News @ M-Media

Tag: Iraq Crisis

  • အီရတ္ကုိ က်ဴးေက်ာ္တုိက္ခုိက္မႈ မခုိင္လံုသည့္ ေထာက္လွမ္းေရးအခ်က္အလက္ကုိ အေျခခံခဲ့ျခင္းျဖစ္

    အီရတ္ကုိ က်ဴးေက်ာ္တုိက္ခုိက္မႈ မခုိင္လံုသည့္ ေထာက္လွမ္းေရးအခ်က္အလက္ကုိ အေျခခံခဲ့ျခင္းျဖစ္

    ဇူလုိင္ ၆၊ ၂၀၁၆
    M-Media

    blair

    – ၂၀၀၃ ခုႏွစ္က အီရတ္ႏုိင္ငံကုိ အေမရိကန္ရဲ႕ က်ဴးေက်ာ္တုိက္ခုိက္မႈမွာ ၿဗိတိန္ရဲ႕ ပါ၀င္မႈဟာ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္ရွိတဲ့ ေထာက္လွမ္းေရး အခ်က္အလက္ကုိ အေျခခံခဲ့တာျဖစ္ကာ အဲဒီအခ်က္အလက္ေတြကလည္း ၀င္ေရာက္တုိက္ခုိက္ရေလာက္တဲ့အထိ အေရးမပါဘူးလုိ႔ ၿဗိတိန္ စံုစမ္းေရးအဖြဲ႕က ေျပာၾကားလုိက္ပါတယ္။

    အီရတ္စစ္ပြဲမွာ ၿဗိတိန္ရဲ႕ ပါ၀င္မႈနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈေတြျပဳလုပ္ဖုိ႔ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ အဲဒီအဖြဲ႕က ယေန႔မွာ ထုတ္ျပန္တဲ့အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပလုိက္တာျဖစ္ၿပီး အဖြဲ႕ဥကၠဌ ဂၽြန္ခ်ီလ္ေကာ့ကေတာ့ ဒီလုိ က်ဴးေက်ာ္တုိက္ခုိက္မႈဟာ ေတာ္ေတာ္ေလးမွားယြင္းတဲ့ကိစၥလုိ႔ ဆုိပါတယ္။

    “အီရတ္ကုိ စစ္ေရးအရ အေရးယူတာမ်ိဳးဟာ တစ္ခ်ိန္းမွာ လုိအပ္ႏုိင္သလို၊ မလုိအပ္တာမ်ိဳးလည္း ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ (က်ဴးေက်ာ္တုိက္ခုိက္ခဲ့တဲ့) ၂၀၀၃ ခုႏွစ္မတ္လကေတာ့ ဆက္ဒမ္ဟူစိန္ဆီက ၿခိမ္းေျခာက္မႈ လံုး၀မရွိေသးတဲ့အခ်ိန္ပါ” လုိ႔ ခ်ီလ္ေကာ့က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    စာလံုးေရ ၂.၆ သန္းေလာက္ပါ၀င္တဲ့ အဲဒီအစီရင္ခံစာထြက္လာဖုိ႔ ၇ ႏွစ္ေလာက္ ၾကာခဲ့ပါတယ္။

    အစီရင္ခံစာမထုတ္ျပန္ခင္ ခ်ီလ္ေကာ့ရဲ႕ မိနစ္ ၃၀ ၾကာ ေျပာၾကားမႈမွာ အီရတ္ကုိ က်ဴးေက်ာ္တုိက္ခုိက္မႈမွာ ပါ၀င္ဖုိ႔ ယူေကကေရြးခ်ယ္မႈဟာ လက္နက္ဖ်က္သိမ္းေရး ၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့နည္းလမ္းေတြနဲ႔ေဆာင္ရြက္မႈ မၿပီးဆံုးခင္မွာ ျဖစ္လာခဲ့တာျဖစ္ၿပီး၊ သတိေပးမႈေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားရွိခဲ့ေပမယ့္ မလုိက္နာခဲ့ဘူးလုိ႔လည္း ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    အီရတ္စစ္ပြဲမွာပါ၀င္ဖုိ႔ ဆံုးျဖတ္တဲ့ ယူေကအစုိးရမွာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္အျဖစ္ တာ၀န္ယူခဲ့တဲ ့တုိနီဘလဲကေတာ့ ဒီကိစၥအတြက္ မိမိအေနနဲ႔ ဆင္ေျခမရွိ လံုး၀ တာ၀န္ယူမွာျဖစ္ေၾကာင္း အစီရင္ခံစာထြက္ၿပီး ျပဳလုပ္တဲ့ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ ေျပာၾကား ခဲ့ပါတယ္။

    ဒါေပမယ့္ သူရရွိခဲ့တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္အရ စစ္ပြဲမွာပါ၀င္ဖုိ႔ ဆံုးျဖတ္မႈဟာ မွန္ကန္တဲ့လုပ္ရပ္ျဖစ္ၿပီး၊ က်ဴးေက်ာ္ၿပီးေနာက္ပုိင္း ခ်မွတ္ခဲ့တဲ့ အစီအစဥ္ေတြ၊ အလုပ္ငန္းစဥ္ေတြမွာသာ မွားယြင္းခဲ့တာျဖစ္ေၾကာင္း ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ၿဗိတိန္ပါ၀င္ခဲ့တဲ့ အဲဒီက်ဴးေက်ာ္စစ္ပြဲ ၈ ႏွစ္တာအတြင္းမွာ အီရတ္ျပည္သူ သိန္းခ်ီေသဆံုးခဲ့ၿပီး၊ ၿဗိတိန္စစ္သားကေတာ့ ၁၇၉ ဦး ေသဆံုးခဲ့ပါတယ္။

    Ref: Aljazeera

  • ဖာလူဂ်ာၿမိဳ႕ IS လက္မွလြတ္ေျမာက္ေၾကာင္း အီရတ္ေၾကျငာ

    ဖာလူဂ်ာၿမိဳ႕ IS လက္မွလြတ္ေျမာက္ေၾကာင္း အီရတ္ေၾကျငာ

    ဇြန္ ၁၈၊ ၂၀၁၆
    M-Media

    iraq 5

    – IS က သိမ္းပုိက္ထားသည့္ ဖာလူဂ်ာၿမိဳ႕၏ အစိတ္အပုိင္းအမ်ားစုအား မိမိတုိ႔တပ္ဖြဲ႕မ်ားက ျပန္လည္သိမ္းယူႏုိင္ခဲ့ၿပီး အျမစ္ျဖတ္ေခ်မႈန္းေရးလုပ္ငန္းမ်ားကုိ ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ေနသည္ဟု အီရတ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဟုိင္ဒါ အလ္-အာဘာဒီက ေၾကျငာလုိက္သည္။

    ဖာလူဂ်ာၿမိဳအား IS က ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ သိမ္းပုိက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ေနာက္ပုိင္းတြင္ ႏုိင္ငံ၏ ဒုတိယအႀကီးဆံုးၿမိဳ႕ျဖစ္ေသာ မူဆုိးလ္ၿမိဳ႕ကုိ ထပ္မံသိမ္းယူခဲ့သည္။

    “ဖာလူဂ်ာ လြတ္ေျမာက္ေၾကာင္း ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေၾကျငာလုိက္ပါတယ္။ ၿမိဳ႕ကုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ျပန္သိမ္းႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔တပ္ဖြဲ႕ေတြဟာ ေနရာအနည္းငယ္မွအပ ၿမိဳ႕ကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္ခဲ့ၿပီး က်န္ရွိေနတဲ့ေနရာေတြကုိလည္း လာမယ့္နာရီအနည္းငယ္အတြင္းမွာ ရွင္းလင္းသြားမွာပါ။ ဖာလူဂ်ာဟာ ႏုိင္ငံ့လက္ထဲကုိ ျပန္ေရာက္လာခဲ့ၿပီး မူဆုိးလ္ၿမိဳ႕သိမ္းပုိက္ေရးကေတာ့ ေနာက္ထပ္ ဆင္ႏႊဲရမယ့္ တုိက္ပြဲပါပဲ” ဟု ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ အာဘာဒီက ႏုိင္ငံပုိင္သတင္းဌာနမွတစ္ဆင့္ ယမန္ေန႔တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

    ၿမိဳ႕ေတာ္ဘဂၢဒတ္အေနာက္ဘက္ ကီလုိမီတာ ၅၀ အကြာတြင္ရွိသည့္ အဆုိပါ ဖာလူဂ်ာၿမိဳ႕အား IS လက္မွ ျပန္လည္သိမ္းယူႏုိင္ေရးအတြက္ အီရတ္စစ္တပ္မွာ လြန္ခဲ့သည့္ ၄ ပတ္မွစတင္ကာ အႀကီးစား စစ္ဆင္ေရးကုိ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

    Ref: Aljazeera

  • အီရတ္သုိ႔ အေမရိကန္စစ္သား ၂၀၀ ေရာက္ရွိ

    အီရတ္သုိ႔ အေမရိကန္စစ္သား ၂၀၀ ေရာက္ရွိ

    ဒီဇင္ဘာ ၁၁၊ ၂၀၁၅
    M-Media

    iraq

    – အီရတ္ႏုိင္ငံအေနာက္ဘက္ရွိ အမ္ဘာျပည္နယ္သုိ႕ အေမရိကန္စစ္တပ္မွ စစ္သား ၂၀၀ ခန္႕ တပ္ျဖန္႔ခ်ထားလုိက္ၿပီး IS စစ္ေသြးႂကြမ်ား သိမ္းပိုက္ထားေသာ နယ္ေျမမ်ား ျပန္လည္ရယူသည့္ စစ္ဆင္ေရးမ်ားတြင္ ပါ၀င္မည့္အေနအထား ရွိေနသည္။

    အဆုိပါစစ္သားမ်ားမွာ တုိက္ခုိက္မႈမ်ားျဖစ္ပြားေနသည့္ ခန္ အလ္-ဘဂၢါဒါဒီၿမိဳ႕မွ အေနာက္ေျမာက္ဖက္ ၅ ကီလုိမီတာအကြာတြင္ရွိေနကာ အေစာင့္အၾကပ္ တင္းၾကပ္စြာခ်ထားေသာ အုိင္းန္ အလ္-အဆဒ္ ေလတပ္စခန္းသုိ႔ ဗုဒၶဟူးေန႔က ဆုိက္ေရာက္လာခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

    ထုိကဲ့သုိ႔ တပ္ျဖန္႔ခ်ထားျခင္းမွာ ေလတပ္စခန္းအနီးရွိ IS စစ္ေသြးႂကြမ်ား၏ ေနရာမ်ားကုိ ဖ်က္ဆီးရန္ ေလတပ္စခန္းအား ၎တုိ႔၏ တုိက္ခုိက္ရန္ ႀကိဳးစားမႈကုိ တြန္းလွန္ရန္ျဖစ္သည္ဟု သတင္းမ်ားက ေဖာ္ျပၾကသည္။ အေမရိကန္ကာကြယ္ေရး၀န္ႀကီး အရွ္တန္ ကာတာက အေမရိကန္မွာ IS မ်ားကို ေခ်မႈန္းရာတြင္ အီရတ္စစ္တပ္အား လက္နက္အေျမာက္အမ်ားႏွင့္ စစ္သားမ်ား ေပးပို႕ကူညီသြားရန္ အသင့္ရွိေနသည္ ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

    အီရတ္၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဟုိင္ဒါ အလ္-အာဘာဒီက IS မ်ားႏွင့္ စစ္ခင္းရန္ မိမိတုိင္းျပည္သုိ႕ မည္သည့္ျပည္ပစစ္တပ္မွ တပ္ျဖန္႕ထားျခင္းကို လက္မခံေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၿပီးေနာက္ပုိင္း အေမရိကန္က ယခုကဲ့သုိ႔ စစ္သားမ်ား ေစလႊတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

    အီရတ္ရွိ ကာသစ္ဘ္ဟစ္ဇ္ဘုိလာအဖြဲ႕၊ ဘာဒါရ္လႈပ္ရွားမႈႏွင့္ အာဆစ္ဘ္ အလ္-ဟက္ အဖြဲ႕မ်ားမွာ ျပႆနာမ်ား ျဖစ္ပြားေနေသာ အာရပ္ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ တပ္ျဖန္႔ခ်ထားသည့္ မည္သည့္ အေမရိကန္တပ္ဖြဲ႕ကုိမဆုိ တုိက္ခုိက္သြားမည္ဟု ေျပာဆုိထားသည္။

    ”အီရတ္မွာ လာေရာက္တပ္ျဖန္႕တဲ့ ဘယ္အေမရိကန္တပ္ကိုမဆုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ လုိက္လံတုိက္ခိုက္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္၊ အဲဒီအေမရိကန္တပ္ဟာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕အဖြဲ႕ရဲ႕ ပထမဆုံးပစ္မွတ္ ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။ အရင္ကလည္း သူတုိ႕ကို တုိက္ခဲ့ၿပီးပါျပီ။ အခုလည္း ထပ္တုိက္ဖုိ႕ အဆင္သင့္ပါပဲ” ဟု ကာသစ္ဘ္ ဟစ္ဇ္ဘုိလာအဖြဲ႕၏ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

    Ref: PressTV

  • ပဋိပကၡေၾကာင့္ အီရတ္ရွိ ျပည္နယ္တစ္ခုတြင္ပင္ စာသင္ေက်ာင္း ၁၅၀၀ ေက်ာ္ ပ်က္ဆီးဆံုး႐ံႈး

    ပဋိပကၡေၾကာင့္ အီရတ္ရွိ ျပည္နယ္တစ္ခုတြင္ပင္ စာသင္ေက်ာင္း ၁၅၀၀ ေက်ာ္ ပ်က္ဆီးဆံုး႐ံႈး

    ၾသဂုတ္ ၄၊ ၂၀၁၅
    M-Media

    – လက္ရွိျဖစ္ပြားေနေသာ ပဋိပကၡ၏ ရလဒ္အျဖစ္ အီရတ္ႏုိင္ငံ အန္ဘာရ္ျပည္နယ္တစ္ခုတည္းတြင္ပင္ စာသင္ေက်ာင္းေပါင္ ၁၅၀၀ ေက်ာ္မွာ ပ်က္ဆီးဆံုး႐ံႈးခဲ့သည္ဟု အစုိးရ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူတစ္ဦးက ယမန္ေန႔တြင္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

    အန္ဘာရ္ျပည္နယ္မွာ အီရတ္ႏုိင္ငံ၏ အႀကီးဆံုး ျပည္နယ္ျဖစ္ၿပီး IS စစ္ေသြးႂကြအဖြဲ႕၏ ထုိးစစ္ဆင္တုိက္ခုိက္မႈမ်ား မစတင္မီ လအနည္းငယ္အရင္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ အစပုိင္းကတည္းက တုိက္ခုိက္မႈမ်ားႏွင့္ ႀကံဳေတြ႕ခဲ့ရသည္။

    လက္ရွိတြင္ အန္ဘာရ္ျပည္နယ္ရွိ ဆံုး႐ံႈးသြားေသာ နယ္ေျမမ်ားအား ျပန္လည္ရရွိေနေရးအတြက္ အစုိးရက အဓိက အားစုိက္လုပ္ေဆာင္ေနၿပီး၊ ျပည္နယ္၏ ေဒသအမ်ားအျပားတြင္ စစ္ဆင္ေရးမ်ား ေဆာင္ရြက္ေနကာ အေမရိကန္ဦးေဆာင္သည့္ မဟာမိတ္တပ္ဖြဲ႕မ်ားကလည္း ေန႔စဥ္လုိလုိပင္ ေလေၾကာင္းမွ တုိက္ခုိက္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနသည္။

    “အန္ဘာရ္ျပည္နယ္က အဆုိးရြားဆံုး ထိခုိက္တာပါပဲ။ တစ္၀က္တစ္ပ်က္ ပ်က္ဆီးေနတဲ့၊ လံုး၀ပ်က္ဆီးသြားတဲ့ စာသင္ေက်ာင္း ၁၅၀၀ေက်ာ္ေလာက္ ရွိပါတယ္။ အဲဒီေက်ာင္းေတြထဲက အမ်ားစုဟာ IS အဖြဲ႕ေတြက တုိက္႐ုိက္ ပစ္မွတ္ထားၿပီး ဖ်က္ဆီးတာျဖစ္ပါတယ္” ဟု ျပည္နယ္ေရးရာေကာင္စီမွ ေျပာေရးဆုိခြင့္ရွိသူ အီးဒ္ အမ္မက္ရွ္က AFP သတင္းဌာနသုိ႔ ေျပာၾကားခဲ့သည္။

    ထုိ႔ျပင္ အခ်ိဳ႕စာသင္ေက်ာင္းမ်ားကုိ IS အဖြဲ႕မ်ားက အေျခစုိက္စခန္းအျဖစ္ အသံုးျပဳၾကၿပီး အီရတ္စစ္တပ္၏ ေျမျပင္တုိက္ခုိက္မႈႏွင့္ မဟာမိတ္မ်ား၏ ေလေၾကာင္းတုိက္ခုိက္မႈတုိ႔၏ ပစ္မွတ္ထားမႈကုိ ခံရေၾကာင္း၊ အခ်ိဳ႕မွာ ေရွ႕တန္းစစ္မ်က္ႏွာအျဖစ္ ေရာက္ရွိေနေၾကာင္း ၎က ထပ္ေလာင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။

    “အန္ဘာရ္ကုိ IS ဆီက လံုး၀ျပန္သိမ္းၿပီးေနာက္မွာ ဒီေက်ာင္းေတြကုိ ျပန္ေဆာက္ဖုိ၊ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးလုပ္ဖုိ႔ေတာင္မွ ပုိက္ဆံအမ်ားႀကီးကုန္ၿပီး အနည္းဆံုး အခ်ိန္ ၂ ႏွစ္ခြဲေလာက္ၾကာမွာပါ” ဟု အမ္မက္ရွ္က ဆုိသည္။

    ၿမိဳ႕ေတာ္ ဘဂၢဒက္အနီးရွိ ကာရ္မာ၊ ဆီးရီးယားနယ္စပ္ရွိ အလ္-ကြာအင္မ္ၿမိဳ႕၊ အဓိကၿမိဳ႕မ်ားျဖစ္ေသာ ရာမာဒီ၊ ဖာလူဂ်ာႏွင့္ ဟာဒီသာ စသည့္ၿမိဳ႕မ်ားရွိ စာသင္ေက်ာင္းမ်ားသည္ပင္ ေဘးကင္းျခင္းမရွိဘဲ ထိခုိက္ပ်က္ဆီးေနၾကသည္။

    ကုလ၏ ေနာက္ဆံုးထုတ္ျပန္ေသာ စာရင္းမ်ားအရ အုိးအိမ္စြန္႔ခြာ ထြက္ေျပးရေသာ အီရတ္ကေလးငယ္မ်ား၏ ၇၀ ရာခုိင္ႏႈန္းမွာ ပညာေရးကုိ ရရွိျခင္းမရွိဟု သိရသည္။ ထုိခုိက္ခံစားရသည့္ ေဒသမ်ားရွိ အသံုးျပဳ၍ရေသာ စာသင္ေက်ာင္းအမ်ားစုတြင္လည္း ေက်ာင္းသားမ်ား မတန္တဆ မ်ားျပားေနသည္။

    Ref: Alrabiya

  • IS ေနာက္ကြယ္မွ အမွန္တရား အပိုင္းအစမ်ား(သို႔) ဆီးရီးယားႏွင့္ အီရတ္က ျပည္တြင္းစစ္မွာ CIA ေျခရႈပ္မႈမ်ား

    IS ေနာက္ကြယ္မွ အမွန္တရား အပိုင္းအစမ်ား(သို႔) ဆီးရီးယားႏွင့္ အီရတ္က ျပည္တြင္းစစ္မွာ CIA ေျခရႈပ္မႈမ်ား

    ဇူလိုင္ ၁၀ ၊ ၂၀၁၅
    M-Media
    Eva-Bee-illustration-009
    လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၄ ႏွစ္က ေဂ်ာ့ဂ်္ ဘုရွ္ စတင္လိုက္ၿပီး အဆံုးမသတ္ႏိုင္ေတာ့တဲ့ အၾကမ္းဖက္ ၀ါဒေပၚစစ္ဆင္ေရး လႈပ္ရွားမႈက ရုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ေျပာင္းျပန္ရလဒ္အၾကားမွာ သူ႔ခ်ည္ခင္နဲ႔သူ ျပန္ရစ္ရႈပ္ေထြးေနလ်က္ရိွပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ တနလၤာေန႔က ဆီးရီးယားမွာ အၾကမ္းဖက္သူအျဖစ္ စြပ္စြဲခံထားရတဲ့ ဆြီဒင္လူမ်ဳိး Bherlin Gildo ကို လန္ဒန္တရားရံုးတင္စစ္ေဆးပါတယ္။ သူဟာ ၿဗိတိသွ်ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႕က အဆိုပါသူပုန္အုပ္စုမ်ားကို လက္နက္တပ္ဆင္ေပးေနခဲ့ေၾကာင္း ေပၚလြင္သြားလို႔ တရားခံျဖစ္သူဟာ အားေပးကူညီသူအျဖစ္ အေရးယူခံရၿပီးတဲ့ေနာက္ အဲ့ဒီအမႈကို ေလွ်ာခ်လိုက္ပါတယ္။

    တရားလိုမ်ားဖက္က အမႈကို ပိတ္သိမ္းလိုက္ပါတယ္။ ဒါဟာ ေထာက္လွမ္းေရးကိစၥေတြနဲ႔ ထိပ္တိုက္ မေတြ႕ေအာင္ ေရွာင္လိုက္ေၾကာင္း ထင္ရွားေနပါတယ္။ ဆီးရီးယား အတိုက္အခံ လက္နက္ကိုင္ အုပ္စုကို ၿဗိတိသွ် ကိုယ္တိုင္က မဟားဒယားေထာက္ပံ့ကူညီျခင္း အေထာက္အထား အပံုအပင္ ရိွေနလ်က္ စစ္ေဆးျခင္းကို ေရွ႕ဆက္မယ္ဆိုရင္ တရားစီရင္ေရးအေပၚ အရိုအေသတန္မႈ ျဖစ္သြားႏိုင္ေၾကာင္း တရားခံမ်ားဖက္ကလည္း ဆိုခဲ့ၾကတယ္။

    ေသေၾကပ်က္စီးေစႏိုင္တဲ့ ေထာက္ပံ့ကူညီမႈေတြ မပါ၀င္ဘူးလို႔ အစိုးရဖက္က ေလလံုးထြား ခဲ့ေသာ္လည္း ေလ့က်င့္ေရး၊ နည္းစံနစ္ အကူအညီနဲ႔ လက္နက္ ပမာဏအမ်ားအျပား လွ်ဳိ႕၀ွက္ေထာက္ပံ့မႈေတြ ေပး ခဲ့ၾကပါတယ္။ လစ္ဗ်ားမွာ ကဒါဖီ အစိုးရျပဳတ္က်ၿပီးေနာက္ပိုင္း ၂၀၁၂ ခုႏွစ္မွာ ဆီးရီးယားသူပုန္ေတြဆီ လစ္ဗ်ား ရိကၡာပို႔ယာဥ္မ်ားမွတဆင့္ လက္နက္ လႊဲေျပာင္းျခင္းအမႈကို ၿဗိတိသွ်ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႕ MI 6 က စီအိုင္ေအနဲ႔ ပူးတြဲလုပ္ေဆာင္ခဲ့တယ္လို႔ သတင္းမ်ားက ေဖာ္ျပေနပါတယ္။

    ၀န္ႀကီးမ်ားနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕လံုၿခံဳေရးအရာရိွမ်ား အလိုက်အတြက္ အလုပ္လုပ္ေပးတဲ့ တစ္စံုတစ္ဦးကို အက်ဥ္းေထာင္ထဲ ပို႔ေဆာင္တဲ့ အျဖစ္ဟာ ရွင္းရွင္းႀကီးကို ရယ္ပြဲဖြဲ႕စရာေကာင္းေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲ့ဒါက အလားတူ အမႈမ်ဳိး တသီတသန္းရဲ႕ ေနာက္ဆံုးသာ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ထက္ ကံဆိုးသြားသူကေတာ့ လန္ဒန္ အငွားယာဥ္ေမာင္း Anis Sardar ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ အေမရိကန္နဲ႔ၿဗိတိသွ် တပ္ဖြဲ႕မ်ားက အီရတ္ကို သိမ္းပိုက္စီးနင္းမႈကို ခုခံျခင္းမွာ ပါ၀င္ပတ္သက္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ လြန္ခဲ့တဲ့ ရက္သတၱပတ္ ႏွစ္ပတ္ ကပင္ သူ႔ကို တစ္သက္တစ္ကၽြန္းျပစ္ဒဏ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ တရားမ၀င္ ၀င္ေရာက္စီးနင္းသိမ္းပိုက္မႈကို လက္နက္ကိုင္ဆန္႔က်င္ျခင္းက အၾကမ္းဖက္ျခင္း သို႔မဟုတ္ လူသတ္ျခင္း အမႈမေျမာက္ပါဘူးလို႔ ဂ်ီနီဗာကြန္ဗင္းရွင္း အပါအ၀င္ ဥပေဒ ဖြင့္ဆ္ိုခ်က္အမ်ားစုက ေဖာ္ျပထားၿပီးျဖစ္တယ္။

    သို႔ေသာ္လည္း ခုခ်ိန္မွာ အၾကမ္းဖက္၀ါဒဆိုတာ ၾကည့္ရႈသူရဲ႕အျမင္မွာ ေဘာင္ခတ္ခံေနရတယ္။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ေဒသ အတြင္း ယေန႔ကာလရဲ႕ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားက မတရားမင္းနဲ႔ အေပါင္းအပါမ်ားကို ဆန္႔က်င္ေသာ ေနာက္တစ္ေန႔ရဲ႕တိုက္ခိုက္ေရးသမားေတြဟာ ရန္သူမ်ားျဖစ္ၾကတယ္ ဆိုတဲ့ အေနာက္တိုင္း၀ါဒ လမ္းေၾကာင္းသူတစ္ဦးရဲ႕ညီလာခံဆင့္ဆိုခ်က္က ေတာင္စဥ္ေရမရ ဗလံုးဗေထြးအေတြးစိတ္ကူးဆိုတာ ေယဘူယ်အားျဖင့္ သိျမင္ႏိုင္ပါတယ္။

    ISIS က အီရတ္နဲ႔ ဆီးရီးယားပိုင္နက္ အေတာ္မ်ားမ်ားကို က်ဴးေက်ာ္သိမ္းပိုက္ၿပီး ကိုယ္ပိုင္ဟန္ အစၥလာမ့္ ခလီဖဟ္ လို႔ ေၾကြးေက်ာ္လိုက္တဲ့ေနာက္ပိုင္း ယမန္ႏွစ္ကတည္းက အေမရိကန္၊ ၿဗိတိန္နဲ႔ အျခားအေနာက္တိုင္း တပ္ဖြဲ႕မ်ားဟာ အီရတ္ကို တစ္ေက်ာ့ျပန္ေရာက္လာခဲ့ၾကတယ္။ (ယခင္က အီရတ္ရဲ႕ အလ္ကိုင္ဒါအဖြဲ႕ အျဖစ္ သိၾကတဲ့) တရားလြန္ အစြန္းေရာက္ IS အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕ကို ၿဖိဳခြင္းေရးလို႔ ဆိုၾကတယ္။

    ဒီတိုးထြက္လႈပ္ရွားမႈက ထင္သေလာက္ အလုပ္မျဖစ္လာပါဘူး။ ၿပီးခဲ့တဲ့လက ISIS က အီရတ္ရဲ႕ ရာမာဒီၿမိဳ႕ထဲ အလံုးအရင္း ၀င္ေရာက္ႏိုင္ခဲ့သလို အျခားတစ္ဖက္မွာလည္း ဆီးရီးယားနယ္စပ္ရဲ႕ ပါလ္မီရာၿမိဳ႕ကို သိမ္းပိုက္ခဲ့ၾကတယ္။ အလ္ကိုင္ဒါရဲ႕တရား၀င္အဖြဲ႕ ႏုဆြ္ရာတပ္ဦးကလည္း ဆီးရီးယားနယ္ထဲမွာ တိုးပြားလာေနတယ္။

    လက္ရိွျဖစ္ေနသမွ်အားလံုးဟာ အေမရိကန္ လက္ထြက္မ်ားျဖစ္တယ္လို႔ အီရတ္ႏိုင္ငံသားအခ်ဳိ႕က ဆိုေနၾကတယ္။ အေမရိကန္ေတြကေတာ့ မိမိတို႔ဟာ အရပ္သား ပ်က္စီးမႈေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္ႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားေနတယ္လို႔ ဆိုၿပီး အေရးပါေသာေအာင္ျမင္မႈေတြ ရရိွေနၿပီလို႔ ေၾကြးေၾကာ္ၾကတယ္။ အရာရိွေတြ တိုးတိုးတိတ္တိတ္ ဆိုၾကတာကေတာ့ မိမိတို႔ဟာ စြႏၷီအမာခံနယ္ေျမမ်ားကို လူမ်ဳိးေရးစစ္ပြဲထဲ ခ်နင္းေနတာ၊ ပင္လယ္ေကြ႕ေဒသထဲက မိမိတို႔ရဲ႕စြႏၷီမဟာမိတ္ေတြ ကေမာက္ကမျဖစ္တာကို မျမင္လိုၾကပါဘူးတဲ့။

    ၂၀၁၂ ၾသဂုတ္လအတြင္း ေရးခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ေထာက္လွမ္းေရး အထူးလွ်ဳိ႕၀ွက္ အစီရင္ခံစာတစ္ရပ္ဟာ မၾကားေသးမီက ေပါက္ၾကားခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီမွာ ဆီးရီးယားအေရွ႕ပိုင္းထဲ စလဖီ စည္းမ်ဥ္းခံ စံနစ္ျဖစ္ထြန္းဖို႔ အလားအလာ၊ ဆီးရီးယားနဲ႔အီရတ္ထဲ အလ္ကိုင္ဒါထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ အစၥလာမစ္ႏိုင္ငံ IS ကို ရိွေၾကာင္း၊ မယံုႏိုင္စရာေကာင္းလွစြာ ေဟာကိန္းထုတ္ခ်က္ေတြကို လိုလိုလားလား လက္ခံထားေၾကာင္း ေတြ႕လိုက္ ရပါတယ္။ အဲ့ဒီကာလ အေနာက္တိုင္းေကၽြးေက်ာ္ခ်က္မ်ားနဲ႔ လံုးလံုးလ်ားလ်ား ဆန္႔က်င္လ်က္ တပ္မေတာ္ေထာက္လွမ္းေရး ေအဂ်င္စီအေထာက္အထားမ်ားက (ISIS ျဖစ္လာတဲ့) အီရတ္က အလ္ကိုင္ဒါအဖြဲ႕(နဲ႔) ဆီးရီးယားအတြင္း အနိ႒ာရံုျဖစ္ေအာင္ တြန္းအားေပး ေမာင္းႏွင္ရာ အဓိက အင္အားစုျဖစ္တဲ့ စလဖီ၀ါဒီမ်ားနဲ႔ ပါ၀င္ပတ္သက္ခဲ့ၿပီး၊ အေနာက္ႏိုင္ငံမ်ား ပင္လယ္ေကြ႕တိုင္းျပည္မ်ားနဲ႔ တူရကီႏိုင္ငံတို႔ဟာ ဆီးရီးယား အေရွ႕ပိုင္း ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္ေအာင္ အတိုက္အခံတို႔ရဲ႕အားထုတ္မႈကို အားေပးေထာက္ခံေနေၾကာင္း ေၾကျငာေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

    ဖြင့္ဟေၾကညာထားတဲ့ သို႔မဟုတ္ ဖြင့္ဟေၾကညာမႈမဲ့ စည္းမ်ဥ္းခံ စလဖီ၀ါဒီ အင္အားစုတစ္ရပ္ တည္ေထာင္ျခင္း အလားအလာကို ေပၚေပါက္လာေစမႈနဲ႔အတူ ပင္တဂြန္စစ္႒ာနခ်ဳပ္ အစီရင္ခံစာထဲမွာလည္း “ဆီးရီးယားအစိုးရ ထီးတည္းက်န္ေစေရး အလို႔ငွာ အတိုက္အခံအင္အားစုကို ၾသဇာအင္အားႀကီးထြားေအာင္ အတိအက်ျပဳရမည္၊ (အီရန္ႏွင့္အီရတ္မွ) ရွီအာတို႔၏ လက္တံရွည္လာျခင္းဆိုင္ရာ ဗ်ဴဟာအတိမ္အနက္ ထည့္တြက္သံုးသပ္မႈျဖစ္သည္” လို႔ ေရွ႕ဆက္ဆိုထားပါတယ္။

    ေနာက္ ၂ ႏွစ္ၾကာတဲ့အခါ ရည္ရြယ္လမ္းေၾကာင္းခ်က္အတိုင္း အတိအက် ျဖစ္ပ်က္လာေတာ့တယ္။ ဆီးရီးယားထဲ အေမရိကန္ တပ္မ်ားက သူပုန္တစ္စုကို ဗံုးႀကဲရင္း ေနာက္ထပ္တစ္စုကို က်ားကန္ေပးခဲ့ၾကတယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာက မူ၀ါဒေရးရာ အေထာက္အထားေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သေဘာတရား အရ ႏွစ္ဖက္ခၽြန္အႀကံနဲ႔ သြယ္၀ိုက္ႀကိဳးနီ ညႊန္ၾကားခ်က္ျဖစ္ေၾကာင္း သိသာထင္ရွားေနပါတယ္။ ဆီးရီးယားပုန္ကန္မႈ တစ္ႏွစ္တာအတြင္း အေမရိကန္နဲ႔မဟာမိတ္မ်ားက အတိုက္အခံအုပ္စုကို ေထာက္ခံကူညီ လက္နက္တပ္ဆင္ေပးေနမႈမွ်သာ မဟုတ္ပါဘူး။ အစြန္းေရာက္ အုပ္စုကြဲေတြ လႊမ္းမိုးလာမယ္ဆိုတာ သိေနခဲ့တယ္။ အီရတ္ညီညြတ္ေရးအတြက္ စိုးရိမ္ဖြယ္ အႏၲရာယ္ရိွေနျငားလည္း ဆီးရီးယားအင္အားခ်ည့္နဲ႔ဖို႔ အဲ့ဒီအုပ္စုကြဲေတြကို စြႏၷီၾကားခံအုပ္စုအျဖစ္ (ယခုလူသိမ်ားတဲ့) IS ဖန္တီးႏိုင္ေအာင္ လမ္းေၾကာင္းေပး စီစဥ္ေစခဲ့ပါတယ္။

    အေမရိကန္က IS ကို ဖန္တီး ထုတ္လုပ္လိုက္တယ္လို႔ မဆိုႏိုင္ေသာ္လည္း အေမရိကန္ ဒုသမၼတ ဂ်ဳိးဘိုင္ဒင္ရဲ႕အသိအမွတ္ျပဳျခင္းကိုၾကည့္ရင္ ပင္လယ္ေကြ႕ေဒသက သူ႔ရဲ႕ မဟာမိတ္မ်ားဟာ အဓိကအခန္းက႑ထဲ ပါ၀င္ခဲ့တာ အမွန္ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အေမရိကန္နဲ႔ ၿဗီတိန္တို႔ ၀င္ေရာက္စီးနင္းခဲ့မႈ မတိုင္မီအခ်ိန္အထိ အီရတ္မွာ အလ္ကိုင္ဒါဆိုလို႔ မရိွခဲ့ေပဘူး။ ေဒသတြင္း အျခားေသာ အင္အားစုမ်ားကို ဆန္႔က်င္လာေအာင္ အေမရိကန္က IS ေပၚေပါက္လာျခင္းအေပၚ အသံုးခ်လိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။ အေနာက္တိုင္းရဲ႕ထိန္းခ်ဳပ္မႈကို ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္ေရးအတြက္ က်ယ္ျပန္႔တဲ့ေမာင္းႏွင္အားတစ္ရပ္လို႔ ဆိုရပါလိမ့္မယ္။

    IS က အေနာက္တိုင္းသားေတြကို ေခါင္းျဖတ္သတ္ျခင္း စတင္ျပဳမူၿပီး အြန္လိုင္းေပၚ အဲ့ဒီၾကမ္းၾကဳတ္ ရက္စက္မႈမ်ား တင္ျပလာခ်ိန္မွာေတာ့ တြက္ကိန္းေျပာင္းလဲ ကုန္ပါတယ္။ ပင္လယ္ေကြ႕ေဒသႏိုင္ငံမ်ားကလည္း ခုခ်ိန္မွာ ႏုဆြ္ရာတပ္ဦးလို ဆီးရီးယားစစ္ပြဲက အျခားအုပ္စုမ်ားကို က်ားကန္ေပးလာၾကတယ္။ ဂ်ိဟာ့ဒ္၀ါဒီ အုပ္စုမ်ားနဲ႔ ေဆာ့ကစားတတ္တဲ့ ၀သီအတိုင္း အေမရိကန္နဲ႔ ဥေရာပသားေတြ အဖို႔ ကိုယ္ေမြးတဲ့ေမ်ာက္ ကိုယ့္ျပန္ေျခာက္ခံၾကရပါတယ္။ ၁၉၈၀ ႏွစ္မ်ားက အာဖဂန္နစၥတန္ႏိုင္ငံမွာ ဆိုဗီယက္ယူနီယံ ဆန္႔က်င္ေရးစစ္ပြဲကို ျပန္ၾကည့္လုိက္ပါ။ မူလ အလ္ကိုင္ဒါအဖြဲ႕က စီအိုင္ေအရဲ႕ ေမြးစားတပည့္ျဖစ္ေနေၾကာင္း ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။

    အီရတ္ကိုသိမ္းပိုက္စဥ္ ကာလအတြင္း ဒီစံႏႈန္းအတိုင္းဘဲ ျဖစ္ခဲ့တာပါ။ အီရတ္ခုခံမႈကို ခ်ည့္နဲ႔ေအာင္ ဂိုဏ္းဂဏ မႈိင္းတိုက္သတ္ျဖတ္မႈသံုး ေအာက္တန္းက်စစ္ပြဲကို အေမရိကန္တပ္မ်ားက စီမံဆင္ႏႊဲခဲ့တယ္ေလ။ ဒါ့အျပင္ ၿပီးခဲ့တဲ့သီတင္းပတ္က ဂဒါဖီရဲ႕ဇာတိၿမိဳ႕ Sirte ကို ISIS ထိန္းခ်ဳပ္လိုက္တဲ့ လစ္ဗ်ားမွာ ေနတိုးဦးေဆာင္တဲ့ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ ဇာတ္တိုက္စစ္ပြဲအတြင္း လက္တံု႔ျပန္မႈ ခံခဲ့ရတယ္။

    ယခုအေရွ႕အလယ္ပိုင္း ခံစားေနရတဲ့ အေမရိကန္နဲ႔ အေနာက္တိုင္းရဲ႕ မီးေလာင္တိုက္သြင္းေရးမူ၀ါဒဆိုတာ ဘုရင္စနစ္သံုး ခြဲျခားအုပ္ခ်ဳပ္ေရး စည္းမ်ဥ္း ပံုစံခြက္ထဲကေန ဖန္တီးေဖာ္ေဆာင္ေနျခင္းျဖစ္တယ္။ အေမရိကန္တပ္ဖြဲ႕မ်ားက ဆီးရီးယားအတြင္း  သူပုန္တစ္စုကို တစ္ဖက္မွာ ဗံုးႀကဲတိုက္ခိုက္သလို အျခားအုပ္စုတစ္ရပ္ကိုလည္း တခ်ိန္တည္း ေက်ာကန္ေပးၾကတယ္။ အဲ့ဒီေနာက္ အီရတ္မွာရိွတဲ့ ISIS ကို စစ္ဆင္ဖို႔ အီရန္နဲ႔ ထဲထဲ၀င္၀င္ ပူးေပါင္းတိုက္ခိုက္တဲ့ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ ယီမင္ႏိုင္ငံထဲက အီရန္ က်ားကန္ေပးထားတဲ့ Houthi တပ္ဖြဲ႕ေတြကို ေဆာ္ဒီအာေရဗ်ရဲ႕စစ္ဆင္ေရးမွာ ကူညီပံ့ပိုးေနပါတယ္။ မည္သို႔ပင္ဆိုေစ ဒီလိုခ်ဥ္းကပ္မႈနည္းလမ္းမ်ဳိးနဲ႔ ခ်ည့္နဲ႔ေနတဲ့အီရတ္နဲ႔ဆီးရီးယားကို အေမရိကန္ရဲ႕ရႈပ္ရွက္ခတ္ေပၚလစီက ေအာင္ျမင္စြာ ပိုင္းျခားဖို႔ ျဖစ္သြားႏိုင္ပါတယ္။

    အရွင္းလင္းအထင္ရွားဆံုးကေတာ့ ISIS နဲ႔ သူတို႔ရဲ႕စက္ဆုပ္ဖြယ္ရာမ်ားကိုျဖစ္ေစ၊ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းက ဖန္တီးျခင္းခံရတဲ့ ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္းတစ္မ်ဳိး ခိုးေၾကာင္ခိုး၀ွက္တစ္ဖံု စစ္မက္ဖန္တီးျခင္းကိုျဖစ္ေစ အီရတ္နဲ႔ဆီးရီးယားက မူလဘူတ ပါ၀ါတူအင္အားစုေတြအဖို႔ အႏိုင္ယူႏိုင္လိမ့္မွာ မဟုတ္ဘူူး။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းမွာ မဆံုးႏိုင္တဲ့ အေနာက္တိုင္း စစ္ေရးစြက္ဖက္မႈေတြက ပ်က္စီးျခင္းနဲ႔ကြဲျပားျခင္းကိုသာ သယ္ေဆာင္လာခဲ့ၾကတာ ျဖစ္တယ္။ ဒီေရာဂါကို ကုစား ကင္းေပ်ာက္ေစႏိုင္သူမ်ားကေတာ့ ေဒသတြင္း လူထုမ်ားသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါပိုးကို ေမြးျမဴေပါက္ဖြားေစခဲ့သူမ်ား မဟုတ္ၾကပါ။

    xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

    The Guardian တြင္ေဖာ္ျပထားေသာ Seumas Milne ၏ Now the truth emerges: how the US fuelled the rise of Isis in Syria and Iraq ေဆာင္းပါးကို မင္းထြဋ္ေခါင္ မွ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ျပန္ဆိုခ်က္ ျဖစ္သည္။

    Seumas Milne သည္ ဂါးဒီးယန္းသတင္းစာတိုက္၏ ပင္တိုင္ေဆာင္းပါးရွင္ႏွင့္ တြဲဖက္အယ္ဒီတာျဖစ္သည္။ အေထြေထြသတင္းေထာက္ႏွင့္ အလုပ္သင္အယ္ဒီတာအျဖစ္ လုပ္ကိုင္ၿပီးေနာက္ ၂၀၀၁ မွ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္အထိ အႀကံေပးအယ္ဒီတာအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ဂါးဒီးယန္းအတြက္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသ၊ ဥေရာပအေရွ႕ပိုင္း၊ ရုရွား၊ ေတာင္အာရွႏွင့္ လက္တင္အေမရိကမွ သတင္းေရးသားေပးပို႔ခဲ့သည္။ ကနဦးပိုင္းက The Economist အတြက္ လုပ္ကိုင္ေပးခဲ့ၿပီး၊ The Enemy Within and The Revenge of History စာအုပ္ေရးသားသူ ႏွင့္ Beyond the Casino Economy စာအုပ္တြဲဖက္ျပဳစုသူလည္းျဖစ္သည္။