News @ M-Media

Tag: Kachin State

  • နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း စားနပ်ရိက္ခာထောက်ပံ့ရေး ကုလနှင့် သဘောတူညီချက်ကို မြန်မာ သက်တမ်းတိုး

    နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း စားနပ်ရိက္ခာထောက်ပံ့ရေး ကုလနှင့် သဘောတူညီချက်ကို မြန်မာ သက်တမ်းတိုး

    ဒီဇင်ဘာ ၃၀၊ ၂၀၁၉
    M-Media

    -ကချင်ပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်နဲ့ ရှမ်းပြည်နယ်တို့အပါအဝင် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းက လူပေါင်း ၁ သန်းကျော်လောက်ကို စားနပ်ရိက္ခာထောက်ပံ့ရေး မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ကုလသမဂ္ဂ စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ် (WFP) တို့အကြား သဘောတူညီချက်ကို ထပ်မံ သက်တမ်းတိုးလိုက်ပါတယ်။

    သဘောတူညီချက်ကို အခုလအစောပိုင်းက နေပြည်တော်မှာ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တာဖြစ်ပြီး WFP က စီမံကိန်းတွေကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ ပြင်ဆင်နေပါတယ်။

    နိုင်ငံရပ်ခြား စီးပွားရေးဆိုင်ရာဆက်ဆံမှု ဦးစီးဌာနက ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးသန်းအောင်ကျော်က ကုလနဲ့ သဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းရဲ့ အဓိကဦးစားပေးဟာ မြန်မာနိုင်ငံ အသွင်ကူးပြောင်းမှုရဲ့ လမ်းပြမြေပုံဖြစ်တဲ့ ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစီမံကိန်းကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေဖို့ ဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    WFP ရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ တာဝန်ရှိသူ စတီဖင်အန်ဒါဆန်က ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု၊ အဟာရချို့တဲ့မှုကို တိုက်ဖျက်ရေး အစိုးရက ဆောင်ရွက်လိုစိတ်ရှိတာကို ဒီသဘောတူညီချက်က ပြသနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    WFP ဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်က ပဋိပက္ခဒဏ်ကို ခံစားနေရတဲ့ လူပေါင်း ၂ သိန်း ၄ သောင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်က အိုးအိမ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးရသူ ၄၅၀၀၀၊ ရှမ်းပြည်နယ်က လူပေါင်း ၁၄၀၀၀ လောက်ကို အရေးပေါ် စားနပ်ရိက္ခာအကူအညီတွေ ပေးအပ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

    နိုဝင်ဘာလကစပြီး ချင်းပြည်နယ် ပလက်၀မြို့က လူပေါင်း ၆၀၀ ကျော်ကို WFP က ထပ်တိုး အကူအညီပေးခဲ့ရပါတယ်။ တိုင်းဒေသကြီးနဲ့ ပြည်နယ် ၁၁ ခုက ကလေးငယ်ပေါင်း ၃ သိန်းလောက်ကိုလည်း WFP က အဟာရဓာတ်ကြွယ်၀တဲ့ ဘီစကစ်တွေထောက်ပံ့တာ၊ စာသင်ကျောင်းတွေကနေတစ်ဆင့် ထမင်းဟင်းကျွေးမွေးတာတွေ လုပ်ဆောင်ပေးနေပါတယ်။

    ခြောက်သွေ့ဇုန်လို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်း၊ နာဂဒေသနဲ့ ဝဒေသလို ဝေးလံခေါင်ဖျားတဲ့ဒေသတွေက စားနပ်ရိက္ခာလိုအပ်နေတဲ့ ပြည်သူတွေကိုလည်း WFP က ကူညီထောက်ပံ့မှုတွေ ပြုလုပ်နေပါတယ်။

    WFP ရဲ့ အစီအစဉ်တွေထဲမှာ HIV နဲ့ တီဘီရောဂါ ဖြစ်ပွားနေသူကို ထောက်ပံ့မှုလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

    Ref: mmtimes

  • ျမန္မာႏိုင္ငံမွ အဖိုးတန္ပယင္းေက်ာက္မ်ား တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသို႔ ေမွာင္ခိုထြက္ေန

    ျမန္မာႏိုင္ငံမွ အဖိုးတန္ပယင္းေက်ာက္မ်ား တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသို႔ ေမွာင္ခိုထြက္ေန

    ၾသဂုတ္ ၃၀၊ ၂၀၁၉
    M-Media

    -ျမန္မာႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္းက ပယင္းေက်ာက္ထြက္ရွိရာ ေနရာေတြကို အစိုးရစစ္တပ္က သိမ္းယူၿပီး တရားမ၀င္ထုတ္ေရာင္းေနတယ္လို႔ ေဒသတြင္း လူ႕အခြင့္အေရးအဖြဲ႕ေတြက ေျပာၾကားလိုက္ပါတယ္။

    ကခ်င္ျပည္နယ္မွာရွိေနတဲ့ အဲဒီ ပယင္းေက်ာက္တြင္းေတြဟာ အေမႊးပါ ဒိုင္ႏိုေဆာ အၿမီးေတြ၊ ငွက္ေတြ၊ ဖြတ္ေတြ၊ ဖားေတြနဲ႔ အျခား ေက်ာ႐ိုးမဲ့ သတၱဝါေတြ အပါအ၀င္ ႏွစ္ေပါင္း ၉၉ သန္းေလာက္ သက္တမ္းရွိၿပီး သိပၸံဆိုင္ရာ တန္ဖိုးမျဖတ္ႏိုင္တဲ့ ႐ုပ္ႂကြင္းေတြ တည္ရွိရာေနရာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

    အဲဒီ ႐ုပ္ႂကြင္းေတြကို စည္းမဲ့ကမ္းမဲ့ တူးယူကာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို ေမွာင္ခိုထုတ္ၿပီး ယူနန္ျပည္နယ္အေနာက္ပိုင္း Tengchong ၿမိဳ႕က ေက်ာက္ေစ်းကြက္မွာ ေရာင္းခ်ေနတယ္လို႔ လန္ဒန္အေျခစိုက္ သိပၸံမဂၢဇင္း New Scientist က ေမလမွာ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

    ႐ုပ္ႂကြင္းေလ့လာသူေတြဟာ အဲဒီ ပယင္းေက်ာက္႐ုပ္ႂကြင္းေတြကို အဓိကထား ၀ယ္ယူၿပီး ႐ုပ္ႂကြင္းအသစ္ေတြအေၾကာင္း လတိုင္း စာတမ္းေတြ ဒါဇင္နဲ႔ခ်ီ ေရးသားၾကတယ္လို႔လည္း New Scientist က ဆိုပါတယ္။

    ပယင္းေက်ာက္တြင္းေတြရွိရာ ေဒသေတြဟာ ကခ်င္လက္နက္ကိုင္ေတြ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာ ရွိခဲ့ေပမယ့္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဇြန္လမွာ ျမန္မာစစ္တပ္က အဲဒီေနရာေတြကို တိုက္ခိုက္သိမ္းယူခဲ့ပါတယ္။

    တရားမ၀င္ ေက်ာက္တူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းေတြကို တားဆီးဖို႔နဲ႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကို ထိန္းသိမ္းဖို႔ ဒီလို သိမ္းယူရတာလို႔ ေျပာေပမယ့္ Hukawng ေတာင္ၾကားမွာ စစ္တပ္က တရားမ၀င္ ပယင္းေက်ာက္ တူးေဖာ္မႈကို ျပန္လည္ လုပ္ေဆာင္ေနတယ္လို႔ ကခ်င္အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုျဖစ္တဲ့ Kachin Development Networking Group (KDNG) ရဲ႕ အစီရင္ခံစာအသစ္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    Hukawng ေတာင္ၾကားဟာ အဖိုးတန္ ပယင္းေက်ာက္နဲ႔ ႐ုပ္ႂကြင္းေတြ ထြက္ရွိရာေဒသ ျဖစ္ပါတယ္။ ႐ုပ္ႂကြင္းနမူနာေတြကို ၀ယ္လိုအား ျမင့္လာတာေၾကာင့္ တူးၿပီးသားေတြ တ႐ုတ္ဖက္ေရာင္းခ်မႈကလည္း ျပန္လည္ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ေၾကာင္း၊ ေရာင္းခ်မႈတန္ဖိုးဟာ တစ္ႏွစ္ကို ကန္ေဒၚလာ ၁ ဘီလီယံေလာက္ ရွိႏိုင္ေၾကာင္း KDNG က ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ပယင္းေက်ာက္ထြက္ရွိရာေဒသေတြကို စစ္တပ္က တိုက္ခိုက္သိမ္းယူမႈအတြင္း အရပ္သားေသဆံုးမႈေတြ၊ ေထာင္ေသာင္းခ်ီ အိုးအိမ္စြန္႔ခြာ ထြက္ေျပးရမႈေတြ ျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီး၊ လက္ရွိ လူ ၃၀၀၀ ေလာက္ဟာ ကယ္ဆယ္ေရးစခန္းေတြမွာ ေနထိုင္ေနရကာ စစ္တပ္ကလည္း အကူအညီေတြကို ပိတ္ပင္ထားတယ္လို႔ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    ထိခိုက္ခံစားခဲ့ရတဲ့ ေဒသတြင္းက လူ ၂၁ ဦးကို အေသးစိတ္ေမးျမန္းၿပီး အစီရင္ခံစာ ေရးသားထုတ္ျပန္တာလို႔ KDNG က ဆိုပါတယ္။ ပယင္းေက်ာက္တူးေဖာ္ ေရာင္းခ်မႈကို ရပ္တန္႔ဖို႔နဲ႔ ေနရပ္စြန္႔ခြာရသူေတြကို အိမ္ျပန္ခြင့္ေပးဖို႔ ျမန္မာစစ္တပ္ကို KDNG က ေတာင္းဆိုခဲ့ၿပီး ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြအေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေတြ ဆက္မလုပ္ဖို႔၊ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈ အကူအညီေတြ ဆက္ေပးဖို႔လည္း တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

    KDNG ရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး လန္ဒန္က ျမန္မာသံ႐ံုးကို ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခဲ့ေပမယ့္လည္း ေျဖၾကားခဲ့ျခင္း မရွိဘူးလို႔လည္း New Scientist ရဲ႕ ဒီကေန႔သတင္းမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    Ref: New Scientist

  • လူလုပ္စက္အျဖစ္ တ႐ုတ္ျပည္သုို႔ ေရာင္းစားခံေနရေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ အမ်ိဳးသမီးငယ္မ်ား

    လူလုပ္စက္အျဖစ္ တ႐ုတ္ျပည္သုို႔ ေရာင္းစားခံေနရေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ အမ်ိဳးသမီးငယ္မ်ား

    ၾသဂုတ္ ၁၉၊ ၂၀၁၉
    M-Media

    တ႐ုတ္မယားအျဖစ္ ေရာင္းစားခံလိုက္ရသည့္ ၁၇ ႏွစ္အရြယ္ ညိဳ

    -ဘယ္ေရာက္ခဲ့လဲဆိုတာ သူမ မသိသလို၊ စကားလည္း မတတ္ပါဘူး။ သူမဟာ အသက္ ၁၆ ရြယ္သာ ရွိပါေသးတယ္။

    ဖုန္းထဲက ဘာသာျပန္ ေဆာ့ဖ္ဝဲရဲ႕ အကူအညီနဲ႔ အမ်ိဳးသားတစ္ေယာက္က ‘ငါ နင့္ေယာက်ၤား’ လို႔ ေျပာတာကို သူမ သိခဲ့ရတယ္။ အဲဒီအမ်ိဳးသားရဲ႕ ဖိႏွိပ္မႈကိုလည္း သူမ ခံစားခဲ့ရပါတယ္။

    သူမကေတာ့ ‘ညိဳ’ ပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ရွမ္းေတာင္တန္းေဒသရဲ႕ ရြာတစ္ရြာက ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္တယ္ဆိုတာ ဘယ္လိုမ်ိဳးလဲလို႔ ေကာင္းေကာင္းမသိခင္မွာပဲ ကိုယ္ေတြ႕ၾကံဳခဲ့ရပါတယ္။ ၉ ရက္သားအရြယ္ သူမရဲ႕ သမီးငယ္က အေမႊးေရးေရးေလးေတြနဲ႔ လံုး၀ တ႐ုတ္မ်က္ႏွာေပါက္ျဖစ္ပါတယ္။

    “ႏႈတ္ခမ္းေတြကအစ သူ႕အေဖလိုပဲ” လို႔ ညိဳက ေျပာပါတယ္။

    “တ႐ုတ္ေပါ့”

    က်ိန္စာရြတ္သလို ေျပာလိုက္တာပါ

    တစ္အိမ္ေထာင္ ကေလးတစ္ေယာက္ ေပၚလစီေၾကာင့္ လူဦးေရေပါက္ကြဲမႈ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးကို ေရွာင္ရွားႏိုင္ခဲ့တယ္လို႔ တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္ေတြက ဂုဏ္ယူ၀င့္ႂကြားစြာ ေျပာဆိုၾကပါတယ္။ တ႐ုတ္မိသားစုေတြက မိန္းကေလးကိုယ္၀န္ဆိုရင္ ဖ်က္ခ်တာ၊ သားေယာက်ၤားေလး ရဖို႔အတြက္ နည္းလမ္းေပါင္းစံု သံုးၾကတာေၾကာင့္ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ ၾကာတဲ့အခါမွာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဟာ မိန္းကေလးေတြကို တစ္ျခားတိုင္းျပည္ေတြကေန ဓားျပတိုက္ရတဲ့အဆင့္ ျဖစ္လာပါတယ္။

    အဲဒီကေလးေတြဟာ အခုအခ်ိန္မွာ လူလားေျမာက္လာၾကၿပီး မ်ိဳးဆက္မဲ့သူေတြအျဖစ္ အေခၚခံလာရပါတယ္။ မဂၤလာေဆာင္ႏိုင္မယ့္ သတို႔သမီးရွားပါးၿပီး မိသားစုမ်ိဳးဆက္ ဆက္မထိန္းႏိုင္တာေၾကာင့္ပါ။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွာ က်ား၊ မ မညီမွ်မႈ အျမင့္ဆံုးအခ်ိန္ ျဖစ္တဲ့ ၂၀၀၄ ခုႏွစ္မွာဆိုရင္ ေမြးဖြားႏႈန္းဟာ ေယာက်ၤားေလး ၁၂၁ ေယာက္မွာ၊ မိန္းကေလး ၁၀၀ သာ ရွိပါတယ္။

    ဒီလို အမ်ိဳးသမီးရွားပါးမႈ ျပႆနာကို ေက်ာ္လႊားဖို႔အတြက္ တ႐ုတ္အမ်ိဳးသားေတြဟာ အိမ္နီးခ်င္း ႏိုင္ငံေတြက အမ်ိဳးသမီးေတြကို တင္သြင္းၾကားၿပီး တစ္ခါတစ္ရံမွာ ဒါမ်ိဳးကို အဓမၼ လုပ္ေဆာင္တာမ်ိဳးအထိ ရွိလာပါတယ္။

    “တ႐ုတ္မယားလုပ္ဖု႔ိအတြက္ လူကုန္ကူးတာဟာ ရွမ္းျပည္မွာ အၿမဲလိုလို ျဖစ္ေနပါတယ္” လို႔ လား႐ႈိးၿမိဳ႕ လူကုန္ကူးမႈ တိုက္ဖ်က္ေရး ရဲတပ္ဖြဲ႕က အဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးျဖစ္သူ ေဇာ္မင္းထြန္းက ေျပာပါတယ္။

    Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health နဲ႔ ထိုင္းႏိုင္ငံက ကခ်င္ အမ်ိဳးသမီးအသင္းတို႔ရဲ႕ ေလ့လာမႈအရ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၁၇ ခုႏွစ္အတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္းကေန တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ျပည္နယ္တစ္ခုတည္းကို ပို႔ေဆာင္ကာ အဓမၼ လက္ထပ္ျခင္း ခံရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ မိန္းကေလးငယ္ အေရအတြက္ဟာ ၂၁၀၀၀ ခန္႔ ရွိတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

    ျမန္မာႏိုင္ငံ အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္း ရွမ္းကုန္းျမင့္ေပၚ မိုင္းရြယ္ၿမိဳ႕က ရြာငယ္ေလးတစ္ရြာဟာ စစ္တန္းလ်ား သာသာသာ ရွိၿပီး စစ္သားေတြနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ မိသားစုေတြဟာ ညစ္ပတ္ေနတဲ့ လမ္းေတြေပၚက သြပ္မိုးတဲေလးေတြမွာ ေနထိုင္ရတာပါ။

    ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္က ေက်ာင္းၿပီးသြားတဲ့ေနာက္ ညိဳနဲ႔ သူမရဲ႕ အတန္းေဖာ္ ျဖဴတို႔ဟာ ဒီစစ္တန္းလ်ားမွာ
    ေထိုင္ရတာထက္ ပိုၿပီးအသက္႐ႈေခ်ာင္တဲ့ဘ၀မ်ိဳးကို ရရွိခ်င္လာၾကပါတယ္။ သူတို႔ဟာ အသက္ မျပည့္ေသးတာေၾကာင့္ အမည္လႊဲေတြနဲ႔ ေဖာ္ျပထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

    အိမ္နီးခ်င္းျဖစ္သူ ေဒၚစန္းၾကည္ဆိုသူက အျခားရြာက ေဒၚႏွင္းေ၀ဆိုသူနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး တ႐ုတ္နယ္စပ္မွာ စားပြဲထိုးအလုပ္ရမယ္လို႔ ကတိေပးခဲ့ပါတယ္။

    ရြာထဲမွာ ေဒၚႏွင္းေ၀ရဲ႕ အိမ္က အေကာင္းဆံုး၊ အသာဆံုးမို႔ သူရဲ႕ စားပြဲထိုးအလုပ္အေၾကာင္းကလည္း တာသြားပါတယ္။

    “သူ႕ကို ကၽြန္မတို႔ ယံုခဲ့မိတာပါ” လို႔ လက္ရွိမွာ ၁၇ ႏွစ္အရြယ္ ရွိၿပီျဖစ္တဲ့ ျဖဴက ေျပာပါတယ္။

    ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လရဲ႕ မနက္ပိုင္းတစ္ခုမွာ ဗန္ကားတစ္စီး မိုင္းရြယ္ကို ေရာက္ရွိလာၿပီး မိန္းကေလးငယ္ေတြကို ေခၚေဆာင္သြားပါေတာ့တယ္။ ေတာင္ေပၚလမ္းေၾကာင့္ ျဖဴတစ္ေယာက္ ကားမူးခဲ့ၿပီး ေဒၚစန္းၾကည္က ေဆး ၄ လံုး ေပးခဲ့ပါတယ္။ ပန္းေရာင္တစ္လံုး၊ အျဖဴေရာင္ ၃ လံုးပါ။

    ေဆးေသာက္ၿပီးတဲ့ေနာက္ ျဖဴဟာ ရီေ၀ေ၀ ျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။ သူမရဲ႕ လက္ေမာင္းမွာ တစ္ေယာက္ေယာက္က ေဆးလာထိုးတယ္လို႔လည္း သူမက ေျပာပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ႐ိုက္ထားတဲ့ ပံုမွာေတာ့ သူမဟာ မ်က္ႏွာမို႔ၿပီး မ်က္လံုးရီေ၀ေနတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

    “ဒါေတြမျဖစ္ခင္တုန္းက ျဖဴဟာ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ေနတတ္ၿပီး တက္ႂကြသူပါ။ ဒါေပမယ့္ သူ သတိမရေအာင္ သူတို႔က တစ္ခုခုလုပ္လိုက္ၿပီး အေသြးအသားကိုလည္း စားသံုးလိုက္ပါတယ္။ ႐ိုက္တယ္ႏွက္တယ္။ ဘ၀ပ်က္သြားတယ္ဆိုတာကိုေတာင္ သူမ မသိလိုက္ပါဘူး” လို႔ မိခင္ျဖစ္သူ ေဒၚေအးဦးက ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    လက္ရွိမွာ အသက္ ၁၇ ႏွစ္ရွိၿပီျဖစ္တဲ့ ညိဳကေတာ့ ေဆးေသာက္ဖို႔ ျငင္းခဲ့ပါတယ္။ မွတ္ဉာဏ္က
    ရွင္းလင္းေပမယ့္ ႐ႈပ္ေထြးမႈေတာ့ ရွိဆဲပါ။ နယ္စပ္တစ္ေလွ်ာက္က တည္းခိုခန္းေတြမွာ ကားရပ္တယ္။ သူတို႔အလုပ္လုပ္မယ့္ စားေသာက္ဆိုင္က မိုးႀကီးလို႔ ပိတ္လိုက္ရတယ္ဆိုတဲ့ ဇာတ္လမ္းကိုလည္း သူတို႔ ၾကားခဲ့ရပါတယ္။ သူတို႔ဟာ ေလွေတြ၊ ကားေတြ ဆက္စီးခဲ့ရပါတယ္။

    ၁၀ ရက္ေလာက္ အဆင့္ဆင့္ သြားခဲ့ရၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ စားေသာက္ဆိုင္မွာ အလုပ္လုပ္ရမယ္ဆိုတဲ့ သူတို႔ရဲ႕ အေတြးဟာ ေရွ႕ဆက္ရမယ့္ သူတို႔ဘ၀မွာ ေပ်ာက္သြားတယ္လို႔ ညိဳက ေျပာပါတယ္။ သူမနဲ႔ ျဖဴတို႔ဟာ ထြက္ေျပးဖို႔ ၂ ႀကိမ္တိုင္တိုင္ ႀကိဳးစားခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္သြားရမွန္း မသိခဲ့ပါဘူး။ လူကုန္ကူးသမားေတြက သူတို႔ကို ျပန္ဖမ္းမိသြားၿပီး အခန္းထဲမွာ ေလွာင္ပိတ္ထားတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ဖုန္းေတြကလည္း လိုင္းမမိပါဘူး။

    တ႐ုတ္စကားေျပာတဲ့ အမ်ိဳးသားေတြက သူတို႔ကို လာၾကည့္ၾကတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕က တစ္ေယာက္ကို ႀကိဳက္ၿပီး၊ တစ္ခ်ိဳ႕က ေနာက္တစ္ေယာက္ကို ႀကိဳက္ၾကပါတယ္။

    “ေရာင္းစားခံလိုက္ရတယ္ဆိုတဲ့ အသိမ်ိဳး ျဖစ္လာတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္မ မလြတ္ေျမာက္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး” လို႔ ျဖဴက ေျပာပါတယ္။

    လူကုန္ကူးသမားတစ္ေယာက္က ကံေကာင္းတယ္လို႔ ျဖဴ႕ကို ေျပာပါတယ္။ သူ႕ကိုႀကိဳက္တဲ့ အမ်ိဳးသားေတြထဲက တစ္ဦးကို ေရြးခြင့္ေပးတယ္။ ဗိုက္ပူတစ္ေယာက္နဲ႔ လူအိုတစ္ေယာက္ကို ျဖဴက ျငင္းလိုက္ပါတယ္။ သူမ ငိုတဲ့အခါ လူကုန္ကူးသူက မငိုဖို႔နဲ႔ ခင္ပြန္းေလာင္းအတြက္ လွေနဖို႔ လိုအပ္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

    “ကၽြန္မ လက္မထပ္ခ်င္ဘူးလို႔၊ အိမ္ျပန္ခ်င္တယ္လို႔ ေျပာခဲ့တယ္” လို႔ သူမက ဆိုပါတယ္။

    အခုႏွစ္အတြင္း လူ႕အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕ (Human Rights Watch) က ထုတ္ျပန္တဲ့ အစီရင္ခံစာမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံကေန တ႐ုတ္ႏိုင္ငံထံ သတို႔သမီး လူကုန္ကူးမႈ ေနာက္ကြယ္က ေရခံေျမခံေတြကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    “အလြယ္တကူ ၀င္လို႔ရတဲ့ နယ္စပ္၊ ႏွစ္ဖက္စလံုးက တာ၀န္ယူမႈမရွိတဲ့ ဥပေဒစိုးမိုးေရးအဖြဲ႕ စတာေတြက လူကုန္ကူးသမားေတြ ရွင္သန္ႀကီးထြားႏိုင္တဲ့ အေျခအေနတစ္ခုကို ျဖစ္ေစပါတယ္”

    တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို ေရာက္သြားေပမယ့္ ညိဳေရာ ျဖဴပါ နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ခဲ့တာကို မမွတ္မိၾကေတာ့ပါဘူး။ အဲဒီေနာက္ ခင္ပြန္းျဖစ္လာမယ့္ သူေတြနဲ႔ေတြ႕ကာ သူတို႔ႏွစ္ေယာက္ ကြဲသြားခဲ့ၾကပါတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ သေဘာတူမႈကိုယူၿပီး လက္ထပ္စာခ်ဳပ္မွာ လက္မွတ္ထိုးရတာမ်ိဳးေတြလည္း မရွိခဲ့ပါဘူး။ ရထားအၾကာၿပီးစီးၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ သူမဟာ ေဘဂ်င္းကို ေရာက္လာခဲ့တယ္လို႔
    ျဖဴက ထင္ခဲ့ပါတယ္။ သူမကို ၀ယ္ယူခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသားကေတာ့ အသက္ ၂၁ ႏွစ္အရြယ္ ယြမ္ဖိုင္း
    ျဖစ္ပါတယ္။

    ေဘဂ်င္းၿမိဳ႕ဟာ မီေရာင္းစံုေတြ၊ ဓာတ္ေလွကားေတြ အမ်ားအျပားရွိတဲ့ ၿမိဳ႕တစ္ခုပါ။

    “တိုက္ေတြျမင့္တာမ်ား ထိပ္ဆံုးကိုေတာင္ ကၽြန္မ မျမင္ရပါဘူး” လို႔ ျဖဴက ေျပာပါတယ္။

    သူ႕ခင္ပြန္း ယြမ္က ဖုန္းမွာပါတဲ့ ဘာသာျပန္ေဆာ့ဖ္ဝဲနဲ႔ စကားေျပာဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျဖဴက စကားေျပာဖို႔ ျငင္းဆိုပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ တီဗီတစ္လံုးရွိတဲ့ အခန္းတစ္ခုထဲမွာ သူမ ေသာ့ပိတ္ ခံခဲ့ရပါတယ္။ ညေနပိုင္းေတြမွာ ယြမ္က ၀င္လာၿပီး လက္ေမာင္းမွာ ေဆးထိုးကာ အဓမၼ လိင္ဆက္ဆံဖို႔ ႀကိဳးစားေလ့ရွိတယ္လို႔ သူမက ေျပာပါတယ္။

    “ထံုၾကင္သလို ကၽြန္မ ခံစားရတယ္။ ခ်ဥ္ေစာ္လည္း နံပါတယ္။ သူက ေဆးလိပ္ေသာက္တယ္”

    ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ ေပ်ာ္ခ်င္ေယာင္ ေဆာင္လိုက္ရတယ္လို႔ ျဖဴက ေျပာပါတယ္။ အဲဒီေတာ့မွ လက္ေမာင္းကို ေဆးထိုးတာ ရပ္သြားပါတယ္။ ေရွာ့ပင္းစင္တာတစ္ခုကို သူတို႔ သြားခဲ့ၾကပါတယ္။ယြမ္က သူမေနာက္ကို တစ္ေကာက္ေကာက္လိုက္ၿပီး ေရခ်ိဳးခန္းေတာင္ အလြတ္မေပးပါဘူး။ ယြမ္ရဲ႕ အမစ္၊ သူမရဲ႕ ကေလး ၃ ေယာက္နဲ႔အတူ သူတို႔ ကစားကြင္းကို တစ္ေခါက္ ေရာက္ခဲ့ၾကပါေသးတယ္။ ခင္ပြန္းသည္က စီးစရာေတြ စီးခဲ့ေပမယ့္ ျဖဴကေတာ့ မစီးပါဘူး။

    မန္ဒရင္း စကားအခ်ိဳ႕ကိုလည္း ျဖဴက သင္ယူခဲ့ပါတယ္။

    “Bu ku le’ ဆိုတာက မငိုနဲ႔ ဆိုတာကို ေျပာတာ”

    ခင္ပြန္းျဖစ္သူရဲ႕ ဖုန္း password ကို သိေအာင္ လုပ္ထားလိုက္ၿပီး တစ္ည သူမူးေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ဆိုရွယ္မီဒီယာ app ကေနတစ္ဆင့္ ျဖဴဟာ မိခင္ျဖစ္သူထံ ဖုန္းေခၚခဲ့ပါတယ္။

    “သမီးနဲ႔ေတြ႕ေတာ့ ေပ်ာ္လိုက္တာ။ ဒါေပမယ့္ သူက အရင္လို မဟုတ္ေတာ့သလိုပဲ။ အေမေရ – သမီးေတာ့ ေရာင္းစားခံလိုက္ရၿပီ – လို႔ သူက ေျပာပါတယ္” လို႔ မိခင္ျဖစ္သူ ေဒၚေအးဦးက ဆိုပါတယ္။

    ညိဳကေတာ့ တ႐ုတ္ျပည္ရဲ႕ ဘယ္ေနရာကို ေခၚေဆာင္ခံရသလဲဆိုတာ မသိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္သူမက သိေအာင္လုပ္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္လိုက္ပါတယ္။ ပထမေတာ့ သူမေယာက္်ား ေဂါင္ဂ်ီဟာ သူမကို အခန္းထဲမွာ ပိတ္ေလွာင္ထားၿပီး အင္တာနက္ ေပးမသံုးဘဲ ႐ိုက္လည္း႐ိုက္ပါတယ္။

    ဒါေပမယ့္ ရက္ေတြၾကာလာတဲ့အခါမွာေတာ့ သူဟာ သူမကို ယံုၾကည္စျပဳလာၿပီး Wechat အပါအ၀င္ ဆိုရွယ္မီဒီယာေတြကို အသံုးျပဳခြင့္ ေပးလာပါတယ္။

    ညိဳဟာ အရမ္းပိန္တဲ့အတြက္ ကေလးမေမြးႏိုင္မွာကို သူတို႔နဲ႔အတူေနတဲ့ ေဂါင္ဂ်ီရဲ႕ မိခင္က စိုးရိမ္လာပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားသူေခၽြးမ အားရွိေအာင္လို႔ သူမဟာ ဆန္ျပဳတ္၊ ေခါက္ဆြဲျပဳနဲ႔ ေပါက္စီေတြ လုပ္ေႂကြးပါတယ္။

    “သူက အၿမဲတမ္း chi chi လို႔ ေျပာေနတာ” လို႔ ညိဳက ဆိုပါတယ္။ မန္ဒရင္း ဘာသာစကားနဲ႔ ‘စားစား’ လို႔ေျပာတာ ျဖစ္ပါတယ္။

    ဘယ္ေနရာလဲဆိုတာ သိႏိုင္မယ့္အရာေတြကို ညိဳက သူမရဲ႕ဖုန္းနဲ႔ လွ်ိဳ႕၀ွက္႐ိုက္ကူးခဲ့ပါတယ္။ ေဂါင္ရဲ႕ ဆိုင္ကယ္ေနာက္ကေန လိုက္စီးရင္း ႐ိုက္တာ၊ မိသားစုကားရဲ႕ ကားနံပါတ္ျပား၊ သူတို႔ေနတဲ့ ၂ ထပ္အိမ္ရဲ႕ ၀င္ေပါက္ေတြကို ႐ိုက္တာမ်ိဳးေတြပါ။ ႐ိုက္ကူးထားတဲ့ ဗီဒီယိုေတြ ဓာတ္ပံုေတြကို သူမက geotag လည္း လုပ္ခဲ့ပါတယ္။

    အဲဒီေနာက္မွာေတာ့ သူမဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအလယ္ပိုင္း ဟီနန္ျပည္နယ္က ေရွာင္ခ်န္ခ႐ိုင္ကို ေရာက္ရွိေနတယ္ဆိုတာ သိလိုက္ရပါတယ္။ ဟီနန္ဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက လူေနအထူထပ္ဆံုး ျပည္နယ္ေတြထဲကတစ္ခုျဖစ္ၿပီး လူ သန္း ၁၀၀ ေလာက္ ရွိပါတယ္။ ဒါဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံက လူဦးေရရဲ႕ ၂ ဆေလာက္ ျဖစ္ပါတယ္။

    ၂၀၀၅ ခုႏွစ္က ေကာက္ယူခဲ့တဲ့ သန္းေခါင္စာရင္းအရ ဟီနန္ျပည္နယ္ဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွာ က်ား၊ မ အခ်ိဳးမညီဆံုး ျပည္နယ္ေတြထဲကတစ္ခု ျဖစ္တယ္ဆိုတာေတြကို ေတြ႕ခဲ့ရၿပီး မိန္းကေလး ၁၀၀ မွာ ေယာက္်ားေလး ၁၄၂ ေယာက္ ျဖစ္ေနတာပါ။ (တစ္ခ်ိဳ႕ မိန္းကေလးေမြးတဲ့သူေတြဟာ အာဏာပိုင္ေတြကို သတင္းပို႔ျခင္း မရွိတာေၾကာင့္ တကယ့္အေရအတြက္ဟာ ဒီထက္ပိုၿပီး က်ဆင္းႏိုင္ပါတယ္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ လူဦးေရထိန္းခ်ဳပ္မႈ စည္းမ်ဥ္းေတြကို အခုအခ်ိန္မွာ ေလ်ာ့ေပါ့ေပးလိုက္ပါၿပီ)

    ေရွာင္ခ်န္ခ႐ိုင္ဟာ အရင္ကလည္း လူကုန္ကူးကာ အမ်ိဳးသမီးေတြကုိ ေခၚသြင္းတဲ့သမိုင္း ရွိပါတယ္။ အခုႏွစ္အတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံက အမ်ိဳးသမီး ၃ ဦးနဲ႔ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံက အမ်ိဳးသမီး ၁ ဦးတို႔ကို ကယ္ထုတ္ခဲ့ရတယ္လို႔ ဟီနန္ျပည္နယ္ သတင္းမီဒီယာေတြက ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တုန္းကဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံက ၁၀ ဦးကို ကယ္ထုတ္ခဲ့ရပါတယ္။

    ျဖဴကလည္း ေရွာင္ခ်န္ခ႐ိုင္မွာ ေရာက္ေနတာျဖစ္ၿပီး ေဘဂ်င္းမဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေ၀းလံေခါင္ဖ်ားတဲ့ရြာက လာေရာက္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေတြအတြက္ေတာ့ ေရွာင္ခ်န္ဟာ ဧရာမေဒသႀကီးတစ္ခု ျဖစ္လို႔ေနမွာပါ။

    အိမ္ကလည္း ႀကီးတယ္လို႔ ညိဳက ေျပာပါတယ္။ သူ႕ကို ခင္ပြန္းျဖစ္သူ ေဂါင္က အဓမၼ ႐ိုက္ႏွက္တဲ့အခါ ေအာ္တဲ့အသံကို ေဂါင္ရဲ႕ မိဘေတြ မၾကားႏိုင္ေလာက္တဲ့အထိ က်ယ္တာပါ။

    “သူ ခ်မ္းသာတယ္လို႔ ကၽြန္မ ထင္တယ္။ မခ်မ္းသာရင္ ဒီလိုအိမ္ႀကီးတစ္အိမ္နဲ႔ မိန္းမတစ္ေယာက္ကို ဘယ္လို ၀ယ္ထားလို႔ရမွာလဲ”

    တကယ္ေတာ့ ဆင္းရဲတဲ့ တ႐ုတ္အမ်ိဳးသားတြကသာ လူကုန္ကူးခံရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ၀ယ္လိုၾကတာပါ။ ဒါေပမယ့္ ေစ်းႀကီးေတာ့ ေပးရတုန္းပါပဲ။ ညိဳဟာ ကန္ေဒၚလာ ၂၆၀၀၀ နဲ႔ ေရာင္းစားခံလိုက္ရတာ ျဖစ္တယ္လို႔ ဒီကိစၥကို စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္ေပးတဲ့ ရွမ္းျပည္နယ္က ရဲအရာရွိ မ်ိဳးေဇာ္၀င္းက ေျပာပါတယ္။

    တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွာ လိင္ကၽြန္ျပဳခံေနရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေတြကို ကယ္ထုတ္ေပးေနတဲ့ ႐ွမ္းအမ်ိဳးသမီး တစ္ဦးကေနတစ္ဆင့္ မ်ိဳးေဇာ္၀င္းဟာ ညိဳနဲ႔ သူမရဲ႕ေယာက္်ား ေဂါင္ရဲ႕ Wechat အေကာင့္ေတြကို ဆက္သြယ္ခဲ့ပါတယ္။ ညိဳရဲ႕ အစ္ကိုအေနနဲ႔ ဆက္သြယ္ခဲ့တာပါ။

    တ႐ုုတ္အာဏာပိုင္ေတြနဲ႔ အဆက္အသြယ္ရွိတဲ့ မ်ိဳးေဇာ္၀င္ဟာ ေနာက္ပိုင္းမွာ အကြက္ေရႊ႕လာပါတယ္။ ေဂါင္က သံသယျဖစ္သြားၿပီး မ်ိဳးေဇာ္၀င္းကို ဘယ္သူလဲလို႔ ေမးပါေတာ့တယ္။ အဂၤလိပ္စကားလံုး ‘Police’ လို႔႐ိုက္ကာ မ်ိဳးေဇာ္၀င္းက အေျဖျပန္ေပးခဲ့ပါတယ္။

    မိန္းကေလးငယ္ေတြ ရွန္ေခ်ာင္ကိုေရာက္ၿပီး ၂ လအၾကာမွာေတာ့ တ႐ုတ္ရဲေတြက အိမ္လာၿပီးတံခါးလာေခါက္ၾကပါေတာ့တယ္။

    မိန္းကေလးေတြရဲ႕ ခင္ပြန္းေတြျဖစ္တဲ့ ယြမ္နဲ႔ ေဂါင္တို႔ဟာ ဥပေဒမွာ သတ္မွတ္ထားတဲ့အတိုင္း
    ရက္ေပါင္း ၃၀ ထိန္းသိမ္းခံခဲ့ရတယ္လို႔ ရွန္ေခ်ာင္ ရဲဗ်ဴ႐ိုက ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ႏ်ဴတင္ေဟြက ေျပာပါတယ္။ သူတို႔ေတြ ထပ္ၿပီး အဖမ္းခံထားရလားဆိုတာကိုေတာ့ မသိဘူးလို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

    “ေကာင္မေလးေတြအတြက္ ပိုက္ဆံေတြအမ်ားႀကီး သံုးထားၿပီး ဆံုး႐ံႈးလိုက္ရတဲ့အတြက္ အဲဒီေယာက္်ားေတြ သူတို႔ရဲ႕ မိသားစုေတြက ေတာ္ေတာ္ ေဒါသထြက္ခဲ့တာ”

    တ႐ုတ္အမ်ိဳးသား ေက်ာက္မိုးေမာ္ဆိုသူလည္း မိန္းကေလးငယ္ေတြကို အဓမၼ လိင္ကၽြန္ျပဳမႈ စြဲခ်က္ေတြအတြက္ ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္း ခံခဲ့ရပါတယ္။

    သီးတင္းပတ္အနည္းငယ္ ၾကာၿပီးတဲ့ေနာက္ မိန္းကေလး ၂ ဦးဟာ မိုင္းရြယ္ကို ျပန္ေရာက္လာၾကပါတယ္။ ပထမဆံုး သူတို႔ကို တ႐ုတ္ဖက္ျခမ္းက ရဲစခန္းကို ပို႔ေဆာင္ခဲ့ၿပီး တရားမ၀င္ ၀င္ေရာက္မႈနဲ႔ တရားစြဲဆိုခံခဲ့ရပါတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာေတာ့ ရထားတဲ့ ေတာင္ဘက္ကိုသြားကာ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္းက လူကုန္ကူးမိန္းကေလးငယ္ေတြ ခိုလႈံရာေနရာကို ေရာက္ရွိလာခဲ့ပါတယ္။

    “ျမန္မာစာနဲ႔ ဆိုင္းဘုတ္ကိုျမင္လိုက္ရေတာ့ ကၽြန္မ အရမ္းကို ေပ်ာ္သြားတာ” လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ျပန္ေျခခ်ခဲ့တဲ့ အခိုက္အတန္႔ကို ျဖဴက ျပန္ေျပာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ဟိမ၀ႏၲာေတာင္ေျခ ရွမ္းျပည္နယ္က သူမရဲ႕ဇာတိဟာ ဆယ္စုႏွစ္ခ်ီၾကာတဲ့ ျပည္တြင္းစစ္ေၾကာင့္ ပ်က္ဆီးေနပါၿပီ။ ျမန္မာစစ္တပ္က တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္ေတြနဲ႔ တိုက္ခိုက္မႈ၊ ကုလကေျပာတဲ့ စစ္ရာဇ၀တ္မႈ က်ဴးလြန္မႈေတြၾကားမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ လံုျခံဳေရးဆိုတာေတြက ေရႊျပည္ေတာ္
    ေမွ်ာ္တိုင္းေ၀းေနတုန္းပါ။ အားႏြဲ႕သူေတြျဖစ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြကေတာ့ ထိခိုက္ခံစားမႈဒဏ္ကို အမ်ားဆံုး ခံစားရသူေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။

    “သတို႔သမီး ကုန္ကူးမႈဆိုတာကလည္း ျပည္တြင္းစစ္ရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲပါ” လို႔ ကခ်င္ျပည္နယ္ အျခစိုက္ Htoi Gender and Development Foundation က ပေရာဂ်က္မန္ေနဂ်ာ Lauh Khaw Swang က ေျပာပါတယ္။ ကခ်င္ျပည္နယ္ဟာ ရွမ္းျပည္နယ္နဲ႔ ကပ္ေနၿပီး လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡဒဏ္ကို ခံစားေနရတဲ့ ေဒသလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

    ျပန္ေပးဆြဲရာမွာ ပါ၀င္ခဲ့တယ္လို႔ မိန္းကေလးေတြေျပာတဲ့ ေဒၚစန္းၾကည္တစ္ေယာက္လည္း လက္ရွိ လား႐ႈိးမွာ ေထာင္က်ေနပါတယ္။ ေနာက္တစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ ေဒၚႏွင္းေ၀ကေတာ့ ထြက္ေျပးေနပါတယ္။

    ေဒၚႏွင္းေ၀ရဲ႕ ခင္ပြန္း ဦးေနာင္ေနာင္ကေတာ့ လူကုန္ကူးလို႔ရတဲ့ ေကာ္မရွင္နဲ႔ မကင္းတဲ့ ပၚတီကိုပါ ပန္းေရာင္ အိမ္ႀကီးမွာ ဆက္လက္ေနထိုင္ဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဇနီးသည္ ဘယ္ေရာက္ေနလဲဆိုတာ မသိဘူးလို႔ သူက ဆိုပါတယ္။

    “သူ ဘာအမွားေတြ လုပ္ခဲ့လဲဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္ မသိပါဘူး။ ေဗဒင္ဆရာမအျဖစ္ စီးပြားရွာတယ္လို႔ပဲ ကၽြန္ေတာ္ သိတာပါ”

    မိန္းကေလးႏွစ္ေယာက္ရဲ႕ မိသားစုေတြကို အႀကိမ္ႀကိမ္အခါခါ ေတာင္းပန္းခဲ့တယ္လို႔လည္း ဦးေနာင္ေနာင္က ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူနဲ႔ တစ္လမ္းတည္းမွာေနတဲ့ ျဖဴရဲ႕မိခင္ကေတာ့ ဦးေနာင္ေနာင္ဟာ သူ႕ထံကို လံုး၀ မလာခဲ့ဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။

    ကိုယ္၀န္ရလတဲ့အခါ ေမြးၿပီးရင္ ေမြးစားဖို႔ ေပးလိုက္မယ္လို႔ ညိဳတစ္ေယာက္ တြက္ထားတာပါ။
    ေနာက္ပိုင္းမွာ ကေလးေမြးလာခဲ့ပါတယ္။

    “သူမ်ားကို ေပးပစ္ခ်င္တာ။ တ႐ုတ္တိရစၧာန္ေကာင္ရဲ႕ ႏႈတ္ခမ္းေတြ ပါလာေပမယ့္ သမီးကို ကၽြန္မၾကည့္ၿပီး ခ်စ္သြားတယ္”

    (Newyork Times သတင္းဌာနတြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ Teenage Brides Trafficked to China Reveal Ordeal: ‘Ma, I’ve Been Sold’ ေဆာင္းပါးကို ေလးေမာင္က ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ဆိုပါသည္)

  • ေရႊကုိယူသည္၊ ေငြကုိယူသည္၊ ၿပီးေတာ့ …..

    ေရႊကုိယူသည္၊ ေငြကုိယူသည္၊ ၿပီးေတာ့ …..

    မတ္ ၂၉၊ ၂၀၁၉
    M-Media

    Photo Credit – mmtimes

    – ျမန္မာႏုိင္ငံက မိန္းကေလးငယ္ေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးေတြကုိ ‘တ႐ုုတ္မယား’ အျဖစ္ လူကုန္ကူးေရာင္းခ်မႈဟာ သိသိသာသာ ျမင့္တက္လာတယ္လုိ႔ လူ႕အခြင့္အေရးအဖြဲ႕တစ္ခုက ထုတ္ျပန္ပါတယ္။

    လူ႕အခြင့္အေရးေစာင့္ၾကည့္အဖြဲ႕ HRW ရဲ႕ အစီရင္ခံစာသစ္မွာ ကခ်င္ျပည္နယ္နဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္တုိ႔က အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ မိန္းကေလးငယ္ေတြ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကုိ လူကုန္ကူးခံရၿပီး လိင္ကၽြန္အျဖစ္ ေရာင္းစားခံရတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔ ဒီကိစၥကုိ ေျဖးရွင္းေရး တရားဥပေဒစုိးမုိးမႈ အားနည္းတာေတြကုိ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    “က်င့္၀တ္မဲ့ လူကုန္ကူးသူေတြက ကခ်င္အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ မိန္းကေလးငယ္ေတြကုိ အက်ဥ္းခ်ထားတာ၊ ေျပာစရာစကားလံုးမ်ိဳးမရွိတဲ့ ညႇင္းပမ္းႏွိပ္စက္မႈတြကုိ လုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္၊ ျမန္မာနဲ႔ တ႐ုတ္အာဏာပုိင္ေတြက မ်က္ႏွာလႊဲခဲပစ္ လုပ္ေနၾကပါတယ္။ ၀မ္းမ၀၊ ခါးမလွတဲ့ ဘ၀အေျခအေနေတြ၊ အေျခခံအခြင့္အေရးကုိ ကာကြယ္မေပးခံရတဲ့ အေျခအေနေတြေၾကာင့္ ဒီအမ်ိဳးသမီးေတြဟာ နယ္စပ္ ဟိုဘက္ဒီဘက္က အာဏာပုိင္ေတြကုိ ေၾကာက္ရေကာင္းမွန္းမသိတဲ့ လူကုန္ကူးသူေတြရဲ႕သားေကာင္ အလြယ္တကူ ျဖစ္လာပါတယ္” လုိ႔ HRW အဖြဲ႕က အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးဆုိင္ရာ ေခတၱပူးတြဲဒါ႐ုိက္တာ ဟီသာ ဘားရ္က ေျပၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၄၀ အတြင္း ကခ်င္ျပည္နယ္နဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္ေျမာက္ပုိင္းတုိ႔မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ပဋိပကၡေၾကာင့္ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ အုိးအိမ္စြန္႔ခြာ ထြက္ေျပးခဲ့ရၿပီး ဘ၀ရပ္တည္ေရးအတြက္ ႐ုန္းကန္ခဲ့ရပါတယ္။

    ျမန္မာအစုိးရက လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈဆုိင္ရာ အကူအညီေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကုိ ပိတ္ပင္ထားတာေၾကာင့္ ဒုကၡသည္စခန္းေတြမွာ ေနထုိင္ေနရတဲ့ စစ္ေဘးေရွာင္ျပည္သူေတြဟာ အစားအေသာက္ လံုလံုေလာက္ေလာက္ မရသလုိ၊ တုိက္ပြဲအသစ္ေတြေၾကာင့္လည္း ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မဲ့တဲ့အေနအထားကို ေရာက္လာပါတယ္။

    အမ်ိဳးသားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ပဋိပကၡမွာ ပါ၀င္ေနတာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ မိသားစု စား၀တ္ေနေရးကုိ တာ၀န္ယူရသူေတြ ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ကာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံထဲ သြားေရာက္အလုပ္လုပ္ကုိင္ဖုိ႔ကလြဲလုိ႔ တစ္ျခား ေရြးစရာနည္းလမ္း မရွိပါဘူ။ ဒါ့အျပင္ မသမာသူေတြရဲ႕ ေသြးေဆာင္ဖ်ားေယာင္းမႈေၾကာင့္ မၾကာခဏ လူကုန္ကူးသူေတြရဲ႕သားေကာင္ ျဖစ္ၾကရပါတယ္။

    “စစ္ေရွာင္စခန္းေတြမွာေနတဲ့သူေတြဟာ ေငြေၾကးနဲ႔ တစ္ျခားအရာေတြ ဘာမွ မရွိပါဘူး။ ေန႔စဥ္စား၀တ္ေနေရး မေျပလည္ရာကေန အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ မိန္းကေလးငယ္ေတြက စေတးခံဘ၀ ေရာက္ၾကရပါတယ္” လုိ႔ လူကုန္ကူးခံရသူေတြကုိ ကူညီေနတဲ့ ကခ်င္အမ်ိဳးသမီးအသင္း KWA က ၀န္ထမ္းတစ္ဦးက ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    အျခား ကခ်င္အေရး တက္ႂကြသူတစ္ဦးကလည္း အဲဒီလုိသေဘာထားမ်ိဳး ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

    “သူတုိ႔ ပံုမွန္ပစ္မွတ္ထားတာက ေငြေၾကးမေျပလည္တဲ့ မိသားစုေတြကုိပါ။ ဒါေပမယ့္ အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ လူကုန္ကူးသူေတြဟာ စစ္ေရွာင္စခန္းေတြဖက္ကုိ ျမားဦးလွည့္လာပါတယ္။ အဲဒါက လူစုလုိ႔ေကာင္းတဲ့ ေနရာတစ္ခုပါ။ တစ္ေနရာတည္းမွာ စုၿပံဳေနၾကတယ္။ လူပြဲစားအမ်ားစုက အမ်ိဳးေတြ ဒါမွမဟုတ္ အသိအကၽြမ္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္”

    လူကုန္ကူးခံရမႈကေန လြတ္ေျမာက္လာသူ ၃၇ ဦးကို HRW က ေမးျမန္းရာမွာ ၁၅ ဦးက သူငယ္ခ်င္းေတြရဲ႕ ေသြးေဆာင္မႈကုိ ခံရၿပီး ၁၂ ဦးက အသိအကၽြမ္းေတြရဲ႕ ေသြးေဆာင္မႈကုိ ခံရတယ္ဆုိတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ၆ ဦးက ေဆြးမ်ိဳးရင္းခ်ာေတြရဲ႕ ေသြးေဆာင္တာ၊ ေရာင္းစားတာကုိ ခံခဲဲ့ရသူေတြပါ။

    HRW က ေမးျမန္းခဲ့သူ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ၄၅ သိန္းကေန သိန္း ၂၀၀ ေလာက္နဲ႔ ေရာင္းစားခံရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ‘၀ယ္သူေတြ’ ထံ ေရာက္သြားတဲ့အခ်ိန္မွာ သူတုိ႔ဟာ အခန္းထဲမွာ ပိတ္ေလွာင္ခံရတာ၊ ကုိယ္၀န္ရဖုိ႔ အႀကိမ္ႀကိမ္ အဓမၼက်င့္တာေတြ ခံရပါတယ္။

    ကခ်င္ျပည္နယ္က ပဋိပကၡေတြကုိ ေရွာင္ရွားရင္း စစ္ေရွာင္စခန္းတစ္ခုကုိ ေရာက္လာတဲ့ အသက္ ၁၆ ႏွစ္အရြယ္ Seng Moon ကုိ ေယာင္းမျဖစ္သူက တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ ယူနန္ျပည္နယ္မွာ ထမင္းခ်က္အလုပ္ရမယ္လုိ႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

    ကားေပၚေရာက္တဲ့အခါ ေယာင္းမက ကားမူးေျပဖုိ႔ဆုိၿပီး Seng Moon ကုိ ေဆးတစ္လံုးတုိက္ခဲ့ၿပီး ေသာက္ၿပီးၿပီးခ်င္းပဲ အိမ္ေပ်ာ္သြားခဲ့ပါတယ္။ သူမ ႏုိးလာတဲ့အခ်ိန္မွာ လက္ျပန္ႀကိဳတုပ္လ်က္သား အေနအထားနဲ႔ တ႐ုတ္မိသားစုအိမ္တစ္ခုကုိ ေရာက္ေနတယ္လုိ႔ Seng Moon က HRW ကုိ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    “ေယာင္းမက ကၽြန္မကုိ အဲဒီအိမ္မွာထားခဲ့တယ္။ အဲဒီမိသားစုက ကၽြန္မကုိ အခန္းတစ္ခုတည္းေခၚသြားၿပီး ႀကိဳးတုပ္ထားတယ္။ တံခါးကုိ တစ္လ၊ ႏွစ္လေလာက္ ေသာ့ပိတ္ထားတယ္။ တ႐ုတ္တစ္ေယာက္က ထမင္းလာပုိ႔တုိင္း ကၽြန္မကုိ မုဒိမ္းက်င့္တယ္” လုိ႔ Seng Moon က ေျပာပါတယ္။

    သူမဟာ တ႐ုတ္တစ္ေယာက္နဲ႔ လက္ထပ္ခံထားရၿပီဆုိတာကုိ ေနာက္ထပ္ ၂ လေလာက္ေနမွ သိရၿပီး ဆက္လက္ညႇင္းဆဲခံခဲ့ရပါတယ္။ Seng Moon တစ္ေယာက္ ကုိယ္၀န္ရကာ ကေလးမီးဖြားၿပီးတဲ့ေနာက္ သူ႕ေယာက်္ားက “နင့္ကုိ ဘယ္သူမွ မတားေတာ့ဘူး။ အိမ္ျပန္ခ်င္ရင္ ျပန္လုိ႔ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကေလးေတာ့ ယူသြားလုိ႔မရဘူး” လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

    ေနာက္ထပ္ ၂ ႏွစ္အၾကာမွာေတာ့ သူမဟာ ကေလးငယ္နဲ႔အတူ လြတ္ေျမာက္ခဲ့ပါတယ္။

    အျခားလြတ္ေျမာက္လာသူေတြကေတာ့ သူတုိ႔ရဲ႕ ကေလးေတြကုိ ထားရစ္ခဲ့ရပါတယ္။ HRW က ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းသူေတြထဲမွာ ၈ ဦးေလာက္က ကေလးေတြကုိ ထားခဲ့ရတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

    လူကုန္ကူးခံရသူ မိန္းကေလးငယ္ေတြနဲ႔ အမ်ိဳးသမီးတစ္ခ်ိဳ႕ဟာ အဓမၼမယားအျပင္၊ အဓမၼလုပ္သားအျဖစ္လည္း ခုိင္းေစခံရပါတယ္။

    Ja Seng Nu ဟာ ရွန္ဟုိင္းၿမိဳ႕နားက ဖရဲၿခံမွာ တစ္ႏွစ္ေလာက္ ေနခဲ့ရၿပီး အိမ္ခန္းထဲမွာ ေသာ့ပိတ္ထားတာ၊ ကုိယ္ထိလက္ေရာက္ ႐ုိက္ႏွက္တာေတြကုိ ခံစားခဲ့ရပါတယ္။ ဖရဲၿခံကုိပုိင္တဲ့ မိသားစုရဲ႕ သားျဖစ္သူကလည္း ‘ကေလးျမန္ျမန္ရဖုိ႔ ‘ သူမကုိ ညစဥ္ အဓမၼက်င့္ခဲ့ပါတယ္။

    သူမဟာ မနက္တုိင္း အေစာႀကီးထကာ ၿခံအလုပ္သမားေတြအတြက္ မနက္စာ ခ်က္ျပဳတ္ရၿပီး တစ္ေန႔လံုး ၿခံထဲမွာ အလုပ္လုပ္ရပါတယ္။

    ထြက္ေျပးတာကုိ မိတဲ့သူေတြကေတာ့ ပုိပုိၿပီး ႏွိပ္စက္ခံခဲ့ရပါတယ္။

    အသက္ ၂၁ ႏွစ္အရြယ္မွာ ေရာင္းစားခံလုိက္ရတဲ့ Mai Mai Tsawm က သူမဟာ ထြက္ေျပးဖုိ႔ႀကိဳးစားတဲ့ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးနဲ႔ ေတြ႕ခဲ့တယ္လုိ႔ HRW ကုိ ေျပာပါတယ္။ သူမရဲ႕ တ႐ုတ္ေယာက်္ားက ျပန္မိတဲ့အခါမွာ လည္ပင္းနဲ႔ လက္ေတြကို ႀကိဳခ်ည္ကာ ဆုိင္ကယ္ေနာက္မွာ ႀကိဳးနဲ႔ခ်ည္ၿပီး တရြတ္တုိက္ဆြဲသြားတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

    အဲဒီအမ်ိဳးသမီး အသက္ရွင္မွရဲ႕လားဆုိတာ မသိဘူးလုိ႔ Tsawn က ေျပာပါတယ္။

    ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္ခဲ့ေပမယ့္ လူကုန္ကူးခံရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ၊ မိန္းကေလးငယ္ေတြဟာ စိတ္ဒဏ္ရာေတြရကာ၊ သူတုိ႔ရဲ႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ ဂုဏ္သိကၡာညႇိဳးႏြမ္းမႈနဲ႔ ႀကံဳရပါတယ္။

    “ေရာင္းစားခံရသူအမ်ားစုဟာ ဆုိးရြားရဲ႕အေျခအေနေတြနဲ႔ ႀကံဳေတြ႕ရေလ့ရွိပါတယ္။ သူတုိ႔ျပန္ေရာက္လာတဲ့အခါ ကၽြန္မတုိ႔နဲ႔ လံုး၀ကြဲသြားတယ္။ ေငးေငးငုိင္ငိုင္ေတြ ျဖစ္သြားတယ္။ ျပန္ေရာက္လာသူေတြဟာ အျပင္ထြက္ၿပီး မ်က္ႏွာမျပရဲၾကေတာ့ဘူး။ လူကုန္ကူးခံခဲ့ရတဲ့အတြက္ အျပစ္ရွိသလုိ ခံစားေနရပါတယ္” လုိ႔ KWA ၀န္ထမ္းတစ္ဦးက ေျပာပါတယ္။

    ဒီလုိ လူကုန္ကူးမႈေတြ ျမင့္တက္လာတာဟာ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ မိန္းမရွားပါးမႈေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

    ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ တ႐ုတ္အစုိးရရဲ႕ သန္းေခါင္စာရင္းေကာက္ယူမႈအရ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၀၀ ခုႏွစ္အတြင္း အမ်ိဳးသား ၁၂၀ မွာ အမ်ိဳးသမီး ၁၀၀ သာ ေမြးဖြားတယ္ဆုိတာကုိ ေတြ႕ရပါတယ္။ ကမၻာ့က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ WHO က ေမြးဖြားမႈအခ်ိဳးဟာ ေယာက်္ားေလး ၁၅၀/မိန္းကေလး ၁၀၀ ရွိတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

    တစ္အိမ္ေထာင္ ကေလးတစ္ေယာက္ေပၚလစီေၾကာင့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ အမ်ိဳးသားေတြ ေရြးခ်ယ္ဖုိ႔အတြက္ အမ်ိဳးသမီး သန္း ၃၀ ကေန သန္း ၄၀ ေလာက္ လုိအပ္ေနပါတယ္။

    ဒီလုိ က်ား၊ မ မညီမွ်မႈေၾကာင့္ တ႐ုတ္အမ်ိဳးသား ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ အိမ္ေထာင္ဖက္ရွာလုိ႔ မရေတာ့ပါဘူး။ ၂၀၃၀ ေရာက္ရင္ အသက္ ၄၀ နားကပ္ေနတဲ့ အမ်ိဳးသား ၂၅ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ဟာ မိန္းမရမယ့္လမ္း မရွိေတာ့ဘူးလုိ႔ သံုးသပ္မႈလည္း ရွိပါတယ္။

    လူကုန္ကူးမႈအေထာက္အထားေတြ ရွိေနပမယ့္ ဒါကုိ တားဆီးဖုိ႔၊ လူကုန္ကူးခံရသူေတြကို ကူညီဖုိ႔အတြက္ ဥပေဒစိုးမုိးေရးအဖြဲ႕ေတြက ထိထိေရာက္ေရာက္ လုပ္ေဆာင္ေပးျခင္းမရွိတာကို စုိးရိမ္မိတယ္လုိ႔ HRW က ေျပာပါတယ္။

    တ႐ုတ္နဲ႔ ျမန္မာ ၂ ႏွစ္ႏိုင္ငံစလံုးက လူကုန္ကူးခံရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ၊ မိန္းကေလးငယ္ေတြကုိ ကယ္တင္ဖုိ႔ အားသိပ္မထုတ္ၾကဘူးဆုိတာ ေတြ႕ရတယ္လုိ႔လည္း HRW က ဆုိပါတယ္။ ေဆြမ်ိဳးေတြ ေပ်ာက္သြားလုိ႔ ရွာေဖြဖုိ႔ အကူအညီေတာင္းတဲ့သူေတြလည္း လစ္လ်ဴ႐ႈခံရၿပီး၊ ရဲက အေရးယူေစခ်င္ရင္ ပုိက္ဆံေပးရမယ္လုိ႔ အေျပာခံရပါတယ္။

    လူကုန္ကူးခံရသူေတြ ထြက္ေျပးၿပီး တ႐ုတ္ရဲေတြထံကုိသြားရင္လည္း ရာဇ၀တ္မႈသားေကာင္အျဖစ္ သတ္မွတ္ေဆာင္ရြက္ေပးတာထက္ ခုိး၀င္လာမႈနဲ႔ ေထာင္ခ်တယ္လုိ႔ HRW ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    “ျမန္မာနဲ႔ တ႐ုတ္အစုိးရေတြ၊ ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရးအဖြဲ႕ေတြဟာ လူကုန္ကူးမႈကုိ တားဆီးဖုိ႔၊ လူကုန္ကူးခံရသူေတြကုိ ကယ္တင္ဖုိ႔၊ ကူညီဖုိ႔၊ လူကုန္ကူးသူေတြကုိ တရားစြဲဖုိ႔ စတာေတြအတြက္ ပုိမုိလုပ္ေဆာင္ဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။ လူကုန္ကူးခံရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ၊ မိန္းကေလးငယ္ေတြကုိ ကယ္တင္ၿပီး ျပည္လည္ထူေထာင္ေရးကုိ အစုိးရက မလုပ္ေပးတဲ့အတြက္ အခက္အခဲၾကားထဲကေန ဒါေတြကုိ လုပ္ေဆာင္ေနရတဲ့ အရပ္ဖက္အဖြဲ႕ေတြကုိ အလႇဴရွင္ေတြ၊ ႏုိင္ငံတကာ
    အဖြဲ႕အစည္းေတြက ကူညီပံ့ပုိးေပးသင့္ပါတယ္” လုိ႔ ဘားက ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ျမန္မာႏုိင္ငံက ျပည္သူေတြ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ တရား၀င္ အလုပ္လုပ္ကုိင္ႏုိင္ဖုိ႔အတြက္ ဥပေဒေဘာင္အတြင္းက အလုပ္အကုိင္ရွာေဖြခန္႔ထားေရး လမ္းေၾကာင္းေတြ ေဖာ္ေဆာင္ဖုိ႔၊ လူကုန္ကူးမႈလုပ္ေနတယ္လုိ႔ သံသယရွိလာတဲ့အခါ တုိင္ၾကားလုိ႔ရႏုိင္မယ့္ နည္းလမ္းေတြ ေဖာ္ေဆာင္ဖုိ႔ HRW က တ႐ုတ္နဲ႔ ျမန္မာအစုိးရတုိ႔ကုိ
    တုိက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။

    လြတ္ေျမာက္လာသူေတြရဲ႕ စိတ္ဒဏ္ရာကို ကုစားေပးဖုိ႔၊ ပညာေရး၊ ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးေရးေဆာင္ရြက္ဖုိ႔၊ သူတုိ႔ကုိ ေထာင္ခ်တာမ်ိဳး မလုပ္ဖုိ႔ စတဲ့ IPS လုပ္ငန္းကုိ လုပ္ေဆာင္ဖုိ႔လုိတယ္လုိ႔လည္း HRW ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    ဒါေတြဟာ လူကုန္ကူးမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ကမၻာတစ္၀ွမ္းမွာ လုပ္ေဆာင္ေနၾကတဲ့ ကိစၥေတြျဖစ္ၿပီး IPS လုပ္ငန္းစဥ္ကုိ Riana Group က ပံ့ပုိးကူညီတာ ျဖစ္ပါတယ္။

    Ref: mmtimes

    (Myanmar Times အဂၤလိပ္ပုိင္းတြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ Myanmar and China’s bride trafficking problem ေဆာင္းပါးကုိ ေလးေမာင္က ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ဆုိပါသည္)

  • ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ တ႐ုတ္ကေပးတဲ့ ငွက္ေပ်ာက်ိန္စာ

    ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ တ႐ုတ္ကေပးတဲ့ ငွက္ေပ်ာက်ိန္စာ

    မတ္ ၂၇၊ ၂၀၁၉
    M-Media

    နမ္ျမင္ခ ေခ်ာင္းတြင္ ငါးမ်ား ေသဆံုးေနမႈ (Photo Credit – Frontier Myanmar)

    – ကခ်င္ျပည္နယ္ ၀ုိင္းေမာ္ၿမိဳ႕နယ္က ငွက္ေပ်ာက္စုိက္ခင္းနားမွာရွိတဲ့ ေခ်ာင္းေတြမွာ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၆ ရက္ေန႔ ေန႔လည္ခင္းကစလုိ႔ ငါးေတြ ေသဆံုးေနတာကုိ ေတြ႕လာရပါတယ္။

    နမ္ျမင္ခနဲ႔ နန္းလံုခလုိ႔ေခၚတဲ့ အဲဒီေခ်ာင္းႏွစ္ခုက ငါးေသေတြကုိ အနီးအနားမွာရွိတဲ့ ေအာင္ေျမ (၁)၊ ေအာင္ေျမ (၂) ရြာသားေတြက ယူေဆာင္ စားသံုးခဲ့ၾကပါတယ္။

    ငါးေတြ ေသဆံုးမႈနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ တစ္စိတ္တစ္ပုိင္းအျဖစ္ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၁၅ ရက္ေန႔မွာ ကခ်င္ျပည္နယ္အစုိးရရဲ႕ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး ဦးစီးဌာနက ေခ်ာင္းႏွစ္ခုကေရေတြကုိ ဓာတ္ခြဲစစ္ေဆးခဲ့ေပမယ့္ ငွက္ေပ်ာစုိက္ခင္းမွာ ဓာတုပစၥည္းသံုးစြဲမႈ ရွိေနလားဆုိတာကုိ မစစ္ေဆးခဲ့ပါဘူး။ ဓာတ္ခြဲမႈအရ ေခ်ာင္းေရ ညစ္ညမ္းေနတာကုိ ေတြ႕ရၿပီး၊ရြာသားေတြက သူတုိ႔စားဖုိ႔ ငါးေတြကိုဖမ္းရာကေန ျဖစ္တာလုိ႔ ေကာက္ခ်က္ခ်ခဲ့ပါတယ္။

    ကခ်င္ျပည္နယ္ၿမိဳ႕ေတာ္ ျမစ္ႀကီးနားနဲ႔ ၂၅ ကီလုိမီတာေ၀းၿပီး မႏၱေလးကုိသြားတဲ့ အေ၀းေျပးလမ္းေပၚမွာဒီရွိတဲ့ ေအာင္ေျမ (၁)၊ ေအာင္ေျမ (၂) ရြာသားေတြဟာ ေျမေတြကုိ ငွက္ေပ်ာစုိက္ဖုိ႔အတြက္ ကုမၸဏီတစ္ခုထံ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ကစတင္ကာ ငွားရမ္းခဲ့ၾကပါတယ္။ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ငွက္ေပ်ာစုိက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္း ႀကီးထြားလာာ မႈကုိ Frontier သတင္းဌာနက စံုစမ္းေဖာ္ထုတ္ကာ Kachin’s plantation curse ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ဇန္န၀ါရီလက သတင္းေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ ေဖာ္ျပခဲ့ဖူးပါတယ္။

    ရြာသားေတြဟာ ေန႔စဥ္ ေသာက္ဖုိ႔၊ သံုးဖုိ႔နဲ႔ ကၽြဲႏြားေတြကုိ တုိက္ေကၽြးဖုိ႔အတြက္ ေခ်ာင္းထဲက ေရကုိသာ ခပ္ယူသံုးစြဲၾကပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ရြာသားေတြက ေခ်ာင္းနဲ႔ မနီးမေ၀းမွာရွိတဲ့ ေရတြင္းေတြထဲက ေရေတြကုိ ေသာက္ၾကပါတယ္။ ေခ်ာင္းႏွစ္ခုနဲ႔ အနီးဆံုးေရတြင္းေတြမွာလည္း ငါးေသေတြကုိ ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။

    “ငါးေတြဒီလုိေသေနတာကုိ အစကေတာ့ ဘာျဖစ္ေနမွန္း မသိၾကဘူး။ ရြာသားေတြက ဒီငါးေတြကုိယူၿပီး စားၾကတယ္” လုိ႔ ေအာင္ေျမ (၂) ရြာမွာ ေနထုိင္တဲ့ ဖရဲစုိက္ေတာင္သူ U Ting Ying က ေျပာပါတယ္။

    Ting Ying ဟာ ေဒသခံျပည္သူေတြကိုယ္စား ေရွ႕ထြက္ေျပာဆုိသူတစ္ေယာက္ ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး၊ မီဒီယာေတြကုိ ေျပာျပတာဟာ ဒီကိစၥကုိ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရး ငွက္ေပ်ာစုိက္ ကုမၸဏီအေပၚ ဖိအားတစ္ခု ျဖစ္ေစမယ္လုိ႔ သူက ေမွ်ာ္လင့္ေနပါတယ္။ ေဒသတြင္းမွာ ကုမၸဏီက အႀကီးတန္းတာ၀န္ရွိသူေတြ မရွိတာေၾကာင့္ ကုမၸဏီကုိ ဆက္သြယ္ေျပာဆုိဖုိ႔ မလြယ္ဘူးလုိ႔လည္း သူက ေျပာပါတယ္။

    “ငွက္ေပ်ာၿခံေတြမွာ သူတုိ႔က ပုိးသတ္ေဆးေတြျဖန္းတယ္။ အဲဒီလုိလုပ္ကတည္းက ငါေတြ တစ္ေကာင္မက်န္ အကုန္ေသကုန္တာ။ ရြာသားေတြအားလံုး စိတ္ေသာကေရာက္ေနၾကပါတယ္။ ကုမၸဏီေၾကာင့္လုိ႔ တပ္အပ္ေျပာလုိ႔မရဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဒီအျဖစ္အပ်က္က အဲဒီကုမၸဏီစုိက္ခင္းတစ္၀ုိက္မွာပဲ ျဖစ္တာပါ။ ကုမၸဏီက အလုပ္သမားေခါင္းကုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ေမးေတာ့ သူက ဘာမွမသိဘူးလုိ႔ ေျပာတယ္”

    ေအာင္ေျမ ၂ ရြာက ဖရဲေတာင္သူ U Na Lawn က “တာ၀န္ရွိတဲ့သူကုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဥပေဒေၾကာင္းအရ အေရးယူခ်င္တယ္။ ဒါမ်ိဳး ေနာက္ထပ္မျဖစ္ခ်င္ပါဘူး။ ငါးေတြအားလံုး ေသကုန္ၾကတာ”

    ရြာႏွစ္ရြာက ေျမဧက ၅၀၀ ကုိ Jinhgpaw Nadi လုိ႔ေခၚတဲ့ တ႐ုတ္ကုမၸဏီကုိ အငွားခ်ထားတယ္လုိ႔ Ting Ying က ေျပာပါတယ္။ ကုမၸဏီကုိ ဘယ္သူပုိင္လဲဆုိတာ Frontier က အတည္ျပဳလုိ႔ မရေပမယ့္ Ting Ying က သူေတြ႕ဖူးတဲ့ အလုပ္သမားေခါင္းေတြဟာ တ႐ုတ္လုိပဲေျပာၾကတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

    ကုမၸဏီဟာ လတ္တေလာ ဧက ၂၀၀ ေလာက္ ငွက္ေပ်ာစိုက္ထားတယ္လုိ႔ သူက ေျပာပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ ကုမၸဏီ အဲဒီေဒသကုိ ေရာက္လာစဥ္ ရြာတစ္ရြာက ခရစ္ယာန္ႏွစ္ျခင္းအသင္းေတာ္ ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးဟာ ကုမၸဏီကုိ ေျမအငွားခ်ဖုိ႔အတြက္ ရြာသားေတြကုိ တုိက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေျမေတြဟာ အရင္က ႏွမ္း၊ ေျပာင္း၊ ဖရဲနဲ႔ လိေမၼာ္သီးတုိ႔လုိ အသီးအႏွံမ်ိဳးစံု စုိက္ပ်ိဳးတာပါ။ ရြာသားအမ်ားစုက ငွားဖုိ႔ ျငင္းဆန္ခ့ဲၾကေပမယ့္ အိမ္ေျခ ၈၀ မွာ သံုးပံုတစ္ပံုေလာက္က သေဘာတူခဲ့ၾကတယ္လုိ႔ Ting Ying က ျပာပါတယ္။

    “စား၀တ္ေနေရးခက္ခဲတဲ့ ရြာသား တစ္ေယာက္၊ ႏွစ္ေယာက္ေလာက္က စားဖုိ႔ေသာက္ဖို႔ ပုိက္ဆံေလးမ်ား ရမလားဆုိၿပီး ေျမငွားလုိက္တဲ့ အခါက်ေတာ့ က်န္တဲ့လူေတြကလည္း လုိက္ၿပီး အငွားခ်ၾကတယ္”

    ရြာသားေတြဟာ တစ္ဧက တစ္ႏွစ္ငွားခ က်ပ္ ၂ သိန္းနဲ႔ ၃ ႏွစ္အငွားစာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကေပမယ့္ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္လာတဲ့အထိ ပုိက္ဆံမရေသးဘူးလုိ႔ Ting Ying က ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ဥပေဒပ လုပ္ေဆာင္မႈမ်ား

    ေအာင္ေျမ ၂ ရြာအနီးရွိ နမ္ျမင္ခ ေခ်ာင္း (Photo Credit – Frontier Myanmar)

    ေအာင္ေျမ (၁) နဲ႔ ေအာင္ေျမ (၂) ရြာက ငွက္ေပ်ာၿခံေတြဟာ တ႐ုတ္နဲ႔ကပ္ေနတဲ့ ၀ုိင္းေမာ္ၿမိဳ႕မွာ ရွိေနတဲ့ ငွက္ေပ်ာစုိက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းေတြထဲက ေသးငယ္တဲ့ အစိတ္အပုိင္းေလးတစ္ခုသာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီက ငွက္ေပ်ာစုိက္ပ်ိဳးေရးကုိ တစ္႐ွဴးငွက္ေပ်ာ စုိက္ပ်ိဳေရးလုိ႔ေခၚၿပီး သတ္မွတ္ငွက္ေပ်ာမ်ိဳးစိတ္က တစ္႐ွဴးကို ဓာတ္ခြဲခန္းထဲမွာ ပ်ိဳးၿပီးေနာက္ အျပင္မွာ ျပန္လည္ စုိက္ပ်ိဳးတာ ျဖစ္ပါတယ္။

    ျမစ္ႀကီးနားအေျခစုိက္ ေျမယာလံုၿခံဳေရးႏွင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးကြက္ယက္ Land Security and Environmental Conservation Networking Group (LSECNG) က ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ တစ္႐ွဴးငွက္ေပ်ာ စုိက္ပ်ိဳးမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး မၾကာေသးခင္က အစီရင္ခံစာတစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီကြန္ယက္ကုိ အရပ္ဖက္အဖြဲ႕ ၁၁ ခု ပူးေပါင္းဖြဲ႕စည္းထားတာျဖစ္ၿပီး သူတုိ႔ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ၀ိုင္းေမာ္၊ ဗန္းေမာ္၊ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕နယ္ေတြက ရြာ ၆ ရြာမွာရွိတဲ့ ရြာသားေတြကုိ အေသးစိတ္ ေမးျမန္းမႈေတြ ပါ၀င္သလုိ၊ ၀ုိင္းေမာ္ၿမိဳ႕နယ္က ငွက္ေပ်ာစုိက္ခင္းေတြရဲ႕ ၿဂိဳဟ္တုဓာတ္ပံုေတြလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။

    ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ တစ္႐ွဴးငွက္ေပ်ာ စုိက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းကုိ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္က စတင္ခဲ့ၿပီး ၀ုိင္းေမာ္ၿမိဳ႕နယ္မွာေတာ့ အဲဒီငွက္ေပ်ာစုိက္ခင္းဟာ ဧက ၁၄၂၀၀၀၊ ၿမိဳ႕နယ္ရဲ႕ ၁၂ ရာခုိင္ႏႈန္း ေလာက္ရွိတယ္လုိ႔ LSECNG ရဲ႕ အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ငွက္ေပ်ာစုိက္ခင္းအတြက္ ေျမငွားထားသူေတြရဲ႕ ၅၉ ရာခုိင္ႏႈန္းက သူတုိ႔ဟာ ဖိအားေတြ၊ ၿခိမ္းေျခာက္မႈေတြ၊ လွည့္စားမႈေတြ၊ အၾကပ္ကုိင္မႈေတြေၾကာင့္ ငွားခဲ့ရတာျဖစ္တယ္လုိ႔ ေျဖၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ကခ်င္ျပည္နယ္က ပဋိပကၡေတြေၾကာင့္ အုိးအိမ္စြန္႔ခြာထြက္ေျပးရသူေတြ၊ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္က ျပဌာန္းခဲ့တဲ့ ေျမလြတ္၊ ေျမ႐ုိင္း စီမံခန္႔ခြဲေရးဥပေဒေၾကာင့္ ေျမသိမ္းခံရမယ့္ အႏၱရာယ္ရွိသူေတြကုိ ကုမၸဏီေတြက အလုိေတာ္ရွိေတြငွားၿပီး ဖိအားေပးခဲ့တယ္လုိ႔ ဇန္န၀ါရီလ Frontier ရဲ႕ သတင္းေဆာင္းပါးမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    တစ္႐ွဴးငွက္ေပ်ာစုိက္ပ်ိဳးေရး ေနာက္ဆက္တြဲ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိခုိက္မႈ၊ က်န္းမာေရးထိခုိက္မႈေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အေသးစိတ္ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈ မလုပ္ရေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ငွက္ေပ်ာစုိက္ခင္းဖက္ကေန စီးလာတဲ့ ေခ်ာင္းေရကုိ ေသာက္သံုးၿပီး ႏြားေတြေသတာ၊ ငွက္ေပ်ာရြက္စားၿပီး ၀က္ေတြေသတာ၊ ဓာတုပၥည္းေတြကုိ ကာလရွည္ ထိေတြ႕မႈေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္တဲ့ အသက္႐ႈလမ္းေၾကာင္ဆုိင္ရာ ေရာဂါေတြကို ရြာသားေတြ ခံစားလာရတာေတြလုိ စုိးရိမ္စရာကိစၥေတြကို ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ေတြအတြင္း LSECNG က ေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။

    ေအာင္ေျမ (၂) ရြာက ရြာသားအမ်ားစုဟာ ငွက္ေပ်ာစုိက္ခင္းအတြက္ ေျမတစ္ဧကကုိ တစ္ႏွစ္ ၁ သိန္းကေန ၂ သိန္းၾကားနဲ႔ ကုမၸဏီေတြကုိ ငွားထားၿပီး တစ္ခါတစ္ရံမွာ က်ပ္ ၅ ေသာင္း၊ ၆ ေသာင္းေလာက္နဲ႔ေတာင္ ငွားၾကတယ္လုိ႔ LSECNG အဖြဲ႕၀င္ေတြက Frontier သတင္းဌာနကုိ ေျပာပါတယ္။ ပံုမွန္အားျဖင့္ ဒီေငြေတြကုိ ခ်က္ျခင္းမရဘူးလုိ႔လည္း ဆုိပါတယ္။

    သီးႏွံရိတ္သိမ္းခ်ိန္မွာ ရြာသားေတြက တစ္ရက္ကုိ ေငြက်ပ္ ၈ ေထာင္ကေန ၁၂၀၀၀ ေလာက္နဲ႔ အဲဒီစုိက္ခင္းေတြမွာ အလုပ္လုပ္ၾကရပါတယ္။ ဒါပမယ့္ ျမန္မာႏုိင္ငံေအာက္ပုိင္းနဲ႔ ရခုိင္ျပည္နယ္တုိ႔က ေရႊ႕ေျပာင္းလုပ္သားေတြဟာ တစ္ရက္ကုိ ၅၀၀၀ ေလာက္နဲ႔ လုပ္ေပးတာေၾကာင့္ ေဒသခံရြာသားေတြလည္း လုပ္ခကုိ ေစ်းခ်ၿပီး လုပ္ၾကရပါတယ္။ ကုမၸဏီေတြကေတာ့ တစ္ခါရိပ္သိမ္းရင္ တစ္ဧကကုိ သိန္း ၈၀ ေလာက္ရၿပီး တစ္ႏွစ္ကုိ ႏွစ္သီးရိတ္သိမ္းရတယ္လုိ႔ LSECNG က ေျပာပါတယ္။

    တစ္႐ွဴးငွက္ေပ်ာက္ စုိက္ပ်ိဳေရးနဲ႔ပတ္သက္လုိ႔ ေဆြးေႏြးျငင္းခံုမႈေတြဟာ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ အဆက္မျပတ္ ျဖစ္လာခဲ့ၿပီး ဒါဟာ အႏၱရာယ္ရွိႏုိင္တယ္လုိ႔ ေ၀ဖန္ေထာက္ျပမႈေတြလည္း ျဖစ္လာပါတယ္။ Frontier သတင္းဌာနက အင္တာဗ်ဴးခဲ့တဲ့ LSECNG အဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးက သူတုိ႔ရဲ႕ေတြ႕ရွိခ်က္ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အစုိးရဖက္က ေ၀ဖန္ထားတာေၾကာင့္ သူ႕ရဲ႕အမည္ကို ထုတ္ေဖာ္မေျပာဖုိ႔ ေမတၱာရပ္ခံခဲ့ပါတယ္။

    ‘ျမစ္ႀကီးနား သတင္းဂ်ာနယ္’ က သတင္းေထာက္ႏွစ္ဦးဟာ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၂၆ ရက္ေန႔မွာ ‘သခင္စစ္’ သတၳဳတူးေဖာ္ေရးကုမၸဏီရဲ႕ ဖမ္းဆီးႏွိပ္စက္ျခင္းကုိ ခံခဲ့ရပါတယ္။ ငွက္ေပ်ာစုိက္ပ်ိဳးေရးအတြက္ သခင္စစ္ကုမၸဏီက ေျမေတြရွင္းလင္းမႈကုိ ရြာသားေတြက စိုးရိမ္ေၾကာင္းသတင္းကုိ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၂၅ ရက္ေန႔က ျမစ္ႀကီးနားသတင္းဂ်ာနယ္မွာ ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့အတြက္ ျဖစ္ပါတယ္။

    လြတ္ေျမာက္လာၿပီး ေနာက္တစ္ရက္မွာေတာ့ သတင္းေထာက္ေတြဟာ ညႇင္းပမ္းမႈမွာ ပါ၀င္သူ ကုမၸဏီ၀န္းထမ္း ၆ ဦးကုိ ျပစ္မႈဆုိင္ရာ ဥပေဒပုဒ္မေတြနဲ႔ တရားစြဲဆုိခဲ့ပါတယ္။ မတ္လ ၁၃ ရက္ေန႔မွာ သခင္စစ္ သတၳဳတြင္းကုမၸဏီရဲ႕ မန္းေနးဂ်င္းဒါ႐ုိက္တာ Ding Sau က ျမစ္ႀကီးနား သတင္းဂ်ာနယ္ရဲ႕ အမႈေဆာင္ဒါ႐ုိက္တာ Brang Mai နဲ႔ သတင္းေထာက္ မြန္မြန္ပန္တုိ႔ကုိ အသေရဖ်က္မႈနဲ႔ တရားစြဲဆုိခဲ့ပါတယ္။

    ကခ်င္ျပည္နယ္က ငွက္ေပ်ာစုိက္ခင္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈ မရွိပါဘူး။ လုပ္ေနတဲ့ ကုမၸဏီအမ်ားစုက တ႐ုတ္ပုိင္ကုမၸဏီေတြ၊ ဒါမွမဟုတ္ ျမန္မာနဲ႔ တ႐ုတ္လုပ္ငန္းရွင္ေတြ ဖက္စက္ေထာင္ထားတဲ့ ကုမၸဏီေတြ ျဖစ္မယ္လုိ႔ ယံုၾကည္ရပါတယ္။ ဒီကုမၸဏီေတြ၊ သူတုိ႔ရဲ႕စုိက္ပ်ိဳးထုတ္လုပ္မႈေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အစုိးရမွတ္တမ္းေတြမွာ သတင္းအခ်က္အလက္မွတ္တမ္း မရွိသေလာက္ပါပဲ။ ကုမၸဏီေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက လက္နက္ကုိင္အဖြဲ႕ေတြထိန္းခ်ဳပ္ရာ ေဒသေတြမွာ လုပ္ကုိင္ေနၾကတာျဖစ္ၿပီး အစိုးရရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္၊ သဘာပတ္၀န္းက်င္ ထိခုိက္မႈဆုိင္ရာ တရား၀င္ ေလ့လာသံုးသပ္မႈေတြကုိ ေရွာင္လႊဲ ေဆာင္ရြက္ေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

    LSECNG ရဲ႕အစီရင္ခံစာမွာ ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္း ငွက္ေပ်ာစုိက္ပ်ိဳးေနတဲ့ကုမၸဏီ ၄၀ ေလာက္ရွိတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈနဲ႔ ကုမၸဏီမ်ား ညႊန္ၾကားမႈဦးစီးဌာန(DICA)ထံ မွတ္ပံုတင္ရာမွာ သူတုိ႔ရဲ႕ လုပ္ကုိင္ေဆာင္ရြက္မႈ အားလံုးကုိ ေဖာ္ျပစရာမလုိပါဘူး။ DICA ကုိ မွတ္ပံုတင္ထားတဲ့ ကုမၸဏီေတြထဲမွာ တစ္ခုသာ ငွက္ေပ်ာစုိက္ပ်ိဳးမယ္လုိ႔ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    အဲဒီလုိေဖာ္ျပထားတဲ့ကုမၸဏီက ၂၀၁၆ ခုႏွစ္မွာ မွတ္ပံုတင္ခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံသားပုိင္ Kachin Star ကုမၸဏီ ျဖစ္ပါတယ္။ တ႐ုတ္ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြ ၀င္ေရာက္လာတဲ့အခါမွာေတာ့ Kachin Tian Hu Company Limited အမည္နဲ႔ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လမွာ ဖက္စက္ကုမၸဏီအျဖစ္ မွတ္ပံုတင္ခဲ့ပါတယ္။

    ေအာင္ေျမရြာေတြမွာ ငွက္ေပ်ာစုိက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္း လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ ကုမၸဏီအမည္ဟာ Jinghpaw Nadi ျဖစ္တယ္လုိ႔ Ting Ying က ေျပာပါတယ္။ အဲဒီကုမၸဏီဟာ ခရီးသြားလုပ္ငန္းတစ္ခုအျဖစ္ DICA မွာ မွတ္ပံုတင္ထားတာျဖစ္ၿပီး ငွက္ေပ်ာစုိက္ပ်ိဳးေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တစ္လံုးတစ္ပါဒမွ မပါ၀င္ပါဘူး။

    မွတ္တမ္းေပ်ာက္

    မတ္လ ၁ ရက္ေန႔က ကခ်င္ျပည္နယ္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး ဦးစီးဌာန (ECD) ရဲ႕ ျမစ္ႀကီးနား႐ံုးမွာ ေတြ႕ဆံုေမးျမန္းမႈမွာ ျပည္နယ္ ဒုတိယညႊန္ၾကားေရးမွဴး ေဒၚႏြယ္ႏြယ္ေအးက ေခ်ာင္းထဲမွာ ငါးေတြေသဆံုးမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဦးစီးဌာနရဲ႕ အစီရင္ခံစာပါ အခ်က္အလက္ေတြကုိ Frontier သတင္းဌာနထံ မွ်ေ၀ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    “ပြင့္လင္းျမင္သာမႈရွိဖုိ႔က အေရးႀကီးဆံုးပါ” လုိ႔ သူမကဆုိၿပီး ငွက္ေပ်ာစုိက္ပ်ိဳးေရး လုပ္ငန္းကုိ ဘယ္သူလုပ္ေနလဲလုိ႔ ေမးျမန္းရာမွာေတာ့ ကုမၸဏီအမည္ကုိ သူမ မသိေၾကာင္း၊ ဒီလုပ္ငန္းကုိ လုပ္ကုိင္ေနတဲ့ အျခားကုမၸဏီေတြလုိ တ႐ုတ္ကုမၸဏီျဖစ္မယ္ထင္ေၾကာင္း ေျဖၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ကုမၸဏီအေၾကာင္းနဲ႔ သူတုိ႔ရဲ႕လုပ္ငန္းေတြအေၾကာင္း အစီရင္ခံစာမွာ မပါ၀င္သလုိ၊ နမ္ျမင္ခေခ်ာင္းနားက ငွက္ေပ်ာစုိက္ခင္းမွာ ဓာတုပစၥည္းေတြ အသံုးျပဳမႈအေၾကာင္းကုိလည္း အစီရင္ခံစာမွာ မေတြ႕ရပါဘူး။

    ငါးေတြေသဆံုးမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး စံုစမ္းစစ္ေဆးဖုိ႔အတြက္ ၀န္ထမ္း ၄ ဦးကုိ ေစလႊတ္ခဲ့တယ္လုိ႔ ECD က အစီရင္ခံစာထဲမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ေခ်ာင္းအထက္ပုိင္းနဲ႔ ငါးေတြေသဆံုးခဲ့တဲ့ ေခ်ာင္းေအာက္ပုိင္းက ေရနမူနာကုိ သူတုိ႔အဖြဲ႕က ယူေဆာင္ခဲ့ၿပီး ရြာသားေတြကုိလည္း ေတြ႕ဆံု ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။ နမူနာယူလာတဲ့ေရေတြကုိ PH၊ oxidation နဲ႔ reduction ျဖစ္ႏုိင္မႈ၊ ရြံ႕ပါ၀င္မႈေတြအပါအ၀င္ စံႏႈန္း ၁၃ ခုနဲ႔ ကုိက္ညီမႈ ရွိ၊ မရွိ စစ္ေဆးခဲ့ရာမွာ စံႏႈန္းအားလံုး ျပည့္မီေပမယ့္ အနည္ပါ၀င္မႈ မ်ားျပားေနတာကုိ ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။

    ေခ်ာင္းကမ္းနားမွာ မီးပံုအႂကြင္းအက်န္ေတြ၊ ဘီယာဗူးေတြကုိ ECD စံုစမ္းစစ္ေဆးသူေတြက ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ စံုစမ္းစစ္ေဆးတဲ့အခ်ိန္မွာ ငါးေသေတြ မရွိေတာ့ပါဘူး။ ငါးေသေတြကုိ မီးပံုဖုိထားတဲ့ေနရာရဲ႕ ေအာက္ပုိင္းမွာ ေတြ႕ရတယ္ဆုိတဲ့ ရြာသားေတြရဲ႕ေျပာၾကားမႈကုိ ကုိးကားၿပီး အစီရင္ခံစာမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

    အဲဒီေနရာမွာ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ကလည္း ငါးေတြေသဖူးၿပီး အဲဒီတုန္းက စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈအရ ရြာသားေတြဟာ ေပါင္းသတ္ေဆးေတြ၊ ေဖာက္ခြဲေရးပစၥည္းေတြအသံုးျပဳကာ ငါးဖမ္းခဲ့တယ္ဆုိတာ ေတြ႕ရွိရေၾကာင္း အစီရင္ခံစာမွာ ေရးသားထားပါတယ္။ ငါးေတြဟာ ဘယ္သူ႕ေၾကာင့္၊ ဘာ့အေၾကာင့္ ေသဆံုးသြားလဲဆုိတာကုိ တိတိက်က်  ဆံုးျဖတ္ႏုိင္ျခင္းမရွိေပမယ့္ ရြာသားေတြေၾကာင့္ ေသဆံုးတာျဖစ္ႏုိင္တယ္လုိ႔ ဒီမခုိင္လံုတဲ့ အေထာက္အထားကုိ အေျခခံၿပီး အစီရင္ခံစာမွာ ေကာက္ခ်က္ခ်ထားပါတယ္။

    ေဒၚႏြယ္ႏြယ္ေအးက ငါးေတြကုိဖမ္းစားတာဟာ ရြာသားေတြရဲ႕ဓေလ့ျဖစ္ၿပီး သူတုိ႔ကုိ အျပစ္မတင္ေပမယ့္ ငါေတြကုိ မၾကာခဏ ဖမ္းစားေလ့ရွိတာေၾကာင့္ ငါးေတြေသတာ ရြာသားေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္တယ္ဆုိတာ သံုးသပ္မႈမွာေတြ႕ရေၾကာင္း ထည့္သြင္းေျပာဆုိခဲ့ပါတယ္။

    စုိက္ခင္းေတြကုိ ပုိးသတ္ေဆးျဖန္းတဲ့ရာသီ မဟုတ္တာေၾကာင့္ ငါးေတြေသတာဟာ ငွက္ေပ်ာစုိက္ခင္းမွာသံုးတဲ့ ဓာတုပစၥည္းေၾကာင့္ မဟုတ္ႏုိင္ဘူးလုိ႔ ECD ရဲ႕ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမွာ ရြာသားေတြက ေျပာၾကားခဲ့ေၾကာင္း သူမက ဆုိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေျပာဆုိခ်က္ဟာ Frontier ကုိ Ting Ying ရဲ႕ ေျပာဆုိခ်က္နဲ႔ ကြဲလြဲေနပါတယ္။ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၆ ရက္ေန႔ Kachin News Group ရဲ႕ သတင္းေဖာ္ျပခ်က္မွာ ‘ငါးေတြေသတာဟာ ေခ်ာင္းနဲ႔ ၂ မုိင္အေ၀းမွာရွိတဲ့ တ႐ုတ္ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳ တစ္႐ွဴးငွက္ေပ်ာစုိက္ခင္းမွာ အသံုးျပဳတဲ့ ပုိးသတ္ေဆးေတြေၾကာင့္ျဖစ္တယ္လုိ႔’ ယံုၾကည္ရေၾကာင္း ရြာသားေတြရဲ႕ေျပာၾကားမႈကုိ ကုိးကားၿပီး ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။

    ECD ဟာ ငွက္ေပ်ာၿခံေတြကုိ စစ္ေဆးခဲ့ျခင္း မရွိေပမယ့္ အစီရင္ခံစာမွာေတာ့ ငွက္ေပ်ာစုိက္ခင္းေတြမွာ ဓာတုပစၥည္းေတြ အသံုးျပဳမႈကုိ ေစာင့္ၾကည့္၊ ထိန္းခ်ဳပ္ဖုိ႔၊ ဓာတုပစၥည္းအသံုးျပဳမႈရဲ႕ အႏၱရာယ္ေတြနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဒသခံေတြကို အသိပညာေပးဖုိ႔ အႀကံျပဳခဲ့ပါတယ္။

    ECD အေနနဲ႔ နမ္ျမင္ခေခ်ာင္းနားက ငွက္ေပ်ာၿခံေတြကုိ စံုစမ္းစစ္ေဆးဖုိ႔ အစီအစဥ္ရွိလားလုိ႔ ေမးျမန္းရာမွာ ေဒၚႏြယ္ႏြယ္ေအးက ပထမဆံုး DICA ဒါမွမဟုတ္ အစုိးရ႐ံုးတစ္ခုခုက တရား၀င္စာထုတ္ဖုိ႔ လုိတယ္လုိ႔ ေျဖၾကားခဲ့ပါတယ္။ လတ္တေလာမွာ Kachin Star/Kachin Tian Hu ကုမၸဏီရဲ႕ ငွက္ေပ်ာစုိက္ခင္းေတြကုိ စစ္ေဆးဖုိ႔ DICA ရဲ႕ ေမတၱာရပ္ခံခ်က္ တစ္ခုတည္းသာ ရရွိေသးတယ္လုိ႔လည္း သူမက ထည့္သြင္းေျပာဆုိခဲ့ပါတယ္။

    ဓာတုပစၥည္းအဆိပ္သင့္မႈ၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းခ်ဳပ္မႈတုိ႔နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ပုိမို ထိထိေရာက္ေရာက္ တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ LSECNG က အစုိးရကုိ တုိက္တြန္းေဆာ္ၾသေနပါတယ္။

    “ငွက္ေပ်ာၿခံေတြကုိ ရွင္းပစ္ခ်င္တာမဟုတ္ပါဘူး။ ေဒသခံျပည္သူေတြ အက်ိဳးေက်းဇူးကုိ မွ်ေ၀ခံစားႏုိင္ဖုိ႔၊ ေရရွည္တည္တံ့ၿပီး ေဂဟစနစ္နဲ႔ေလ်ာ္ညီတဲ့ စုိက္ပ်ိဳးေရး ျဖစ္လာဖုိ႔ နည္းလမ္းရွာခ်င္တာပါ။ ေဒသခံျပည္သူေတြက ဒီေျမ၊ ဒီေရကုိ မွီခုိေနရတာပါ။ ဒါေတြပ်က္ဆီးသြားရင္ သူတုိ႔ ဘယ္ကုိသြားၾကမလဲ၊ ဘယ္မွာ အသက္ရွင္ရမလဲ” လုိ႔ LSECNG က အမည္မေဖာ္လုိတဲ့ အဖြဲ႕၀င္တစ္ဦးက ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    Ref: Frontier Myanmar

    (Frontier Myanmar တြင္ ေဖာ္ျပထားသည့္ ‘All the fish died’: Kachin communities alarmed at impact of banana plantations ေဆာင္းပါးကုိ ေလးေမာင္က ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ဆုိပါသည္။)