News @ M-Media

Tag: Uighur Muslims

  • ဝီဂါမွတ်စလင်များအား အဓမ္မဝက်သားကျွေးခြင်း (သို့) တရုတ်၏ ဘာသာရေးအကြမ်းဖက်မှု နောက်တစ်မျိုး

    ဝီဂါမွတ်စလင်များအား အဓမ္မဝက်သားကျွေးခြင်း (သို့) တရုတ်၏ ဘာသာရေးအကြမ်းဖက်မှု နောက်တစ်မျိုး

    ဇင်ဘာ ၆၊ ၂၀၂၀
    M-Media

    -အသိပညာပေးစခန်းလို့ခေါ်တဲ့ တရုတ်အစိုးရရဲ့ အကျဉ်းစခန်းတွေမှာ ဝီဂါမွတ်စလင်တွေကို အဓမ္မဝက်သားကျွေးတာမျိုး သိသိသာသာဖြစ်နေတယ်လို့ ဒီအကျဉ်းစခန်းမှာ နေထိုင်ခဲ့ရသူတွေက ဖွင့်ဟလာကြပါတယ်။

    တရုတ်နိုင်ငံအနောက်ပိုင်း ရှင်းကျန်းပြည်နယ်က အကျဉ်းစခန်းကနေ စေရာဂျွလ် ဆအွတ်ဘေတစ်ယောက် လွတ်မြောက်လာတာ ၂ နှစ်ကျော် ရှိပါပြီ။ ဒါပေမယ့် ထိန်းသိမ်းခံရစဉ်အတွင်း ရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရတဲ့ ‘အရှက်တကွဲအကျိုးနည်းမှု၊ အကြမ်းဖက်မှု’ အိပ်မက်ဆိုးတွေဟာ ကလေးနှစ်ယောက်မိခင် သူမကို အခုအချိန်အထိ ခြောက်လှန့်ဆဲပါ။

    ဆရာဝန်တစ်ဦးနဲ့ ဆရာမတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဆအွတ်ဘေဟာ လက်ရှိ ဆွီဒင်မှာ နေထိုင်နေပြီး မကြာသေးခင်က စာအုပ်တစ်အုပ် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။ ဒီစာအုပ်မှာ အကျဉ်းစခန်းအတွင်း ရိုက်နှက်ညှင်းပမ်းခံရတာ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားခံရတာ၊ အဓမ္မ သားကြောဖြတ်ခိုင်းတာ စတဲ့ သူမကိုယ်တွေ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေကို အသေးစိတ် ရေးသားထားပါတယ်။

    မကြာသေးမီက အလ်ဂျာဇီးရားနဲ့ အင်တာဗျူးမှာ တရုတ်နိုင်ငံအတွင်း ဝီဂါနဲ့ အခြား အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် လူမျိုးစုတွေ ခံစားနေရတဲ့ တစ်ခြား ဖိနှိပ်ညှင်းပမ်းမှုတွေကို ဆအွတ်ဘေက ထပ်မံဖွင့်ဟခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ ဖိနှိပ်မှုတွေမှာ အစ္စလာမ်ဘာသာက ‘မစားရ’ လို့ တားမြစ်ထားတဲ့ ဝက်သားကို အဓမ္မစားခိုင်းတာလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

    “သောကြာနေ့တိုင်း ကျွန်မတို့ကို ဝက်သား အတင်းစားခိုင်းတယ်။ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တွေရဲ့ အထွဋ်အမြတ်နေ့ကို ရွေးပြီးတော့မှ တမင် ဒီလိုလုပ်တာပါ။ မစားဘူးလို့ငြင်းရင် ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ပြစ်ဒဏ်တွေ ခံရဖို့သာ ပြင်ထားတော့ပဲ”

    အကျဉ်းစခန်းထဲက အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တွေ အရှက်ရစေဖို့၊ အကုသိုလ်တစ်ခု ကျူးလွန်မိလိုက်ပါလားဆိုတဲ့ ခံစားမှုမျိုး ဖြစ်လာအောင် ဒီလိုလုပ်တာဖြစ်ပြီး၊ ဝက်သားစားရတိုင်း ခံစားရတဲ့ စိတ်ဒဏ်ရာကို ဖော်ပြဖို့ ‘စကားလုံးတောင်မရှိဘူး’ လို့လည်း သူမက ဖွင့်ဟခဲ့ပါတယ်။

    “ကျွန်မဟာ ဘာသာပျက်သွားသလို ခံစားရတယ်။ စိတ်နှလုံး ချုံးချုံးကျပြီး လက်ခံဖို့ တကယ်ကို ခက်ခဲခဲ့ပါတယ်”

    ဆအွတ်ဘေနဲ့ အကျဉ်းစခန်းက အခြားလူတွေရဲ့ ပြောကြားချက်တွေကိုကြည့်ရင် တရုတ်အစိုးရဟာ ရှင်ကျန်းပြည်နယ်က အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်လူမျိုးစုတွေရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဘာသာရေးယုံကြည်မှုတွေကို ပစ်မှတ်ထားပြီး ဖိနှိပ်ညှင်းပမ်းနေတယ်ဆိုတာကို ပြဆိုပါနေပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်ကတည်း ရှင်ကျန်းမှာ စောင့်ကြည့်ကင်မရာတွေ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်တပ်ဆင်ကာ စောင့်ကြည်တာ၊ အကျဉ်းစခန်းကွန်ယက်တွေ တည်ဆောက်ပြီး ဖမ်းဆီးချုပ်​နှောင်တာတွေကို တရုတ်အစိုးရက လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ‘အစွန်းရောက်တိုက်ဖျက်ရေး’ အတွက် လိုအပ်လို့ လုပ်ဆောင်တာဖြစ်တယ်လို့ အကြောင်းပြပါတယ်။

    ဂျာမန်မနုဿဗေဒပညာရှင်ဖြစ်ပြီး ဝီဂါအရေး ကျွမ်းကျင်သူလည်းဖြစ်တဲ့ အက်ဒရီယန် ဇန့် ရည်ညွှန်းတဲ့ တရုတ်အစိုးရရဲ့ ‘ဘာသာရေးမရှိရ’ ပေါ်လစီမှာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး စီမံကိန်းတွေ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပါဝင်ပတ်သက်နေတယ်ဆိုတာကို အလ်-ဂျာဇီးရားသတင်းဌာနက ရရှိတဲ့ အထောက်အထားတွေမှာ တွေ့ရပါတယ်။

    ရှင်ကျန်းပြည်နယ်အတွင်း ဝက်မွေးမြူရေးစီမံကိန်းကို တရုတ်အစိုးရက အရှိန်အဟုန်နဲ့ လုပ်ဆောင်နေတယ်ဆိုတဲ့ ဝီဂါလူမျိုးတွေရဲ့ ပြောကြားမှုကို တရုတ်အစိုးရကထုတ်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ၊ ရေးသားတဲ့ သတင်းဆောင်းပါးတွေက သက်သေခံနေတယ်လို့ လို့ ဇန့်က ပြောပါတယ်။

    ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာ ရှင်ကျန်းပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရှိုရတ် ဇာကီရ်က ဒေသဟာ ‘ဝက်မွေးမြူရေး အချက်အခြာနေရာ’ ဖြစ်လာမယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဝီဂါလူမျိုးတွေက ဒီစီမံကိန်းဟာ သူတို့ရဲ့ လူမှုဘ၀အပေါ် ရိုင်းပျစော်ကားတာလို့ ပြောပါတယ်။

    မေလမှာ ရေးသားခဲ့တဲ့ သတင်းစောင်းပါးတစ်ခုမှာ ရှင်ကျန်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ကက်ရှ်ဂါမြို့မှာ တစ်နှစ်ကို ဝက်ကောင်ရေ ၄ သောင်း မွေးမြူထုတ်လုပ်ဖို့ ရည်ရွယ်ကြောင်း ဖော်ပြထားတာကို ဇန့်က ထောက်ပြပါတယ်။

    ​ကက်ရှ်ဂါမြို့ ကိုနက်စ်ဇာဟာရ်မြို့နယ်မှာရှိတဲ့ စက်မှုဇုန်က စကွဲယားမီတာ ၂၅၀၀၀ လောက်ရှိတဲ့နေရာမှာ ဒီစီမံကိန်း လုပ်မှာ​ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်ဝဘ်ဆိုက် Sina က ဆောင်းပါးမှာ ကိုနက်စ်ဇာဟာခရိုင်ရဲ့ အမည်ကို ‘ရှူဖူ’ လို့ ဖော်ပြပါတယ်။

    ဒီ ဝက်မွေးမြူရေး စီမံကိန်းကို အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တွေရဲ့ ရမ်ဇာန်ဥပုသ်လ ပထမဆုံးနေ့ဖြစ်တဲ့ အခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှာ တရားဝင် လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်တာပါ။ ဝက်မွေးမြူရေးဟာ နိုင်ငံခြားကို ဝင်သားတင်ပို့ဖို့မဟုတ်ဘဲ ကက်ရှ်ဂါဒေသမှာ ‘ဝက်သားဖူလှုံရေး’ အတွက် ဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    ကက်ရှ်ဂါနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မြို့တွေက လူဦးရေရဲ့ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ ဝီဂါလူမျိုးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

    “ဒါဟာ ရှင်ကျန်းပြည်သူတွေရဲ့ ဘာသာရေးနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို လုံး၀ ပပျောက်သွားအောင် ကြိုးစားမှု တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းပါပဲ။ ဘာသာရေးကိုဖယ်ထုတ်မယ့် နည်းဗျူဟာ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဝီဂါတွေကို ဘာသာပျက်သွားအောင်လုပ်​ပြီး ကွန်မြူနစ်ပါတီနောက်လိုက်အောင်၊ ဘုရားတရားမယုံကြည်သူတွေ၊ ဘာသာမဲ့တွေဖြစ်အောင် ဖန်တီးတာပါ” လို့ ဇန့်က ပြောပါတယ်။

    ​မကောင်းဆိုးဝါး ၃ ကောင်

    တရုတ်အစိုးရကတော့ ရှင်ကျန်းပြည်နယ်က သူတို့ရဲ့ ပေါ်လစီတွေကို ကာကွယ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်က ရှင်ကျန်းမြို့တော် အွမ်ရူကီမှာဖြစ်တဲ့ အဓိကရုဏ်း နောက်ပိုင်း ‘အစွန်းရောက်ဝါဒ၊ ခွဲထွက်ရေးဝါဒနဲ့ အကြမ်းဖက်ဝါဆိုတဲ့ မကောင်းဆိုးဝါး ၃ ကောင်’ ကို တိုက်ဖျက်ဖို့ ဆောင်ရွက်တာဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

    လူပေါင်း ၁ သန်းကျော်လောက်ကို ဖမ်ဒးဆီးထိန်းသိမ်းထားတယ်လို့ ကုလကပြောတဲ့ အကျဉ်းစခန်းတွေ ရှိတာကိုလည်း တရုတ်က ငြင်းပါတယ်။ ဒါတွေဟာ ဝီဂါလူမျိုးတွေကို ကျွမ်းကျင်မှုအသစ်ရအောင် ​ေ့လကျင့်သင်ကြားပေးတဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း စင်တာတွေ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    ဆအွတ်ဘေလိုပဲ ဝီဂါစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဇူမရတ်ဒါဝွတ်တစ်ယောက်လည်း အကျဉ်းစခန်းထဲမှာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းမှု ခံရဖူးပါတယ်။ သူမမွေးဖွားကြီးပြင်းခဲ့တဲ့ မြို့တော် အွမ်ရူကီကနေ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လမှာ သူမကို လာခေါ်သွားတာပါ။

    ခင်ပွန်းဖြစ်သူရဲ့မွေးရပ် ပါကစ္စတန်နဲ့ အဆက်အသွယ်ရှိတဲ့ကိစ္စအတွက် အာဏာပိုင်တွေက ၂ လလောက် ဖြေရှင်းချက်တောင်းတယ်လို့ ဇူမရတ်က ပြောပါတယ်။ ကလေးဘယ်နှစ်ယောက်ရှိလဲ၊ ဘာသာရေးလေ့လာလား၊ ကုရ်အာန်ကျမ်းစာဖတ်လား စတာတွေကိုလည်း မေးပါတယ်။

    တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက သူမကို အကြိမ်ကြိမ် အရှက်ရအောင်လုပ်ခဲ့ပြီး တစ်ကြိမ်ဆိုရင် စစ်ဆေးသူက စိတ်ဆိုးကာ မျက်နှာကို စာရွက်လိပ်နဲ့ ရိုက်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    အကျဉ်းစခန်းက အမျိုးသားတာဝန်ရှိသူတစ်ယောက်ကို အိမ်သာသွားခွင့်ပြုဖို့ တောင်းပန်ခွင့်တောင်းတဲ့အခါ လက်ထိပ်ကို ဖြုတ်ပေးခဲ့ပေမယ့် အိမ်သာတက်နေစဉ်တစ်လျှောက်လုံး ဒီအမျိုးသားက စောင့်ကြည့်ခဲ့ပါတယ်။

    ဝက်သားကို အတင်းအဓမ္မ အကြိမ်ကြိမ် စားခိုင်းတဲ့ ကိစ္စကိုလည်း ဇူမရတ်က ဖွင့်ဟခဲ့ပါတယ်။

    “အကျဉ်းစခန်းထဲကိုရောက်သွားရင်။ ဘာစားမယ်၊ မစားဘူးဆိုတာမျိုး လုပ်လို့မရပါဘူး။ အသက်ရှင်ဖို့ ဘာလာလာစားရတာပါ”

    နောက်ထပ် သူမကြုံတွေ့ခဲ့ရတာတွေက ပိုမိုဆိုးရွားပါတယ်။

    ဇူမရတ်နဲ့ အခြား အထိန်းသိမ်းခံအမျိုးသမီးတွေဟာ သားကြောဖြတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒီအကြောင်းကို အခုနှစ်စောပိုင်းက AP သတင်းဌာနကနေ ဖော်ပြခဲ့ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးက တရုတ်ကို ပြစ်တင် ရှုတ်ချခဲ့ပါတယ်။

    ငယ်ငယ်ကတည်းက ဘာသာရေးအကြမ်းဖက်

    ခင်ပွန်းနဲ့ ကလေးနှစ်ယောက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကတည်းက ကာဇက်စတန်နိုင်ငံကို ထွက်သွားတယ်ဆိုတာ သိရပြီးတဲ့နောက် အကျဉ်းစခန်းအာဏာပိုင်တွေက စအွတ်​ဘေကို နောက်ထပ်အကျဉ်းစခန်းတစ်ခုဆီ ပို့ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ စအွတ်ဘေဟာ အီလီမြို့မှာ နေထိုင်တာပါ။

    ကာဇက်စတန်ကို လိုက်သွားဖို့ သူမ စီစဉ်ခဲ့ပေမယ့် အာဏာပိုင်တွေက ဆအွတ်ဘေရဲ့ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ကို သိမ်းခဲ့တာကြောင့် မသွားလိုက်ရပါဘူး။ တရုတ်အစိုးရဟာ ရှင်ကျန်းက အစိုးရဝန်ထမ်းတွေရဲ့ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်တွေကိုလည်း သိမ်းထားတတ်ပါတယ်။

    ဆရာဝန်ဖြစ်တာနဲ့ မူကြိုကျောင်းတွေမှာ စာသင်ပေးဖူးတဲ့ အတွေ့အကြုံကြောင့် အကျဉ်းစခန်းထဲက တစ်ခြားသူတွေကို တရုတ်စာသင်ပေးဖို့ အာဏာပိုင်တွေက စအွတ်ဘေကို တာဝန်ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် သူဟာ ဝီဂါလူမျိုးတွေ ဘယ်လို ခံစားနေရလဲဆိုတာ အနီးကပ် စောင့်ကြည့်လေ့လာခွင့် ရခဲ့ပါတယ်။

    မွတ်စလင်တွေကို ဝက်သားအဓမ္မစားခိုင်းတာဟာ အကျဉ်းစခန်းတွေရဲ့ အပြင်ဘက်မှာလည်း ရှိနေတယ်လို့ သူမက ဆိုပါတယ်။

    ရှင်ကျန်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းက အလ်တေမြို့မှာဆိုရင် ကျောင်းသားတွေကို အဓမ္မ ဝက်သားစားခိုင်းပြီး တော်တော်များများက ငြင်းဆန်ကာ ကျောင်းတာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ ထိပ်တိုက်တွေ့တာကြောင့် အစိုးရက စစ်သားတွေလွှတ်ပြီး ကြားဝင်ဖြေရှင်းခိုင်းရတယ်လို့ ဆအွတ်ဘေက ဆိုပါတယ်။

    မူကြိုက မွတ်စလင်ကလေးငယ်တွေအတွက် ထမင်းအလကားကျွေးတဲ့အစီအစဉ်ကိုလည်း ပြည်နယ်အစိုးရက ဆောင်ရွက်ပါတယ်။ ကလေးတွေကို မသိမသာ ဝက်သားကျွေးတဲ့အစီအစဉ်လို့ ဆအွတ်ဘ​ေက ပြောပါတယ်။

    ​မွတ်စလင်ကလေးငယ်တွေကို ငယ်ငယ်ကတည်းက ဟာလာလ်မဟုတ်တဲ့ အစားအသောက်တွေ စားခိုင်းရမယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆပါ။

    “ဝီဂါနဲ့ အခြား အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်လူမျိုးစုတွေကို ၀က်သားကျွေးဖို့အတွက် တရုတ်ဟာ နည်းလမ်းမျိုးစုံသုံးနေပြီး နောင်လည်း ဆက်သုံးနေအုံးမှာပါ”

    ‘ဝက်နှစ်’ ဖြစ်တဲ့ မနှစ်က တရုတ်နှစ်ကူးမှာ တရုတ်အစိုးရအာဏာပိုင်တွေဟာ အီလီမြို့က ဝီဂါမွတ်စလင်အိမ်တွေဆီ ဝက်သားတွေပို့ခဲ့ပြီး၊ ဝက်နှစ်အတွက် နေအိမ်တွေကို ပြင်ဆင်ချယ်သဖို့ ခိုင်းစေခဲ့တယ်လို့ အီတလီအခြေစိုက် AsiaNews သတင်းဌာနက ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်မှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

    တားမြစ်ထားတာတွေနဲ့ ယဉ်ပါးအောင်လုပ်

    တူရကီအခြေစိုက် ဝီဂါအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူဖြစ်ပြီး ‘ဝီဂါပြန်လည်နိုးထရေးအသင်း’ ရဲ့ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်တဲ့ အရ်စလန် ဟီဒါယတ်က ဝက်မွေးခိုင်းတာ၊ ဝက်သားစားခိုင်းတာ၊ အရက်သောက်ခိုင်းတာတွေဟာ ရှင်ကျန်းပြည်နယ်က မွတ်စလင်တွေ တားမြစ်ထားတဲ့အရာတွေကို ပုံမှန် စားသောက်လာစေဖို့ တရုတ်အစိုးရက ကြိုးစားနေတာဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    ရှင်ကျန်းပြည်နယ်အတွင်းက ဟာလာလ်စားသောက်ဆိုင်တွေအနေနဲ့ ရမ်ဇာမ်ဥပုသ်လမှာ နေ့ခင်းပိုင်း မပိတ်ဘဲ ပုံမှန်အတိုင်း ဖွင့်လှစ်ရောင်းချသွားရမယ်လို့ ပြည်နယ်အစိုးရက ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ အမိန့်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အရင်က ပြည်နယ်အတွင်း စားသောက်ဆိုင်တွေဟာ ရမ်ဇာန်ဥပုလ်တစ်လုံး နေ့ခင်းဖက် ဆိုင်မဖွင့်ဘဲ ညဘက်မှ ဆိုင်ဖွင့်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

    ရှင်ကျန်းပြည်နယ်အစိုးရရဲ့ ဝဘ်ဆိုက်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ညွှန်ကြားချက်တစ်ခုမှာ ‘ရမ်ဇာန်ဥပုသ်လအတွင်း ပုံမှန်နေထိုင်မှုအတိုင်း’ ရှိနေဖို့အတွက် မွတ်စလင်တွေကို အစားအသောက်တွေ ဝေငှပေးရမယ် ဆိုတာမျိုးလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

    ဝီဂါတွေ ရမ်ဇာန်ဥပုလ်လမှာ ‘ဥပုသ်မစောင့်ဘဲ ပုံမှန်စားသောက်ဖို့’ ရည်ရွယ်ပြီး အစိုးရက ဒီညွန်ကြား ချက်ထုတ်ပြန်တာလို့ ဇန့်က သုံးသပ်ပါတယ်။

    အစိုးရဝန်ထမ်း ဝီဂါတွေကို ရမ်ဇာန်လအတွင်း ငွေ​ပေးကာ အစားအသောက်စားခိုင်းဖို့ ညွှန်ကြားတဲ့ အာဏာပိုင်တွေရဲ့ အခြားညွှန်ကြားချက်နှစ်ခုကိုလည်း ဇန့်က ပြန်လည် မျှဝေပါတယ်။

    တရုတ်ဟာအစိုးရက ‘ဟာလာလ်အပေါ် စစ်ဆင်နွှဲမှု’ လုပ်ဆောင်နေတယ်ဆိုတာ ဒါတွေကိုကြည့်ရင် သိနိုင်တယ်လို့ ဇန့်က သုံးသပ်ပါတယ်။ ‘ဟာလာလ်’ ဆိုတာ အစ္စလာမ်ဘာသာက သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေ့စဉ်ဘ၀ စားသောက်နေထိုင်၊ အသက်မွေးမှု စနစ် ဖြစ်ပါတယ်။

    တရုတ်အစိုးရဟာ ‘နေ့စဉ်ဘ၀မှာ အစ္စလာမ်ဘာသာကျင့်သုံးမှု တားဆီးရေး၊ အစွန်းရောက်ဝါဒ တားဆီးရေး’ ဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ ရှင်ကျန်းမြို့တော် အွမ်ရူကီမှာ ‘ဟာလာလ်ဆန့်ကျင်ရေးကမ်းပိန်း’ လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ Reuters သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

    အစွန်းရောက်ခြင်း

    ဘေဂျင်းအခြေစိုက် တရုတ်ရေးရာကျွမ်းကျင်သူ အီနာရ် တန်ဂျန်က ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ရှင်ကျန်းကလူတွေဟာ ‘အစွန်းရောက်သွားတယ်’ လို့ တရုတ်အစိုးရက ထင်မြင်ယူဆ​နေကြောင်း တရုတ်အစိုးရရဲ့ ပေါ်လစီနဲ့ပတ်သက်ပြီး အလ်ဂျာဇီးရားသတင်းဌာနကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    ဒီအခြေအနေကို ဖြေရှင်းရေး တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းဟာ ရှင်ကျန်းပြည်သူတွေကို ‘ငယ်ငယ်ကတည်းက ရသင့်ရထိုက်တဲ့ ပညာရေး ပေးအပ်ဖို့’ ဖြစ်တယ်လို့ တရုတ်အစိုးရက ရှုမြင်ကြောင်း သူက ဆိုပါတယ​်။

    “အစိုးရကတော့ ဒီလိုပြောတာပဲဗျ။ ဒီ ပညာပေးစခန်းတွေကနေ လူတွေကို ပြောင်းလဲပေးနေတယ်။ ကျွမ်းကျင်မှု၊ ဘာသာစကား၊ သမိုင်းတွေကို သူတို့သင်ပေးတယ်။ အစွန်းရောက်မှု မရှိအောင် ဒီလိုမျိုး ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်နေတာပေါ့”

    ဒါပေမယ့် လူများစု ‘ဟန်’ လူမျိုးရဲ့ ပုံစံအတိုင်း လိုက်နေတဲ့​ ဝီဂါတွေ အထူးသဖြင့် အစိုးရဝန်ထမ်းတွေလည်း ဖိနှိပ်မှုဒဏ်ကနေ မလွတ်ကင်းဘူးလို့ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဟီဒါယတ်က ပြောပါတယ်။ သူတို့တွေကို လူမျိုးရေးအခြေခံပြီး အကျဉ်းစခန်းတွေထဲ ပို့ဆောင်ပါတယ်။

    ရှင်ကျန်းပြည်နယ်က စီးပွားရေးအခြေအနေဟာ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း သိသိသာသာ တိုးတက်လာသလို၊ လူတွေရဲ့ အခြေအနေလည်း ကောင်းလာတယ်လို့ တန်ဂျန်က ပြောပါတယ်။

    “လူတွေ အသက်ရှည်ရှည်နေနိုင်လာတယ်။ အခွင့်အလမ်းတွေလည်း ပိုရလာပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် လူ့အခွင့်အရေး၊ လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာလုပ်ကိုင်ခွင့်ဆိုပြီး အနောက်နိုင်ငံတွေက ပြောတဲ့ကိစ္စနဲ့ စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းမရှိဘူး၊ စားပွဲပေါ်မှာ စားစရာမရှိဘူးဆိုရင် လူ့အခွင့်အရေးဆိုတာလည်း ဘာမှ အဓိပ္ပါယ်မရှိဘူးဆိုတဲ့ အမြင်အကြား ပွတ်တိုက်မှု ဖြစ်တာပါ”

    မွတ်စလင်တွေကို အဓမ္မ ဝက်သားစားခိုင်းတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဒါက မှန်လား၊ မှားလားဆိုတာ မသိဘူးလို့ တန်ဂျန်ကပြောပါတယ်။ တကယ်လို့ ဒါမျိုးဖြစ်တယ်ဆိုရင်လည်း ဗဟိုအစိုးရရဲ့ ပေါ်လစီမဟုတ်ဘူးလို့ သူက ဆိုပါတယ်။

    အလ်ဂျာဇီးရားသတင်းဌာနက ရရှိတဲ့ တရုတ်အစိုးရရဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေထဲမှာ AP သတင်းဌာနက ဖော်ပြတဲ့ သားကြောဖြတ်ရေးစီမံကိန်းရဲ့ အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။

    “ဒီလိုဖြစ်နေတာတွေဟာ မဖြစ်သင့်မဖြစ်ထိုက်ဘူးဆိုတာ ကျွန်တော်သိပါတယ်။ အချက်အလက် အခိုင်အမာမရှိဘဲနဲ့တော့ ဒီစွပ်စွဲချက်တွေဟာ အမှန်ပါလို့ ဆုံးဖြတ်လို့ မရပါဘူး” လို့ တန်ဂျန်က ပြောပါတယ်။

    အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား ကြီးမားလွန်းတဲ့ တရုတ်လိုနိုင်ငံမျိုးမှာ အဏာအလွဲသုံးစားလုပ်သူ​တွေ ရှိနိုင်တယ်လို့ သူက မှတ်ချက်ပေးပါတယ်။

    “အဓိကက ဒီလူတွေကို ဖော်ထုတ်ပြီး ပြစ်ဒဏ်ပေးဖို့ပါ”

    တရုတ်အစိုးရကတော့ ဒီပြဿနာတွေအကြောင်း သိပ်မပြောပါဘူး။ ရှင်းကျန်းက ကိစ္စတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဆအွတ်ဘေနဲ့ ဇူမရတ်တို့ရဲ့ ပြောကြားချက်တွေရဲ့ မှန်ကန်ခိုင်မာမှုကို မေးခွန်းထုတ်​တဲ့ ဆောင်းပါးတွေကိုတော့ တရုတ်အစိုးရပိုင် မီဒီယာတွေက ရေးသားကြပါတယ်။

    အလ်ဂျာဇီးရားသတင်းဌာနက ဒီအတွက်မှတ်ချက်ပေးဖို့ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနေကို မေးခဲ့ပေမယ့် ပြန်မဖြေပါဘူး။ တရုတ် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံနှင့် ဥပဒေတက္ကသိုလ်က လူ့အခွင့်အရေးအင်စတီကျုကိုလည်း အလ်ဂျာဇီးရားက မေးခဲ့ပြီး သူတို့ကလည်း ဒီဆောင်းပါးဖော်ပြတဲ့အချိန်မှာ ပြန်မဖြေသေးပါဘူး။

    လက်ရှိ အမေရိကန်မှာ နေထိုင်နေတဲ့ ဝီဂါစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဇူမရတ်က သူမပြောခဲ့တဲ့ အကျဉ်းစခန်း ကအကြောင်းတွေအတွက် တာဝန်ယူတယ်လို့ ​ဆိုပါတယ်။

    ဆအွတ်ဘေကတော့ သူမရဲ့အတွေ့အကြုံ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုကိုကြည့်ပြီး အကျဉ်းစခန်းထဲက အခြားသူတွေလည်း ဒီလိုထုတ်ဖော်ပြောဆိုလာလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    “အကျဉ်းစခန်းထဲမှာ ကျွန်မကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ အခြေအနေတွေဟာ မှတ်ဉာဏ်ထဲကနေ ဘယ်တော့မှ ပျောက်သွားမှာမဟုတ်ပါဘူး။ တစ်သက်လုံး စွဲထင်ကျန်ရစ်နေမှာပါ”

    Ref: Aljazeera

    (အလ်ဂျာဇီးရားသတင်းဌာနတွင် ဖော်ပြထားသည့် Uighurs forced to eat pork as China expands Xinjiang pig farms ဆောင်းပါးကို လေးမောင်က ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်ဆိုပါသည်)

  • ဝီဂါများအား ကျွန်ပြုခိုင်းစေသည့် တရုတ်အထည်လုပ်ငန်းကို အမေရိကန် ပိတ်ပင်

    ဝီဂါများအား ကျွန်ပြုခိုင်းစေသည့် တရုတ်အထည်လုပ်ငန်းကို အမေရိကန် ပိတ်ပင်

    ဒီဇင်ဘာ ၃၊ ၂၀၂၀
    M-Media

    -တရုတ်နိုင်ငံအနောက်ပိုင်းက ဝီဂါမွတ်စလင်တွကို ခေါင်းပုံဖြတ် အမြတ်ထုတ်နေတဲ့ တရုတ်အစိုးရပိုင် အတည်လုပ်ငန်းက ပစ္စည်းတွေ တင်ပို့ခွင့်ကို အမေရိကန် အကောက်ခွန်နဲ့ နယ်စပ်ဒေသ လုံခြုံရေးဌာနက မနေ့မှာ ပိတ်ပင်လိုက်ပါတယ်။

    Xinjiang Production and Construction Corps (XPCC) လို့ အမည်ရတဲ့ အဲဒီလုပ်ငန်းကို တရုတ်စစ်တပ်က လုပ်ကိုင်နေတာဖြစ်ပြီး၊ နိုင်ငံအတွင်း အကြီးဆုံး ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတွေထဲက တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနဟာ ဇူလိုင်လက XPCC ရဲ့ ဒေါ်လာပေးချေမှုအားလုံးကို ပိတ်ပင်ခဲ့ပါတယ်။

    အမေရိကန် နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှုကို ကိုင်တွယ်ထားတဲ့ ပြည်တွင်းလုံခြုံရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ကန်နသ် ဆူစီနီလီက ‘Made in China’ ဆိုတာဟာ ‘သတိထားရမယ့် တံဆိပ်’ ဖြစ်တယ်လို့ မနေ့က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    “ဒီပွဲတော်ကာလမှာ မိသားစု၊ မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းတွေအတွက် စျေးသက်သက်သာတဲ့ အဝတ်အထည်တွေ ဝယ်ကောင်းဝယ်ကြမှာပါ။ အဲဒါတွေ တရုတ်နိုင်ငံက လာတယ်ဆိုရင်တော့ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာက အဆိုးရွားဆုံး လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေထဲက ကျွန်ပြုမှုကနေ ထွက်လာတဲ့ ပစ္စည်းတွေလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်”

    ၂၀၁၅ ခုနှစ်က တရုတ်နိုင်ငံ အထည်ထုတ်လုပ်မှုရဲ့ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိခဲ့တဲ့ XPCC အပေါ် ပြုလုပ်ထားတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့မှုဟာ ဒီလုပ်ငန်းနဲ့ ပတ်သက်နေတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ၊ အဝတ်အထည်လုပ်ငန်းတွေအပေါ်မှာလည်း သက်ရောက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

    စက်တင်ဘာလတုန်းက အမေရိကန် အကောက်ခွန်နဲ့ နယ်စပ်လုံခြုံရေးဌာနဟာ ရှင်ကျန်းဒေသက ထွက်တဲ့ အထည်အားလုံးနဲ့ ခရမ်းချဉ်သီးထွက်ကုန်အားလုံးကို ပိတ်ပင်ခဲ့ပါတယ်။

    တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဟွာချွမ်ယင်းက အမေရိကန်ရဲ့ ဒီပိတ်ပင်မှုဟာ သတင်းမှားတွေကို အခြေခံဆောင်ရွက်တာဖြစ်ပြီး၊ တရုတ်လုပ်ငန်းတွေနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံကို ဖိနှိပ်လိုတဲ့ သတောမျိုးဖြစ်တယ်လို့ တုန့်ပြန်ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    တရုတ်နိုင်ငံအနောက်ပိုင်း ရှင်ကျန်းဒေသမှာ ဝီဂါနဲ့ အခြားလူနည်းစု လူမျိုးတွေကို တရုတ်အစိုးရက ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေးအရ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုတွေ လုပ်ဆောင်နေပြီး အနည်းဆုံး ဝီဂါ တစ်သန်းလောက်ကို အကျဉ်းစခန်းတွေထဲ ထည့်ထားတာ၊ လုပ်အားခေါင်းပုံဖြတ်တာတွေ ရှိနေတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂနဲ့ ကမ္ဘာ့မီဒီယာတွေက ကျယ်ကျယ်ပြန်ပြန့် ဖော်ပြခဲ့ကြပါတယ်။

    တရုတ်ကတော့ ဒီသတင်းတွေကို တစ်စိုက်မတ်မတ် ငြင်းဆိုထားပါတယ်။

    Ref: Nikkei Asia

  • ဝီဂါများအပေါ် တရုတ်အစိုးရ၏ကျူးလွန်မှု လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုမြောက်ကြောင်း ကနေဒါပြော

    ဝီဂါများအပေါ် တရုတ်အစိုးရ၏ကျူးလွန်မှု လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုမြောက်ကြောင်း ကနေဒါပြော

    အောက်တိုဘာ ၂၃၊ ၂၀၂၀
    M-Media

    -နိုင်ငံအနောက်ပိုင်း ရှင်ကျန်းပြည်နယ်က ဝီဂါမွတ်စလင်တွေအပေါ် တရုတ်အစိုးရက ကျင့်သုံးတဲ့ ပေါ်လစီတွေဟာ လူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှုမြောက်တယ်လို့ ကနေဒါလွှတ်တော်တွင်း ကော်မတီတစ်ခုက ပြောကြားလိုက်ပြီး တရုတ်ကတော့ ဒါကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ခဲ့ပါတယ်။

    ရှန်ကျင်းက ဝီဂါနဲ့ အခြားလူနည်းစုတွေအပေါ် တရုတ်အစိုးရက ဖိနှိပ်ညှင်းပမ်းမှုတွေရှိပြီး အနည်းဆုံး လူ ၁ သန်းလောက် အကျဉ်းစခန်းတွေထဲထည့်ကာ ကွန်မြူနစ်တရုတ်ဇာတ်သွင်းနေတယ်လို့ ကမ္ဘာ့မီဒီယာတွေနဲ့ ကုလတို့က ဖော်ထုတ်ထားပါတယ်။

    ဝီဂါတွေဟာ ‘အစုလိုက်အပြုံလိုက် အကျဉ်းချခံထားရမှု၊ အဓမ္မလုပ်အားခိုင်းစေမှု၊ စောင့်ကြည့်ချုပ်ချယ်ကန့်သတ်မှု၊ လူဦးရေထိန်းချုပ်မှု’ စတာတွေကို ကြုံတွေ့နေရတယ်လို့ ကနေဒါလွှတ်တော်ကော်မတီက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ သုံးသပ်ခဲ့ပြီး ဒီကိစ္စမှာ ပါဝင်ပတ်သက်တဲ့ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေကို အရေးယူပိတ်ဆို့ဖို့ ကနေဒါအစိုးရကို တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။

    “တရုတ်အစိုးရရဲ့ လုပ်ရပ်တွေဟာ ဝီဂါတွေရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဘာသာတရားကို ဖျောက်ဖျက်ပစ်ဖို့ ရည်ရွယ်တယ်ဆိုတာ သက်သေအထောက်အထားတွေက ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြနေပါတယ်”

    တရုတ်နုိင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ကျောက်လီကျင်းက ကနေဒါရဲ့ ပြောကြားမှုတွေဟာ အခြေအမြစ်မရှိတဲ့ ပြောကြားချက်တွေဖြစ်ပြီး တစ်ခြားနိုင်ငံရဲ့ ပြည်တွင်းရေးကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ဖို့ ကြိုးစားနေတာဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ် ဂျပ်စတင်ထရူဒူကလည်း ရှင်ကျန်းနဲ့ ဟောင်ကောင်တို့အပါအဝင် တရုတ်နိုင်ငံက ဒေသတော်တော်များများမှာ တရုတ်အစိုးရရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေအတွက် ပြီးခဲ့တဲ့လတွေမှာ လူသိရှင်ကြား ရှုတ်ချပြောဆိုထားပါတယ်။

    Ref: Aljazeera

  • အွတ်ဆူလ် (သို့) တရုတ်ဇာတ်သွင်းခံလာရတဲ့ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် လူမျိုးစုတစ်ခု

    အွတ်ဆူလ် (သို့) တရုတ်ဇာတ်သွင်းခံလာရတဲ့ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် လူမျိုးစုတစ်ခု

    အောက်တိုဘာ ၁၊ ၂၀၂၀
    M-Media

    -ဟိုင်နန်ကျွန်းက ‘အွတ်ဆူလ်’ လူမျိုးစုတွေရဲ့ အရေအတွက်ဟာ တစ်သောင်းဝန်းကျင်လောက်သာရှိပြီး အခုအချိန်မှာတော့ တရုတ်အစိုးရရဲ့စောင့်​ကြည့်တာ၊ ယဉ်ကျေးမှုဖျက်ဆီးတာတွေကို ခံလာရပါတယ်။ ရှင်ကျန်းပြည်နယ်က အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ဝီဂါလူမျိုးတွေအပေါ် တရုတ်အစိုးရရဲ့ ဖိနှိပ်မှုတွေကို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက အာရုံစိုက်နေကြပေမယ့် ဒီ ‘တရုတ်ဇာတ်သွင်းရေး မူဝါဒ’ ကို တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းက တစ်ခြားလူမျိုးစုလည်း ခံစားလာရပါတယ်။

    ရှင်ကျန်းက အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်လူမျိုးစုတွေအပေါ် တရုတ်အစိုးရရဲ့ ဖိနှိပ်မှုတွေကို ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက အာရုံပိုစိုက်နေကြတဲ့အချိန် ​ဒီလို ဘာသာရေးအရ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုတွေဟာ တောင်ပိုင်းဝေးလံတဲ့ဒေသက လူမျိုးစုငယ်လေးအပါအဝင် တရုတ်နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းမှာရှိနေတဲ့ လူနည်းစုအပေါ်မှာလည်း ပြန့်နှံ့လာပါတယ်။

    စာသင်ကျောင်းတွေ၊ အစိုးရရုံးတွေမှာ လူမျိုးစုဝတ်စုံတွေဝတ်ဆင်မှုကို ပိတ်ပင်တဲ့ တရုတ်အစိုးရရဲ့ ဆောင်ရွက်ချက်ဟာ အွတ်ဆူလ်လူမျိုးစုတွေအပေါ် ပစ်မှတ်ထားလာပါတယ်။အွတ်ဆူလ်လူမျိုးစုဟာ လူဦးရေ တစ်သောင်းဝန်ကျင်လောက်သာရှိတဲ့ လူမျိုးစုငယ်လေးဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဟိုင်နန်ကျွန်းက ဆန်ယာမြို့မှာ အဓိက နေထိုင်ပါတယ်။

    ကွန်မြူနစ်ပါတီကထုတ်ပြန်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေမှာတော့ ဟန်ယာမြို့က အွတ်ဆူလ်တွေနေထိုင်တဲ့ ရပ်ကွက်တွေကို ပိုမိုစောင့်ကြည့်ဖို့ အာဏာပိုင်တွေကို ညွှန်ကြားထားပြီး ဒါဟာ ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့နဲ့ ဘာသာရေးကျင့်သုံးမှု၊ အာရဘီ ဘာသာစကားနဲ့ ဗိသုကာလက်ရာ ပိတ်ပင်ရေး တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ဖို့ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    စာသင်ကျောင်းတွေမှာ ဟိဂျဘ်ခေါင်းဆောင်းပုဝါ မဝတ်ရဘူးလို့ ပိတ်ပင်မှုကြောင့် စက်တင်ဘာလအစောပိုင်းက အွတ်ဆူလ်တွေနေတဲ့ ရပ်ကွက်တွေက စာသင်ကျောင်းတွေမှာ ဆန္ဒပြမှုတွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ Tianya Utsul မူလတန်းကျောင်းရှေ့မှာ အွတ်ဆူလ်မိန်းကလေးငယ်တွေ ပုဝါတွေဆောင်းကာ စာဖတ်နေတာကို တရုတ်ရဲတွေ ဝိုင်းထားတဲ့ ဗီဒီယိုတစ်ခုဟာ တရုတ်ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ ပြန့်နှံ့ခဲ့ပါတယ်။

    ဆန္ဒပြ အွတ်ဆူလ်ကျောင်းသူများကို တွေ့ရစဉ်

    “လူမျိုးစုတွေအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ရိုးရာဝတ်စုံတွေကို စာသင်ကျောင်းတွေမှာ ဝတ်ဆင်လို့မရဘူးလို့ အစိုးရက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ ဆန်ယာက အခြားလူမျိုးစုတွေဟာ ရိုးရာဝတ်စုံကို အမြဲတစေ မဝတ်တဲ့အတွက် ဒီထုတ်ပြန်ချက်ဟာ သူတို့အတွက် ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး။ ကျွန်မတို့အတွက်ကြတော့ ဟီဂျဘ်ဟာ ကျွန်မတို့လူမျိုးရဲ့ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်နေတယ်။ ဟီဂျဘ်ကို ချွတ်ခိုင်းတာဟာ ကျွန်မတို့ရဲ့ အဝတ်အစားကို ချွတ်ခိုင်းတာနဲ့ အတူတူပါပဲ” လို့ အမည်မဖော်လိုတဲ့ အွတ်ဆူလ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

    ရှင်ကျန်းပြည်နယ်က ဝီဂါတွေကို ဖိနှိပ်မှုမှာ ဝီဂါတွေရဲ့ အရင်က ခွဲထွက်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက အကြောင်းပြပါတယ်။ ရှင်ကျန်းမှာ ဝီဂါနဲ့ အခြားလူနည်းစု အနည်းဆုံး ၁ သန်းလောက်ကို တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက အကျဉ်းစခန်းတွေထဲ သွင်းကာ ဖိနှိပ်ညှင်းပမ်းနေတယ်လို့ ကုသမဂ္ဂက ပြောဆိုထားပါတယ်။

    ၂၀၁၅ ခုနှစ်တုန်က ရှင်ကျန်းမြို့တော် အွမ်ရူကီမှာ ‘ခေါင်းဆောင်းပုဝါ၊ ဘာသာရေးအစွန်းရောက်မှုကို အားပေးတဲ့ ဝတ်စုံတွေကို ပိတ်ပင်တယ်’ ဆိုတဲ့ အမိန့်တစ်ခုကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး နောက်ထပ် ၂ နှစ်အကြာမှာတော့ ရှင်ကျန်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးမှာ ဒီအမိန့်ကို ကျင်သုံးခဲ့ပါတယ်။

    ဟိုင်နန်ကျွန်းက အွတ်ဆူလ်လူမျိုးတွေရဲ့ ရိုးရာဝတ်စုံကို ပိတ်ပင်မှုအတွက်တော့ ဘာအကြောင်းပြချက်မှ မပေးပါဘူး။ အစိုးရဝန်ထမ်းတစ်ဦးက ဆန်ယာမြို့ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၊ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ မြို့နယ်ဌာနခွဲတွေမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့ အွတ်ဆူလ်အမျိုးသမီးတွေအပေါ် ဟီဂျဘ်ခေါင်းဆောင်ပုဝါ ဝတ်ဆင်မှုကို ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်နှောင်းပိုင်းကတည်းက ပိတ်ပင်ခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

    ဆန်ယာမြို့မှ အွတ်ဆူလ် ရပ်ကွက် မြင်ကွင်းတစ်ခု

    ‘ဟီဂျဘ်ဟာ မသင်​့လျော်ဘူး’ လို့ အစိုးရဌာနနဲ့ ကွန်မြူနစ်ပါတီရဲ့ အဖွဲ့အစည်းက သူတို့ဆီမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ အွတ်ဆူလ်အမျိုးသမီးတွေကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    ဆန်ယာမြို့ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး South China Morning Post ရဲ့ မေးမြန်းမှုကို မဖြေကြားခဲ့ပါဘူး။

    ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် ကွန်မြူနစ်ပါတီကထုတ်ပြန်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတစ်ခုမှာ ဒီလို ပိတ်ပင်တာဟာ အွတ်ဆူလ်တွေ နေထိုင်သွားလာ စားသောက်ကြတဲ့ ရပ်ကွက်တွေမှာ ‘တရုတ်ဇာတ်သွင်းရေး’ လှုပ်ရှားမှု ပိုမို တိုးမြှင့်ဆောရွက်မှုတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီလို ရေးသားထားတာဟာ မှန်ကန်တယ်လို့ အစိုးရဝန်ထမ်းတစ်ဦးက အတည်ပြုပါတယ်။

    ၄ မျက်နှာပါရှိတဲ့ ဒီထုတ်ပြန်ချက်ကို ‘ဟွေ့ကျင်းနှင့် ဟွေ့ဟွေ့ရပ်ကွက်များတွင် အုပ်ချုပ်မှုအားကောင်းစေရေး လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်’ လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်ထားပါတယ်။ ဆန်ယာမြို့က အွတ်ဆူလ်လူမျိုးတွေနေထိုင်တဲ့ ရပ်ကွက်နှစ်ခုတည်းကို ပစ်မှတ်ထားပြီး ထုတ်ပြန်တဲ့ ညွှန်ကြားချက်မျိုးပါ။

    ဟွေ့ကျင်းနဲ့ ဟွေ့ဟွေ့ရပ်ကွက်နှစ်ခုတည်ရှိတဲ့ တျင်းယာခရိုင်ရဲ့ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဌာနခွဲက ထုတ်ပြန်ချက်မှာတော့ ဆောင်ရွက်ရမယ့် အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေကို ဖော်ပြထားပါတယ်။

    ဗလီတွေရဲ့ အရွယ်အစားကို ချုံ့ပြီး ပြန်ဆောက်ဖို့၊ အာရဘီဘာသာစာပေနဲ့ ပတ်သက်တာတွေကို ပိတ်ပင်ဖို့ စတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ အာရဘီဘာသာစကားကို ပိတ်ပင်ရမှာ ‘ဟာလာလ်’ ‘အစ္စလာမ့်နည်းကျ’ ဆိုတဲ့စကားလုံးတွေကို တရုတ်စာနဲ့ ရေးထားတာမျိုးတွေပါ ပါဝင်ပါတယ်။

    ကျောင်းရှေ့တွင် အွတ်ဆူလ်အမျိုးသမီးငယ်များ ဆန္ဒပြနေမှု

    အွတ်ဆူလ်လူမျိုးစုတွေကို ဒီလို စောင့်ကြည့်မှုဟာ ဒီရပ်ကွက်နှစ်ခု တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနဲ့ ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းရေးမှာ အဓိကဆောင်ရွက်ရမယ့်ကိစ္စလို့ ဆိုပါတယ်။

    ကွန်မြူနစ်ပါတီက အွတ်ဆူလ်အဖွဲ့ဝင်တွေ အစ္စလာမ်ဘာသာကို လိုက်နာကျင့်သုံးမှုမရှိအောင် စောင့်ကြည့်နေပြီး ကျင့်သုံးတာတွေ့ရင် အပြစ်ပေးတာမျိုးတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။

    ဟီဂျဘ်အပြင် အွတ်ဆူလ်အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ရိုးရာဝတ်စုံဖြစ်တဲ့ စကတ်အရှည်ကို ကျောင်းတွေ၊ အစိုးရရုံးတွေမှာ ဝတ်ဆင်မှုကိုလည်း တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ပိတ်ပင်ထားပါတယ်။ ဗလီတွေဂေါပကအဖွဲ့မှာ ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်တစ်ယောက် မဖြစ်မနေထည့်ရပါတယ်။

    ဒီလို့ စောင့်ကြည့်ဖိနှိပ်မှုတွေကို ရှင်ကျန်းပြည်နယ်မှာ ပထမဆုံးလုပ်ဆောင်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာတော့ တရုတ်နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးမှာ လုပ်ဆောင်လာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

    ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံတော်ကောင်စီဟာ ‘အခြေအနေသစ်နှင့်ကိုက်ညီအောင် အစ္စလာမ်ကို ပြုပြင်ခြင်း’ ဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ လျှို့ဝှက်ညွှန်ကြားချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီညွှန်ကြားချက်ထဲမှာ ဗလီက အာရပ်အသွင်သဏ္ဍာန်တွေဖယ်ရှားရေးအပါအဝင် ကန့်သတ်ပိတ်ပင်မှု အမြောက်အများ ပါဝင်ပါတယ်။

    အဲဒီနောက်ပိုင်း ရှင်ကျန်းပြည်နယ်ပြင်ပက ဒေသတွေ၊ ပြည်နယ်တွေက ဗလီတွေရဲ့ အမိုးခုံးတွေ ဖယ်ရှားခံရတာ၊ တရုတ်ဘုံခုနှစ်ဆင့်နဲ့ အစားထိုးခံရတာတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။

    အွတ်ဆူလ်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦးက တရုတ်အစိုးရရဲ့ ​ခေါင်းဆောင်းပုဝါဝတ်ဆင်မှု ပိတ်ပင်တာကို ကျောင်းသားတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ မိဘတွေက ပြင်းပြင်းထန်ထန်ကန့်ကွက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    စာသင်ကျောင်း ၃ ခုက ရာနဲ့ချီတဲ့ကျောင်းသားတွေက ဟီဂျဘ်ခေါင်းဆောင်ပုဝါ မချွတ်ဘူးလို့ ဆန္ဒပြခဲ့ကြပြီး တစ်ခြားအတန်းတွေကလည်း ဒီဆန္ဒပြမှုကို ထောက်ခံခဲ့ပြီးတဲ့နောက် ပြီးခဲ့တဲ့တစ်ပတ် အင်္ဂါ​နေ့မှာ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ဒီပိတ်ပင်မှုကို ခေတ္တရုပ်သိမ်းခဲ့ပါတယ်။

    နိုင်ငံအတွင်းက လူမျိုးစုတွေအပေါ် တရုတ်ဇာတ်သွင်းရေး စီမံကိန်းကို တရုတ်အစိုးရက ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်အနည်းငယ်အတွင်းမှာ တိုးမြှင့်ပြုလုပ်လာပါတယ်။

    အင်းနားမွန်ဂိုလီးယားဒေသက စာသင်ကျောင်းတွေမှာ မွန်ဂိုလီးယားဘာသာစကားနဲ့ သင်ကြားတဲ့ ဘာသာရပ်တွေကို တရုတ်မန်ဒရင်းဘာသာနဲ့သာ သင်ကြားဖို့ ကွန်မြူနစ်အာဏာပိုင်တွေက အမိန့်ထုတ်ခဲ့တာကြောင် စက်တင်ဘာလအစောပိုင်းမှာ မွန်ဂိုလီးယားပြည်သူတွေက ဒေသတစ်ဝှမ်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြပါတယ်။

    မန်ဒရင်းစကားပြောပြီး တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ အကြီးဆုံး အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် လူမျိုးစုဖြစ်တဲ့ ဟွေလူမျိုးတွ​ေလည်း ဒီလိုဖိနှိပ်ကန့်သတ်မှုတွေကို တိုးမြှင့်ခံစားလာရပါတယ်။

    ၂၀၁၈ ခုနှစ်က နင်ရှာမြို့မှာရှိတဲ့ ဗလီတစ်လုံးကို ဖြိုချဖို့ တရုတ်အစိုးရက စီစဉ်ခဲ့တာကြောင့် ဟွေလူမျိုးတွေက အကြီးအကျယ်ဆန္ဒပြခဲ့ကြပြီး ဖြိုချမယ့်အစီအစဉ်ကို အာဏာပိုင်တွေက နောက်ရွှေ့လိုက်ပါတယ်။ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ဗလီရဲ့ အမိုးခုံးနဲ့ ​မင်နာရတ်မျှော်စင်တွေ ဖြိုချခံလိုက်ရပြီး ဒီပြင်ဆင်မှုကို သဘောတူညီကြောင်း ဒေသခံ​တွေကို အဓမ္မ လက်မှတ်ထိုးခိုင်းခဲ့ပါတယ်။

    အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မေရီလန်းပြည်နယ် Frostburg State တက္ကသိုလ်က လက်ထောက်ပရော်ဖက်ဆာ မာဟိုင်ယွင်က အစ္စလာမ်သာသနာအပေါ် ဖိနှိပ်ကန့်သတ်မှုတွေလုပ်ဖို့ စီမံကိန်းမှာ ရှက်ကျန်းပြည်နယ်က ဓာတ်ခွဲခန်းသဘောမျိုးဖြစ်ပြီး လက်ရှိမှာ ဒီစီမံကိန်းကို နိုင်ငံတစ်ဝှမ်း​ ဆောင်ရွက်နေပြီလို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    ရိုးရာဝတ်စုံတွေနဲ့ပတ်သက်လာရင် တရုတ်အစိုးရက စံနှစ်ခုကျင့်သုံးတယ်ဆိုတာ ထင်ရှားတယ်လို့ ဟွေမွတ်စလင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ မာဟိုင်ယွင်က ပြောပါတယ်။

    လူမျိုးစုတွေရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းတွေကို ပစ်မှတ်ထားဖိနှိပ်နေပေမယ့် ‘ဟန်ဖူ’ လို့ ခေါ်တဲ့ လူများစုဟန်လူမျိုးတွေရဲ့ ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ရေး မကြာသေးခင်က လှုပ်ရှားမှုတွေကိုတော့ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ချီးကျူးခဲ့ကြပါတယ်။

    အွတ်ဆူလ်လူမျိုးတွေအပေါ် ဒီလို ဖိနှပ်ချုပ်ချယ်မှုတွေ လုပ်ဆောင်လာတာဟာ အရင်တုန်းက မရှိခဲ့တဲ့ ပြဿနာမျိုးတွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ မာဟိုင်ယွင်က ပြောပါတယ်။ အွတ်ဆူလ်အမျိုးသမီးတွေ ဟီဂျဘ်ခေါင်းဆောင်းပုဝါ ဝတ်ဆင်တာဟာ ဘာသာရေးထက် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုသဘော ပိုဆောင်တယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။

    အွတ်ဆူလ်လူမျိုးရေး လှုပ်ရှားသူတွေကလည်း ဒါဟာ မှန်ကန်ပြီး တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ‘အရွယ်မရောက်သေးသူတွေအပေါ် ဘာသာရေးသွတ်သွင်းတယ်’ ဆိုကာ အမှတ်မှားနေကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    “အရွယ်မရောက်မသေးတဲ့ မိန်းက​လေးငယ်တွေဟာ ပုဝါဆောင်းစရာမလိုဘူးလို့ ကျွန်တော်တို့ သာသနာမှာ ပြောထားပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် အွတ်ဆူလ်မိန်းကလေးငယ်တွေ ပုဝါဆောင်းတာဟာ ဘာသာရေးဆိုတာထက် ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးတမ်းဖက်ကို ပိုရောက်ပါတယ်။ ဘာ့ကြောင့် ဘာသာရေးနဲ့ အမှတ်မှားပြီး ပိတ်ပင်တယ်ဆိုတာ နားမလည်ပါဘူး”

    ၁၀ သန်းလောက်ရှိတဲ့ ဟွေလူမျိုးတွေ၊ ဝီဂါလူမျိုးတွေနဲ့ယှဉ်ရင် အွတ်ဆူလ်လူမျိုးစု​တွေက အရေအတွက် အလွန်နည်းပါးပါတယ်။ အရှေ့တောင်အာရှဒေသနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံး နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်းရှိတဲ့ အွတ်ဆူလ်လူမျိုးတွေကို ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်တာဟာ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံတွေနဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ဆက်ဆံရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။

    အတ်ဆူလ်လူမျိုးတွေဟာ ယနေ့ခေတ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံလို့ခေါ်တဲ့ဒေသမှာ အရင်ကတည်ရှိခဲ့တဲ့ ‘ချမ်ပါ့ ဘုရင့်နိုင်ငံ’ ကနေ ဆင်းသက်လာသူတွေဖြစ်ပါတယ်။ ချမ်ပါ့ဘုရင့်နိုင်ငံဟာ အစ္စလာမ်သာသာနာ ထွန်းကားတဲ့နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၁၇ ရာစုအထိ တည်ရှိခဲ့ပါတယ်။

    အွတ်ဆူလ်တွေမှာ မလေးဘာသာစကားနဲ့ဆင်တဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကား ရှိပါတယ်။

    “ကိုဗစ်မဖြစ်ခင်တုန်းက ကျောင်းတက်ဖို့နဲ့ အပန်းဖြေဖို့ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံတွေကို သွားလေ့ရှိပါတယ်။ အရှေ့တောင်အာရှက ဘယ်ဒေသကိုပဲရောက်ရောက် မိသားစုလို ခံစားရပါတယ်” လို့ အွတ်ဆူလ်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

    အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်အများစုရှိတဲ့ မလေးရှားနဲ့ အင်ဒိုနီးရှားတို့ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း အွတ်ဆူလ်လူမျိုးတွေနဲ့ ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်လာကြတယ်လို့ မာဟိုင်ယွမ်က ဆိုပါတယ်။ မလေးရှားဝန်​ကြီးချုပ်ဟောင်း အဘ်ဒူလာ အဟ်မဒ် ဘာဒါဝီရဲ့ အဘွားဟာ အွတ်ဆူလ်လူမျိုးဖြစ်ပြီး ဘာဒါဝီလည်း ဆန်ယာမြို့ကို အကြိမ်တော်တော်များများ လာရောက်လည်ပတ်ဖူးပါတယ်။

    ဆွတ်ဆူလ်တွေပေါ် ဒီလိုဖိနှိပ်မှုတွေ ဆက်လုပ်နေမယ်ဆိုရင် မလေးရှားလို နိုင်ငံမျိုးမှာ တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေး သဘောထားတွေ ပေါက်ကွဲထွက်လာနိုင်တယ်လို့ မာက သတိ​ပေးခဲ့ပါတယ်။

    “လူဦးရေ တစ်သောင်းလောက်သာရှိတဲ့ ဒီလူမျိုးတွေအပေါ် တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်တာဟာ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံတွေမှာ တရုတ်ရဲ့ပုံရိပ်ကို ကျင်ဆင်းစေနိုင်ပါတယ်။ ပြီးတော့ အစိုးရတွေကလည်း ဒီအချက်ကို အသုံးချပြီး နိုင်ငံအတွင်းမှာရှိနေတဲ့ တရုတ်တွေအပေါ် မုန်းတီးရေးလုပ်ကာ လူပြိန်းကြိုက်နိုင်ငံရေးမျိုး ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်”

    ပညာရေးကို အခြေခံပြီး အွတ်ဆူလ်လူမျိုးတွေအပေါ် ခြိမ်းခြောက်ဖိနှိပ်တာမျိုးဟာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ ဟိုင်နန်ကျွန်း လွတ်လပ်တဲ့ကုန်သွယ်ရေးဇုန်ဖြစ်ရေး တရုတ်စိုးရရဲ့ စီမံကိန်းကို ထိခိုက်စေလိမ့်လို့လည်း မာဟိုင်ယွင်က ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

    “အခြေခံအခွင့်အရေးဖြစ်တဲ့ ကျောင်းသားတွေရဲ့ ပညာသင်ကြားခွင့်ကိုတောင် အာမမခံနိုင်ဘဲနဲ့ လွတ်လပ်ပ​ြီး ချုပ်ချယ်မှုကင်းတဲ့ ကုန်သွယ်ရေးဇုန်တစ်ခု ဖြစ်လာမယ်လို့ ဘယ်သူပြောနိုင်မှာလဲ။ ကျွန်တော့်အတွက်တော့ ဒါဟာ အဓိပ္ပါယ်ကို မရှိပါဘူး”

    Ref: South China Morning Post

    ( South China Morning Post တွင် ဖော်ပြထားသည့် Tiny Muslim community in China’s Hainan becomes latest target for religious crackdownဆောင်းပါးကို လေးမောင်က ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်ဆိုသည်။)

  • ရှင်ကျန်းတွင် အစ္စလာမ့်သာသနိကအဆောက်အဦး ၁၆၀၀၀ ကျော်ကို တရုတ်အစိုးရက ဖျက်ဆီးခဲ့

    ရှင်ကျန်းတွင် အစ္စလာမ့်သာသနိကအဆောက်အဦး ၁၆၀၀၀ ကျော်ကို တရုတ်အစိုးရက ဖျက်ဆီးခဲ့

    စက်တင်ဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၀
    M-Media

    ကက်ရှ်ဂါမြို့မှ ချိတ်ပိတ်ခံထားရသည့် ဗလီ

    -ဝီဂါလူမျိုးတွေအဓိကနေထိုင်တဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း ရှင်ကျန်းပြည်နယ်မှာ ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်တဲ့ အစ္စလာမ့် သာသနိက အဆောက်အဦး အနည်းဆုံး ၁၆၀၀၀ လောက်ကို တရုတ်အစိုးရက ပြီးခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်အတွင်း ဖျက်ဆီးခဲ့တယ်လို့ ဩစတေးလျ တတ်သိပညာရှင်များအဖွဲ့ ASPI က လေ့လာ ဖော်ထုတ်လိုက်ပါတယ်။

    ASPI ဟာ ဂြိုဟ်ပုံရိပ်တွေ၊ ကိုယ်တိုင်ကြုံတွေ့ခံစားခဲ့ရသူတွေ၊ တရုတ်အစိုးရ စာရွက်စာတမ်းတွေအပါအဝင် ရင်းမြစ်အမြောက်အများကို အသုံးပြုကာ ရှင်ကျန်းပြည်နယ်မှာ ဝီဂါတွေအပေါ် တရုတ်အစိုးရရဲ့ ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေး ဖိနှိပ်ညှင်းပမ်းမှု​တွေကို ဖော်ထုတ်နေတဲ့အဖွဲ့ ဖြစ်ပါတယ်။

    ရှင်ကျန်းမှာ ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်ပေါင်း ၂၄၀၀၀ လောက်ရှိတယ်လို့ တရုတ်အစိုးရက ပြောကြားထားပေမယ့် တကယ့်လက်တွေ့မှာ ၁၅၀၀၀ အောက်သာ ရှိတော့ပြီး အဲဒီပမာဏရဲ့ ထက်ဝက်ကျော်ကလည်း အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဖျက်ဆီးခံထားရတယ်လို့ ASPI က ထုတ်ပြန်တဲ့ လေ့လာမှု တွေ့ရှိချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    ၂၀၁၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှာ ရှင်ကျန်းပြည်နယ်က ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်တွေရဲ့ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရပြီး နောက်ထပ် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာလည်း မင်နာရတ်မျှော်စင်တွေ၊ အမိုးခုံးတွေလို ဗိသုကာလက်ရာတွေ ဖြိုချတာမျိုးလို တစ်နည်းမဟုတ် တစ်နည်းနဲ့ ဖျက်ဆီးခံရတာတွေ ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရတဲ့ ဗလီနေရာ တော်တော်များများဟာ မြေပြင်ကွက်လပ်ကြီးအဖြစ် ရှိနေပြီး တစ်ချို့နေရာတွေကိုတော့ လမ်းတွေ၊ ကားပါကင်တွေအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့တယ်လို့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    သက္ကရာဇ် ၁၅၄၀ မှာ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဒုတိယအဆင့် သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရတဲ့ ကက်ရှ်ဂါမြို့က ဂျာမေဗလီအပါအဝင် အချို့ဗလီတွေကို တရုတ်အစိုးရက လုံး၀ဖြိုချကာ ဗလီအသေးစားအဖြစ် ပြန်လည်တည်ဆောက်တာမျိုးတွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။

    မြို့တော် အွမ်ရူကီနဲ့ ကက်ရှ်ဂါမြို့က ခရီးသွားတွေ အဓိကလည်ပတ်ရာ နေရာတွေမှာ ဒီလို အကြီးအကျယ် ဖျက်ဆီးတာမျိုး မရှိပေမယ့် ဗလီတွေကို သော့ခတ်ပြီး ပိတ်ထားတာ၊ အခြားကိစ္စတွေအတွက် အသုံးပြုတာတွေ ရှိတယ်လို့ သွားရောက်လည်ပတ်သူတွေက ASPI ကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

    ရှင်ကျန်းပြည်နယ်တစ်ခုလုံးမှာ အစ္စလာမ့်သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ သာသနိကအဆောက်အဦးရဲ့ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းလည်း ပြီးခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်အတွင်း ဖြိုချဖျက်ဆီးခံခဲ့ရတယ်လို့ ASPI ရဲ့ လေ့လာမှုမှာ တွေ့ရပါတယ်။ ဖျက်ဆီးခံရတဲ့အထဲမှာ မွတ်စလင်သူတော်စင်တစ်ဦးရဲ့ ဂူဗိမာန် Ordam လည်း ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။

    တရုတ်အစိုးရဟာ ရှင်ကျန်းပြည်နယ်မှာ ဝီဂါနဲ့ အခြားလူနည်းစုတွေအပေါ် ညှင်းပမ်းမှုတွေ ရှိနေပြီး၊ အနည်းဆုံး လူတစ်သန်းလောက်ကို အကျဉ်းစခန်းတွေထဲ ထည့်သွင်းပိတ်လှောင်ထားတယ်လို့ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်နှောင်းပိုင်းမှာ ကမ္ဘာ့မီဒီယာတွေက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖော်ပြခဲ့ကြပါတယ်။ တရုတ်အစိုးရက ဒီပြောဆိုချက်တွေကို ငြင်းဆိုပါတယ်။

    ASPI က တရုတ်အစိုးရဟာ ဝီဂါတွေရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာတရား၊ ဘာသာစကားတွေကို ပျောက်ပျက်သွားအောင် လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ အစီရင်ခံစာမှာ ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

    “ဘာသာစကား၊ ဂီတအနုပညာ၊ စားသောက်နေထိုင်မှုစနစ်တွေကို အသွင်းပြောင်းတာ၊ ဒါမှမဟုတ် လုံး၀ပပျောက်အောင် လုပ်တာတွေကနေတစ်ဆင့် ဝီဂါတွေရဲ့ လူမှုဘ၀၊ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းတွေကို ပြောင်းလဲဖို့ တရုတ်အစိုးရက အဓမ္မလုပ်ဆောင်နေသလို၊ တစ်ဖက်မှာလည်း ဝီဂါတွေရဲ့ ခိုင်မာတဲ့ ယဉ်ကျေမှုအမွေအနှစ်တွေ၊ အထင်ကရ မှတ်ကျောက်တွေကို ဖယ်ရှားရှင်းလင်းဖို့ ဒီမံကိန်းချ ဆောင်ရွက်နေပါတယ်”

    ရှင်ကျန်းဒေသမှာ ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်နဲ့ အစ္စလာမ်သာသနိကအဆောက်အဦးပေါင်း ၁၆၀၀၀ လောက် ဖျက်ဆီးဖယ်ရှားခံလိုက်ရတယ်ဆိုတဲ့ ASPI ရဲ့ ဖော်ပြချက်ကို တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။

    Ref: The Guardian