း၊ ရင္ၾကားေစ့ဖ်န္ေျဖေပးျခင္း၊ သင့္ျမတ္ေအာင္ေဆာင္ရြက္ေပးျခင္း၊ အကူအညီေတာင္းခံမႈတြင္ၾကား၀င္ စီရင္ေပးျခင္း စသည့္ ျပႆနာေျဖရွင္းေရးလည္း အပါအ၀င္ျဖစ္သည္။

    တစ္ခ်ိန္က ဖိလစ္ပိုင္၊ ထိုင္း စသည့္ ႏိုင္ငံမ်ားစြာ၌ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး တည္ေဆာက္မႈလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို အိုအိုင္စီမွ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ကူညီခဲ့သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၊ ရခိုင္ျပည္နယ္ရိွ ဇာတိေဒသမ်ားမွ ေမာင္းထုတ္ခံခဲ့ရေသာ ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္မ်ားျပႆနာ အေျဖရွာေရးအတြက္လည္း ၿငိမ္းခ်မ္းစြာႀကိဳးပမ္းကူညီလ်က္ရိွ၏။ ဤရင္ၾကားေစ့ေပးေရး၌ မြတ္စ္လင္မ္ႏွင့္ မြတ္စ္လင္မ္မဟုတ္ေသာ အရပ္ဖက္ဆိုင္ရာလူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ ပညာရွင္မ်ား၊ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ား၊ ကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးပြဲမ်ား စီစဥ္၍ မြတ္စ္လင္မ္အသိုင္းအ၀ိုင္းမ်ား ရင္ဆိုင္ေနရေသာ အခက္အခဲမ်ားကို သံုးသပ္ေဆြးေႏြးျခင္း၊ လိုက္ေလ်ာညီေထြအျဖစ္ဆံုး နည္းလမ္းကို ရွာႀကံျခင္းတို႔မွာ ၄င္းတို႔အသံုးျပဳေသာ နည္းလမ္းမ်ားအနက္ တစ္ရပ္မွ်သာျဖစ္သည္။

    ရိုဟင္ဂ်ာ မြတ္စ္လင္မ္မ်ားအေရးႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ဤတစ္ႀကိမ္မွာ အိုအိုင္စီအတြက္ ပထမဦးဆံုး မဟုတ္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ေမလကလည္း ႏိုင္ငံအသီးသီးရိွ ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္မ်ား၏ ထင္ရွားသူမ်ား၊ ကနဦးေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ေခၚယူကာ အစည္းအေ၀းတစ္ရပ္ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့သည္။ Arakan Rohingya Union (ARU) ၏ လိုလားခ်က္ျဖစ္သည့္ ဌာနီမဲ့ရိုဟင္ဂ်ာမ်ားကို ေမြးရပ္ေျမျမန္မာႏိုင္ငံရခိုင္ျပည္သို႔ ျပည္ေတာ္ျပန္ႏိုင္ေရး လိုအပ္ခ်က္မ်ား ႏွင့္ ဒုကၡသည္တို႔၏ျပႆနာမ်ားအေပၚ ေဆြးေႏြးအေျဖရွာခဲ့ၾကသည္။

    အိုအိုင္စီ၏ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္စည္းမ်ဥ္းျပန္လည္ခ်မွတ္မႈ၌ မြတ္စ္လင္မ္ လူနည္းစု၀င္မ်ား အေရးၾကား၀င္ကူညီေပးျခင္းက အစိတ္အပိုင္းတစ္ရပ္အျဖစ္ပါ၀င္လာသည္။ ၄င္း၏အလ်င္က အိုအိုင္စီသည္ ၄င္း၏ အားနည္းခ်က္မ်ား၊ ေရွ႕ထြက္ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ေ၀ဖန္ခံခဲ့ရ၏။ အတိတ္ကာလတြင္ ေရွ႕ထြက္ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ား မရိွသေလာက္ျဖစ္ခဲ့ျခင္းမွာ အဖြဲ႕၀င္ ၅၇ ႏိုင္ငံ၏သေဘာထားေပၚမူတည္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ အိုအိုင္စီအဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံမ်ားသည္ ကမာၻ႕ေရနံႏွင့္စြမ္းအင္ ေစ်းကြက္အမ်ားစု၏အခန္းက႑၌ ထင္ထင္ရွားရွား အဓိကျဖည့္ဆည္းေပးလ်က္ရိွေနသည္။ သို႔ရာတြင္ အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံမ်ားအၾကား အျငင္းပြားမႈမ်ားက အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအေရးတြင္ပါ၀င္ျခင္း ႏွင့္ ေရွ႕ထြက္ေဆာင္ရြက္ျခင္းတို႔အတြက္ အတားအဆီးျဖစ္သြားေစခဲ့သည္။ ဘံုအယူအဆ၊ အေတြးအျမင္ႏွင့္အက်ဳိးစီးပြား မရိွခဲ့သျဖင့္ ၄င္း၏စီးပြားေရးႏွင ့္ႏိုင္ငံေရးေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ႏွင့္ အလွမ္းေ၀းကာ ေရွ႕ထြက္ေဆာင္ရြက္ျခင္းတြင္ အကန္႔အသတ္ျပႆနာမ်ားႀကံဳဆံု သြားေစေလသည္။

    သို႔တေစ ပါလက္စတိုင္းျပႆနာ၊ အစၥလာမ္ေပၚ အျမင္မွားရြံေၾကာက္မႈ ႏွင့္ လူနည္းစု၀င္မြတ္စ္လင္မ္မ်ားအေရးတို႔သည္ အိုအိုင္စီအစည္းအေ၀းတိုင္းတြင္ ထိပ္ဆံုးမွ ပါ၀င္လ်က္သာ ရိွေနခဲ့၏။ ဤအခ်က္မ်ားက အဖြဲ႕၀င္ ၅၇ ႏိုင္ငံစလံုး၏ တစ္ခုတည္းေသာ အေျခခံရည္မွန္းခ်က္ေအာက္သို႔ မသိမသာ တစ္ေျပးညီျဖစ္ေအာင္ စုစည္းသြားေစခဲ့ေၾကာင္း သိႏိုင္ေပၿပီ။

    သို႔ျဖစ္ရာ ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စ္လင္မ္ျပႆနာသည္ အိုအိုင္စီမွ အတူတစ္ကြ ေဖာ္ေဆာင္ေျဖရွင္းရာ အေျခခံအေရးကိစၥတစ္ရပ္ ျဖစ္လာရေပသည္။ ၄င္းအျပင္ ဤအေရးသည္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာပံ့ပိုးကူညီမႈ ႏွင့္ မီဒီယာပြင့္လင္းမွန္ကန္မႈ လံုေလာက္ျပည့္၀စြာ မခံစားၾကရ။ သို႔သာမက ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စ္လင္မ္တို႔သည္ အိုအိုင္စီႏွင့္တိုက္ရိုက္ ဆက္သြယ္ခြင့္ရရိွရန္၊ ျမန္မာျပည္တြင္ ေထာက္ပံ့ေရး ဌာနတစ္ရပ္ရိွရန္ လိုအပ္ေနေၾကာင္း အိုအိုင္စီမွ နားလည္သိျမင္လာခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ လူနည္းစု၀င္ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စ္လင္မ္တို႔အား လူသားခ်င္းစာနာမႈ အကူအညီေပးေရး တံတားတစ္စင္းခင္းႏိုင္ဖို႔ အေျခစိုက္ရံုးတစ္ခု ဖြင့္လွစ္ေပးေရးအတြက္ အိုအိုင္စီမွ ျမန္မာအာဏာပိုင္တို႔ထံ တစိုက္မတ္မတ္ ဆိုေနျခင္းျဖစ္ေပသည္။

    အိုအိုင္စီသည္ မြတ္စ္လင္မ္ကမာၻႀကီးတစ္ခုလံုးႏွင ့္သက္ဆိုင္သည့္ ေသေရးရွင္ေရးျပႆနာမ်ားကို အေျခခံက်က်ေျဖရွင္းေပးရန္၊ မြတ္စ္လင္မ္ထုတစ္ရပ္လံုးႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္စိန္ေခၚမႈမ်ားအေပၚ စြက္ဖက္ရန္ စြမ္းသာထိေရာက္ေသာ အဖြဲ႕အစည္းႀကီးတစ္ခု မဟုတ္ေခ်။ သို႔ေသာ္လည္း ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စ္လင္မ္တို႔အေပၚ ဖိႏိွပ္ျခင္း ကဲ့သို႔ေသာ အေရးအရာမ်ားႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ကား ေကာင္းစြာ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္သည့္အေနအထားတြင္ရိွသည္။ ထို႔ျပင္ ၄င္းသည္ ကၽြႏ္ုပ္တို႔ေနထိုင္ရွင္သန္ေနေသာကမာၻ၏ အဆင့္အတန္းရိွ အဖြဲ႕အစည္းႀကီးတစ္ရပ္ျဖစ္ေနေၾကာင္း ျပသႏိုင္သည့္ အခြင့္အေရးလည္း ရိွေနေပသည္။

    World Bulletin တြင္ Aysenur Goksen ေရးသားေသာ The Rohingya and the OIC: A voice against the ethnic cleansing? ေဆာင္းပါးကို ျမင့္မိုရ္ေမာင္ေမာင္ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျမန္မာျပန္ဆိုပါသည္။

  • လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒ အျမစ္တြယ္ေစတဲ့ သမိုင္း တရားခံမ်ား (Analysis By Maung Zarni)

    စက္တင္ဘာ ၃ ရက္၊ ၂၀၁၃
    M-Media
    မူရင္းေဆာင္းပါးရွင္- ေဒါက္တာဇာနည္
    ဘာသာျပန္- သာကီထက္ေကာင္း

    လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္အလြန္ကတည္းက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ နာဇီလက္သစ္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြတိုးပြားလာၿပီး၊ သီးျခားလူနည္းစုျဖစ္ေနတဲ့ မြတ္စ္လင္မ္ေတြ၊ မြတ္စ္လင္မ္ေတြရဲ႕ သမိုင္းေနာက္ခံေတြကို ပစ္မွတ္ထားလို႕ လူရမ္းကားေတြက အၾကမ္းဖက္မႈေတြ ျပဳလုပ္လာၾကတယ္။

    အစၥလာမ္အေပၚ တစ္ဖက္သတ္ အျမင္ေစာင္းမုန္းတီးတဲ့ လႈပ္ရွားမႈဗဟိုခ်က္ကိုၾကည့္လိုက္ယင္ အာဏာပိုင္အစိုးရ နဲ႕ တစ္ခ်ိန္ကေခါင္းေဆာင္ေဟာင္းမ်ားက အစပ်ဳိးလာတာကို ေတြ႕ၾကရပါလိမ့္မယ္။ သူတို႕ဟာ မိမိတို႕ ပုဂၢလအစီအမံေတြ၊ အပါးေတာ္ၿမဲ အုပ္စုေတြရဲ႕အက်ဳိးေတြကို ကာကြယ္ထားႏိုင္ဖို႕အတြက္ ကလိမ္ကက်စ္ႏိုင္ငံေရးစံနစ္နဲ႕ ေရွ႕ဆက္လာၾကၿပီး ႏိုင္ငံေရးေဘာဂေဗဒျဖစ္စဥ္ထဲ ဆက္လက္ သြတ္သြင္းလည္ပတ္ေနေစတာျဖစ္တယ္။

    ဒီအၾကမ္းဖက္မႈေတြနဲ႕စပ္လ်ဥ္းၿပီး ေျမာက္မ်ားစြာေသာ ျမန္မာ့အေရးကၽြမ္းက်င္သူေတြ၊ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူေတြ၊ ဂ်ာနယ္လစ္ေတြအျပင္ ႏိုင္ငံတကာက ဗုဒၵဘာသာ၀င္မ်ား အၾကားမွာ အျမင္ အမ်ုဳိးမ်ဳိးရိွေနၾကတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕က သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ရဲ႕ စစ္တပ္တစ္ပိုင္း အရပ္သားတစ္ပိုင္း အစိုးရကေန ေပးအပ္လိုက္တဲ့ လြတ္လပ္မႈပံုဟန္သစ္ေၾကာင့္လို႕ ျပစ္တင္ၾကတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕ကေတာ့ လူမ်ဳိးဘာသာခြဲျခားမႈဆိုင္ရာ ပဋိပကၡအျဖစ္ ရႈျမင္ၾကတယ္။

    တစ္ခ်ဳိ႕ကလည္း မွ်တမႈမဲ့ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး နဲ႕ လူတန္းစားေတြအၾကား ၀င္ေငြကြာဟခ်က္ႀကီးမားျခင္းက အရင္းခံအေၾကာင္းျဖစ္တယ္လို႕ သံုးသပ္ျပန္တယ္။ ဗုဒၶက်မ္းဂန္ သုေတသီမ်ား နဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈတန္ဖိုးထားသူမ်ားက အဆံုးသတ္ေဆြးေႏြးတင္ျပလိုက္တာကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ Islamophobia လို႕ေခၚတဲ့ “အစၥလာမ္အေပၚ တစ္ဖက္သတ္အျမင္ေစာင္းမုန္းတီးမႈေရာဂါ” ျဖစ္ေပၚေနလို႕ပါတဲ့။

    အေသခ်ာဆံုးကေတာ့ အထက္ပါေဖာ္ျပခ်က္အေပါင္းက ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္ထုကို တအံုတက်င္း ဆန္႕က်င္အၾကမ္းဖက္မႈေတြနဲ႕အတူ ေျမလွန္လိုျခင္းဟာ နက္နက္ရိႈင္းရိႈင္း ပြင့္ထြက္လာတယ္လို႕ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းထဲ ပိုၿပီးနားလည္သိျမင္သြားေစတာပါဘဲ။ ဒါေပမယ့္ စစ္တပ္ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ႏိုင္ငံတစ္ခုဟာ အာဏာရွင္ဒႆန လမ္းေၾကာင္းအတိုင္း လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒကို ကာလၾကာရွည္ သြတ္သြင္းထားေလ့ရိွေၾကာင္း သူတို႕အားလံုး ျမင္ေအာင္မၾကည့္တတ္ၾကေပဘူး။ အိမ္ခန္းထဲ ဆင္တစ္ေကာင္လံုးေရာက္ေနတာေတာင္ မျမင္ႏိုင္ေအာင္ ျဖစ္ေနၾကတယ္လို႕ဆိုရမွာပါ။

    ကမာၻ႕သံုးသပ္ခ်က္နဲ႕ဆန္႕က်င္စြာ တိုင္းမ္မဂၢဇင္းက အစြန္းေရာက္ဗုဒၶ၀ါဒီ (Buddhist Terror) ဆိုၿပီး မ်က္ႏွာဖံုးေဆာင္းပါးအျဖစ္ ေဖာ္ျပလိုက္တယ္။ ဒီေဖာ္ျပခ်က္မွာ ဗုဒၶဘာသာကို ျပႆနာရွာတာမဟုတ္သလို ဗုဒၶဘာသာ၀င္ဗမာလူမ်ဳိးမွန္သမွ်ကို သိမ္းက်ဳံးဆိုလိုထားတာလည္း မပါပါဘူး။ ေယဘူယ်သံုးသပ္ခ်က္ထက္ ပိုၿပီး လက္ေတြ႕က်တဲ့အခ်က္အလက္ကို တင္ျပထားျခင္း၊ လမ္းလြဲလမ္းမွားကို တည့္မတ္ေပးလိုျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။

    မြတ္စ္လင္မ္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြကို ဖယ္ထုတ္ေရး၊ အဲ့ဒီေနာက္ လက္ရဲဇက္ရဲသတ္ျဖတ္မႈ၊ ဖ်က္ဆီးေသာင္းက်န္းမႈ၊ ခိုးဆိုးလုယက္မႈ၊ မြတ္စ္လင္မ္အိမ္ေျခနဲ႕ဗလီ ၀တ္ေက်ာင္းေတြကို မီးေလာင္တိုက္သြင္းမႈ စသျဖင့္ တကယ့္လူရမ္းကားေတြသံုးၿပီးတိုက္ခိုက္တဲ့ေနရာမွာ — စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ား၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းမ်ားရဲ႕ ေနာက္ေတာ္ပါးအသီးသီးေတြရယ္၊ သူတို႕ရဲ႕အာဏာယႏၱရားလို႕ဆိုရမယ့္ အာဏာပိုင္ေတြ နဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္လံုၿခံဳေရးဆိုၿပီး ၀ါဒျဖန္႕ခ်က္ေတြရယ္က တိုက္ရိုက္ေသာ္လည္းေကာင္း တစ္ဖက္လွည့္နဲ႕ေသာ္လည္းေကာင္း လံုး၀ ပါ၀င္ပတ္သက္ေနေၾကာင္း ေဖာ္ျပလို႕ေနပါတယ္။

    13

    ျမန္မာျပည္အလယ္ပိုင္း မိတၳီလာၿမိဳ႕မွာ လံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြက ဗုဒၶဘာသာ၀င္လူရမ္းကားေတြနဲ႕ ရင္းရင္းႏွီးႏွီး ဖက္လွဲတကင္းရိွေနၿပီး လံုေလာက္တဲ့အခ်ိန္တစ္ခုကို သေဘာတူခဲ့တယ္၊ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀ သက္တမ္းရိွတဲ့ ၿမိဳ႕က်က္သေရေဆာင္ ဗလီႀကီးကို ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ဖ်က္ဆီးဖို႕ မိနစ္သံုးဆယ္ ခြင့္ေပးခဲ့တယ္ဆိုၿပီး ခိုင္မာတဲ့ မွတ္တမ္းတစ္ေစာင္က ဆိုထားပါတယ္။  YouTube ဗီဒီယိုဖိုင္တစ္ခုထဲမွာ ပရမ္းပတာလုပ္ရပ္ႀကီးထြားေနစဥ္မွာေတာင္  လံုၿခံဳေရးအာဏာပိုင္တစ္စုက မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးလူရမ္းကားတစ္ခ်ဳိ႕နဲ႕ အတူတစ္ကြ ေဆးလိပ္မီးၫိွေသာက္ယင္း စကားေဖာင္ဖြဲ႕ေနၾကတဲ့ ျမင္ကြင္းကို ေတြ႕ၾကရပါလိမ့္မယ္။

    စာေရးသူဟာ မ်ားမၾကာမီက ကြာလာလမ္ပူကို ေရာက္ခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီခရီးစဥ္အတြင္း မိထၳီလာနဲ႕မႏၱေလးမွာရိွတဲ့ ျမန္မာအသိုင္းအ၀ိုင္းမ်ားနဲ႕ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ သူတို႕အဆိုအရ မႏၱေလးကအာဏာပိုင္ေတြေရာ မိတၳီလာခရိုင္ တရားစီရင္ေရးဖက္ကေရာ မဒ္ရစာ(အစၥလာမ္ဘာသာေရးေက်ာင္း)ေက်ုာင္းသား ၂၀ နဲ႕အထက္ကို ေန႕ခင္းေၾကာင္ေတာင္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရိွရိွ လုိက္လံသုတ္သင္ သတ္ျဖတ္မႈမွာ ၀င္ေရာက္ ကယ္တင္ျခင္းမျပဳဘဲ လက္ေရွာင္ေနခဲ့ၾကတယ္လုိ႕ သိရတယ္။ လက္နက္ကိုင္ေ သြးဆူေနတဲ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ လူရမ္းကားလက္ကလြတ္ေစဖို႕ ေက်ာင္းသားေလးေတြကို ေနရာအႏွံ႕လိုက္ဖြက္ေနခ်ိန္ တစ္ေလွ်ာက္လံုး တုန္လႈပ္ေခ်ာက္ျခားေနတဲ့ မြတ္စ္လင္မ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ေဒသဆိုင္ရာနဲ႕ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္အာဏာပိုင္ေတြအထိ အေၾကာင္းၾကားခဲ့ၾကပါတယ္။

    အာဏာပိုင္နဲ႕စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြက စိတ္မသိုးမသန္႕ပင္လွ်င္ မျဖစ္ဘဲ လ်စ္လ်ဴရႈခဲ့ၾကတာ မ်က္ျမင္ထင္ရွားပါ။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္ေတြအေပၚ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒီ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြရဲ႕ေပါက္ကြဲျဖစ္စဥ္ေတြနဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ျပည္တြင္းနဲ႕ႏိုင္ငံတကာသံုးသပ္သူမ်ားက “တစ္ဖက္သတ္အၾကမ္းဖက္မႈ” ကို “အျပန္အလွန္ပဋိပကၡ” ဆိုၿပီး တလြဲတေခ်ာ္ ေဖာ္ျပေနၾကတယ္။ ဒီလိုပံုေဖာ္ခ်က္ေတြက လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕အခန္းက႑ကို အလြန္အကၽြံ ပံုႀကီးခ်ဲ႕ရာေရာက္သြားေစပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ လူရမ္းကားတို႕ရဲ႕ အုပ္စုဖြဲ႕အၾကမ္းဖက္မႈနဲ႕လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒအတြက္ ယဥ္ေက်းမႈ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ကို အားေပး အားေျမွာက္ျပဳရာေရာက္သြားေစပါတယ္။

    ေသခ်ာတဲ့အခ်က္ကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံလူ႕အဖြဲ႕အစည္းအသီးသီးအၾကားမွာ တစ္ယူသန္ အစြဲႀကီးျခင္းက နက္နက္ရိႈင္းရိႈင္း စိမ့္၀င္ေနတာပါဘဲ။ လူမ်ဳိးေရးအေျခတည္ အမ်ဳိးသားစီးပြားေရး စံနစ္မ်ဳိးဟာ ေရွးအစဥ္အဆက္အရေရာ လြတ္လပ္ေရးရၿပီး ကာလမ်ားမွာပါ ျမန္မာအမ်ဳိးသားေရး၀ါဒရဲ႕မ႑ိဳင္တစ္ရပ္လို တည္ရိွေနခဲ့တာ ၾကာပါၿပီ။ Race – “လူမ်ဳိး” နဲ႕ Ethnicity – “လူ႕အုပ္စု” ဆိုတာ အေျပာင္းအလဲမရိွဘူး၊ ေသြးေပၚအေျခခံခြဲထုတ္ရမယ္ ဆိုတဲ့ အသိတရားက နိမ့္က်ေဆြးေျမ႕ေနၿပီ ျဖစ္ေပမယ့္ ေရပန္းစား လို႕ေနတယ္။ အရည္တစ္စက္ေပၚ အေျခခံတဲ့ စိတ္ကူးစိတ္သန္းႀကီးက လက္ရိွ အမ်ဳိးသားေရးျပန္လည္ႏိုးၾကားမႈမွာ အတိုင္းအတာ တစ္ရပ္အထိ ႀကီးစိုးေနပါတယ္။ အမွန္ကိုဆိုရယင္ ဗုဒၶ၀ါဒ နဲ႕ အၾကမ္းဖက္မႈတို႕ဟာ အႏွစ္သာရခ်င္း ဆန္႕က်င္ေနေပမယ့္၊ လက္ရိွအေျခအေနနဲ႕ သမိုင္းေၾကာင္း အရပါ ထာ၀စဥ္ ဒြန္တြဲေနခဲ့ၾကတယ္လို႕ ဆိုရမွာပါ။

    စင္စစ္မွာေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံသား တရုတ္၊ အိႏိၵယ၊ ေသြးေႏွာ၊ အျခားဘာသာ၀င္လူနည္းစုေတြအေပၚ လူမ်ဳိးစြဲ၊ ဘာသာစြဲေတြျဖစ္ပြားလာေအာင္ သြတ္သြင္းခင္းက်င္းအားေပး က်ားကန္ေနတာကေတာ့ တိုင္းျပည္ရဲ႕အာဏာပိုင္နဲ႕ဦးေဆာင္ေနသူမ်ားသာ ျဖစ္ပါတယ္။

    ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေန၀င္းကေန လက္ရိွအၿငိမ္းစား အာဏာရွင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး သန္းေရႊလက္ထက္ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ အထိ အစဥ္အဆက္ စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက လူမ်ဳိးနဲ႕ဘာသာတရားကို စစ္ေရးနဲ႕ႏိုင္ငံေရးဗ်ဴဟာ ဖဲခ်ပ္အျဖစ္ ထုတ္ကစားခဲ့ၾက ယံုတင္မကပါဘူး – ဗုဒၶဘာသာလူမ်ဳိးႀကီး ၀ါဒကိုလည္း သြတ္သြင္းခဲ့ၾကတယ္။ ေရႊျပားကပ္ေစတီေတြ၊ ေကာက္ရိတ္ခ်ိန္ ေရႊေရာင္ျဖာေနတဲ့ လယ္ကြင္းျပင္ေတြကို အစြဲျပဳၿပီး ဗုဒၶဘာသာေရႊႏိုင္ငံ အျဖစ္ ေသြးနားထင္ေရာက္ေအာင္ အဓိကေသာ့ခ်က္လို အသံုးျပဳခဲ့တာ လူသိမ်ားလွေပတယ္။

    ဦးသိန္းစိန္ရဲ႕ တရား၀င္အကာအကြယ္ကို ရယူထားတဲ့ လက္သစ္နာဇီဘုန္းႀကီး ဦး၀ီရသူ ဟာ ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္ ဆန္႕က်င္ေရး ဗုဒၶဘာသာ၀င္လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈ စနက္တံကို ေမာင္းျဖဳတ္လႊတ္ေပးခဲ့သူ ျဖစ္တယ္။ ဒီလႈပ္ရွားရဲ႕ဇစ္ျမစ္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ၿငိမ္၀ပ္ပိျပားမႈ တည္ေဆာက္ေရး စစ္အစိုးရလက္ထက္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးေစာေမာင္ အစိုးရရဲ႕ ပ်ဳိးေထာင္ စီစဥ္ခဲ့မႈျဖစ္ေၾကာင္း ရိုက္တာသတင္းဌာနက ေျခရာခံမိၿပီး မၾကာေသးမီက အထူးအစီရင္ခံစာ တစ္ေစာင္မွာ ေဖာ္ျပခဲ့တယ္။

    ျပည္တြင္းသာသနာေရးဦး ဌာနေအာက္က သာသနာေရးၫႊန္မွဴး(ယခုအၿငိမ္းစား)က လူထုၾကားထဲ အစၥလာမ္မုန္းတီးေရး အေတြးအျမင္ေတြ ပ်ံ႕ႏွံ႕ေအာင္ ဦးေစာေမာင္ရဲ႕အားေပးအားေျမွာက္မႈနဲ႕ ႀကံစည္ေဖာ္ေဆာင္ခဲ့တယ္လို႕ ရိုက္တာအစီရင္ခံစာမွာ အထူးအားျဖင့္ ဖြင့္ခ်ျပခဲ့တယ္။ ဦးေစာေမာင္ကို ဆက္ခံတဲ့ – လက္ရိွအခ်ိန္မွာ အနားယူၿပီလို႕ ေၾကညာထားတဲ့ ဦးသန္းေရႊဟာ “ျမန္မာႏိုင္ငံ၏က်ဳိးပဲ့ေနေသာအေနာက္တံခါး” ေခါင္းစဥ္တပ္ မြတ္စ္လင္မ္နဲ႕ရိုဟင္ဂ်ာဆန္႕က်င္ေရး ၀ါဒျဖန္႕စာတစ္ေစာင္ ထုတ္ေ၀ျဖန္႕ခ်ိခဲ့တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ အေနာက္တံခါး ဆိုတာ မြတ္စ္လင္မ္အမ်ားစုရိွတဲ့ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နယ္စပ္က ရခိုင္ျပည္နယ္ကို ၫႊန္းဆိုထားတာပါ။

    လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒ သပ္လွ်ဳိဥပေဒ

    82 creator
    သို႕ေပမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံက စစ္ဥပေဒသစ္ကို ထူေထာင္သူ အာဏာရွင္ေဟာင္း ဦးေန၀င္း၊ ဦးေန၀င္းရဲ႕အႀကံေပးပညာရွင္ –  ေနာက္ပိုင္းမွာသမၼတျဖစ္လာသူ ၿဗိတိန္နဲ႕ဒတ္ခ်္က ဥပေဒဘြဲ႕ရ ေဒါက္တာေမာင္ေမာင္၊ ၾသစေတးလ် တကၠသိုလ္ထြက္ ရခိုင္သမိုင္းဆရာ ေဒါက္တာေအးေက်ာ္တို႕က လက္ရိွ မ်က္ကန္းမ်ဳိးခ်စ္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒကို စတင္ခ်မွတ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့တာျဖစ္တယ္။ သူတို႕တစ္ေတြဟာ တစ္ကိုယ္ရည္ အေၾကာက္လြန္စိတ္ေၾကာင့္ မြတ္စ္လင္မ္၊ ခရစ္ယာန္၊ အိႏိၵယျမန္မာကျပား၊ တရုတ္ႏြယ္ဖြားေတြကို “ေသြးေႏွာသူေတြ” တစ္နည္းအားျဖင့္ “မ်ုဳိးမစစ္သူေတြ” လို႕ ရည္ၫႊန္းၿပီး အက်ယ္တ၀င့္ သတင္းျဖန္႕ခဲ့ၾကတယ္။

    ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလမွာ ဦးေန၀င္းက သူရဲ႕အဆင့္ျမင့္လူယံုေတြ၊ အႀကံေပးေတြကို စာၾကမ္းတစ္ေစာင္နဲ႕ သမိုင္း၀င္တာ၀န္တစ္ရပ္ ၫႊန္ၾကားခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီမွာ သူ႕ကိုယ္ပိုင္သတ္မွတ္ခ်က္နဲ႕ ဥပေဒထဲ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒသြတ္သြင္းၿပီး ႏိုင္ငံေတာ္လံုၿခံဳေရးလို႕ ေခါင္းစဥ္တပ္ခိုင္းခဲ့တယ္။ အဲ့ဒါဟာ ေနာင္တစ္ခ်ိန္မွာ ၁၉၈၂ ႏိုင္ငံသား ဥပေဒဆိုၿပီးေတာ့ ေပၚထြက္လာခဲ့တာပါဘဲ။ ယမန္ႏွစ္က ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စ္လင္မ္ ဆန္႕က်င္ေရးေတြ တအံုတက်င္းျဖစ္ပြားလာရတာ အဲ့ဒီ ဥပေဒအရင္းခံေၾကာင့္လို႕ ဆိုရပါမယ္။ အခုအခ်ိန္မွာျဖင့္ ရခိုင္ျပည္နယ္ျပႆနာဟာ ႏိုင္ငံတကာက မ်က္ေစ့ေဒါက္ေထာက္ အာရံုစိုက္ေနၾကတဲ့ – အႀကီးအက်ယ္ေဆြးေႏြးရမယ့္ အေရးအရာ ျဖစ္သြားခဲ့ပါၿပီ။

    ၁၉၈၂ ခုႏွစ္မွာ ဦးေန၀င္းက တရုတ္(တရုတ္ျပည္နဲ႕တရုတ္လူမ်ဳိး အဆက္အႏြယ္) နဲ႕ ကုလား(အိႏိၵယႏြယ္ဖြားလူၫိဳ သို႕မဟုတ္ မြတ္စ္လင္မ္)ဆိုၿပီး တရား၀င္ သံုးႏႈန္းခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီ အသံုးအႏႈန္းေတြက လူမ်ဳိး ခြဲျခားႏွိမ့္ခ်တဲ့ ေ၀ါဟာရေတြ ျဖစ္တယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၱရား၊ စစ္တပ္ အပါအ၀င္ အေရးပါအရာေရာက္တဲ့ ရာထူးေတြမွာ သူတို႕ကို ေနရာမေပးေစခဲ့ဘူး။ ၿဗိတိသွ်ကိုလိုနီေခတ္က ၀င္ေရာက္ အေျခခ်ၾကတဲ့ တိုင္းတစ္ပါးသား အႏြယ္မ်ားဟာ သူ႕အဆိုအရ “ဧည့္သည္” နဲ႕“ေသြးေႏွာ”ေတြအျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကတယ္။

    ၁၈၂၄ ခုႏွစ္မွာ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ ပထမစစ္ပြဲျဖစ္ပြားတယ္။ ျမန္မာေတြ စစ္ရံႈးေတာ့ တနသၤာရီကမ္းေျမွာင္ေဒသ နဲ႕ ရခိုင္ျပည္နယ္ကို ၿဗိတိသွ်တို႕ဆီ ေပးအပ္လိုက္ရတယ္။ ၿဗိတိသွ်လက္ေအာက္ခံေရာက္ခဲ့တဲ့ အဲ့ဒီကာလေနာက္ပိုင္း ျမန္မာျပည္ထဲ ေျပာင္းေရႊ႕ ၀င္ေရာက္အေျခခ်လာ ခဲ့တဲ့သူေတြဟာ ရာစုႏွစ္ တစ္ခုေက်ာ္လြန္ေအာင္ ေနထိုင္ခဲ့ၾကေပမယ့္ အဲ့ဒီဥပေဒအရ ႏိုင္ငံသားတစ္ဦးရဲ႕အခြင့္အေရးကို အျပည့္အ၀ မရခဲ့ၾကပါဘူး။

    ဒုတိယကမာၻစစ္မတိုင္ခင္ ႏိုင္ငံအတြင္း ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ ေနထိုင္လာသူမ်ားအတြက္ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရး အျပည့္အ၀ေပးဖို႕ကိစၥအေပၚ ဦးေန၀င္းစကားေၾကာင့္ သံသယနဲ႕ေစာင့္ၾကည့္ခံေနရဆဲျဖစ္တယ္။

    “ သူတို႕ဟာ နည္းလမ္းမ်ဳိးစံုသံုးလို႕ ေငြရွာဖို႕ဘဲသိၾကတယ္။ ဒါကို သိေနတဲ့အတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ႏိုင္ငံရဲ႕ကံၾကမၼာကို ဆံုးျဖတ္မယ့္အဖြဲ႕အစည္းမွာ ဘယ္လို ယံုၾကည္စိတ္ခ်ႏိုင္မွာလဲ ? ဒါ့ေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ဟာ သူတုိ႕ကို ႏိုင္ငံသားနဲ႕လူ႕အခြင့္အေရး အျပည့္အ၀ေပးမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘယ္လုိဘဲျဖစ္ျဖစ္ ႀကိဳးရွည္ရွည္နဲ႕လွန္ထားရဦးမွာပါဘဲ။ သူတို႕အလုပ္နဲ႕သူတို႕ကို ၀မ္းစာရွာေဖြခြင့္ေပးမယ္၊ ဆက္လက္ေနထိုင္ခြင့္ေပးသြားမယ္။ ဒီ့ထက္ေတာ့ မပိုႏိုင္ဘူး ” လို႕ အာဏာရွင္ေဟာင္းႀကီးက ျပင္းျပင္းထန္ထန္ လမ္းၫႊန္ခဲ့တယ္။

    ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ရဲ႕အဲ့ဒီေန႕ကစၿပီး အစဥ္အဆက္စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြထံမွာ အင္အားေလးသိန္းေက်ာ္ရိွ တပ္မေတာ္ထဲက တရုတ္ နဲ႕ အိႏိၵယအဆက္အႏြယ္ေတြကို ရာထူး အဆင့္တိုးျမွင့္ေပးတာမ်ဳိး  မရိွၾကေတာ့ဘူး။

    ၁၉၆၂ ခုႏွစ္၊ ဦးေန၀င္း အာဏာသိမ္းၿပီးကတည္းက စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးႏိုင္ငံ တစ္ခုအေနနဲ႕ ဘာသာေရး၊ ယဥ္ေက်းမႈ၊ ပညာေရး၊ သက္ေမြး၀မ္းေၾကာင္း နဲ႕ အျခားက႑ေတြမွာ မ်က္ကန္း မ်ဳိးခ်စ္လိႈင္းလံုးေတြ ဆင့္ကာဆက္ကာ လွိမ့္၀င္လာၾကတယ္။

    “ေသြးစစ္မ်ဳိးမွန္” နဲ႕ “ႏိုင္ငံ့သားေကာင္း” ဆိုတဲ့ ဦးေန၀င္းရဲ႕ သည္းေျခႀကိဳက္ေပၚလစီက သူကိုယ္တိုင္နဲ႕ ဆန္႕က်င္ဖက္ျဖစ္ေနျပန္ေရာ။ သူကိုယ္၌က ဗမာလူမ်ဳိးစစ္စစ္ မဟုတ္တဲ့အျပင္ သူ႕ရဲ႕သစၥာခံ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒီေတြ၊ သူ႕အိုင္ဒီယာအေမြခံေတြ အေတာ္မ်ားမ်ားကလည္း “ေသြးစစ္မ်ဳိးမွန္” ထဲက မဟုတ္ၾကပါဘူး။ သာဓကျပရမယ္ဆိုယင္ လက္ရိွ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးနဲ႕ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေစ့စပ္ၫိွႏိႈင္းသူ ဦးေအာင္မင္းဟာ တရုတ္ႏြယ္ဖြားထဲက ျဖစ္ေနပါတယ္။

    ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ အိပ္မက္ဆိုးတံခါးပြင့္သြားေစတဲ့ လူမ်ဳိး၊ ဘာသာသန္႕စင္ေရးလမ္းေၾကာင္းဟာ – လက္ရိွအတိုက္အခံ ေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕ဖခင္ လြတ္လပ္ေရးသူရဲေကာင္း အာဇာနည္ႀကီး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း နဲ႕ သူ႕ေသေဖာ္ေသဖက္ေခါင္းေဆာင္မ်ားရဲ႕ လူမ်ဳိးဘာသာယဥ္ေက်းမႈ မခြဲျခားေရး အျမင္အရ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ႀကီး ထိပ္တိုက္ ဆန္႕က်င္လို႕ေနပါတယ္။

    ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ၿဗိတိသွ်တို႕ဆီက လြတ္လပ္ေရးရလု ဆဲဆဲကာလမွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းက မ်ားမၾကာခင္ လြတ္လပ္လာေတာ့မယ့္ ျမန္မာ(ဗမာ)ႏိုင္ငံထဲ လူမ်ဳိးေရး၊ ဘာသာေရး နဲ႕ ႏိုင္ငံေရးကို မေရာေထြးၾကဖို႕ တင္ႀကိဳသတိေပးခဲ့တယ္။ ဗုဒၶဘာသာကို ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာျပဳေရးအေပၚ အတိုက္အခံျပဳဆန္႕က်င္ၿပီး တိုင္းျပည္ရဲ႕အနာဂတ္အတြက္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းက အတူယွဥ္တြဲေနထိုင္ေရး ၀ါဒီနဲ႕ႏိုင္ငံေရးသမားရဲဲ႕အျမင္တစ္ရပ္ကို ဒီလို မိန္႕မွာခဲ့ပါတယ္။

    “ ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ေခတ္ကာလ(၁၇၅၄-၁၈၈၅)ကတည္းက ကၽြန္ေတာ္တို႕ႏိုင္ငံမွာ ဘာသာတရားအသီးသီး ရိွႏွင့္ၿပီးျဖစ္တယ္။ နတ္ကိုးကြယ္သူေတြရိွၾကတယ္။ ကက္သလစ္ခရစ္ယာန္ေတြ ရိွၾကတယ္။ နယ္စြန္နယ္ဖ်ားတိုင္းရင္းသားေတြအနက္ ခရစ္ယာန္အျဖစ္ သြတ္သြင္းခံရသူေတြရိွၾကတယ္။ လူမ်ဳိးနဲ႕ဘာသာ ကြဲျပားေနလင့္ကစား သူတို႕အားလံုးဟာ ျပည္သူေတြျဖစ္တယ္။ ၿဗိတိသွ်ကိုလိုနီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ေတာ္လွန္ႀကိဳးပမ္းခဲ့ရာမွာ ဗုဒၶဘာသာျမန္မာလူမ်ဳိးတစ္ခုတည္း မဟုတ္ဘူး။ လူမ်ဳိးစံု ဘာသာစံု ပါ၀င္ခဲ့ၾကတယ္။ ေပးဆပ္ခဲ့ၾကတယ္။ တကယ္လို႕မ်ား ဒီ(ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာျပ႒ာန္းေရး)လမ္းေၾကာင္းကို ေလွ်ာက္မယ္ဆိုယင္ အမိေျမကို သိကၡာခ်ရာ ေရာက္သြားပါလိမ့္မယ္ ”။

    ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕လက္ရိွအုပ္ခ်ဳပ္ေရး စံနစ္ကေတာ့ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒီေတြကိုသာ ခ်ီးေျမွာက္ေနၾကတယ္။ တြန္းတင္ေပးေနၾကတယ္။ အဆင့္ျမင့္ရာထူးေတြမွာ ခန္႕အပ္ေနၾကတယ္။ ေဟာင္ေကာင္သံ အရာရိွေဟာင္းျဖစ္ခဲ့ဖူးသူ ရဲျမင့္ေအာင္ဟာ ႏိုင္ငံတကာသံတမန္ အသိုင္းအ၀ိုင္းဆီကို ရိုဟင္ဂ်ာေတြက အရိုင္းအစိုင္းေတြျဖစ္ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အသား၀ါ မြန္ဂိုလြိဳက္ အႏြယ္၀င္ မဟုတ္ေၾကာင္း လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္မ်ားစြာက စာေရးေပးပို႕ခဲ့သူျဖစ္တယ္။

    ေနာက္ပိုင္းမွာ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္ေတြက သူ႕ကို အာဏာကုန္လႊဲအပ္ခံရတဲ့သံအမတ္အျဖစ္ခန္႕အပ္ၿပီး ဂ်ီနီဗာကို ေစလႊတ္လိုက္တယ္။ အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ သူဟာ ကုလသမဂၢလူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕လူ႕အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈမွတ္တမ္းအတြက္ ခုခံေခ်ပေနရပါၿပီ။

    ၁၉၈၂ ႏိုင္ငံသားဥပေဒထဲရိွ ဦးေန၀င္းရဲ႕လမ္းၫႊန္ခ်က္အရ ေနာင္တစ္ခ်ိန္မွာ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးျဖစ္လာတဲ့ ဦးအံုးေဂ်ာ္ ဟာလည္း ရိုဟင္ဂ်ာ ႏွစ္သိန္း သံုးေသာင္းကို ျမန္မာအစိုးရက အဓမၼနယ္ႏွင္ျခင္းအေရးနဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ၁၉၉၄ ခုႏွစ္မွာ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းထံကို ဒီလိုတုန္႕ျပန္ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

    “ အဲ့ဒီလူေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံက ႏွင္ထုတ္ခံရတယ္ဆိုတာ သြားပုပ္ေလလြင့္စကားပါ။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ဒုကၡသည္စခန္းေတြထဲ ေရာက္ေနတဲ့အဲ့ဒီလူေတြဟာ ဒါကာကေန ေရာက္လာတာျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဗမာျပည္ကို စြန္႕ခြာသြားရတဲ့လူဆိုလို႕ တစ္ဦးတစ္ေလမွ် ရိွမေနပါဘူး ”။

    အာဏာပိုင္တို႕ရဲ႕ မုသားမ်ား
    thein-sein-chatham
    ျမန္မာႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္မ်ားဟာ သူတို႕ရဲ႕လုပ္ေနက်လမ္းေၾကာင္းအတိုင္း ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းထံမွာ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ ဇူလုိင္လအထိ ထပ္ျပန္တလဲ မုသားဆိုေနတုန္းပါဘဲ။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏိုဗယ္လ္ဆုရွင္လ်ာထား စာရင္းမွာ ပါ၀င္ေနေပမယ့္လည္း သမၼတဦးသိန္းစိန္က စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္း ပီပီ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒရုပ္လံုး ၁၉၈၂ ႏိုင္ငံသားဥပေဒကို ေခါင္းမာစြာ စြဲကိုင္ထားဆဲသာမက ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံ Chantham House ထဲ မိန္႕ခြန္းေပးရာမွာ “သူစိမ္းဧည့္သည္/တိုင္းတစ္ပါးသား” နဲ႕ “ေသြးစစ္မ်ဳိးမွန္” စကားလံုးေတြ ထည့္သံုးေျပာၾကားသြားတာ ေတြ႕ရတယ္။ ဒါဟာ လူမ်ဳိး အုပ္စုေတြေပၚထားရိွတဲ့ ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒအျမင္ကို တရား၀င္ေဖာ္ျပလိုက္တာပါဘဲ။

    တန္ဆာဆင္ေရးသားခ်က္ေတြကို ဖတ္ျပၿပီးတဲ့ေနာက္ Whitehall နဲ႕ White House မွာ ေနျပည္ေတာ္ကို ေနာက္ကြယ္က ေထာက္ခံ အားေပးေန သူမ်ားနဲ႕ ေတြ႕ဆံုခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီမွာ အခိုင္အမာအေထာက္အထားေတြ ေတာင္လိုပံုၿပီးရိွေနတာကို ဆန္႕က်င္ၿပီး ဘာသာေရးအေျခခံ လူမ်ဳိးစု ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ရွင္းထုတ္ေရး လုပ္ရပ္ တစ္ခု ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္သြားဦးမယ့္ စကားမ်ဳိး ဦးသိန္းစိန္က တရား၀င္ ေျပာၾကားခဲ့ျပန္တယ္။

    ႏိုင္ငံေတာ္ကထင္သာျမင္သာအကာအကြယ္ေပးမႈနဲ႕အတူ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒီဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ားရဲ႕ေဆာင္ပုဒ္ကို အငွားသံုးၿပီး နာဇီလက္သစ္ ၀ါဒေခါင္းေထာင္လာမႈဟာ ႏိုင္ငံ့ လူနည္းစုေတြျဖစ္ၾကတဲ့ မြတ္စ္လင္မ္ေတြ၊ တိုင္းရင္းသားေတြအေပၚ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားကို ျဖစ္ပြားေစခဲ့တာပါဘဲ။ အာဏာပိုင္ေတြရဲ႕လူမ်ဳိးႀကီး ၀ါဒ၊ အဲ့ဒါကို က်ားကန္ေပးေနတဲ့ ၁၉၈၂ ႏိုင္ငံသားဥပေဒမ်ားဟာ  ဗုဒၶဘာသာ၀င္အစြန္းေရာက္၀ါဒီေတြအဖို႕ အဓိကေရေသာက္ျမစ္ႀကီး ျဖစ္လို႕လာခဲ့ပါၿပီ။ ဒါဟာ ေသြးေႏွာေတြ၊ ႏိုင္ငံျခားသား အဆက္အႏြယ္ေတြနဲ႕ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ယွဥ္တြဲေနထိုင္ေရးအတြက္ ဆန္႕က်င္ဖက္ျဖစ္တယ္။

    လူမ်ဳိးခြဲျခားမႈ နဲ႕ ဘာသာေရး အယူသည္းမႈေတြက ဗမာလူမ်ဳိး သို႕မဟုတ္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြၾကားမွာ သူစိမ္းျပင္ျပင္ မဟုတ္ၾကပါဘူး။ သို႕တေစလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံထဲ မြတ္စ္လင္မ္လူနည္းစုေတြကိုတိုက္ခိုက္မႈ နဲ႕ ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးစုကို ဖယ္ရွားရွင္းလင္းေရးဆီကေနအက်ည္းတန္စြာထြက္လာတဲ့ အၾကမ္းဖက္မႈဟာ ဘာသာလူမ်ဳိးအစြဲမ်ား နဲ႕ ႏိုင္ငံ့လူမ်ဳိးႀကီးမူ၀ါဒမ်ား အၾကားက အလြန္အႏၱရာယ္ႀကီးလွတဲ့ အျပန္အလွန္ခ်ိတ္ဆက္မႈႀကီး ျဖစ္ေနပါတယ္။

    နယ္သာလန္၊ ဂ်ာမဏီ၊ ယူေက တို႕လို လြတ္လပ္မွ်တတဲ့ဒီမိုကေရစီစံနစ္ရိွတဲ့ ႏိုင္ငံေတြထဲမွာေတာင္မွ နာဇီလက္သစ္အုပ္စုေတြ ရိွတတ္ၾကပါတယ္။ သူတို႕ဟာ လြတ္လပ္စြာေျပာဆိုထုတ္ေ၀စုရံုး ဖြဲ႕စည္းခြင့္အားျဖင့္ သူတို႕ရဲ႕ အတၱစြဲလူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒကို ထုတ္ေဖာ္ျဖန္႕ခ်ိၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႕ရဲ႕၀ါဒေတြက လူထုလက္ခံတဲ့ အဆင့္အထိ ေရပန္းမစားၾကဘူး။ အာဏာရယူေရးအတြက္ ႏိုင္ငံေရး လက္ကိုင္ဒုတ္အျဖစ္ မတြင္က်ယ္ၾကပါဘူး။ အဲ့ဒါဘာေၾကာင့္ပါလဲ။ လြတ္လပ္မွ်တတဲ့ ဒီမိုကေရစီ တိုင္းျပည္ေတြမွာ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒ ဆန္႕က်င္ေရး အုပ္စုက အမ်ားစု ျဖစ္ၿပီး နာဇီလက္သစ္နဲ႕အစြန္းေရာက္၀ါဒီအုပ္စုေတြက အနည္းစုသာရိွေနလို႕ပါဘဲ။ လူပမာဏအမ်ားစုက လူမ်ဳိးႀကီးနဲ႕အစြန္းေရာက္ ၀ါဒီေတြကို ထိပ္တိုက္ဆန္႕က်င္ရင္ဆိုင္ၾကလို႕ပါဘဲ။

    ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ ဒီလိုမ်ဳိး မဟုတ္ဘူး။ လူ႕အခြင့္အေရးအေပၚအၾကြင္းမဲ့ရပ္တည္ပါတယ္ဆိုတဲ့ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ပါတီေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္ အပါအ၀င္ လူမ်ားစု ဗမာလူမ်ဳိး နဲ႕ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြက အစြန္းေရာက္ ဗုဒၶအယူ၀ါဒေခါင္းေထာင္လာမႈကို စိတ္ပ်က္စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ ႏႈတ္ပိတ္ တိတ္ဆိတ္ေနၾကတယ္။ လူအမ်ားစုရဲ႕ႏႈတ္ဆိတ္ေနမႈက လူနည္းစုေတြအေပၚ ပ်က္ရာပ်က္ေၾကာင္း ျဖစ္သြားေစပါတယ္။

    လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒီ စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႕ သူတို႕ရဲ႕အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားမ်ားဟာ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးလႈပ္ရွားမႈကို မဟာဗ်ဴဟာေျမာက္လမ္းစဥ္တစ္ရပ္အျဖစ္ အသံုးခ်လိုက္တာျဖစ္တယ္။ စစ္အာဏာပိုင္ေတြဟာ သူတို႕ရဲ႕အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ႏိုင္ငံေရး နဲ႕ စီးပြားေရးခံစားခြင့္ ျပန္လည္ရွင္သန္လာေစခ်င္တယ္။ တိုင္းရင္းသား လူနည္းစုေတြရဲ႕ခါးသည္းမႈကို အသိအမွတ္ မျပဳရဲၾကဘူး။ စစ္မွန္တဲ့လူထု ကိုယ္စားျပဳအ စိုးရအဖြဲ႕ရဲ႕ တုန္႕ျပန္မႈကို ဖိန္႕ဖိန္႕တုန္ေအာင္ ေၾကာက္ရြံ႕ေနၾကလို႕ ဒီလိုဖန္တီးေနၾကျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

    OIC အဖြဲ႕ဟာ တရုတ္ျပည္မဟုတ္သလို ေဘဂ်င္း(ပီကင္း)လုိမ်ဳိး ျမန္မာႏိုင္ငံကိုစိုးမိုးေနတဲ့ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြ၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းေတြအေပၚ တြန္းအားမေပးႏိုင္ပါဘူး။ အီရန္က သူႏိုင္ငံထဲမွာ ကိုယ့္ဒုကၡနဲ႕ကိုယ္။ ၁၉၇၁ ခုႏွစ္ အေနာက္ပါကစၥတန္စစ္ေသြးၾကြေတြနဲ႕ျဖစ္ပြားတဲ့ ျပည္တြင္းစစ္မွာ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ဟိႏၵဴေတြရဲ႕ မ်ဳိးျဖဳတ္သုတ္သင္မႈကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းခဲ့တဲ့ အိႏိၵယဟာလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ အစြန္းေရာက္ေပၚလစီသစ္ တစ္ခု ရိွေနတယ္။ အဲ့ဒါကေတာ့ အိႏိၵယစီးပြားအ က်ဳိးအျမတ္အတြက္ (ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕) သဘာ၀သယံဇာတ အရင္းအျမစ္ေတြကို ခ်ဳပ္ကိုင္ၿပီး တရုတ္ျပည္ရဲ႕လႊမ္းမိုးမႈကို ျဖတ္ေတာက္ႏိုင္ေရးဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။

    နာဇီလက္သစ္ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားရဲ႕အႀကီးအက်ယ္အၾကမ္းဖက္မႈဆိုတဲ့ လမ္းေၾကာင္းမွား ျမင့္တက္ႀကီးထြားလာျခင္းေနာက္ကြယ္မွာ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေရး မတည္ၿငိမ္မႈ မေရရာမႈေတြ ရိွေနတယ္။ ဒီအေျခအေနကိုလည္း အဖိႏွိပ္ခံလူထုက ကၽြမ္း၀င္ရင္းႏွီးၿပီးသားပါ။ စင္စစ္မွာေတာ့ မေသခ်ာမေရရာမႈေတြ၊ မလံုၿခံဳမႈေတြ က်ယ္ျပန္႕လာဖို႕ ေနျပည္ေတာ္က ကစားကြက္ခင္းေနပါတယ္။ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေတြ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းေတြ ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ အာဏာပိုင္ေတြဟာ ႏိုင္ငံ့ဗုဒၶဘာသာ၀င္ လူထုၾကားက အတူတစ္ကြယွဥ္တြဲေနထိုင္ေရးမူ ပ်က္စီး ဖယ္ရွားႏိုင္ယင္ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ျပန္လည္အသက္သြင္းဖို႕ အေကာင္းဆံုး အေၾကာင္းျပခ်က္ ျဖစ္လာေတာ့တာေပါ့။

    ႏိုင္ငံေရးနဲ႕ပညာေရးမွာ ကာလၾကာရွည္ဖိႏွိပ္ထားခဲ့တဲ့ မြတ္စ္လင္မ္နဲ႕ရိုဟင္ဂ်ာလူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြကို ဓားစာခံလုပ္ၿပီး တိုင္းျပည္ရဲ႕နစ္နာမႈလို႕ ပံုေဖာ္မယ္။ အႀကီးအက်ယ္ မၿငိမ္မသက္ျဖစ္လာယင္ မဟာဗ်ဴဟာလမ္းေၾကာင္းထဲ အလိုလို ၀င္ေရာက္ၿပီးသားျဖစ္မယ္။ စစ္မွန္တဲ့ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲေရး၊ လူမ်ဳိးစုေတြအၾကား ရင္ၾကားေစ့သင့္ျမတ္ေရး၊ ဗုဒၶဘာသာ၀င္နဲ႕ဗုဒၶဘာသာ၀င္မဟုတ္တဲ့ သန္း၆၀ ျပည္သူေတြရဲ႕စီးပြားေရးအၾကပ္အတည္းကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းတဲ့အလုပ္ေတြထက္  ဒိလိုအလုပ္က ပိုလြယ္ကူတာကိုး။ ဒါဟာ စစ္အာဏာရွင္တစ္စုရဲ႕ စီးပြားေရးတံခါးဖြင့္ႏိုင္ငံေရးကစားကြက္သာလွ်င္ျဖစ္ပါတယ္။ လမ္းမေပၚမွာေရာ မိမိရဲ႕အနီးကပ္အတြင္းမွာေရာ အမာခံ သစၥာခံေတြ တအံုတက်င္းရိွေနတဲ့ စစ္အစိုးရဟာ ဒီမိုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို စစ္စစ္မွန္မွန္ ျပဳလုပ္အေကာင္အထည္ေဖာ္တာမ်ဳိး ေတြ႕ဖူးၾကပါသလား ? ရိွခဲ့ဖူးပါသလား ?

    နာဇီလက္သစ္ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြရဲ႕အၾကမ္းဖက္မႈ၊ ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးရွင္းလင္းဖယ္ရွားမႈေတြေၾကာင့္ ပင္ကိုယ္အရ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးကိုျမတ္ႏိုးပါတယ္ဆိုၿပီး ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားရဲ႕ေၾကြးေၾကာ္မႈအေပၚ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ိုင္းက ဘယ္လိုမွ နားမလည္ႏိုင္ေအာင္ ျဖစ္ေနရပါၿပီ။ သမိုင္းေၾကာင္းအရ ကမာၻ႕တစ္လႊား ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြဟာ မိမိတို႕မွ “အႏၱရာယ္ေကာင္ေတြ”၊ “တိရိစာၦန္ေတြ”၊ “လူလို႕မသတ္မွတ္လိုသူေတြ” လုိ႕ သတ္မွတ္တဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို အေပ်ာက္ရွင္းမ်ဳိးျဖဳတ္ျခင္းနဲ႕သာ ေနာက္ဆံုးအေျဖရွာခဲ့ၾကတာမ်ားတယ္။

    ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္ေတြအေပၚ လက္ရိွက်ဴးလြန္ေနတဲ့ အလြန္အကၽြံအၾကမ္းဖက္မႈေတြအေပၚ ဗုဒၶ၀ါဒရဲ႕စံခ်ိန္စံၫႊန္း အေၾကာင္း၊ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြရဲ႕အၾကမ္းဖက္မႈ သို႕မဟုတ္ ေကာင္းျမတ္မႈဆိုင္ရာ သမိုင္းဆန္းစစ္ခ်က္အေၾကာင္းကို ေဆြးေႏြးခ်က္ သို႕မဟုတ္ ျငင္းခံုခ်က္မ်ားနဲ႕ ထိထိေရာက္ေရာက္ အလင္းေဆာင္ေျဖရွင္းႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ (ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့) ဗုဒၶဘုရားရွင္ရဲ႕သြန္သင္ေဟာၾကားမႈမွန္သမွ်ကို ဒုတိယအဆင့္အရံေလာက္သာ သေဘာထားေနၾကလို႕ျဖစ္တယ္။ ဗုဒၶဘာသာရဲ႕အမွတ္အသားျဖစ္တဲ့ ေစတီပုထိုး၊ ဘုရားေက်ာင္းကန္၊ ဘုန္းေတာ္ႀကီး နဲ႕ အစဥ္အလာေတြဖံုးလႊမ္းေနတဲ့ ျမန္မာလူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒီနဲ႕အၾကမ္းဖက္လူစုမ်ားကိုသာ (ဗုဒၶနဲ႕ဗုဒၶတရားေတာ္ထက္) ပိုၿပီး ၾကည္ညိဳကိုင္းရိႈင္းေနၾကတာေလ။

    ဗုဒၶဘာသာဆိုတဲ့ မ်က္ႏွာဖံုးစြပ္လို႕ နာဇီလက္သစ္၀ါဒကို အေျမွာင္မယားလို တရား၀င္ေမြးထုတ္ေပးလိုက္တဲ့ အာဏာပိုင္ေတြ နဲ႕ လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒီအုပ္စုၾကားက ဆက္ႏြယ္မႈလမ္းေၾကာင္းကို ေဖာက္ထြင္းဆန္းစစ္မႈ မျပဳသေရြ႕ – ဘယ္သုေတသီကမွ လက္ရိွအၾကမ္းဖက္မႈေတြကို ရွင္းလင္းတိက်ေအာင္ သံုးသပ္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ေပဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္  ဒီျပႆနာေတြရဲ႕အေၾကာင္းရင္းမွန္ကို သိနားလည္ခ်င္တယ္ဆိုလို႕ရိွယင္ —

    – စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြ နဲ႕ သူတို႕ရဲ႕အရွက္မဲ့အာဏာပိုင္ေတြ
    – ဗုဒၶဘာသာအေၾကာင္းေျပာ ဆိုေသာ္လည္း ဗုဒၶလမ္းစဥ္အေပၚ ေလွ်ာက္လွမ္းက်င့္သံုးဖို႕   သတိလက္လြတ္ျဖစ္ေနတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြ

    ဒီအုပ္စုႏွစ္ရပ္လံုးကို ခ်ဥ္းကပ္အေျဖရွာဖို႕ လိုအပ္ေနတဲ့အေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

    ေဒါက္တာ ေမာင္ဇာနည္ ( Associate Fellow with the University of Malaya Centre of Democracy and Elections and concurrently a Visiting Fellow at the Civil Society and Human Security Research Unit, London School of Economics) ၏ Military roots of racism in Myanmar အမည္ရိွေဆာင္းပါးကို“ သာကီ ထက္ေကာင္း ” မွ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျပန္ဆိုေရးသားထားျခင္းျဖစ္သည္။

    မူရင္းေဆာင္းပါးကို http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/SEA-01-030913.html တြင္ ဖတ္ရႈႏိုင္ပါသည္။

  • ရုိဟင္ဂ်ာ ျပႆနာႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေနသည့္ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံမႈႏွင့္ ျပည္တြင္း စီးပြားေရး (ဘာသာျပန္)

    ဇူလိုင္- ၁၀ ၊ ၂၀၁၃
    M-Media
    ဘာသာျပန္ – Zin Zin

    ရုိဟင္ဂ်ာ ျပႆနာႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေနသည့္ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံမႈႏွင့္ ျပည္တြင္း စီးပြားေရး (သုံုးသပ္ခ်က္- ဘာသာျပန္)

    rohingya_idp1
    စစ္ေတြျမိဳ႕ ဒုကၡသည္ စခန္းတခုမွ ရိုဟင္ဂ်ာ မိသားစု တစု ၂၀၁၂ ခုႏွစ္္ ႏိုဝင္ဘာလအတြင္း ရိုက္ကူးခဲ့သည့္ ဓါတ္ပံုျဖစ္ပါသည္။ (Paula Bronstein/Getty Images)

    ဇြန္လ (၂၇) ရက္ေန႔ တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအစိုးရသည္ ကာတာႏိုင္ငံအေျခစိုက္ ေအာ္ရီဒိုး ဆက္သြယ္ေရးကုမၸဏီႏွင့္ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေၾကျငာခဲ့သည္။ အဆိုပါသတင္းသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း မီဒီယာမ်ား အၾကား သတင္းဆိုး တစ္ခုအေနျဖင့္ ပ်ံံ႕ႏွ႔ံသြားခဲ့ရာ ျပည္သူမ်ားက ထိုဆက္သြယ္ေရးကုမၸဏီ၏၀န္ေဆာင္မႈမ်ားကို သပိတ္ေမွာက္မည္ဟု သတင္းမ်ား ထြက္ေပၚလာခဲ့သည္။ (၂၀၁၂) ခုႏွစ္၌ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း အိုအိုင္စီ(Organization of Islamic countries) ၏ရံုးခြဲ လာေရာက္ဖြင့္လွစ္မည့္ ကိစၥရပ္အေပၚ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားက တားဆီးသပိတ္ေမွာက္မႈမ်ားျဖင့္ အစိုးရအေပၚဖိအားေပးႏိုင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ၊ ယခုကဲ့သို႔ အစၥလာမ္မစ္ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္သည့္ ကာတာႏိုင္ငံပိုင္ ေအာ္ရီဒိုး ဆက္သြယ္ေရးကုမၸဏီ ႏွင့္ ျမန္မာအစိုးရတို႔၏ သေဘာတူညီခ်က္ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုႏိုင္ျခင္းသည္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို အံ့ၾသသြားေစခဲ့သည္ ။ ဤျဖစ္ရပ္မ်ားက အိုအိုင္စီအား ဆန္႔က်င္လုိသည့္ လူမႈေရးဆိုင္ရာ အစြဲမ်ားရိွေနေသးေၾကာင္း ထင္ဟပ္လ်က္ရွိသည္။ အစၥလာမ့္ အယူ၀ါဒအား အဆိုးျမင္၀ါဒျဖန္႔ေရး အခိုင္အမာ ဗ်ဴဟာႀကီး တစ္ရပ္ရိွေနသည္။ ျပည္တြင္းရွိ မြတ္စ္လင္မ္မ်ား၏ စီးပြားေရးသည္လည္း ပိတ္ဆို႔ျခင္း ခံေနရသည္။ သို႔ေသာ္ ယခုကဲ့သို႔ စီးပြားေရးအရ လံုး၀ မ၀င္ဆန္႔ေစရန္ ခြဲျခားဆက္ဆံမႈသည္ ရိုဟင္ဂ်ာ လူမ်ဳိးတို႔အေပၚထားရိွေသာ အျမင္ျဖင့္ မီးေမႊးထားျခင္းျဖစ္သည္။

    ျပည္ပရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ၊ အေထာက္အပံ႔မ်ား၊ ရိုဟင္ဂ်ာပဋိပကၡတို႕၏ ဆက္ႏႊယ္မႈက႑

    ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးမ်ားကို ေဖာ္ေဆာင္ရန္ၾကိဳးပမ္းေနသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ အျမတ္အစြန္းရႏိုင္ေသာ ဖက္စပ္လုပ္ငန္းမ်ားျဖင့္ ပန္းတုိင္သစ္ဆီ ဦးတည္လ်က္ရွိသည္။  ကိန္းဂဏန္းဆိုင္ရာ အေထာက္အထားမ်ား အရ(၂၀၁၀) ခုႏွစ္အတြင္း ျမန္မာ့စီးပြားေရးသည္ အေမရိကန္ေဒၚလာ (၄၅) ကုေဋ မွ (၂၀၃၀) ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ကုေဋေပါင္း (၂၀၀) အထိ ေရာက္ႏိုင္ဖြယ္ရာရွိသည္။ အေမရိကန္ေဒၚလာကုေဋေပါင္း (၁၇၀) ခန္႔ သည္ ေငြပင္ေငြရင္းအေနျဖင့္ ရပ္တည္မည္ျဖစ္ၿပီး၊ လုိအပ္ေသာ ေျမယာ၊ အေဆာက္အဦးႏွင့္ စက္ပစၥည္းမ်ား ၀ယ္ယူရန္ ျပည္ပ အသံုးစရိတ္မ်ားမွ သံုးစြဲမည္ျဖစ္၏။ ေဒၚလာေပါင္း ကုေဋခ်ီသည့္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈမ်ားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံသစ္၏ အေျခခံလိုအပ္ခ်က္မ်ား၊ စြမ္းအင္၊ လ်ွပ္စစ္ပစၥည္း ၊ အေဖ်ာ္ယမကာ ႏွင့္ စားေသာက္ကုန္ဆိုင္ရာက႑ တို႔တြင္ အေထာက္အကူရရိွသြားေစပါမည္။

    ျပည္ပမွ၀င္ေရာက္ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ (FDI- Foreign Direct Investment) အမ်ားအျပားက လူမ်ဳိးေရးဆိုင္ရာ တင္းမာမႈမ်ားကို တိုးပြာလာေစသည္။ မားသားလဲန္း ၊ ဖားသားလဲန္း ၊ ႏိုင္ဂရုပ္ (သို႔မဟုတ္) ၀င္း စေသာ ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္ပိုင္ ေဆာက္လုပ္ေရးကုမၸဏီမ်ားသည္ ျပည္ပရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈမ်ားႏွင့္အဆင္ေျပအေစးကပ္ေသာအခါ၌ ဗုဒၶဘာသာအစြန္းေရာက္ အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္ေသာ(၉၆၉) က သပိတ္ေမွာက္လာၾကသည္။ ယင္းသူတို႕သည္ ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္တို႔၏ စီးပြားေရးအေနအထားမ်ားမွာ အငယ္စားႏွင့္အလတ္စားအဆင့္မွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ပိုင္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ ပခံုးခ်င္းယွဥ္သည့္အဆင့္သို႕ ေရာက္လာမည္ကို စိုးရိမ္လ်က္ရိွၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ စီးပြားေရးအရဆက္ဆံသူမ်ားသည္ မြတ္စ္လင္မ္အေဆာက္အဦး လုပ္ငန္းရွင္မ်ားႏွင့္ လုပ္ငန္းစာခ်ဳပ္မ်ားကို ဖ်က္သိမ္းၾကသည္ (သို႔မဟုတ္ပါက) အေဆာက္အဦးမ်ားကို တည္ေဆာက္ၿပီးစီးသည့္ အဆင့္သို႕မေရာက္ေအာင္ ဒုကၡေပးေနၾကေပသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရအေနျဖင့္ မြတ္စ္လင္မ္တို႔၏စီးပြားေရးအား  ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ား၏ သပိတ္ေမွာက္မႈအေပၚ ႏႈတ္ဆိတ္လ်က္ မိမိတို႕ႏွင့္မဆိုင္သကဲ့သို႕ရပ္တည္ေနၾကသည္။ ” ျပည္သူမ်ား၏သေဘာထား” ႏွင့္ “ေစ်းကြက္စီးပြားေရး” စသျဖင့္ ဆင္ေျခေပးလ်က္ရိွရာ ျပည္တြင္း ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္မႈႏွင့္ စီးပြားေရးသည္ ယိမ္းယိုင္လ်က္ရွိသည္။

    သို႔ေသာ္ျငားလည္း ႏိုင္ငံတကာမ်က္ႏွာစာ၌မူ တမူထူးလ်က္ အားေကာင္းေနသည္။ ႏိုင္ငံျခားအေထာက္အပံ႔မ်ားသည္ ဆက္လက္စီး၀င္ေနၾကသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအား ကူညီေထာက္ပံ့ေသာႏုိင္ငံမ်ားသည္ ဤပဋိပကၡမ်ားအေပၚတြင္ ႏႈတ္ဆိတ္ေနမည္ေလာ (သို႔မဟုတ္) ပြင့္လင္းစြာ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားမည္ေလာ ဟူသည္ မသိႏိုင္ေသး။ ၄င္းတို႕အဖို႕မွာကား ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ လမ္းေၾကာင္းေခ်ာေမြ႕ရန္ အတြက္ ေထာက္ပံ့ေရးအစီအစဥ္က အလြန္လိုအပ္၏။ ဥပမာဆိုရေသာ္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွေပးရန္ ရိွေနေသာ ေၾကြးၿမီမ်ား အားလံုးကို  (၂၀၁၃) ခုႏွစ္တြင္ ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံမွ ရာႏႈန္းျပည့္ ကင္းလြတ္ခြင့္ ေပးလိုက္၏။  ယင္းသို႕ဗ်ဴဟာေျမာက္ လမ္းခင္းလိုက္ေသာေၾကာင့္  ေနာ္ေ၀ အေၿခစိုက္ တယ္လီေနာ္ ဆက္သြယ္ေရးကုမၸဏီက အျခားဆက္သြယ္ေရး ကုမၸဏီမ်ားအေပၚ အသာစီးရကာ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္ရန္ လမ္းပြင့္သြားေစသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအစိုးရအေနျဖင့္ ဆက္တိုက္ျဖစ္ပြားလ်က္ ရွိေသာ ျပႆနာမ်ားကိုလည္း ဥပကၡာျပဳထားဆဲျဖစ္၏။ အေျခအေနမွန္ကိုလ်စ္လ်ဴရႈ၍ ေတာင္ကိုးရီးယား၊ ဂ်ပန္၊ အိႏၵိယ ႏွင့္ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ားက အေထာက္အပံ့ ႏွင့္ ကုန္သြယ္မႈမ်ားျဖင့္ ဆက္ဆံေရးကို ထိန္းသိမ္းထားဆဲပင္။ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးလုပ္ငန္းစဥ္အား  ျမန္မာျပည္တြင္း၌ တရုတ္ႏိုင္ငံ၏ျခယ္လွယ္ခ်ဳပ္ကိုင္ထားမႈကို တန္ျပန္မည့္  ျပဴတင္းတံခါး တစ္ခ်ပ္အျဖစ္ ၄င္းတို႕မွ ရႈျမင္ထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ သို႕ျဖစ္ရာ ရိုဟင္ဂ်ာျပႆနာေပၚမူတည္ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံအေပၚ မည္သည့္ ပိတ္ဆို႕အေရးယူျခင္း မျပဳၾကပါေလ။ အိုအိုင္စီသည္ ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးတို႔၏ အေရးကိစၥအေပၚ အေလးအနက္ထား ေျပာဆိုျခင္း ၊ အကူအညီအေထာက္အပံ့မ်ားေပးအပ္ရန္ လမ္းေဖာ္ျခင္းတို႔ ရိွေနသည့္တိုင္ ၄င္းတို႔သည္လည္း စီးပြားေရးဆိုင္ရာေ၀စု တစ္ရပ္အား ေမ်ွာ္လင့္ေနလ်က္ရွိသည္။

    ကြ်မ္းက်င္လုပ္သားမရွိျခင္ းႏွင့္ အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းနည္းပါးျခင္း

    ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးတို႔ကို စီးပြားေရးအရ မ၀င္ဆန႔္သူမ်ားအျဖစ္ စာရင္းသြင္းထားၾကေပသည္။ အဓိကအေၾကာင္းရင္းမွာ စာမတတ္ေျမာက္မႈေၾကာင့္ပင္ျဖစ္သည္။ (၂၀၀၅) ခုႏွစ္ (SOAS) သုေတသနစစ္တမ္းအရ ၄င္းတို႔သည္ ပညာေရးတြင္ စိတ္၀င္စားမႈ နည္းပါးခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္။ ယေန႔တြင္မူ ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိး (၈၀) ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ စာမတတ္ေျမာက္သူမ်ား ျဖစ္ၾကၿပီး ၊ အသက္ (၅)ႏွစ္မွ (၁၇) ႏွစ္ၾကား ကေလးငယ္မ်ား၏  (၆၀) ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ေက်ာင္းမေနဖူးၾကေခ်။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအၾကား စာမတတ္ေျမာက္သူ ဦးေရသည္ ရာခိုင္ႏႈန္းအားျဖင့္ အျမင့္မားဆံုးျဖစ္ေန၏။ အေၾကာင္းရင္းမွာ မိသားစုတစ္ခုတြင္ ကေလးဆယ္ေယာက္ႏွင့္ အထက္ ရွိေနျခင္း ႏွင့္ အစာေရစာ ေလာက္ငဖူလံုမႈအတြက္ ရုန္းကန္ လႈပ္ရွားရျခင္းေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိး အမ်ားစုသည္ သာမန္လက္လုပ္ လက္စားဘ၀မွအပ ကြ်မ္းက်င္လုပ္သား (သို႔မဟုတ္) ဥာဏလုပ္သား အျဖစ္သို႔ မေရာက္ရွိႏိုင္ၾကေပ။ ဤသို႕အားျဖင့္  ၄င္းတို႔၏ လူမႈ အဆင့္အတန္းသည္လည္း နိမ့္က်သြားရ၏။ ဤအခ်က္က လူနည္းစု ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးတို႔အား ႏုိင္ငံသားျဖစ္ခြင ့္ႏွင့္ အျခား အခြင့္အေရးမ်ား မရရိွျခင္းဟူေသာ သံသရာဆိုးထဲတြင္ က်ေရာက္သြားေစခဲ့သည္။

    လူမႈဘ၀ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ျမင့္မားမႈအား ပိတ္ဆို႔ထားေသာ အျခား အေၾကာင္းရင္းမ်ားစြာက ၄င္းတို႔၏အေျခအေနကို ဆိုးရြားသထက္ဆိုးရြားသြားေစပါသည္။ ပထမဦးဆံုးအခ်က္အေနျဖင့္ (၂၀၀၉ ခုႏွစ္ လူ႔အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္မႈ အဖြဲ႕၏ အဆိုအရ)  အစိုးရသည္ အလုပ္သမားတို႔၏ အခြင့္အလမ္းကို ကန္႕သတ္ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည္။ ၄င္းျပင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ရွိ ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးမ်ားသည္ ခရီးသြားလာရာတြင္ လည္းေကာင္း၊ စီးပြားေရးႏွင့္ ကုန္သြယ္မႈအတြက္လည္းေကာင္း စစ္တပ္၏ခြင့္ျပဳခ်က္ ရယူၾကရသည္။ အဆိုပါ HRW၏မွတ္တမ္းမ်ား၌ လက္တစ္ဆုပ္စာမွ်ေသာ ပညာတတ္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားမွာလည္း စာသင္ၾကားေပးျခင္း၊ သူနာျပဳ ႏွင့္ ရံုးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ခြင့္ကို ျငင္းပယ္ခံၾကရေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရသည္ ။ ေနာက္ဆံုး အခ်က္အေနျဖင့္ ေျပာင္းေရႊ႕ေနထိုင္ခြင့္ကိုပင္ ျပင္းထန္စြာ ကန္႕သတ္ခ်ဳပ္ျခယ္ခံၾကရသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ အကယ္၍သာ ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးတို႔အား အျခားႏိုင္ငံသားမ်ား နည္းတူ အလုပ္လုပ္ကိုင္ခြင့္ ၊ ပညာသင္ၾကား ခြင့္ေပးမည္ ဆိုလ်ွင္ပင္ ၄င္းတို႔မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈတြင္ အေရးပါေသာ အခန္းက႑မွ ပါ၀င္ႏိုင္ျခင္း မရွိသည္သာမက ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈဆိုင္ရာ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္းမ်ားတြင္လည္း ၄င္းတို႔အေနျဖင့္ မည္သည့္အက်ဳိးေက်းဇူး ခံစားႏိုင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ေခ်။

    ဖိႏွိပ္ပံုသြင္းခံရျခင္း (သို႔မဟုတ္) ခြဲျခားခံရျခင္းေၾကာင့္ အိုးအိမ္မဲ့သူမ်ားျဖစ္ရျခင္းေလာ

    ဌာနီမဲ့ ၊ အိုးအိမ္မဲ့၊ အလုပ္အကိုင္မဲ႔ေနေသာ ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးမ်ားစြာတို႔သည္ လမ္းေၾကာင္းသစ္မ်ားကို ႀကိဳးပမ္းရွာေဖြၾကေသာ္လည္း ဒုကၡသည္အျဖစ္ခံယူရံုမွတစ္ပါး အျခားေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ မရွိေလၿပီ။ ယင္းဒုကၡသားေကာင္ အခ်ဳိ႕ကိုဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံမွ ဒုကၡသည္အျဖစ္လက္ခံထားရာ ၊ ဒုကၡသည္စခန္းမ်ားတြင္လည္း UNHRC အေနျဖင့္ မူလတန္းပညာေရးကိုသာလ်ွင္ ေထာက္ပံ့ကူညီ သင္ၾကားေပးႏိုင္ၾကသည္။ ဤမွ်ေလာက္ေသာ အကူအညီေလးက ၄င္းတို႔၏ဘ၀ ျမင့္မားလာေစရန္ အေထာက္အကူ မျပဳေပ။

    ယခုကဲ့သို႔ ဒုကၡသည္ ဘ၀ေရာက္ရွိေနၿပီး လုပ္ငန္းကၽြမ္းက်င္မႈ အားနည္းေနသည့္ ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးတို႔၏ အခန္းက႑သည္ အျခားႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ အေရးပါမည္ေလာဆိုသည္မွာ စဥ္းစားဖြယ္ရာပင္ျဖစ္သည္။ ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ မဲေခါင္ေဒသမွ  တရားမ၀င္ လာေရာက္အလုပ္လုပ္ကိုင္ေသာ ကၽြမ္းက်င္မႈမဲ့အေျခခ်သူ မ်ားစြာရွိေနပါသည္။  တဆက္တည္း၌ပင္ ထိုင္းႏိုင္ငံအေနျဖင့္ လူကုန္ကူးခံေသာ ကခ်င္အမ်ဳိးသမီးမ်ားအား အမိႏိုင္ငံသို႕ျပန္ပို႕ေပးရန္ ထိထိေရာက္ေရာက္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း မရွိေပ။ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံကလည္း ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးတို႔အား ဒုကၡသည္ အျဖစ္ႏွင့္ပင္ ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းထားေပးရန္ (သို႔တည္းမဟုတ္) ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံသားအျဖစ္ လက္ခံေပးရန္ မစြမ္းသာေအာင္ ဆင္းရဲတြင္းနက္ေနသည္။ အစၥလာမစ္ႏိုင္ငံမ်ားကသာလ်ွင္ ရိုဟင္ဂ်ာတို႔အား ဒုကၡသည္အျဖစ္လက္ခံႏိုင္မည္။ ထို႔ေနာက္တြင္မူ ၄င္းႏိုင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ ေအာက္ေစ်း လုပ္သားမ်ားအျဖစ္ ေခၚယူထားႏိုင္ဖြယ္ရိွ၏။ ယင္းသို႕ဆုိလွ်င္ ရိုဟင္ဂ်ာလူမ်ဳိးတို႔အတြက္ ပညာေရးႏွင့္တိုးတက္မႈ အခြင့္အေရးမ်ား ရႏိုင္ေကာင္း၏ဟု ထင္စရာရိွေနပါသည္။ သို႔ေသာ္ အာရပ္ႏိုင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ ေရႊ႔ေျပာင္းလုပ္သားဒုကၡသည္တို႔အေပၚ ခြဲျခားဆက္ဆံမည္ဆိုပါက ရိုဟင္ဂ်ာတို႔အတြက္ အထက္ပါအခြင့္အေရးမ်ားသည္လည္း မေသခ်ာေတာ့ေပ။

    နိဂံုး

    ဘ၀ရွင္သန္မႈအတြက္ မေရရာေသာအလားအလာမ်ားက ၄င္းတို႔ ကေလးငယ္မ်ား၏ ပညာေရးလမ္းေၾကာင္းကိုေတာ့ အနိမ့္ဆံုးအားျဖင့္ ရႏိုင္ေကာင္းေပသည္။ လက္ရိွ အေျခအေနတြင္လည္း မ်ဳိးဆက္သစ္မ်ားမွာ အတားအဆီးေပါင္းမ်ားစြာ ရင္ဆိုင္ေနရသည္ မဟုတ္ေပေလာ။ UNHCR ၏မွတ္တမ္းမ်ားအရ ေနထိုင္စရာမဲ့ေနေသာ ဤကေလးငယ္တို႔အား ျမွင့္တင္ေပးရန္ အခက္အခဲ ရိွေနေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။ ကေလးငယ္မ်ားသည္ အစြန္းေရာက္မႈဖက္ လွည့္ေျပာင္းသြားမည္ကို ၄င္းတို႕မွ စိုးရိမ္ေနၾကသည္။ အကယ္၍ ယင္းသို႕ျဖစ္ခဲ့ပါက အက်ဳိးဆက္ ရလဒ္ႏွစ္ခု ထြက္ေပၚလာရန္ ရိွေနသည္။ ပထမတစ္ခ်က္မွာ ပဋိပကၡမ်ား ပိုမိုဆိုးရြားသြားမည္။ ဒုတိယအခ်က္မွာ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈအား တားဆီးပိတ္ဆို႕မႈ ျဖစ္သြားေစေပမည္။ ယခုထက္တိုင္ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ား က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ရိွေနလင့္ကစား ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏံွမႈမ်ားက အေျပာင္းအလဲမရိွေသး။ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသူမ်ားအဖို႕ ကမာၻ႕စီးပြားေရးဆုတ္ကပ္ေရာက္ခ်ိန္၌ အခြင့္အလမ္းမ်ား ၾကြယ္၀ျခင္းေၾကာင့္ ေျဖသာမႈရိွပါေသာ္လည္း ရိုဟင္ဂ်ာမ်ားအဖို႕မူ မည္သည့္ကူညီကယ္ဆယ္မႈမွ် မရိွေသးသည္ကို ျမင္ေနရဆဲပါတကား။

    Asma Masood
    Research Intern, SEARP, IPCS
    Email:[email protected]

    Eurasiareview  တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ ေဆာင္းပါးရွင္ Asma Masood ၏  “Myanmar: FDI, Local Economy And The Rohingya Conflict” သံုးသပ္ခ်က္ ေဆာင္းပါးကို “Zin Zin ” မွ ျမန္မာလို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျပန္ဆိုပါသည္။

  • အၾကမ္းဘက္ ပဋိပကၡမ်ားအား ဥပေဒ စိုးမိုးေရး အေျခခံမွ သံုးသပ္ျခင္း အပိုင္း-၁ ( ဦးေအာင္ထူး- ေရွ႕ေန)

    ေမလ-၂၀၁၃
    ေရးသူ- ဦးေအာင္ထူး (ေရွ႕ေန)

    ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ လက္ရွိျဖစ္ေပၚေနေသာ အၾကမ္းဘက္ ပဋိပကၡမ်ားအား ဥပေဒ စိုးမိုးေရးအေျခခံမွ သံုးသပ္ျခင္း အပိုင္း (၁)

    Riot policemen form up near a fire during riots in Meikhtila

    နိဒါန္း

    ဒီမိုကေရစီကို အသြင္ကူးေျပာင္းေနသည္ဟု ေၾကြးေၾကာ္ေဖၚေဆာင္ေနေသာဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္တြင္တိုင္းရင္း သားျပည္နယ္မ်ား၌ စစ္မွန္သည့္ ျပည္တြင္းျငိမ္းခ်မ္းေရးရရန္ အလားအလာမေတြ႕ရေသး။ လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲ မျဖစ္ ပြားသည့္ ေျမျပန္႕ေဒသမ်ားမွာပင္ အၾကမ္းဘက္ပဋိပကၡမ်ားတိုးမ်ားလာ၊ နိုင္ငံျပင္ပမွလည္း ဟိုကသည္က ျခိမ္းေျခာက္ မႈ မ်ားေပၚလာလွ်က္ရွိေနေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။ တိုင္းျပည္လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားကိုထိတ္လန္႕ရ၊ ဘာသာေရး အစြန္း ေရာက္မ်ားကို ေၾကာက္ရ၊ အၾကမ္းဘက္သမားမ်ား၏ အႏၱရာယ္ကို သတိထားေနရနွင့္ တိုင္းျပည္၏ ေဒသ အေျမာက္အမ်ား၌ သာမန္ လူထုေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာမွာ ယုန္သူငယ္မ်ား ဘ၀ သို႕က်ဆင္းေနရသည္။ ဥပေဒစိုးမိုးေရးသည္ ျပိဳက် ေတာ့ မည္လားဟု စိုးရိမ္ရ သည္ အထိပင္ ယိုင္လဲ ခ်ိနဲ႕လာခဲ့သည္။ တိုင္းျပည္ ျငိမ္းခ်မ္း၊ တည္ျငိမ္ကာ အေျခခံလူထု စီးပြား ေရး တိုးတက္မႈရနိုင္ေရးအတြက္ “စစ္မွန္ သည့္ ဥပေဒ စိုးမိုးေရး အေျခခံမ်ား” ကို တည္ေဆာက္ရန္မွာ အေရး တၾကီး လိုအပ္ခ်က္ ျဖစ္လာသည္။

    “စစ္မွန္သည့္ ဥပေဒ စိုးမိုးေရး အေျခခံမ်ား”[1] ဟူေသာ စကားလံုးကို သံုးစြဲရျခင္းမွာ ဥပေဒစိုးမိုးေရး အတု လႊမ္းမိုး ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ စစ္အစိုးရ အဆက္ဆက္သည္ ဥပေဒစိုးမိုးေရး ကို စကားလံုးအရ သံုးစြဲခဲ့ေသာ္လည္း ယင္းမွာ မည္သို႕ အဓိပၸါယ္ရွိ ေၾကာင္းကို မည္သည့္အခါကမွ် လူထုကိုရွင္းျပခဲ့ျခင္းမရွိ။ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ၏ နိုင္ငံေတာ္ အေျခခံမူမ်ား ဟူေသာ က႑တြင္မူ ဥပေဒစိုးမိုးေရး ကို စကားလံုးအရ ပင္ ထည့္သြင္းမထားေတာ့။ အေၾကာင္း မွာ ယင္း၏ အနွစ္ သာရမ်ားကို တိုင္းျပည္၏ အခ်ဳပ္အျခာျဖစ္သည့္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒနွင့္ အညီက်င့္သံုး လိုျခင္း မရွိေသာေၾကာင့္သာ ျဖစ္ေၾကာင္း မွတ္ယူ ရပါေတာ့မည္။

    ခ်ဳပ္ေျပာရလွ်င္ ျမန္မာနိုင္ငံ၌ “စစ္မွန္သည့္ ဥပေဒစိုးမိုးေရး အေျခခံမ်ား” အား လူထုတရပ္လံုး စနစ္တက် ေလ့လာ ခြင့္ မရေသးပါ။ စစ္အစိုးရအဆက္ဆက္က ယေန႕အခ်ိန္အထိ က်င့္သံုးေနေသာ ဥပေဒစိုးမိုးေရးဟူသည္မွာ နိုင္ငံတကာ စံထားခ်က္မ်ားနွင့္ ကိုက္ညီသည့္ ဥပေဒစိုးမိုးေရး Rule of Law မဟုတ္။ အာဏာပိုင္မ်ားက ျပဌာန္းထားသည့္ ျပည္တြင္း ဥပေဒ မ်ားအတိုင္း စိုးမိုးအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း Rule by Law အဆင့္တြင္သာ ရွိေနေသးေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။

    ၁၉၈၂ ခုနွစ္တြင္ ျပဌာန္း၍ ၂၀၀၄ ခုနွစ္တြင္ ျပင္ဆင္ကာ ယေန႕တိုင္အတည္ျပဳက်င့္သံုးလွ်က္ရွိေသာ တရုတ္ျပည္သူ ့ သမၼတ နိုင္ငံ၏ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ (၅) တြင္ေအာက္ပါအတိုင္းေတြ႕ရွိရသည္။

    “တရုတ္ျပည္သူ႕သမၼတ နိုင္ငံသည္ အခြင့္အာဏာမ်ားအား ဥပေဒနွင့္ အညီက်င့္သံုးသည္။ ဥပေဒစိုးမိုးေရးေအာက္တြင္ ဆိုရွယ္လစ္နိုင္ငံကို တည္ေဆာက္သည္။”  [2] ယင္းျပဌာန္းခ်က္ကို ေလ့လာလွ်င္ တရုတ္နိုင္ငံသည္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးကို ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒနွင့္အညီ က်င့္သံုး ေနျပီ ျဖစ္ေၾကာင္း ထင္ရွားသည္။ သို႕ရာတြင္ ယင္းမွာ မည္ကဲ့သို႕ေသာ ဥပေဒစိုးမိုးေရး ျဖစ္ပါသနည္း။

    “တရုတ္နိုင္ငံသည္ Rule by Law နွင့္ Rule of Law ကို ေပါင္းစပ္က်င့္သံုးေနျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊” ဆြီဒင္နိုင္ငံ စေတာ့ ဟုမ္းျမိဳ႕၊ စေတာ့ ဟုမ္းတကၠသိုလ္ ဥပေဒပညာဌာနတြင္ ၂၀၁၃ ခုနွစ္ေမလ (၈) ရက္ေန႕က က်င္းပ ခဲ့သည့္  နီးေႏွာ ဖလွယ္ပြဲ၌ တရုတ္နိုင္ငံ ပီကင္း တကၠသိုလ္ ဥပေဒ ပညာဌာနမွ   ပါေမာကၡ Dr. Gong Renren က  ေျပာၾကားသြား ခဲ့ သည္။ ၄င္း၏ အဆိုအရ တရုတ္နိုင္ငံသည္ နိုင္ငံတကာ စံထားခ်က္မ်ားနွင့္  ကိုက္ညီသည့္ ဥပေဒစိုးမိုးေရး  အဆင့္ကို မသြားနိုင္ေသးေၾကာင္း သံုးသပ္နိုင္သည္။ သို႕ရာတြင္ ဤမွ်ေပါင္းစပ္ က်င့္သံုးျခင္းသည္ပင္ တရုတ္နိုင္ငံအတြက္ မ်ားစြာ အက်ိဳးရွိေၾကာင္း ထင္ရွား သည္။ ဥပေဒစိုးမိုးေရး အေျခခံတြင္ ယေန႕ တရုတ္နုိင္ငံ သည္ စည္းလံုးညီညြတ္မႈတည္ေဆာက္နိုင္ရံုသာမက နိုးေန ေသာနဂါးၾကီးအျဖစ္ စီးပြားေရးအရ တိုးတက္ဖြံ႕ျဖိဳးလာ လွ်က္ ရွိသည္။

    Rule of Law နွင့္ Rule by Law  စကားလံုးနွစ္လံုး၏ ဆက္စပ္မႈနွင့္ ကြာျခားမႈကို ေလ့လာမိပါက “ဥပေဒစိုးမိုးေရး” ဟူေသာစကားလံုးကို လြယ္လင့္တကူ သံုးစြဲ၍ မရနိုင္ေၾကာင္း ထင္ရွားပါသည္။ ျဖစ္နိုင္လွ်င္ နိုင္ငံတကာ စံထားခ်က္ မ်ားနွင့္ ကိုက္ညီသည့္ ဥပေဒစိုးမိုးေရး ဟူသည္ကို လူထုၾကီးတရပ္လံုး ေလ့လာကာ တတ္နိုင္သမွ် လက္ေတြ႕ ေဖၚ ေဆာင္သင့္ ေသာ အခ်ိန္ေရာက္ပါျပီ။ စစ္အာဏာရွင္မ်ားတည္ေဆာက္ထားသည့္ ဥပေဒေဘာင္ [3]  နွင့္ ၄င္းတို႕ စိတ္ ၾကိဳက္ျပဌာန္းထားသည့္ ဥပေဒမ်ားအတိုင္း စိုးမိုးအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း Rule by Law တို႕အား တိုက္ဖ်က္သင့္ေသာ အခ်ိန္သို႕ ေရာက္ပါျပီ။

    ဤစာတမ္းငယ္တြင္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးကို အက်ယ္တ၀င့္ရွင္းလင္းျပ မည္ေတာ့ မဟုတ္ပါ။ သို႕ရာတြင္ မ်က္ေမွာက္ျဖစ္ပြား ေနေသာ အၾကမ္းဘက္ ပဋိပကၡမ်ားအား ဥပေဒစိုးမိုးေရး ရႈေဒါင့္မွ ေထာက္ျပ သံုးသပ္ပါမည္။ ထုိ႕ေနာက္ ယင္းတို႕အား စနစ္တက်ေျဖရွင္းကာ တုိင္းရင္းသားေပါင္းစံုလူထုၾကီးတရပ္လံုး ျငိမ္းခ်မ္းမႈ၊ တရားမွ်တမႈနွင့္ တိုးတက္ဖြံ ့ျဖိဳးမႈတို႕ ရနိုင္ ေရး အတြက္ နိုင္ငံတကာ စံထားခ်က္ လမ္းေၾကာင္းတြင္ ျမန္မာနိုင္ငံအေနျဖင့္ က်င့္သံုးနိုင္ေရးအတြက္ ဥပေဒ စိုးမိုးေရး ဆိုင္ရာ အေျခခံ အက်ဆံုးအဆိုျပဳခ်က္ အခ်ိဳ႕  ကို တင္သြင္းေဆြးေႏြးသြားပါမည္။

    ၂၀၀၈ ခုနွစ္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒသည္ ဥပေဒစိုးမိုးေရး အေျခခံကို မတည္ေဆာက္နုိင္ျခင္း။

    မည္သည့္နိုင္ငံတြင္ မဆို ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒသည္ ဥပေဒအားလံုး၏ အခ်ဳပ္အျခာ[4]  ျဖစ္သည္။ ယင္း၏ သေဘာမွာ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒနွင့္ မညီေသာ တည္ဆဲဥပေဒမွန္သမွ်ကို ဖ်က္သိမ္းပစ္ရသည္။ ေနာင္ျပဌာန္းမည့္ ဥပေဒမ်ား သည္လည္း ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ နွင့္ ကိုက္ညီရသည္။ သို႕ျဖစ္၍ ဥပေဒစိုးမိုးေရး အေျခခံကို တည္ေဆာက္လိုပါက ဥပေဒအားလံုး၏ အခ်ဳပ္အျခာျဖစ္သည့္ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒတြင္ ယင္း၏အုတ္ျမစ္ကို ခ်မွတ္ရပါမည္။

    ဥပေဒစိုးမိုးေရး၏ အေျခခံအက်ဆံုးမူမွာ ျပစ္မႈက်ဴး လြန္သူကိုအျပစ္ေပးရမည္ျဖစ္ျပီး လူတိုင္းဥပေဒေရွ႕ေမွာက္ တြင္ တန္းတူခံစားခြင့္ရွိရမည္ ျဖစ္သည္။ ဤမူကို အေျခခံအားျဖင့္ ဥပေဒနွင့္ နီးစပ္သူတိုင္း သိၾကပါသည္။ အသစ္အဆန္း မဟုတ္ပါ။ ၂၀၀၄ ခုနွစ္တြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးခင္ညႊန္႕ကို ဖမ္းဆီးအေရးယူခဲ့စဥ္က ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးသူရေရႊမန္း (ယခုဦးေရႊမန္း) ကိုယ္တိုင္ပင္တိုင္းသိ ျပည္သိ ေၾကြးေၾကာ္ခဲ့သည္။

    သို႕ရာတြင္ ဥပေဒစိုးမိုးေရး၏ အသစ္အဆန္းမဟုတ္သည့္ ဤမူ နွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ မည္သို႕လက္ေတြ႕က်င့္သံုးအေကာင္ အထည္ေဖၚသင့္သည္၊ မည္သည္တို႕မွာ အဟန္႕အတားျဖစ္ေနသည္၊ ဤမူကို ေဖၚေဆာင္နိုင္ေရးအတြက္ မည္သည့္ ဥပေဒမ်ားကို ဖ်က္သိမ္း၊ ျပင္ဆင္၊ အသစ္ျပဌာန္းသင့္သည္၊ ဟူသည္ တို႕နွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍အေလးထားကာ ယခု လႊတ္ ေတာ္ ဥကၠဌေနရာတြင္ ယူထားေသာ ဦးေရႊမန္းသည္ လႊတ္ေတာ္အတြင္း၌ မည္သည့္အခါကမွ် ဦးေဆာင္ေဆြးေႏြးခဲ့ သည္ကို မၾကားသိရပါ။ ဦးသိန္းစိန္ အစိုးရက ဦးေဆာင္ရန္ ဆိုသည္မွာ ေ၀လာေ၀းပင္။

    ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံု ပုဒ္မ ၄၄၅ အေပၚ သံုးသပ္ခ်က္

    ျပစ္မႈက်ဴး လြန္သူကိုအျပစ္ေပးရမည္ျဖစ္ျပီး လူတိုင္းဥပေဒေရွ႕ေမွာက္တြင္ တန္းတူခံစားခြင့္ရွိရမည္ဟူသည့္ မူကို ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒက အာမခံရပါ မည္။ မဆန္႕က်င္ေစရပါ။ သို႕ရာတြင္ ၁၉၈၈ ခုနွစ္ မွစ၍ အာဏာသိမ္း အုပ္ခ်ဳပ္ ခဲ့သည့္ သက္တမ္းကာလအတြင္း ျဖစ္ပြားက်ဴးလြန္ခဲ့သည့္ ျပစ္မႈမ်ားနွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ စစ္အာဏာရွင္တို႕၏ တာ၀န္ရွိမႈကို ဖံုးကြယ္ကာ “မည္သည့္ တရားရံုး တြင္မွ် တရားစြဲဆိုခြင့္ မရွိေစရ” ဟူသည္ကို ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၄၄၅ တြင္ ျပဌာန္းထား သည္။ ယင္းမွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အၾကြင္းမဲ့ လြတ္ျငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ ေပးထားျခင္းျဖစ္သည္။ အဆို ပါျပဌာန္းခ်က္မ်ိဳးကို ကမာၻေပၚ တြင္ တည္ဆဲဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒမ်ား၌ မည္ သည့္ နိုင္ငံတြင္မွ် မေတြ႕ ရပါ။ ယင္း အေပၚ ဥပေဒအေထာက္အကူျပဳ ကြန္ယက္မွေဆြးေႏြးမႈအား ၂၀၁၃ ေမလ (၇) ရက္ေန႕တြင္ ဘီဘီစီမွအသံ လႊင့္သြား သည္ကို ဤလင့္ခ္ တြင္ နားဆင္ပါ။ https://docs.google.com/file/d/0BzC8VZhwp11AbTdrNlVyQ1FUb0k/edit?usp=sharing

    ပုဒ္မ ၄၄၅ ျပဌာန္းခ်က္သည္ လူတိုင္း ဥပေဒေရွ႕ေမွာက္တြင္ တန္းတူေရး ဟူသည့္ အေျခခံမူကို အဆင့္နွစ္ဆင့္အရ ဆန္႕က်င္လွ်က္ရွိသည္။ ပထမ အဆင့္မွာ စစ္အစိုးရ အာဏာပိုင္ေဟာင္းမ်ားသည္သာ အၾကြင္းမဲ့ လြတ္ျငိမ္း ခ်မ္းသာခြင့္ ရေနၾကသည္။ အျခား သာမန္ ျပည္သူမ်ား မခံ စားရပါ။ ဒုတိယအဆင့္ မွာ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူျခင္းတူပါက န၀တ၊ နအဖ စစ္အစိုးရအဖြဲ႕၀င္မ်ားသာ လြတ္ျငိမ္းခြင့္ကို ခံစားၾကရသည္။ ၄င္းတို႕၏ အမိန္႕ေပးမႈအရ သက္ဆိုင္ရာမႈခင္းမ်ား ၌ ေျမျပင္တြင္ ၾကီးၾကပ္ကြပ္ကဲ ေဖၚ ေဆာင္ခဲ့ ၾကသည့္ အျခားစစ္ ေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာပိုင္မ်ား မွာ အဆိုပါ အခြင့္အေရးကို ခံစားခြင့္ မရၾကပါ။ အခ်ိန္မေရြး တရားစြဲခံရ နိုင္သည္။ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံု သည္ ခြဲျခားမႈ [5] ကို အေျခခံဥပေဒနွင့္ အညီက်င့္သံုးထား ျခင္းျဖစ္သည္။

    ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူအား လြတ္ျငိမ္းခြင့္ ေပးျခင္းမွာ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံု၏ အုတ္ျမစ္တခ်ပ္ ျဖစ္ေန သည္။ သို႕ျဖစ္၍ ျပစ္မႈက်ဴး လြန္သူ မည္သူ႕ကို မဆို တိတိက်က် စံုစမ္းရွာေဖြ ေဖၚထုတ္ကာ အေရးယူ အျပစ္ေပးျခင္း ျဖင့္ ဥပေဒ စိုးမိုးေရးတည္ ေဆာက္ရမည္ဟူေသာအသံကို လူ႕အဖြဲ႕အစည္း၌ က်ယ္ေလာင္စြာ မၾကားရေတာ့ပါ။ အက်ိဳး ဆက္ အေနျဖင့္ ဥပေဒ စိုးမိုးေရးပ်က္သည့္ အေျခအေနကို တျပည္လံုး၌ ၾကံဳေတြ႕ေနၾကရသည္။ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုသည္ တိုင္းျပည္တြင္ ဥပေဒ စိုးမိုးေရးအတြက္ ပန္းခင္းေသာ လမ္းကို မတည္ေဆာက္နိုင္ပါ။ ေျပာင္းျပန္ပင္ ၄င္းသည္ ဥပေဒစိုးမိုးေရး ဆက္ လက္ ပ်က္သုဥ္းေစ၇န္ ငရဲမီးခင္းေသာလမ္းကို ေဖါက္ေပးထားေၾကာင္းေတြ႕ရွိရသည္။

    ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးပ်က္စီးေစခဲ့ရာ၌ မည္သူ႕တြင္ အျမင့္ဆံုးတာ၀န္ရွိသလဲ။

    ရခုိင္ပဋိပကၡမ်ား စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ ၏အစီရင္ခံစာ စာမ်က္နွာ ၈၇ တြင္ “နစက သည္ ကက (ၾကည္း) ၏ တိုက္ရိုက္ကြပ္ကဲမႈေအာက္တြင္ ရွိေန ေၾကာင္းနွင့္ လံုျခံဳေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ားသည္ သက္ဆိုင္ရာ ၀န္ၾကီးဌာနမ်ား၏ အမိန္႕ကိုသာနာခံရျပီး ေဒသ ဆိုင္ရာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ေဆာင္ရြက္သူမ်ား၏ အမိန္႕ကို နာခံနိုင္ျခင္း မရွိသည္ကို ေတြ႕ရွိရ ေၾကာင္း” အတိအလင္း ေဖၚျပထား သည္။ ကက (ၾကည္း) သည္ (ကာ/လံု) ၏ အဖြဲ႕ ၀င္မ်ားျဖစ္ေသာ ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ နွင့္ ဒုတိယ ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္တို ့၏ တိုက္ရိုက္အမိန္႕ ေပးညႊန္ၾကားမႈေအာက္တြင္ ရွိသည္။

    ရခုိင္ပဋိပကၡမ်ားအတြင္း (ကာ/လံု) က ဥပေဒစိုးမိုးေရးအေျခခံကိုရိုက္ခ်ိဳး ခဲ့သည့္ အဓိက ျဖစ္ရပ္ၾကီးနွစ္ခုရွိခဲ့ေၾကာင္း ေကာ္မရွင္၏ အစီရင္ခံစာအရ ေပၚလြင္သည္။ ၄င္းတို႕မွာ ၂၀၁၂ ဇြန္လ (၃) ရက္ေန႕တြင္ ေတာင္ကုတ္၌ အစၥလာမ္ ဘာသာ၀င္ ဆယ္ဦး အသတ္ခံရျခင္းနွင့္ ဇြန္လ (၈) ရက္ေန႕ တြင္ ေမာင္းေတာ၌ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္မ်ားက ရခုိင္ လူထုမ်ားအေပၚ ျပန္လည္၍ အၾကမ္းဘက္မႈမ်ား ျပဳၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

    အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ ဆယ္ဦး အသတ္ခံရျခင္း နွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူမ်ားကို ယခုအခ်ိန္အထိ ေဖၚ ထုတ္ အေရးယူျခင္းမျပဳပါ။ ထိုနည္းတူ ေမာင္းေတာတြင္ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္မ်ား၏ ျပန္လည္ အၾကမ္းဘက္မႈကို တားဆီး နိုင္ပါ လွ်က္ အာဏာပိုင္မ်ားက ကာကြယ္တားဆီးမႈ မျပဳခဲ့ပါ။ ယင္းနွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ ေကာ္မရွင္၏ အစီရင္ခံစာ စာမ်က္နွာ ၈၂ တြင္ ေအာက္ပါအတိုင္း ေဖၚျပထားသည္။

    “ေမာင္းေတာျဖစ္စဥ္တြင္ ထိုစဥ္က နစက အၾကီးအကဲလုပ္သူက ျပတ္သားစြာ ကိုင္တြယ္အေရးယူေဆာင္ရြက္ခဲ့မည္ ဆိုပါက ယခု ရခုိင္ျပည္နယ္တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ ပဋိပကၡမ်ားစြာ ျဖစ္ေပၚလာမည္မဟုတ္ေၾကာင္း ရခိုင္ရပ္မိ၊ ရပ္ဖ မ်ားမွ ေ၀ဘန္ သံုးသပ္ခဲ့ၾကပါသည္။”

    ပထမ ျဖစ္ရပ္တြင္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူကို အေရးမယူသျဖင့္ ရိုဟင္ဂ်ာမ်ားနွင့္ အစၥလာမ္ဘာသာ ၀င္ အေျမာက္အမ်ားယခုအခ်ိန္ အထိ အၾကိတ္အခဲျဖစ္ေနဆဲျဖစ္သည္။ ဒုတိယ ျဖစ္ရပ္တြင္ ကာကြယ္တားဆီးနိုင္ပါလွ်က္ မကာကြယ္ခဲ့ သျဖင့္ ထိခုိက္ဆံုးရွံဳးမႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့ရသည့္အျပင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ အျခားေဒသမ်ားသို႕ ပ်ံ႕သြားခဲ့ ေသာေၾကာင့္ ရခိ္ုင္ လူထုမ်ားက မေၾကမနပ္ ျဖစ္ေနဆဲျဖစ္သည္။ ၄င္းအၾကိတ္အခဲမ်ား၊ မေၾကနပ္မႈမ်ားသည္ ဥပေဒ စိုးမိုးေရးပ်က္သုဥ္း ျခင္းေၾကာင့္ ေပၚေပါက္လာခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ယင္း၏ အက်ိဳးဆက္ အေနျဖင့္ ပဋိပကၡမ်ား ဆက္လက္ ၾကီးထြားသြားခဲ့ ျခင္းျဖစ္သည္။

    ေကာ္မရွင္၏ အစီရင္ခံစာအရ ေပၚလြင္ေသာ ျဖစ္ရပ္နွစ္ ခုလံုး တြင္သာမက ပထမဆံုး စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ သည့္ ေက်ာက္နီေမာ္ လူသတ္မုဒိန္းမႈတြင္ အမွန္တရားကို ဖံုးကြယ္ခဲ့သည့္ အတြက္ ဥပေဒစိုးမိုးေရး ပ်က္သုဥ္းရာတြင္ အဓိက တာ၀န္ရွိသူမွာ (ကာ/လံု) နွင့္ ဦးသိန္းစိန္ဦးေဆာင္သည့္ ဗဟိုအစိုးရျဖစ္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆို ေသာ္ လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားသည္ ၄င္းတို႕၏တိုက္ရိုက္အမိန္႕ေပး ညႊန္ၾကားမႈေအာက္တြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ရ ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ (ကာ/လံု) နွင့္ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရက ဥပေဒစိုးမိုးေရးကို မတည္ေဆာက္ခဲ့သျဖင့္ အၾကမ္းဘက္ပဋိပကၡမ်ား သည္ ျမန္မာနိုင္ငံ အျခားေနရာ အေတာ္မ်ားမ်ားသို႕ ပ်ံ႕နွံ႕သြားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

    နိုင္ငံတကာက လူ႕အခြင့္အေရးရႈေဒါင့္မွ စြပ္စြဲလာမႈကို ေကာ္မရွင္က ပယ္ခ်သည္ ဟူသည့္အေပၚ သံုးသပ္ခ်က္

    နိုင္ငံတကာက လူ႕အခြင့္အေရးရႈေဒါင့္မွ စြပ္စြဲလာမႈကို ပယ္ခ်ေၾကာင္း ေကာ္မရွင္အဖြဲ ့၀င္ ေဒါက္တာ ေဒၚ ရင္ရင္ႏြယ္ က ေျပာခဲ့သည္။ ပယ္ခ်ရသည္ ့အဓိကအေၾကာင္းမွာ နိုင္ငံတကာ သည္ ဘဂၤါလီ တဘက္တည္းကိုသာေမးခဲ့ျပီး ရခုိင္ လူမ်ိဳးမ်ားဘက္ကို မေမးခဲ့ေသာေၾကာင့္ ဟူ၍ ျဖစ္သည္။ ေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕၀င္ အျခားသူတခ်ိဳ႕ကလည္း အလားတူ တုန္႕ျပန္ခဲ့ဘူးသည္။ စင္စစ္အားျဖင့္မူ နိုင္ငံတကာသည္ ရခုိင္တိုင္းရင္းသားမ်ားဘက္ကိုလည္း ေမးသင့္သေလာက္ ေမးျမန္းခဲ့သည္။ အရင္းခံအားျဖင့္မူ ဘက္နွစ္ဘက္ ရႈေဒါင့္မွ အဓိက ခ်ဥ္းကပ္ရန္ မဟုတ္ပါ။ နိုင္ငံတနိုင္ငံ အတြင္း၌ မည္သို႕ေသာ အေျခအေနမ်ားျဖစ္ပြားေသာအခါ နိုင္ငံတကာက လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖါက္မႈ ရွဳေဒါင့္မွ ခ်ဥ္းကပ္ ကိုင္ တြယ္သည္ကို ေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ ေလ့လာသင့္သည္။ ရိုးရိုးျပစ္မႈ နွင့္ လူ႕အခြင့္ အေရး ခ်ိဳးေဖါက္မႈ တို႕၏ ဆက္စပ္မႈ နွင့္ ကြာျခားမႈအေပၚလည္း ရွင္းလင္းစြာ နားလည္ရန္လိုပါသည္။

    သာဓက ဆိုပါမည္။ နိုင္ငံတနိုင္ငံ အတြင္း၌ ဘာသာေရးအရျဖစ္ေစ၊ လူမ်ိဳးေရးအရျဖစ္ေစ၊ အျခားအေၾကာင္းတခုခု အရျဖစ္ေစ လူတဦးက အျခားတဦးကို၊ လူအုပ္စုတခုက အျခားအုပ္စုတခုကို၊ သတ္ျဖတ္မႈက်ဴးလြန္သည္ ဆိုၾကပါစို႕။

    လူ႕အခြင့္အေရးရႈေဒါင့္မွၾကည့္လွ်င္ သတ္ျဖတ္ခံရသူ၏ အသက္ရွင္ရပ္တည္ပိုင္ ခြင့္ ရုပ္သိမ္းခံလိုက္ရျခင္းျဖစ္သည္။ သို႕ရာတြင္ သာမန္အားျဖင့္ နိုင္ငံတကာက ၀င္ေရာက္စြက္ဘက္ ေျပာဆိုမည္ မဟုတ္ပါ။ သက္ဆိုင္ရာ နိုင္ငံ၏ အခ်ဳပ္ အျခာအာဏာ အတြင္း က်ေရာက္ေနေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ၄င္းနိုင္ငံ၏ အစိုးရကသာလွ်င္ အဆိုပါနိုင္ငံ၏ တည္ဆဲဥပေဒမ်ားနွင့္အညီ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူ သို႕မဟုတ္ က်ဴးလြန္သူမ်ားကို အေရးယူ အျပစ္ေပးရမည္ျဖစ္သည္။

    ၂၀၁၂ ခုနွစ္ ဇူလိုင္လအတြင္း အိႏၵိယနိုင္ငံ အာသံျပည္နယ္ အေနာက္ျခမ္းတြင္ လူမ်ိဳးေရး ပဋိပကၡျဖစ္ပြားခဲ့ျပီး အေတာ္ မ်ားမ်ား ေသဆံုးကာ လူဦးေရ နွစ္သိန္းခန္႕ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ျဖစ္ခဲ့သည္။ သို႕ရာတြင္ ကုလသမဂၢသည္လည္းေကာင္း၊ နိုင္ငံ တကာ လူ႕အခြင့္အေရး အဖြဲ႕ အစည္းၾကီးမ်ားသည္လည္းေကာင္း ၀င္ေရာက္စြက္ဘက္ေျပာဆိုၾကျခင္းမရွိပါ။ အိႏိၵယ နိုင္ငံ၏ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ [6] အတြင္းတြင္ သက္ဆိုင္ရာအစိုးရမ်ားက ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကသည္။

    သို႕ရာတြင္ အစိုးရကိုယ္တိုင္က လူထုအေပၚ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖါက္မႈကို က်ဴးလြန္ျခင္း၊ သို႕မဟုတ္ အင္အားစု တရပ္ရပ္က က်ဴး လြန္မႈကို အစိုးရက အားေပးကူညီျခင္း၊ တနည္းနည္းျဖင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ သို႕မဟုတ္ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳး ေဖါက္က်ဴးလြန္မႈၾကီးမ်ား ျဖစ္ပြားေနပါလွ်က္ က်ဴးလြန္သူမ်ားကို အစိုးရက ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးယူမႈမျပဳျခင္း တို႕ျဖစ္လွ်င္မူ ကုလသမဂၢ အေနျဖင့္ ျဖစ္ေစ၊ နိုင္ငံတကာ လူ႕အခြင့္အေရးအဖြဲ႕အစည္းၾကီးမ်ား အေနျဖင့္ ျဖစ္ေစ ၀င္ေရာက္အေရးယူေဆာင္ရြက္ရန္ ၾကိဳးပမ္းၾကရသည္။ ဤသည္မွာ နိုင္ငံတကာ လူ႕အခြင့္ အေရး ဥပေဒအေျခခံမ်ားေပၚ၌ နိုင္ငံတကာက က်င့္သံုးသည့္အစဥ္အလာ လည္းျဖစ္သည္။ ျမန္မာနိုင္ငံအတြင္း ရခိုင္ျပည္ နယ္၌အလားတူ  အေျခအေနမ်ား ျဖစ္ပြားေနသည့္  အေထာက္အထားမ်ားအား နိုင္ငံတကာေတြ႕ရွိသျဖင့္သာ ကုလ သမဂၢ နွင့္ နိုင္ငံတကာက ၀င္ေရာက္ေျပာဆိုလာၾကျခင္းျဖစ္သည္။ အေရးယူေဆာင္ရြက္မႈမ်ားလည္း ရွိလာနိုင္သည္။

    ေဒါက္တာေဒၚရင္ရင္ႏြယ္ နွင့္ ေကာ္မရွင္အဖြဲ ့၀င္အခ်ိဳ ့ေျပာသလို နိုင္ငံတကာ အေနျဖင့္ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ားအား စစ္ေဆးေမးျမန္းမႈ နည္းေကာင္းနည္းပါမည္။ ဤသည္မွာ အေၾကာင္းနွစ္ခ်က္ေၾကာင့္ ျဖစ္နုိင္သည္။ တခ်က္မွာ ဦးသိန္း စိန္အစိုးရ၏ စစ္တပ္နွင့္ အျခားလံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားသည္ ရိုဟင္ဂ်ာမ်ားနွင့္ ေပါင္းကာ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားမ်ား အေပၚ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖါက္မႈမ်ား က်ဴးလြန္ေနေၾကာင္း သတင္းမရခဲ့ေသာေၾကာင့္ျဖစ္နိုင္သည္။ ေနာက္တခ်က္မွာ   ရခိုင္ တိုင္းရင္းသားမ်ား ကိုယ္တိုင္ကလည္း ဦးသိန္း စိန္အစိုးရ၏ စစ္တပ္နွင့္ အျခားလံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားသည္ မိမိတို႕အေပၚ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖါက္မႈမ်ား က်ဴးလြန္ေနၾကသည္၊ ရြာမ်ားမီးရႈိ  ့၊ လူသတ္၊ မုဒိန္းက်င့္ စသျဖင့္ က်ဴးလြန္ေနပါသည္ ဟု တိုင္တန္းျခင္း မျပဳခဲ့ေသာေၾကာင့္လည္း ျဖစ္နိုင္သည္။

    ယင္းသို႕က်ဴးလြန္မႈ သက္ေသအေထာက္အထားမ်ား ရွိပါက ေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ ျဖစ္ေစ၊ ေဒါက္တာ ေဒၚရင္ရင္ႏြယ္ အေနျဖင့္ျဖစ္ေစ နုိင္ငံတကာသို႕တိုင္တန္းမည္ဆိုပါက ရခိုင္တုိင္းရင္းသားမ်ားအား အဓိကထား၍ လာေ၇ာက္ စစ္ေဆး ေမးျမန္းရန္မွာ ရာခိုင္နုန္းျပည့္ေသခ်ာသည္။

    အၾကမ္းဖက္ပဋိပကၡမ်ား ျဖစ္ပြားရျခင္း၏ လတ္တေလာအေၾကာင္းရင္း နွင့္ ေနာက္ဆက္တြဲအေၾကာင္းရင္းမ်ား

    ရခုိင္ျပည္နယ္ မွ စတင္ခဲ့ျပီး တနိုင္ငံလံုးသို႕ တေျဖးေျဖး ပ်ံ႕နွံ႕ေနျပီျဖစ္ေသာ အၾကမ္းဘက္ ပဋိပကၡၾကီး၏ လတ္တေလာ အေၾကာင္းရင္းမွာ လူမိ်ဳးေရးကြဲျပားမႈနွင့္ ဘာသာေရးယံုၾကည္ခ်က္ျခားနားမႈတို႕အေပၚအေျခခံျပီး တဘက္နွင့္ တဘက္ အျပန္အလွန္ပုတ္ခတ္ စြပ္စြဲၾကရာမွ စတင္ေပၚေပါက္လာခဲ့သည့္ ျပသနာ မဟုတ္ပါ။ ဥပေဒစိုးမိုးေရးအေျခခံအရ ျပစ္မႈ က်ဴး လြန္သူမွန္သမွ်ကို ေက်ာသား ရင္သားမခြဲျခားဘဲ တန္းတူထား၍ ျပတ္ျပတ္သားသား ထိထိေ၇ာက္ေရာက္ အေရး မယူခဲ့ ျခင္းမွာ ပထမ လတ္တေလာ အေၾကာင္းရင္းျဖစ္သည္။ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရ၏ စစ္တပ္နွင့္ အျခားလံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ မ်ားကိုယ္တိုင္က ဘက္တဘက္တြင္ ရပ္၍ ျပစ္မႈ ၾကီးမ်ားအား ပါ၀င္က်ဴးလြန္ခဲ့ၾကသည္ ဟု နိုင္ငံတကာက ေထာက္ျပ စြပ္စြဲလာသည္က ပို၍ အေရးၾကီးေသာ ဒုတိယ လတ္တေလာ အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္သည္။

    ဤလတ္တေလာ အေၾကာင္းရင္းနွစ္ရပ္ျဖစ္တည္လာခဲ့ျပီးေနာက္ ေနာက္ဆက္တြဲအေၾကာင္းရင္း တို႕လည္း ေပၚေပါက္ လာျပန္သည္။ ယင္းတို႕မွာ ဘာသာေရးအုပ္စုၾကီး နွစ္ခုမွ အခ်ိဳ႕ေသာ အစြန္း ေရာက္ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ ဘာသာ၀င္မ်ား နွင့္ အစြန္းေရာက္ အမ်ိဳးသားေရး၀ါဒီမ်ားက နည္းလမ္းေပါင္းစံုသံုး၍ လံႈ႕ေဆာ္လာခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ အကိ်ဳးဆက္အေနျဖင့္ အၾကမ္းဘက္ ပဋိပကၡၾကီးမ်ားသည္ တိုင္းျပည္၏ ေနရာေဒသ အေတာ္မ်ားမ်ားသို႕ပ်ံ႕နွံ႕သြားခဲ့ရ ျခင္းျဖစ္သည္။

    လတ္တေလာ အေၾကာင္းရင္း နွင့္ ေနာက္ဆက္တြဲ အေၾကာင္းရင္းတို႕ကို နိုင္းယွဥ္ေလ့လာရန္လိုပါမည္။ လတ္တေလာ အေၾကာင္းရင္းသည္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးနွင့္ တိုက္ရိုက္သက္ဆိုင္သည္။ ေနာက္ဆက္တြဲအေၾကာင္းရင္းသည္ သာသာေရး အရ မတူကြဲျပားသည့္ ဘာသာမ်ား အတူျငိမ္းခ်မ္းစြာရပ္တည္နိုင္ေရး၊ အျပန္အလွန္ေလးစားမႈ တည္ေဆာက္ေရးတို ့နွင့္ လည္းေကာင္း၊ နိုင္ငံေရးအရ အစြန္းေရာက္ အမ်ိဳးသားေရး၀ါဒကို စြန္႕လႊတ္ျပီး လူမ်ိဳးေပါင္းစံု အတူယွဥ္တြဲ ေန ထိုင္ ေရး အေျခခံတြင္ မိမိအမ်ိဳးသား အက်ိဳးစီးပြားကို သမာသမတ္က်စြာ ေဖၚေဆာင္နိုင္ေရး အေတြးအေခၚ စိုက္ထူမႈ နွင့္ လည္းေကာင္း သက္ဆိုင္သည္။

    ေနာက္ဆက္တြဲအေၾကာင္းရင္းမ်ားသည္ အေရးမၾကီးမဟုတ္ၾကီးပါသည္။ သို႕ရာတြင္ ယေန႕တျပည္လံုးသို႕ ပ်ံ႕နွံ႕ေန ျပီ ျဖစ္ေသာ အၾကမ္းဘက္ပဋိပကၡၾကီးမ်ားနွင့္စပ္လွ်ဥ္း၍ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုလံုးနီးပါးသည္ ေနာက္ဆက္တြဲ အေၾကာင္း ရင္းမ်ားအေပၚတြင္သာ ကုစားအေျဖရွာၾကရန္ၾကိဳးပမ္းေနၾကသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ထိေရာက္မႈ အားနည္း နိုင္သည္။

    လတ္တေလာအေၾကာင္းရင္းမ်ားနွင့္စပ္လွ်ဥ္း၍ အမွန္တရားေပၚေအာင္ အဓိကထားေဖၚထုတ္ျပီး အေရးယူေဆာင္ရြက္ နုိင္မွ သာလွ်င္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးကို အေျခခံအားျဖင့္ တည္ေဆာက္နိုင္ပါမည္။ ထို႕ေနာက္ ေနာက္ဆက္တြဲအေၾကာင္းရင္း မ်ားကို တေျဖးေျဖး အခ်ိန္ယူကုစားသြားရန္ ျဖစ္ပါသည္။

    ရခုိင္ပဋိပကၡမ်ား စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္သည္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးနွင့္ တိုက္ရိုက္သက္ဆိုင္သည့္ လတ္တေလာ အေၾကာင္းရင္းကို မီးေမာင္းထိုးကာ အမွန္တရားေပၚေအာင္ေဖၚထုတ္ခဲ့ျခင္း မရွိ။ လတ္တေလာအေၾကာင္းရင္းနွစ္ရပ္ အနက္ ပထမ တရပ္ကို ေကာ္မရွင္ကိုယ္တိုင္၀န္ခံရသည္။ ထို ့အျပင္ လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕မ်ားကိုယ္တိုင္က ဘက္တဘက္ နွင့္ပူးေပါင္းကာ ျပစ္မႈၾကီးမ်ားအား ပါ၀င္က်ဴးလြန္ခဲ့ၾကသည္ဟု နိုင္ငံတကာက ေထာက္ျပစြပ္စြဲသည့္ ဒုတိယအေၾကာင္း ရင္းကိုလည္း ေကာ္မရွင္ကမ်က္စိမွိတ္
    ပယ္ခ်ျခင္းမွလြဲ၍ အခ်က္အလက္နွင့္ မျငင္းနိုင္။ သို႕ရာတြင္ အစီရင္ခံစာ၌ လတ္ တေလာအေၾကာင္းရင္းကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျပည့္ျပည့္စံုစံု မေဖၚထုတ္ဘဲ ေနာက္ခံအေၾကာင္းရင္း နွင့္ေနာက္ဆက္တြဲ အေၾကာင္းရင္းမ်ားကိုသာ ဋီကာခ်ဲ႕ျပီးေဖၚျပခဲ႕သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ဥပေဒစိုးမိုး ေရး အေျခခံကို ဖ်က္ဆီးခဲ့သည့္ ကာလံု နွင့္ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္၏ တာ၀န္ရွိမႈကို ဖံုးကြယ္ သြားေစခဲ့ သည္။ ယင္းအတြက္ ေကာ္မရွင္အား ဦးသိန္းစိန္က မ်ားစြာ သေဘာက် သြားပံုရ သည္။ ၂၀၁၃ ခုနွစ္ ေမလ (၆) ရက္ေန႕တြင္ တိုင္းျပည္သို႕ မိန္ ့ခြန္းေျပာ၍ပင္ ခ်ီးမြမ္းခဲ့သည္။

    (ကာ/လံု) ႏွင့္ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရသည္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးပ်က္ေအာင္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိလုပ္သလား။

    ရခိုင္မွ တရုတ္ျပည္သို႕ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ဘီလ်ံေပါင္းမ်ားစြာ ခ်ီကာ တန္ဘိုးရွိသည့္ သဘာ၀ ဓါတ္ေငြ ့ ပိုက္လိုင္း သြယ္တန္း တည္ေဆာက္ေနပါသည္။ ယင္းအေပၚ ရခုိင္ျပည္နယ္ အတြင္းရွိလူထုမ်ားက အားေကာင္း ေကာင္း နွင့္ ကန္႕ကြက္နုိင္ျခင္း မရွိေစရန္အာရံုလႊဲလိုက္ျခင္းျဖစ္နိုင္သည္ဟု လူထုအေတာ္မ်ားမ်ားက ယူဆလာၾကသည္။ ထို႕ျပင္ တည္ေဆာက္ျပီးသည့္အခ်ိန္တြင္ လက္ရွိနွင့္ေနာင္တက္လာဦးမည့္ စစ္အစိုးရ အဆက္ဆက္က နွစ္ေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာ ဆက္လက္ အျမတ္ထုတ္အက်ိဳးခံစားေနဦးမည့္အေပၚ မကန္႕ကြက္နိုင္ေတာ့ေစေရးအတြက္ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္းရွိ လူထု မ်ားနွင့္ ၄င္းတို ့၏ နိုင္ငံေရးပါတီမ်ားအားနည္းခ်ိနဲ ့သြားေစရန္၊ လံုျခံဳေရးအရ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရ၏ စစ္တပ္နွင့္ အျခား လံုျခံဳေရး အဖြဲ႕မ်ားကိုသာ ထာ၀ရအားကိုးသြားေစရန္ မဟာျဗဴဟာခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္ျခင္းလည္း ျဖစ္နိုင္သည္။

    အထက္ပါသံုးသပ္ခ်က္ မမွန္ဟူ၍ (ကာ/လံု) နွင့္ ဦးသိ္န္းစိန္ အစိုးရက သက္ေသျပလိုပါက ပိုက္လိုင္းနွင့္ ဆက္စပ္ ေသာ သတင္း အခ်က္အလက္မွန္သမွ်ကို ရွင္းလင္းစြာ တျပည္လံုးသို႕ထုတ္ျပန္ေၾကျငာရန္လိုသည္။  ပို၍အေရးၾကီး သည္မွာ အၾကမ္းဘက္ ပဋိပကၡမ်ားေၾကာင့္ ရခုိင္ျပည္နယ္ လူထု၏ စီးပြားေရးမွာ ခြ်တ္ျခံဳက် ပ်က္စီးသြားခဲ့ျပီျဖစ္ သျဖင့္ ျပန္လည္ကုစားနိုင္ရန္ ပိုက္လိုင္း မွရေသာ ၀င္ေငြအားလံုးကို ရခိုင္ျပည္နယ္ အက်ိဳးစီးပြားအတြက္သာ သံုးစြဲသြားနိုင္ေစ ရန္ ဥပေဒတရပ္ ျပဌာန္းကာ လႊဲအပ္ ေဖၚေဆာင္သြားရန္လိုအပ္သည္။

    မည္သို ့ပင္ေနာက္ဆက္တြဲကုစားမႈမ်ားျပဳေစဦး၊ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း ဥပေဒစိုးမိုးေရးပ်က္စီးေစခဲ့သည့္အတြက္ယင္းမွ စတင္ကာ တျပည္လံုးသို႕ပ်ံ ့နွံ ့ေစခဲ့ရာ၌တာ၀န္ရွိမႈမွေန၍  (ကာ/လံု)  နွင့္ ဦးသိန္းစိ္န္အစိုးရသည္ ေရွာင္လႊဲ၍ မရနိုင္။

    အဖြဲ႕အစည္း သေဘာ အရ တာ၀န္ရွိမႈ[7] နွင့္ အမိန္႕ေပးျခင္းအရ တာ၀န္ရွိမႈ[8]

    ၁၉၈၂ ခုနွစ္တြင္ ဂြါတီမာလာနိုင္ငံ၌ အာဏာသိမ္းျပီး တိုင္းျပည္ကို အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ေသာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး အက္ဖရိန္ ရိုင္ယို မြန္ ့[9] သည္ အစ္ဇီးလ္မာယာ အမည္ရွိ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစု၀င္ဦးေရ ၁၇၇၁ ဦးအေပၚ လူမ်ိဳးတံုး သတ္ျဖတ္မႈ က်ဴးလြန္ခဲ့သည္ ဟု စြဲခ်က္တင္ကာ တရားရံုး၌ သက္ေသေပါင္း တရာေက်ာ္ကို စစ္ေဆးခဲ့ျပီးေနာက္ ၂၀၁၃ ခုနွစ္ ေမလ ၁၀ ရက္ေန ့ တြင္ ၄င္းအေပၚ ေထာင္ နွစ္ရွစ္ဆယ္ခ်ခဲ့သည္။ လူမ်ိဳးတံုး သတ္ျဖတ္မႈအတြက္ နွစ္ငါးဆယ္၊ လူသားျဖစ္မႈကို ဆန္႕က်င္ သည့္ ျပစ္မႈအတြက္ နွစ္သံုးဆယ္ နွစ္ခုေပါင္း ေထာင္နွစ္ ရွစ္ဆယ္ျဖစ္သည္။ “သမၼတ တာ၀န္ယူထားစဥ္ အတြင္း သတ္ ျဖတ္မႈၾကီးမ်ား က်ဴးလြန္ေနတာကိုသိရက္နဲ႕ ရပ္ဆိုင္းသြားေအာင္ ကာကြယ္တားဆီးျခင္း မလုပ္ခဲ့တာေၾကာင့္ ျပစ္မႈ က်ဴး လြန္ရာေရာက္တယ္” ဟု တရားသူၾကီး ဂ်က္စ္မင္ ဘာရီေရာ႕[10] က စီရင္ခ်က္တြင္ထည့္သြင္းဖတ္ၾကားသြားခဲ့သည္။

    အာဂ်င္တီးနား၊ ခ်ီလီ၊ ဂြြါတီမာလာ အစရွိေသာ နိုင္ငံမ်ားတြင္ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးဟူသည္ကို အေၾကာင္း ျပ၍ ျပစ္မႈ က်ဴးလြန္မႈၾကီးမ်ားအားေမ့ မထားဘဲ ျပန္လည္ေဖၚထုတ္ျပီး အေရးယူေနၾကျခင္းမွာ စစ္မွန္သည့္ ဥပေဒစိုးမိုး ေရး အေျခခံမ်ား တည္ေဆာက္ျပီး တိုင္းျပည္ တည္ျငိမ္၊ ျငိမ္းခ်မ္းကာ၊ လူထုတရားမွ်တမႈ ရေစရန္ျဖစ္သည္။

    ၂၀၁၃ ခုနွစ္ မတ္လ ၂၇ ရက္ တပ္မေတာ္ေန႕တြင္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႈးၾကီး မင္းေအာင္လိႈင္က ၄င္း၏ တပ္မေတာ္သည္ မည္သည့္အခါကမွ် လူမ်ိဳးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ နွင့္ စစ္ရာဇ၀တ္မႈမ်ား မက်ဴးလြန္ခဲ့ေၾကာင္းထည့္သြင္း ေျပာၾကားသြားခဲ့သည္။ လူမ်ိဳးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ၊[11]  စစ္ရာဇ၀တ္မႈ[12]  နွင့္ လူသားျဖစ္မႈကို ဆန္႕က်င္သည့္ ျပစ္မႈ [13] မ်ားအား ျမန္မာနိုင္ငံ အတြင္းတြင္ ဥပေဒ အျဖစ္ျပဌာန္း ထားမႈ မရွိေသးပါ။ နိုင္ငံတကာ ဥပေဒ၏ အစိပ္အပိုင္းမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ ယင္းတို႕ကို ခ်ိဳးေဖါက္ က်ဴးလြန္ျခင္းမွာ ျပစ္မႈေျမာက္သည္ဟူ၍ ကာခ်ဳပ္မင္းေအာင္လိႈင္ ကိုယ္တိုင္က ၀န္ခံလိုက္ သည့္ သေဘာျဖစ္သည္။ ယင္းမိန္႕ခြန္းကိုးကားကာ အာဏာပိုင္မ်ားက ျပဌာန္းထားသည့္ ျပည္တြင္းဥပေဒမ်ားအတိုင္း သာ စိုးမိုးအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္း Rule by Law မွေန၍ နိုင္ငံတကာ စံထားခ်က္မ်ားနွင့္ ကိုက္ညီသည့္ ဥပေဒစိုးမိုးေရး Rule of Law သို႕ ေျပာင္းလဲေဖၚေဆာင္နိုင္ေရးအတြက္ စတင္လႈပ္ရွား လုပ္ေဆာင္သင့္ျပီျဖစ္ပါသည္။

    အထက္ပါ နိုင္ငံတကာ ျပစ္မႈၾကီးမ်ားအား တပ္မေတာ္က မက်ဴးလြန္ပါဟူ၍ ကာခ်ဳပ္မင္းေအာင္လိႈင္၏ ျငင္းဆိုခ်က္ကို္ မူ လက္ခံနုိင္ ဘြယ္မရွိပါ။ ၄င္းျပစ္မႈၾကီးမ်ားမွာ မည္သည့္အရာမ်ားျဖစ္သည္ကို ဥပေဒသမားမ်ားပင္နားလည္ေအာင္ မနည္းၾကိဳးပမ္းၾကရသည္။ ယင္းတို႕နွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ တပ္မေတာ္အတြင္း က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ ပညာေပးေရးလုပ္ခဲ့ ေၾကာင္း လည္း တၾကိမ္တခါမွ် မၾကားသိခဲ့ရပါ။ သို႕ျဖစ္၍ တပ္ဗိုလ္၊ တပ္သားတကယ့္အမ်ားစုၾကီးမွာ မည္သည္တို႕ကို က်ဴးလြန္လွ်င္ မည္သည့္ျပစ္မႈေျမာက္သည္ဟူ၍ နားလည္နိုင္ ၾကျခင္းမရွိေသးသည္မွာ ရာနဳန္းျပည့္နီးပါး ေသခ်ာသည္။ လတ္တေလာျဖစ္ရပ္မ်ားကို သံုးသပ္လွ်င္ပင္ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း လူမ်ိဳးတံုးသတ္ျဖတ္မႈ၊ ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္း စစ္ရာဇ၀တ္မႈ နွင့္ လက္ပံေတာင္းေတာင္ေဒသတြင္ ဆႏၵျပသံဃာမ်ားအေပၚ လူသားျဖစ္မႈကို ဆန္႕က်င့္သည့္ျပစ္မႈ မ်ား က်ဴးလြန္ခဲ့ျပီးျပီဟု နိုင္ငံတကာ ဥပေဒ အေျခခံမွ သံုးသပ္နိုင္သည္။ အေသးစိပ္ကို ဤစာတမ္း၏ ဒုတိယပို္င္းတြင္ ဆက္လက္ေဆြးေႏြးပါမည္။

    အထက္ပါ ျပစ္မႈၾကီးမ်ားနွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ တာ၀န္ရွိမႈကို ရွာေဖြရာတြင္ အဖြဲ႕အစည္းသေဘာအရ တာ၀န္ရွိမႈ နွင့္ အမိန္႕ ေပးျခင္းအရ တာ၀န္ရွိမႈ နွစ္ခုတို႕၏ ဆက္စပ္မႈနွင့္ကြာျခားမႈ တို႕ကို ေလ့လာဘို႕လိုပါမည္။ သမတ ဦးသိန္းစိန္သည္ လည္းေကာင္း၊ ကာခ်ဳပ္မင္းေအာင္လိႈင္သည္လည္းေကာင္း တိုင္းျပည္တြင္ အျမင့္ဆံုးအာဏာပိုင္အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္သည့္ (ကာ/လံု) ၏ အဖြဲ႕၀င္မ်ားျဖစ္ၾကသျဖင့္ ယေန႕တိုင္းျပည္တြင္ ျဖစ္ပြားေနေသာ အၾကမ္းဘက္ ပဋိပကၡၾကီးမ်ားနွင့္ စပ္ လွ်ဥ္း၍ ၄င္းတို႕တြင္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ တာ၀န္ရွိၾကသည္။

    ရခိုင္ပဋိပကၡတြင္ လံုျခံဳေရး တပ္ဖြဲ႕မ်ားအား(ကက/ၾကည္း) က တိုက္ရိုက္အမိန္႕ေပးခဲ့ေၾကာင္း  ေကာ္မရွင္၏အစီရင္ခံစာအရ ေပၚလြင္သျဖင့္ ကာခ်ဳပ္မင္းေအာင္လိႈင္တြင္ တာ၀န္ ရွိသည္။ (ကာ/လံု) အစည္းအေ၀းေခၚျပီး ကာခ်ဳပ္မင္းေအာင္လိႈင္ကို တာ၀န္ေပးခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါက (ကာ/လံု) အဖြဲ႕၀င္ အားလံုးတြင္တာ၀န္ရွိသည္။ သို႕မဟုတ္ဘဲ သမတ ဦးသိန္းစိန္က ကာခ်ဳပ္မင္းေအာင္လိႈင္အား ရခိုင္ပဋိပကၡမ်ား ကိစၥ ေဆာင္ရြက္၇န္တာ၀န္ေပးခဲ့ပါက ဦးသိန္းစိန္သည္ အၾကီးအကဲ[14] အေနျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ကာခ်ဳပ္မင္းေအာင္လိႈင္ သည္ လက္ေအာက္ငယ္သား[15] အေနျဖင့္လည္းေကာင္း တာ၀န္ရွိသည္။

    ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္း ေကအိုင္အိုကို ထိုးစစ္ၾကီးမ်ားဆင္ႏႊဲခဲ့စဥ္ စစ္ေရး သေဘာအရ ကာခ်ဳပ္မင္းေအာင္လႈိႈ္င္ မွာ အဓိကတာ၀န္ ရွိသည္။ စစ္ရာဇ၀တ္မႈမ်ား က်ဴးလြန္ခဲ့ျခင္းနွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍မူ အၾကီးအကဲ ကာခ်ဳပ္မင္းေအာင္လိႈင္တြင္ တာ၀န္ရွိသလား၊

    စစ္ေျမျပင္တခုလံုးကို အနီးကပ္ကြပ္ကဲရသည့္ လက္ေအာက္ငယ္သား ေျမာက္ပိုင္းတိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္ တိုင္းမႈးတြင္ တာ၀န္ရွိသလား ဟူသည္ကို သံုးသပ္ရပါမည္။ ဤတြင္ နိုင္ငံတကာဓေလ့ ထံုးတမ္းဥပေဒ[16] အရသာ မက (ရ၀မ္ဒါ နိုင္ငံတကာ ျပစ္မႈဆိုင္ရာခံုရံုး[17] က ခ်မွတ္ခဲ့ျပီး ဆီအာရာလီယြန္းအထူး တရား ရံုး[18] ကပါ လိုက္နာက်င့္သံုး ခဲ့ သည့္ လက္ေတြ႕အရ) သမားရိုးက်နိုင္ငံတကာဥပေဒ[19] အျဖစ္ပင္လိုက္နာက်င့္ သံုးလာၾကျပီျဖစ္ေသာ သတ္မွတ္ ျပဌာန္းခ်က္အရ အၾကီးအကဲ နွင့္ လက္ေအာက္ငယ္သား ဆက္ဆန္ေရး[20] အရတာ၀န္ရွိမႈ ကို ေလ့လာရန္လိုပါသည္။ ဂြါတီမာလာနိုင္ငံက ဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီး အက္ဖရိန္ ရိုင္ယိုမြန္၏ မႈခင္းနွင့္ နိုင္းယွဥ္ေလ့လာလွ်င္အက်ိဳးရွိပါမည္။

    အပိုင္း (၂) ကို ဆက္လက္ဖတ္ရႈပါရန္
    ဦးေအာင္ထူး (ေရွ႕ေန) ဥပေဒအေထာက္အကူျပဳကြန္ယက္ တည္ေထာင္သူ
    ၂၀၁၃ ခုနွစ္ ေမလ

    1 Genuine Principles of the Rule of Law
    2 The People’s Republic of China exercises power in accordance with the law and establishes a socialist country under the rule of law.
    3 Legal framework
    4 Supreme law of the land
    5 Discrimination
    6 Sovereignty
    7 Organizational responsibility
    8 Command responsibility 9 General Efraín Ríos Mont 10 Judge Jazmin Barrios
    11 Genocide
    12 War crimes
    13 Crime against humanity
    14 Superior
    15 Subordinate
    16 Customary international law
    17 International Criminal Tribunal for Rawanda
    18 Special Court for Sierra Leone
    19 Conventional international law
    20 Relationship of superior-subordinate

  • ရခိုင္ ပဋိပကၡမ်ား စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ အစီရင္ခံစာ အေပၚ သံုးသပ္ခ်က္ (ဦးေအာင္ထူး)

    ရခိုင္ ပဋိပကၡမ်ား စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ေကာ္မရွင္ အစီရင္ခံစာ အေပၚ သံုးသပ္ခ်က္ (ဦးေအာင္ထူး)

    ေမ-၃၊၂၀၁၃
    ဦးေအာင္ထူး (ေရွ႕ေန)

    ရခိုင္ျပည္နယ္ ပဋိပကၡမ်ား စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္သည္ အမွန္တရားကို မေဖၚထုတ္။ ဥပေဒစိုးမိုးေရးအုတ္ျမစ္ကို မခ်မွတ္။

    စကထဲက လြဲခဲ့ေသာ ေကာ္မရွင္

    ေကာ္မရွင္က ထမ္းေဆာင္ရမည့္ အဓိကက်ေသာ သုေတသနေမးခြန္း[1] နွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ စကထဲက လြဲခဲ့သည္။ ၂၀၁၂ ခုနွစ္ ၾသဂုတ္လ (၁၇) ရက္ေန႕စြဲျဖင့္ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္၏ တာ၀န္ေပးစာတြင္ “ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ၂၀၁၂ ခုနွစ္ ေမလနွင့္ ဇြန္လအတြင္း၌ တည္ျငိမ္ေအးခ်မ္းေရး နွင့္ ဥပေဒ စိုးမိုးေရးကို ထိခိုက္ပ်က္ ျပားေစသည့္ လူစုလူေ၀းျဖင့္ ဥပေဒမဲ့ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား၊ တိုက္ခိုက္သတ္ျဖတ္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ အဆိုပါ ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားမႈနွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ ျဖစ္စဥ္ျဖစ္ရပ္ အမွန္ေပၚေပါက္ေရး စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္ နွင့္ အမ်ိဳးသား အက်ိဳးစီးပြား တိုးတက္ေရး အၾကံျပဳရန္အတြက္ ေအာက္ေဖၚျပပါ ပုဂၢိဳလ္ မ်ားပါ၀င္ေသာ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ ကို ဖြဲ႕စည္းတာ၀န္ေပးအပ္ လိုက္ပါသည္။” ဟူ၍ ေဖၚျပထားခဲ့သည္။

    ၂၀၁၃ ခုနွစ္ ဧျပီလ (၂၂) ရက္စြဲျဖင့္ ေကာ္မရွင္၏ အစီရင္ခံစာထြက္လာျပီးေနာက္ ေကာ္မရွင္ဥကၠဌ ေဒါက္တာမ်ိဳးျမင့္ လက္မွတ္ေရးထိုးထားသည့္ ဥေယ်ာဇဥ္တြင္ ပထမဆံုးစာေၾကာင္း၌ “ရခုိင္ျပည္နယ္အတြင္း ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ လူမ်ိဳးေရး ပဋိပကၡမ်ား၏ ျဖစ္ပြားရသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား နွင့္ အနာဂါတ္တြင္ ထို ပဋိပကၡမ်ိဳး ထပ္မံမျဖစ္ပြားေစေရး ၾကိဳတင္ ကာကြယ္နိုင္ရန္နွင့္ လုပ္ေဆာင္ရမည့္အခ်က္မ်ားကို သိရွိနိုင္ရန္အတြက္ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးေကာ္မရွင္ကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ ပါသည္။” ဟူ၍ ေဖၚျပထားခဲ့သည္။

    သမၼတ၏ တာ၀န္ေပးစာ ပထမပိုင္းကို ခ်ဳပ္ျပီးၾကည့္လွ်င္ “ရခုိုင္ျပည္နယ္တြင္ တည္ျငိမ္ေအးခ်မ္းေရး နွင့္ ဥပေဒ စိုးမိုး ေရးကို ထိခိုက္ ပ်က္ျပားေစသည့္ လူစုလူေ၀းျဖင့္ ဥပေဒမဲ့ေဆာင္ရြက္မႈမ်ား၊ တိုက္ခိုက္သတ္ျဖတ္မႈမ်ား၊ ပဋိပကၡ ျဖစ္ ပြားမႈမ်ား နွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ ျဖစ္စဥ္ျဖစ္ရပ္ အမွန္ေပၚေပါက္ေရး စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္” ဟူ၍တာ၀န္ေပးအပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ သို႕ရာတြင္ ေကာ္မရွင္ ဥကၠဌ၏ စာ ပထမ ပိုင္းအရမူ “ရခုိင္ျပည္နယ္အတြင္း လူမ်ိဳးေရး ပဋိပကၡမ်ား ျဖစ္ပြားရသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားကို စံုစမ္းစစ္ေဆးရန္” ဟူ၍ တာ၀န္ကို ခံယူထားေၾကာင္း နားလည္နိုင္ပါသည္။

    သို႕ျဖစ္၍ သုေတသန လုပ္ငန္း သေဘာအရ စူးစိုက္ေလ့လာ စံုစမ္းစစ္ေဆးရမည့္ အေၾကာင္းရပ္တြင္ ေကာ္မရွင္သည္ စကထဲက လြဲေနေၾကာင္း ေတြ႕နိုင္သည္။ လူမ်ိဳးေရးပဋိပကၡ ကို မေလ့လာရဟု ဆိုလိုရင္း မဟုတ္ပါ။ ယင္း မွာေနာက္ခံ အေၾကာင္းရပ္ျဖစ္သည္။ ဆက္စပ္ေလ့လာ ေဖၚထုတ္ဘို႕လိုပါမည္။ သို႕ရာတြင္ သမၼတ၏တာ၀န္ေပးစာအရမူ စူးစိုက္ ေလ့လာရမည့္ သုေတသန ေမးခြန္း၏ အခ်ိန္ကာလ အ၀န္းအ၀ိုင္းျဖစ္သည့္၂၀၁၂ ခုနွစ္ ေမလနွင့္ ဇြန္လ အတြင္း၌ ပဋိပကၡ ျဖစ္ပြားသည့္ လတ္တေလာအေၾကာင္းရပ္[2] ကို အဓိကေလ့လာရပါမည္။

    လတ္တေလာအေၾကာင္းရပ္မ်ားကို အဓိကထား စံုစမ္းစစ္ေဆးျခင္း မျပဳခဲ့သည့္ ေကာ္မရွင္။

    ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ၂၀၁၂ ခုနွစ္ ေမ နွင့္ ဇြန္လမ်ား အတြင္း ဥပေဒ စိုးမိုးေရးကို ထိခိုက္ပ်က္ ျပားကာ ပဋိပကၡမ်ား ျဖစ္ေပၚေစခဲ့သည္႕ လတ္တေလာ အေၾကာင္းမွာ နွစ္ရပ္မွာ ေက်ာက္နီေမာ္ လူသတ္မႈ နွင့္ ေတာင္ကုတ္လူသတ္မႈတို႕ ျဖစ္သည္။ ယင္းတို႕သည္ ျပင္းထန္လွသည့္ အဓိကရုဏ္းၾကီးအား ေဖါက္ခြဲခဲ့သည့္ စနက္တန္မ်ား သဘြယ္ျဖစ္ခဲ့သည္။ ဤစနက္တန္မ်ားကို ျဖဳတ္သူမ်ား ကိုယ္တိုင္သည္သာ ျပစ္မႈ က်ဴးလြန္သူမ်ားျဖစ္သလား။ သို႕မဟုတ္ စနက္တန္ျဖဳတ္ သူမ်ားအား ေနာက္ကြယ္က အင္အားစုတစံုတရာက စနစ္ တက် စီစဥ္ အမိန္႕ေပးညႊန္ၾကားမႈ ရွိသလား။ ေကာ္မရွင္ သည္ လတ္တေလာ အေၾကာင္းအား တိတိက်က် ေလ့လာ စံုစမ္း စစ္ေဆးကာ အမွန္တရားကို ေဖၚထုတ္ရန္ တာ၀န္ရွိ သည္။ ေကာ္မရွင္သည္ ယင္းတာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္ခဲ့ျခင္းမရွိသျဖင့္ အမွန္တရားကို မေဖၚထုတ္နိုင္ခဲ့ပါ။

    ေကာ္မရွင္၏ အစီရင္ခံစာ၌ ပဋိပကၡမ်ားျဖစ္ပြားရသည့္ ေနာက္ခံအေၾကာင္းကို စာမ်က္နွာ (၁၂) မ်က္နွာ တင္ျပခဲ့ သည္။ ယင္းသို႕ျဖစ္လွ်င္ ပို၍ အေရးတၾကီးထားကာ အဓိကေလ့လာရမည့္ လတ္တေလာအေၾကာင္းကို အနည္းဆံုး နွစ္ဆ၊ (၂၄) မ်က္နွာခန္႕ တင္ျပ သင့္သည္။ သို႕ရာတြင္ စကထဲက လြဲခဲ့ေသာေကာ္မရွင္၏ အစီရင္ခံစာရွည္ၾကီးတြင္ က်မ္းကိုးမ်ား၊ ေနာက္ဆက္တြဲမ်ားပါ ထည့္ သြင္းတြက္ခ်က္ပါက စုစုေပါင္း ၁၈၅ မ်က္နွာရွိေသာ္လည္း လတ္တေလာ အေၾကာင္ ၏ ေၾကာရိုး ျပစ္မႈၾကီး နွစ္ရပ္ နွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍မူ စာတမ်က္နွာခန္႕သာ ေဖၚျပနိုင္ခဲ့သည္။[3] ပထမ ျပစ္မႈၾကီး အတြက္မူ စာေၾကာင္း တေၾကာင္းမွ်သာ ေဖၚျပခဲ့သည္။

    ဥပေဒစိုးမိုးေရး၏ အေျခခံအက်ဆံုးအေနျဖင့္ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူအား အျပစ္ေပးနိုင္ေရးကိုပင္ ထိထိေရာက္ေရာက္ မေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ ေကာ္မရွင္။

    ျပစ္မႈက်ဴးလြန္သူမ်ားအား အေရးယူရန္ အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖၚျပထားမႈ မရွိသည့္အေပၚ ကုလသမဂၢလူ႕အခြင့္အေရး အထူးကုိယ္စားလွယ္ မစၥတာကင္တားနားက ေထာက္ျပေသာအခါ ေကာ္မရွင္ အတြင္းေရးမႈး ေဒါက္တာ ေက်ာ္ရင္လႈိင္ က ၂၀၁၃ ခုနွစ္ ေမလ (၃) ရက္ေန႕နံက္ ဘီဘီစီ နွင့္အင္တာဗ်ဴးတြင္ “ ကြ်န္ေတာ္တို႕အင္တာဗ်ဴးေတြလုပ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ့္ကို သက္ေသ သကၠာယ နဲ႕ ခိုင္ခိုင္မာမာ ျပနိုင္တာက အားနည္းတယ္။ သက္ေသ သကၠာယ အရ ဒီမွာ ဒါျဖစ္ခဲ့တယ္ ဆိုတာရွိခဲ့ရင္ အဲဒါကို ကြ်န္ေတာ္တို႕ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အၾကားေလာက္ဘဲ အျမင္ေလာက္ဘဲ ေျပာျပီးေတာ့  Circumstantial Evidence မရွိတာေတြ ေျပာလာရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႕အၾကံျပဳနိုင္တာက  ဥပေဒနဲ႕ အညီ လုပ္ဘို႕ အေသအခ်ာ ဂရုျပဳရမယ္ ဆိုတဲ့အဆင့္ေလာက္ပါဘဲ။” ဟူ၍ ေျပာၾကားသြားခဲ့သည္။

    ဥပေဒ နွင့္အညီလုပ္ဘို႕ အေသအခ်ာ ဂရုျပဳရမယ္ဟုေျပာခဲ့ေသာ ေကာ္မရွင္ အတြင္းေရးမႈးၾကီး ကိုယ္တိုင္က ျပည္ တြင္းတြင္ က်င့္သံုးလွ်က္ရွိေသာ သက္ေသခံ ဥပေဒကို မသိေသာအခါ ျပသနာ တက္လာသည္။ သက္ေသခံ ဥပေဒ ပုဒ္မ (၅၉) အရ “စာတမ္း အမွတ္အသားမ်ား၏ အနွစ္သာရမ်ားမွလြဲ၍ အခ်က္အလက္မ်ားအားလံုးကို ႏႈတ္သက္ေသခံ ခ်က္ျဖင့္ သက္ေသျပရမည္။” ဟု လည္းေကာင္း၊ ပုဒ္မ (၆၀) အရ ု“ႏႈတ္သက္ေသခံခ်က္ သည္ တိုက္ရိုက္ျဖစ္ေစ ရမည္။” ဟု လည္းေကာင္း ျပဌာန္းထားသည္။ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ မႈခင္းမ်ားတြင္ တဆင့္ၾကား[4] မဟုတ္ဘဲ ကိုယ္တိုင္ၾကား၊ ကိုယ္တိုင္ျမင္သူမ်ား၏ သက္ေသခံခ်က္ကို Circumstantial Evidence ဟုေခၚေသာ ပတ္၀န္းက်င္သက္ေသခံခ်က္ ထက္ ပိုမို တန္ဘိုးထား၍ တရားရံုးမ်ားက လက္ခံၾကရသည္။ ေကာ္မရွင္ အတြင္းေရးမႈးၾကီးသည္ အဘယ္ေၾကာင့္ ေျပာင္းျပန္ေျပာေနပါသနည္း။ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ မႈခင္းမ်ားတြင္ မည္သည့္သက္ေသခံခ်က္ကို မည္သို႕ မည္ပံု လက္ခံ သံုးသပ္ရမည္ဟုပင္ နားမလည္ပါက ေကာ္မရွင္သည္ အမွန္တရားေပၚေအာင္ မည္သို႕ စံုစမ္းစစ္ေဆးပါမည္နည္း။

    အစိုးရအာဏာပိုင္မ်ား ပါ၀င္ပတ္သက္ က်ဴးလြန္မႈရွိမရွိ၊ လူ႕အခြင့္အေရးေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရး အဖြဲ႕ နွင့္ မစၥတာ ကင္တားနားတို႕ေျပာတာ မမွန္ဘူးလား ဟူေသာေမးခြန္းကို ေကာ္မရွင္အတြင္းေရးမႈး က “ ဒီလိုမိ်ဳး အေၾကာင္းအရာ ေတြကို စစ္ေဆးဘို႕ဆိုရင္ အခုရတဲ့ အခ်ိန္ေလာက္နဲ႕မလံုေလာက္ဘူး။ အၾကာၾကီး ျပန္လုပ္ရမွာ။” ဟု ေျဖ ခဲ့သည္။

    စင္စစ္အားျဖင့္မူ အခ်ိန္သည္လိုသည္ထက္ပင္ပိုပါေသးသည္။ ၂၀၁၂ ခုနွစ္ ၾသဂုတ္လ(၁၈) ရက္ေန႕တြင္ စတင္တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ေသာ ေကာ္မရွင္သည္ ၂၀၁၃ ခုနွစ္ ဧျပီလ၂၁ ရက္ေန႕အထိ စုစုေပါင္းအခ်ိန္ ရွစ္လ နွင့္ သံုးရက္ ရခဲ့ သည္။ အဓိကရုဏ္းၾကီးအား ေဖါက္ခြဲခဲ့သည့္ စနက္တန္မ်ား သဘြယ္ အေရးၾကီးလွသည့္ ျပစ္မႈၾကီး နွစ္ခုအား အဓိက ထား၍စံုစမ္းေဖၚထုတ္မႈ မျပဳခဲ့ဘဲ သမိုင္းေၾကာင္းမ်ားအေပၚတြင္လည္းေကာင္း၊ ျပစ္မႈျဖစ္ပြားျပီးေနာက္ အက်ိဳး သက္ ေရာက္မႈမ်ား အေပၚတြင္လည္းေကာင္း လိုအပ္သည္ထက္ ပိုမိုအခ်ိန္ယူခဲ့ျခင္းေၾကာင့္သာ အခ်ိန္ျပသနာေပၚခဲ့ရသည္။

    ဥပေဒစိုးမိုးေရး၏ ၀င္ရိုးျဖစ္ေသာ တရားစီရင္ေရးနွင့္ စပ္လွ်ဥ္း၍ ေလ့လာစံုစမ္းေဖၚထုတ္ျခင္း မျပဳခဲ့သျဖင့္ အမွန္တရားကို ေပ်ာက္ဆံုးေစ ခဲ့သည့္ ေကာ္မရွင္။

    ပထမ အမႈတြင္ ရခုိင္အမ်ိဳး သမီးကေလးအား မုဒိန္းက်င့္သတ္ျဖတ္၍ ျပစ္မႈက်ဴး လြန္ေၾကာင္း စြပ္စြဲခံရသူသံုးဦးအနက္ တဦးမွာ အခ်ဳပ္ခန္းထဲ တြင္ ၾကိဳးဆြဲခ်ေသသြားခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။ မႈခင္းတြင္ ေနာက္ကြယ္ က ၾကိဳးကိုင္စီစဥ္သူမ်ား အား မေဖၚထုတ္နိုင္ေစရန္ ႏႈတ္ပိတ္လိုက္ျခင္းမ်ားျဖစ္သလား။ စံုစမ္းစစ္ေဆးေဖၚထုတ္ခြင့္ရပါ လွ်က္ ေကာ္မရွင္သည္ မည္သို႕ မွ် မေဆာင္ရြက္ခဲ့။ ရခုိင္အမ်ိဳး သမီးကေလးအား မုဒိန္းက်င့္သတ္ျဖတ္သူ မည္သူ႕ကို မဆိုအေရးယူအျပစ္ ေပးရပါမည္။ သို႕ရာတြင္တရားခံ မ်ားဘက္တြင္ ခုခံထုေျခခြင့္ အျပည္႕အ၀ရွိဘို႕လိုသည္။ ဤမွ် ၾကီးမားလွေသာ လူ သတ္မႈၾကီးအား အလြန္တိုေတာင္း လွသည့္ ရက္သတၱသံုးပတ္မွ် အတြင္း ရံုးတင္စစ္ေဆးျပီး က်န္တရားခံ နွစ္ဦးအေပၚ ေသဒဏ္ခ်မွတ္ခဲ့သည္ ဆိုသည္မွာ ျမန္မာနုိုင္ငံတရားစီရင္ေရး သမိုင္းတြင္ မၾကားမိဘူးခဲ့။ က်န္သူနွစ္ဦးကိုပါ ထပ္မံ နဳတ္ပိတ္လို၍လား သံသယျဖစ္ဖြယ္ပင္။

    ဒုတိယ အမႈတြင္ လူ (၁၀) ဦးအား ေပၚေပၚထင္ထင္ တျပိဳင္နက္ သတ္ျဖတ္ပစ္သည္အထိ ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ၾကသူ မ်ား သည္ မည္သူတို႕နည္း။ ဤမွ်ၾကီးမားလွေသာ ျပစ္မႈၾကီးကို ေနာက္ကြယ္မွေန၍ ၾကိဳးကိုင္စီစဥ္၊ သို႕မဟုတ္ ဖံုးအုပ္ကာ ကြယ္ေပးထားေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားရွိလွ်င္ မည္သည္တို႕နည္း။ တိတိက်က်ေဖၚထုတ္ရန္ ေကာ္မရွင္တြင္ တာ၀န္ရွိ သည္။ မေဖၚထုတ္ခဲ့။ အျပစ္ေပး အေရးယူရန္ မေတာင္းဆိုခဲ့။ တရားစီရင္ေရးပိုင္းအရ အားနည္းခ်က္ေတြ ရွိသည္ ဆိုလွ်င္လည္း လြတ္လပ္၊ ဘက္မလိုက္၊ အားေကာင္း ထက္ျမက္ေသာ တရားစီရင္ေရး စနစ္ေပၚေပါက္ လာေရး အတြက္ မည္သည့္ အဆိုျပဳမႈမွ် မတင္သြင္းခဲ့။ ေကာ္မရွင္ကိုယ္တိုင္က ဥပေဒစိုးမိုးေရး၏ မရွိမျဖစ္ အေရးပါလွ သည့္ အေျခခံမ်ားကို ဥပကၡာျပဳထားေသာအခါ ေနာက္ထပ္ အလားတူျပစ္မႈၾကီးမ်ား က်ဴးလြန္မႈ မရွိေစရန္ မည္သို႕ ကာကြယ္ တားဆီးမည္နည္း။

    အစိုးရ၏ တာ၀န္ရွိမႈကို ျပတ္ျပတ္သားသားေဖၚထုတ္တင္ျပမႈမျပဳခဲ့သည့္ ေကာ္မရွင္။

    မည္သည့္နိုင္ငံတြင္မဆို အစိုးရတိုင္း၏ အေျခခံအက်ဆံုးတာ၀န္သည္ ျပည္သူလူထု၏ လံုျခံဳမႈကို ကာကြယ္ ေစာင့္ ေရွာက္ရန္ျဖစ္သည္။ ေကာ္မရွင္၏ အစီရင္ခံစာအရေပၚလြင္သည္မွာ ပဋိပကၡျဖစ္စဥ္မ်ားအတြင္း တုိက္ရိုက္အမိန္႕ေပး ကိုင္တြယ္သူမွာ အဓိကအားျဖင့္ ေဒသဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္မ်ား မဟုတ္၊ ေနျပည္ေတာ္မွ ဗဟိုအစိုးရျဖစ္သည္။ေကာ္မရွင္ ၏အစီရင္ခံစာ စာမ်က္နွာ ၈၇ တြင္ “နစက သည္ ကက (ၾကည္း) ၏ တိုက္ရိုက္ကြပ္ကဲမႈေအာက္တြင္ ရွိေနေၾကာင္းနွင့္ လံုျခံဳေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ားသည္ သက္ဆိုင္ရာ ၀န္ၾကီးဌာနမ်ား၏ အမိန္႕ကိုသာနာခံရျပီး ေဒသဆိုင္ရာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ေဆာင္ရြက္သူမ်ား၏ အမိန္႕ကို နာခံနိုင္ျခင္း မရွိသည္ကို ေတြ႕ရွိရေၾကာင္း” အတိအလင္း ေဖၚျပထားသည္။ ဤတြင္ ေကာ္မရွင္သည္ ေကာင္းမြန္ေသာလႊမ္းမိုးအုပ္ခ်ဳပ္မႈ[5] ကို က်င့္သံုးသည့္ နိုင္ငံတကာ အစဥ္အလာ[6] အရ အမိန္႕ေပး ျခင္းအရတာ၀န္ရွိမႈ[7] ကို ေဖၚထုတ္ရပါမည္။

    မ်က္စိေရွ႕ေမွာက္တြင္ ျပစ္မႈၾကီးမ်ား က်ဴးလြန္ျဖစ္ပြားေနေၾကာင္း ေတြ႕ရ ပါလွ်က္ လံုျခံဳေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ားသည္ ခ်က္ျခင္း အေရးယူေဆာင္ရြက္မႈမျပဳဘဲ ရပ္ ၾကည့္ေန ခဲ့ၾကသည္ကို ရခိုင္ပဋိပကၡမ်ား အတြင္း စတင္ေတြ႕ျမင္ခဲ့ရျပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ တျပည္လံုးသို႕ျပန္႕လာေနျပီ ျဖစ္သည္။ ယင္းအတြက္ ၂၀၀၈ ခုနွစ္ ဖြဲ႕စည္းပံုအရ ထိပ္ဆံုးတြင္ တိုင္း ျပည္အာဏာကို ခ်ဳပ္ကိုင္ထားေသာ အမ်ိဳးသားကာကြယ္ ေရးနွင့္ လံုျခံဳေရးေကာင္စီ နွင့္ ဦးသိန္းစိန္ ဦးေဆာင္ သည့္ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရတြင္ အဓိကတာ၀န္ရွိသည္။ ေကာ္မရွင္ က ရခိုင္ပဋိပကၡမ်ား အတြင္း အမိန္႕ေပးျခင္းအရ တာ၀န္ ရွိမႈကို စနစ္တက်တိတိက်က် မေဖၚထုတ္ခဲ့ျခင္း အားျဖင့္ ကာလံု နွင့္ ေနျပည္ေတာ္ အစိုးရကို အကာ အကြယ္ ေပး ရာေရာက္သည္။ တျပည္လံုးတြင္ ျပစ္မႈၾကီးမ်ား ေတာက္ေလွ်ာက္ ျဖစ္ပြား က်ဴး လြန္ေနရာ၌ ကာလံုနွင့္ ေနျပည္ေတာ္ အစိုးရ၏တာ၀န္ရွိမႈကို ဆက္လက္ဖံုးကြယ္ထားနိုင္သည့္ အုတ္ျမစ္အားေကာ္မရွင္ က ခ်ေပးလိုက္ရာေရာက္သည္။

    နိဂံုးခ်ဳပ္ သံုးသပ္ခ်က္

    ေကာ္မရွင္၏ အစီရင္ခံစာတြင္ ေလ့လာအသံုးခ်သင့္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားလည္းပါရွိသည္။ သို႕ရာတြင္ စာမ်က္နွာ ၂၂ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း ပဋိပကၡျဖစ္ပြားရသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား ဟူေသာ ေခါင္းစဥ္ေအာက္တြင္ သံုးသပ္ခ်က္ အမ်ားစုၾကီးမွာ ထင္ျမင္ခ်က္ မ်ားကို စုစည္းေဖၚျပခ်က္မ်ား ကဲ့သို႕ ျဖစ္ေနသည္။ တိတိက်က် အေျဖရွာမႈ မေတြ႕ရ။ မည္သည့္ အမွန္တရားကိုမွ် ျပတ္သားစြာ ေဖၚထုတ္ျပမထားပါ။

    ေကာ္မရွင္သည္ ဥပေဒစိုးမိုးေရး၏ အေရးပါလွသည့္အေျခခံမ်ားကို မေထာက္ျပ၊ အစိုးရ၏ အမိန္႕ေပးျခင္းအရ တာ၀န္ ရွိမႈကို မေဖၚထုတ္၊ လြတ္လပ္ ဘက္မလိုက္ အားေကာင္းျပီး လူ႕အခြင့္အေရးနွင့္ ဥပေဒစိုးမိုးေရးကို ေလးစားလိုက္နာ သည့္ တိုင္းျပည္လံုျခံဳေရး အဖြဲ႕အစည္း[8] မ်ား အျဖစ္ အသြင္ ေျပာင္းလဲ ဖြဲ႕စည္းေရးကို တြန္းအားမေပး၊ ျပစ္မႈၾကီးမ်ား ျဖစ္ပြားသည့္အခါတိုင္း မွ်တေသာ  တရားစီရင္စစ္ေဆးမႈ[9] အေျခခံ တြင္ တရားရံုးမ်ားအား အားကိုးေျဖရွင္းနိုင္ၾကေစ ေရး မီးေမာင္းထိုးမျပခဲ့။ ယင္းတို႕အစား တာ၀န္ခံမႈ မရွိေသာ ကာလံု၏ တိုက္ရိုက္ကြပ္ကဲမႈေအာက္ရွိ တလက္ကိုင္ လံုျခံဳေရး အဖြဲ႕ အစည္းမ်ားအား အင္အားနွစ္ဆတိုးကာ ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္ ထပ္မံခ်ထားရန္ကိုသာ အဓိကအားျဖင့္ တြန္းအားေပးလွ်က္ရွိသျဖင့္ ေရရွည္တြင္ ရခုိင္ျပည္နယ္တြင္ သာမက ျပည္ေထာင္စု တ၀ွမ္းလံုးမွာပင္ ေသနတ္ကို ဒူး ေထာက္ရွစ္ခိုး၊ ေသနတ္ေအာက္တြင္ပင္ အသက္ရွင္ခိုလံႈရမည့္ ဘ၀သို႕ လူထုၾကီး တရပ္ လံုးက်ဆင္းေစေအာင္ ျပဳ လုပ္လိုက္သကဲ့သို႕ျဖစ္သည္။

    ဦးေအာင္ထူး (ေရွ႕ေန)
    ဥပေဒအေထာက္အကူျပဳကြန္ယက္ တည္ေထာင္သူ
    တယ္လီဖံုး၊ (၄၆) (၀) ၇၆ ၁၁၅၆ ၂၁၅
    ရက္စြဲ၊ ေမလ (၃) ရက္ ၂၀၁၃ ခုနွစ္

    [1] Major research question
    [2] Immediate cause
    [3] ေကာ္မရွင္၏ အစီရင္ခံစာ စာမ်က္နွာ ၁၃၊ ၁၄
    [4] Hearsay
    [5] Good governance
    [6] International practice
    [7] Command responsibility
    [8] State institutions for security
    [9] Fair Trial