News @ M-Media

Author: Ko Lay

  • အေရွ႕ေဂ်႐ုစလင္ကုိ ၿမိဳ႕ေတာ္ထား၍ ပါလက္စတုိင္းႏုိင္ငံထူေထာင္မႈကို တ႐ုတ္ေထာက္ခံ

    အေရွ႕ေဂ်႐ုစလင္ကုိ ၿမိဳ႕ေတာ္ထား၍ ပါလက္စတုိင္းႏုိင္ငံထူေထာင္မႈကို တ႐ုတ္ေထာက္ခံ

    ဇန္န၀ါရီ ၂၂၊ ၂၀၁၆
    M-Media

    pale

    – အီဂ်စ္ႏုိင္ငံသုိ႔ ေရာက္ရွိေနသည့္ တ႐ုတ္သမၼတ ရွီက်င္ပင္းက အေရွ႕ေဂ်႐ုစလင္ကုိ ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ထား၍ ပါလက္စတုိင္းႏုိင္ငံထူေထာင္ရန္အတြက္ တုိက္တြန္းေဆာ္ၾသလုိက္သည္။

    ၎၏ ဒုတိယအႀကိမ္ေျမာက္ အေရွ႕အလယ္ပုိင္းခရီစဥ္အျဖစ္ ေရာက္ရွိေနသည့္ ရွီက ပါလက္စတုိင္းကိစၥအား ေဘးဖယ္ထား၍မရဟုလည္း ဆုိသည္။

    “အေရွ႕အလယ္ပုိင္းမွာ ၿငိမ္းခ်မ္းတဲ့လုပ္ငန္းစဥ္နဲ႔ အေရွ႕ေဂ်႐ုစလင္ကုိ ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္ထားၿပီး ပါလက္စတုိင္းႏုိင္ငံ ထူေထာင္မႈကုိ ေထာက္ခံပါတယ္” ဟု ရွီက်င္ပင္းက အာရပ္လိဂ္႐ံုးခ်ဳပ္တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္မိန္႔ခြန္း၌ ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။

    ထုိ႔ျပင္ ပါလက္စတုိင္းပုိက္နက္မ်ား၌ ေနစြမ္းအင္သံုးကာ ဓာတ္အားထုတ္လုပ္ေပးႏုိင္မည့္ စီမံကိန္းမ်ား တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ ကန္ေဒၚလာ ၇.၆ သန္း ကူညီသြားမည္ဟုလည္း တ႐ုတ္သမၼတက ေၾကျငာခဲ့ကာ ပါလက္စတုိင္း-အစၥေရး ျပႆနာကုိ အဆံုးသတ္ရန္အတြက္ ေဆြးေႏြးညႇိႏႈိင္းမႈမ်ားကုိလည္း ေရွ႕တုိးေဆာင္ရြက္သင့္သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

    “ပါလက္စတုိင္းျပည္သူေတြရဲ႕ တရား၀င္အက်ိဳးစီးပြားကုိ ထိန္းသိမ္းကာကြယ္တာဟာ အာရပ္လိဂ္နဲ႔ ႏုိင္ငံတကာအသုိင္းအ၀ုိင္းရဲ႕ တာ၀န္၀တၱရားပါပဲ”

    အေရွ႕ေဂ်႐ုစလင္ကုိ ၿမိဳ႕ေတာ္အျဖစ္သတ္မွတ္၍ ပါလက္စတိုင္းႏုိင္ငံထူေထာင္ေရးကုိ ႏုိင္ငံတကာအသုိင္းအ၀ုိင္းက တရား၀င္ အသိအမွတ္ျပဳ ေထာက္ခံထားေသာ္လည္း အစၥေရးက ထုိေနရာအား က်ဴးေက်ာ္ ပိတ္ဆုိ႔ထားကာ ပါလက္စတုိင္း ပုိင္နက္မ်ားတြင္လည္း တရားမ၀င္အေျခခ်အိမ္ယာမ်ားကုိ ဆက္လက္ေဆာက္လုပ္လ်က္ရွိေနသည္။

    ဆီးရီးယား၊ ေဂ်ာ္ဒန္၊ လက္ဘႏြန္၊ လစ္ဗ်ားႏွင့္ ယီမင္ႏုိင္ငံမ်ားသုိ႔ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈ အကူအညီ ကန္ေဒၚလာ ၃၅ သန္း ေပးအပ္သြားမည္ဟုလည္း ရွီက ေၾကျငာခဲ့သည္။

    “ဆီးရီးယားျပႆနာမွာ အႏုိင္ရတဲ့သူ မေပၚတဲ့အတြက္ ေရွ႕မဆက္သင့္ေတာ့ပါဘူး။ ဆီးရီးယားျပည္သူေတြကသာ ဒီကိစၥမွာ ခံစားရတာပါ။ ဒီပဋိပကၡကုိ အဆံုးသတ္ဖုိ႔အတြက္ ခ်က္ခ်င္းဦးစားေပးလုပ္ရမွာက အပစ္ရပ္ေရးနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးအတြက္ ေဆြးေႏြးညႇိႏႈိင္းမႈေတြပါ။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဆီးရီးယားမွာ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈဆုိင္ရာ လုပ္ငန္းေတြ ခ်က္ခ်င္း လုိအပ္ပါတယ္”

    ရွီက်င္ပင္းမွာ ကုိင္႐ုိုသုိ႔ ဗုဒၶဟူးေန႔က ေရာက္ရွိလာျခင္းျဖစ္ၿပီး ၁၂ ႏွစ္တာကာလအတြင္း အီဂ်စ္သုိ႔ ပထမဆံုး ေရာက္ရွိသည့္ တ႐ုတ္သမၼတ ျဖစ္သည္။ အီဂ်စ္ႏွင့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံတုိ႔မွ တာ၀န္ရွိသူမ်ားမွာ စီးပြားေရးႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈသေဘာတူစာခ်ဳပ္ေပါင္း ၂၁ ခုကုိ လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ၾကသည္။

    Ref: Aljazeera

  • သင္းေခြခ်ပ္အပါအ၀င္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ရွားပါးမ်ဳိးစိတ္၀င္တိရစာၦန္မ်ား တ႐ုတ္ ေမွာင္ခိုေစ်းကြက္၌ တြင္က်ယ္ေန

    ဇန္န၀ါရီ ၂၂၊ ၂၀၁၅
    M-Media
    ေေ
    (ဓာတ္ပံု) တရုတ္ျပည္ ကြမ္တံုျပည္နယ္ရိွ ေျမေအာက္သိုေလွာင္ခန္းတစ္ခုမွ အာဏာပိုင္မ်ား ဖမ္းဆီးမိခဲ့ေသာ သင္းေခြခ်ပ္မ်ားကို ေတြ႕ရစဥ္။ တရုတ္ျပည္၏ သည္းေျခႀကိဳက္လိုအပ္ခ်က္ျဖစ္ေသာ ၎တို႔၏အစိတ္အပိုင္းမ်ားကို ျမန္မာႏိုင္ငံ မိုင္းလားၿမိဳ႕၌ တရားမ၀င္ကုန္သြယ္မႈျပဳလုပ္ေနေၾကာင္း အစီရင္ခံစာသစ္တစ္ရပ္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

    – တရုတ္နယ္စပ္ ျမန္မာၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕တြင္ ကမာၻ႕အႀကီးအမားဆံုး ႏို႔တိုက္သတၱ၀ါေမွာင္ခိုေစ်းကြက္ကို ပြင့္လင္းျမင္သာစြာ ျပဳလုပ္ေနေၾကာင္း ေလ့လာခ်က္သစ္တစ္ရပ္မွ ေဖာ္ျပလိုက္သည္။

    ေတာရိုင္းတိရစာၦန္ကုန္သြယ္မႈေစာင့္ၾကည့္ေရးအဖြဲ႕တစ္ခုျဖစ္ေသာ TRAFFIC ၏ လတ္တေလာအစီရင္ခံစာသစ္ကို Global Ecology and Conservation ဂ်ာနယ္တြင္ ေဖာ္ျပလိုက္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ မိုင္းလားၿမိဳ႕(Mong La)သည္ ေတာရိုင္းတိရစာၦန္ေမွာင္ခိုေစ်းကြက္ႀကီးႏွင့္ ကုန္သြယ္ေရးၾကားစခန္းျဖစ္ေနေၾကာင္း ေရးသားထားသည္။ ၎မိုင္းလားၿမိဳ႕သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏အထူးေဒသဇုန္တစ္ခုျဖစ္ေသာ္လည္း တရုတ္ျပည္၏လက္ေအာက္ခံသဖြယ္ျဖစ္ကာ တရုတ္ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံသူမ်ား တင္းၾကမ္းျပည့္လ်က္ရိွသည္။ မေကာင္းမႈဒုစရိုက္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမွန္သမွ် တည္ရိွေနသျဖင့္ တိုင္းမ္မဂၢဇင္းမွ ဒုစရိုက္နိဗၺာန္ Ultimate Oasis of Sin ဟူ၍ အမည္ေပးထားသည္။ ကုန္သည္မ်ားသည္ ဥပေဒကင္းမဲ့မႈကို အခြင့္ေကာင္းယူကာ ဆင္၊ က်ား၊ ၀က္၀ံ၊ တိဗက္ႏြယ္ ေတာင္ဆိတ္၊ က်ားသစ္၊ သင္းေခြခ်ပ္ အစရိွေသာ တားျမစ္စာရင္း၀င္ေတာရိုင္းတိရစာၦန္တို႔၏အစိတ္အပိုင္းမ်ားကို ကုန္သြယ္ေဖာက္ကားလ်က္ရိွၾကသည္။ တရုတ္ျပည္၏ သည္းေျခႀကိဳက္ သင္းေခြခ်ပ္မ်ိဳးစံုတို႔ကို ျမန္မာႏိုင္ငံ မိုင္းလားၿမိဳ႕၌ တရားမ၀င္ကုန္သြယ္မႈျပဳလုပ္ၿပီး ေစ်းကြက္လိုအပ္ခ်က္ျဖည့္ဆည္းေပးေနေၾကာင္း အဆိုပါအစီရင္ခံစာသစ္တစ္ရပ္တြင္ ေဖာ္ျပထားသည္။

    သင္းေခြခ်ပ္သည္ ႏို႔တိုက္သတၱ၀ါမ်ားအနက္ ကမာၻေပၚတြင္ ကုန္သြယ္ေရာင္း၀ယ္မႈ အခံရဆံုးအမ်ဳိးအစားျဖစ္သည္။ လြန္ခဲ့သည့္ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း အေကာင္ေရ တစ္သန္းအထက္မွာ တရားမ၀င္ကုန္သြယ္ေရာင္း၀ယ္ခံခဲ့ရသည္။ ၎ပုရြက္ဆိတ္စား ေျခေလးေခ်ာင္း ႏို႔တုိက္သတၱ၀ါမ်ားကို ေနရာအႏွံ႔ ေတြ႕ႏိုင္ၾကေသာ္လည္း အသား၊ အေရျပား စသည့္ အစိတ္အပိုင္းအားလံုး၏ အသံုး၀င္မႈအေနအထားေၾကာင့္ ဥပေဒမဲ့သားေကာင္ဖမ္းဆီးသူမ်ားက လက္လြတ္မခံၾကသျဖင့္ ၎တို႔၏မ်ဳိးစိတ္ ေပ်ာက္ကြယ္ေတာ့မည္ျဖစ္သည္။

    ၎တုိ႔ကို တရုတ္ႏွင့္ ဗီယက္နမ္၌ စုပံုေတြ႕ရေလ့ရွိၿပီး၊ အေၾကာအဆစ္ေရာင္နာၾကင္ေသာေ၀ဒနာႏွင့္ ႏွင္းခူေရာဂါမွသည္ ကင္ဆာႏွင့္ ပန္းေသပန္းညိွဳးေရာဂါအထိ ေရာဂါကုသေရးေဆး၀ါးအျဖစ္ က်ယ္ျပန္႔စြာ အသံုးျပဳၾက၏။ ၎တို႔၏အသားကိုလည္း ဟင္းလ်ာမ်ားအျဖစ္ စားသံုးၾကသည္။

    မၾကာခဏဆိုသလို သင္းေခြခ်ပ္မ်ားမွာ အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ တရားမ၀င္ကုန္သြယ္ေရာင္း၀ယ္ခံရသည္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာတြင္ တရုတ္ျပည္ေတာင္ပိုင္း ကြမ္တံုျပည္နယ္၌ ေအးခဲေသတၱာ ၄၁၄ လံုးအတြင္း မက္ထရစ္တန္ခ်ိန္ေပါင္း ၁၁.၅ တန္ကို အေကာက္ခြန္အရာရိွမ်ားက ဖမ္းဆီးႏိုင္ခဲ့သည္။

    အာရွ သင္းေခြခ်ပ္မ်ဳိးစိတ္ေလးမ်ဳိးအနက္ သံုးမ်ဳိးမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွျဖစ္သည္။ TRAFFIC ၏ ကြင္းဆင္းေလ့လာသူမ်ားသည္ တစ္မနက္ခင္းေလ့လာမႈအတြင္းမွာပင္ မိုင္းလားေစ်း၌ ျမန္မာမ်ဳိးစိတ္ သင္းေခြခ်ပ္အစိတ္အပိုင္းမ်ား အပံုအပင္ေရာင္းခ်ေနသည္ကို ေတြ႕ရေၾကာင္း၊ မည္သည့္ေဒသမွတင္ပို႔လာသည္ကို အတိအက်မသိရေၾကာင္း ဆိုသည္။ ျမန္မာသည္ တရုတ္ျပည္၀င္ေပါက္ျဖစ္ေနျခင္းကို အခြင့္ေကာင္းယူ၍ ေမွာင္ခိုကုန္သည္မ်ားက ျမန္မာႏိုင္ငံမွသာ မဟုတ္၊ ကပ္လ်က္ႏိုင္ငံမ်ားအျပင္ အာဖရိကထြက္ သင္းေခြခ်ပ္မ်ားအထိ ျမန္မာကို ၾကားစခန္းျပဳ၍ ကုန္သြယ္ေနၾကေပသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ရွားပါးမ်ဳိးစိတ္တိရစာၦန္ကုန္သြယ္ေဖာက္ကားျခင္းကို လ်စ္လ်ဴရႈထားေၾကာင္း၊ သင္းေခြခ်ပ္မ်ား ဖမ္းဆီးမႈသတင္းတစ္ပုဒ္မွ်ပင္ ေဖာ္ျပျခင္း မရိွျခင္းမွာ ဤအခ်က္ကိုထင္ရွားေစေၾကာင္း ၎အစီရင္ခံစာ၌ ေဖာ္ျပထားသည္။

    Sorce : National Geographic

  • ပါလက္စတုိင္းတုိ႔၏ လယ္ယာလုပ္ငန္းကုိ နည္းမ်ိဳးစံုးနဲ႔ ဖ်က္ဆီးေနတဲ့ အစၥေရး

    ပါလက္စတုိင္းတုိ႔၏ လယ္ယာလုပ္ငန္းကုိ နည္းမ်ိဳးစံုးနဲ႔ ဖ်က္ဆီးေနတဲ့ အစၥေရး

    ဇန္န၀ါရီ ၂၂၊ ၂၀၁၅
    M-Media

    pales
    ပါလက္စတုိင္းတုိ႔၏ စုိက္ခင္းတစ္ခု

    – ဇန္န၀ါရီ ၇ ရက္ေန႔က ဂါဇာအေရွ႕ဘက္ျခမ္း အစၥေရးနယ္စပ္ၿခံစည္း႐ုိးနားမွာရွိတဲ့ ပါလက္စတုိင္းတုိ႔ရဲ႕ လယ္ယာစုိက္ခင္းေတြေပၚမွာ လယ္ယာလုပ္ငန္းသံုး ေလယာဥ္ငယ္တစ္စီးဟာ အနိမ့္ပ်ံသန္းၿပီး ေပါင္းသတ္ေဆးေတြ ျဖန္းခဲ့တာေၾကာင့္ ပါလက္စတုိင္းတုိ႔ရဲ႕ ေကာက္ပဲသီးႏွံနဲ႔ လယ္ဧက ၁၆၂ ဟက္တာေလာက္ ပ်က္ဆီးဆံုး႐ံႈးသြားခဲ့ရပါတယ္။

    “ျဖန္းသြားတဲ့ ေပါင္းသတ္ေဆးေတြက ေတာ္ေတာ္ျပင္းပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေျမဆီထဲမွာ စိမ့္၀င္သြားၿပီး၊ ေရသိုေလွာင္ထားတဲ့ေနရာေတြအထိ ေရာက္သြားပါတယ္။ ဒါဟာ ျပည္သူလူထုအတြက္ ေတာ္ေတာ္ေလးအႏၱရာယ္ ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္” လုိ႔ ပါလက္စတုိင္း လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳးေရး၀န္ႀကီးဌာန ဓာတုေဗဒဓာတ္ခြဲခန္းရဲ႕ မန္ေနဂ်ာျဖစ္သူ အန္၀ါရ္ အဘူ အက္ဆီ ေျပာခဲ့ပါတယ္။

    အဲဒီအဆိပ္ရည္ေတြျဖန္းသြားတဲ့ေနရာဟာ ပါလက္စတုိင္းပုိင္နက္ထဲက ေျမေပၚမွာ အစၥေရးက မျဖစ္သန္းရဇုန္အျဖစ္ တစ္ဖက္သတ္ေၾကျငာထားတဲ့ ေဒသထဲမွာ ပါ၀င္ပါတယ္။

    အစၥေရးက ဒီလုိ ပိုင္စုိးပုိင္နင္းသတ္မွတ္ထားတဲ့ မျဖတ္သန္းရဇုန္ဟာ ပါလက္စတုိင္းပုိင္ ဂါဇာေဒသရဲ႕ ၁၇ ရာခုိႏႈန္းနီးနီးေလာက္ ရွိၿပီး ဂါဇာကမ္းေျမႇာင္က အေရးပါၿပီး ေျမဆီေျမၾသဇာျပည့္၀တဲ့ စုိက္ပ်ိဳးေျမရဲ႕ ၃ ပံုတစ္ပံုေလာက္ အဲဒီအထဲမွာ ပါသြားခဲ့ပါတယ္။

    အသက္ ၄၀ အရြယ္ ယူဆက္ဖ္ ရွာဟင္ကေတာ့ သူရဲ႕ လယ္ယာေျမေတြနဲ႔ ခန္ယူနစ္အေရွ႕ပုိင္းေဒသ အလ္-ဖာရာဟင္က လယ္ယာေျမေတြကုိ ေရေပးေ၀ေနတဲ့ တုိင္ကီႀကီးကုိ ၿပီးခဲ့တဲ့တစ္ပတ္မွာ အစၥေရးတပ္ဖြဲ႕ေတြက ပစ္မွတ္ထား ဖ်က္ဆီးခဲ့ၿပီးတဲ့ေနာက္ပုိင္း လယ္ယာေျမေတြကုိ ျပန္လည္ရွန္သန္ေအာင္လုပ္ဖုိ႔ ခက္ခက္ခဲခဲ ႀကိဳးစားခဲ့ရပါတယ္။

    အဲဒီေရတုိင္ကီနဲ႔ ေရျဖန္႔ျဖဴးေရးစနစ္ေတြကုိ အစၥေရးရဲ႕ဖ်က္ဆီးမႈက ဆာဟင္နဲ႔ သူ႕ရဲ႕ အိမ္နီးခ်င္း လယ္သမားေတြကုိ ကန္ေဒၚလာ ၁၅၀၀၀ ေလာက္ ဆံုး႐ံႈးေစခဲ့ပါတယ္။ ဆာဟင္က အစုိးရကလည္း ေထာက္ပံ့မႈမေပးဘူးလုိ႔ ဆုိပါတယ္။

    “ေထာက္ပံ့မႈမရွိဘဲနဲ႔ ဒီစနစ္ႀကီးကုိ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ဘယ္လုိ႔မွ ျပန္မတည္ေဆာက္ႏုိင္ပါဘူး။ ေရသြင္းစုိက္ပ်ိဳးဖုိ႔အတြက္ ေရးေပးေ၀မႈစနစ္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔မွာ မရွိေတာ့ပါဘူး။ ဒီတစ္ႏွစ္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ သြားပါၿပီ” လုိ႔ ဆာဟင္က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ပါလက္စတုိင္းလယ္ယာေျမေတြအတြက္ ေရေပးေ၀ေနတဲ့စနစ္ကုိ အစၥေရးစစ္တပ္က ဖ်က္ဆီးမႈဟာ ဆာဟင္နဲ႔ သူရဲ႕ လုပ္ေဖာ္ကုိင္ဖက္ေတြကုိ ေနာက္ထပ္ ဒုကၡတစ္မ်ိဳး ေရာက္ေစခဲ့ပါတယ္။

    အစၥေရးက တစ္ဖက္သတ္ မျဖတ္သန္းရဇုန္လုိ႔ ေၾကျငာထားတဲ့ ဒီေနရာဟာ ဂါဇာကမ္းေျမႇာင္တစ္ခုလံုးက စားနိပ္ရိကၡာဖူလံႈေရးအတြက္ အင္မတန္ အေရးပါတဲ့ေနရာပါ။ ၿပီးခဲ့တဲ့လအနည္းငယ္အတြင္းမွာ အစၥေရးစ္သားေတြဟာ ဒီဇုန္ကုိ၀င္လာတဲ့ ပါလက္စတုိင္း အနည္းဆံုး ၁၆ ဦးကုိ သတ္ျဖတ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအထဲက အမ်ားစုဟာ ၿခံစည္း႐ိုးအနားမွာ ဆႏၵျပေနတုန္း အစၥေရးလက္ေျဖာင့္တပ္သားေတြရဲ႕ ပစ္သတ္ျခင္းကုိ ခံခဲ့ရတာျဖစ္ပါတယ္။

    သူတုိ႔ရဲ႕ လယ္ယာေျမေတြနားကုိ ခ်ဥ္းကပ္သြားတဲ့ ပါလက္စတုိင္း လယ္သမားေတြလည္း ပစ္ခတ္သတ္ျဖတ္ခံရတဲ့ သတင္းေတြ ထပ္ၿပီး ထြက္ေပၚလာခဲ့ပါေသးတယ္။

    “ဒီေကာက္ပဲသီးႏွံေတြကုိစုိက္ပ်ိဳးတာဟာ ေန႔စဥ္ ဘ၀နဲ႔ရင္းၿပီး လုပ္ေနရတာပါ။ အခုေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္မႈေတြဟာ သဲထဲေရသြန္ ျဖစ္ခဲ့ပါၿပီ” လုိ႔ ဆာဟင္က သူစုိက္ထားတဲ့ ဟင္းႏုႏြယ္မ်ိဳးေစ့ေလးေတြကုိ ၾကည့္႐ႈရင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ဆာဟင္ဆံုး႐ံႈးသြားတဲ့ စုိက္ခင္းေတြထဲမွာ ဟင္းႏုႏြယ္စုိက္ခင္း၊ ပဲစုိက္ခင္း၊ မုန္လာစုိက္ခင္းနဲ႔ ပဲေတာင့္ရွည္စုိက္ခင္းေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ ဆာဟင္ ျပန္လည္စုိက္ပ်ိဳးဖုိ႔ ႀကိဳးစားမႈဟာလည္း ေအာင္ျမင္မလားဆုိတာ မေသခ်ာေသးပါဘူး။

    စုိက္ခင္းေတြေပၚမွာ အစၥေရးက ေပါင္းသတ္ေဆး အဆိပ္ရည္ေတြ ျဖန္းမႈဟာ တစ္ဖတ္သက္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ မျဖတ္သန္းရဇုန္ထက္ကုိ ေက်ာ္လြန္သြားခဲ့ၿပီး၊ ေလတုိက္ခတ္မႈကလည္း အဲဒီ ဓာတုေဗဒ ပစၥည္းေတြကုိ ဂါဇာကမ္းေျမႇာင္ရဲ႕ အျခားေနရာေတြအထိ ေရာက္ရွိသြားေစတယ္လုိ႔ လယ္သမားေတြက ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ဒီအက်ိဳးဆက္ေတြဟာ ေရရွည္ဒုကၡေပးမွာကုိလည္း သူတုိ႕ ေၾကာက္ရြံ႕ေနၾကပါတယ္။

    အဘူအက္ဆီကေတာ့ ေပါင္းသတ္ေဆးနဲ႔ ပုိးသတ္ေဆး တစ္ခုခ်င္းဆီဟာ သီးႏွံေတြကုိ မစိုက္ပ်ိဳးခင္မွာ အခ်ိန္အဆနဲ႔ သံုးရတာျဖစ္တယ္လုိ႔ ရွင္းျပခဲ့ပါတယ္။ အခုလုိ ျပင္းထန္တဲ့ အေနအထားမ်ိဳးဆုိရင္ေတာ့ သူတုိ႔ရဲ႕ လယ္ယာေျမေတြဟာ ေရရွည္အတြက္ပါ အႏၱရာယ္ရွိလာႏုိင္တယ္ဆုိတဲ့ စုိးရိမ္မႈေတြလည္း သူ႕မွာ ရွိေနပါတယ္။

    အစၥေရးစစ္တပ္က တာ၀န္ရွိသူတစ္ဦးကေတာ့ သူတုိ႔ဒီလုိဖ်က္ဆီးတာဟာ လံုၿခံဳေရးအေၾကာင္းေၾကာင့္ပဲျဖစ္တယ္လုိ႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ၂၀၁၄ ခုႏွစ္အတြင္း ဂါဇာကုိ အစၥေရးက တုိက္ခုိက္မႈအတြင္းမွာလည္း ပါလက္စတုိင္းေတြရဲ႕ လယ္ယာက႑ဟာ ဆံုး႐ံႈးမႈေတြရွိခဲ့ၿပီး ကန္ေဒၚလာ သန္း ၅၅၀ ဖုိးေလာက္ ပ်က္ဆီးခဲ့ပါတယ္။ လယ္ယာေျမ ၁၄၀၀၀ ဟက္တာေလာက္ဟာ မီး႐ႈိ႕ဖ်က္ဆီးခံခဲ့ရၿပီး၊ အစၥေရးက ဗံုးႀကဲေနစဥ္အတြင္းမွာ လယ္ယာေျမေတြကုိ သြားေရာက္လုပ္ကုိင္ႏုိင္ျခင္း မရွိတာေၾကင့္ ေနာက္ထပ္ ေကာက္ပဲသီးႏွံေတြ စုိက္ပ်ိဳးထားတဲ့ လယ္ယာေျမဟက္တာ ေထာင္နဲ႔ခ်ီလည္း ပ်က္ဆီးခဲ့ပါတယ္။

    လြန္ခဲ့တဲ့ ရက္အနည္းငယ္ကလည္း အစၥေရး တုိက္ေလယာဥ္ေတြဟာ ဂါဇာက အဓိက စုိက္ပ်ိဳးေရး သုေတသနအေဆာက္အဦးတစ္ခုကို ဗံုးႀကဲဖ်က္ဆီးခဲ့တာေၾကာင့္ ကန္ေဒၚလာ ၃ သိန္းဖုိးေလာက္ ထိခုိက္ပ်က္ဆီးခဲ့ၿပီး၊ သုေတသနအေဆာက္အအံု၊ ဓာတ္ခြဲခန္းေတြ၊ ယာဥ္ေတြနဲ႔ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားေပးစက္ႀကီးတစ္ခုတုိ႔လည္း ပ်က္ဆီးခဲ့ပါတယ္။

    အဲဒီ သုေတသနဌာနဟာ ေဒသတြင္းက လယ္သမားေတြအတြက္ မ်ိဳးေစ့အသစ္ေတြ၊ အပင္အသစ္ေတြကုိ ထုတ္လုပ္ေပးေနတဲ့ ေနရာတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ အစၥေရးရဲ႕ ဗံုးႀကဲမႈအတြင္းမွာ အေဆာက္အဦးကုိ လံုး၀ဖ်က္ဆီးခဲ့ၿပီး ဒါဟာ လယ္ယာလုပ္ငန္းမွာ အမွီအခုိကင္းေအာင္၊ လံုလံုေလာက္ေလာက္ျဖစ္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းေနတဲ့ ပါလက္စတုိင္းျပည္သူေတြကုိ ဒုကၡေရာက္ေစဖုိ႔ အစၥေရးက ေဆာင္ရြက္လုိတဲ့ပံု ေပၚပါတယ္။

    သုေတသနဌာနရဲ႕ မန္ေနဂ်ာျဖစ္သူ ရွာဟာရ္ အလ္-ရီဖီက လက္ရွိအခ်ိန္မွာ သူတို႔ရဲ႕ဌာနဟာ ၇၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေလာက္ သံုးလုိ႔မရေေတာ့ဘူးလုိ႔ ဆုိပါတယ္။ လယ္ထြန္စက္ေတြ၊ စုိက္ပ်ိဳးေရစက္ပစၥည္းေတြတင္သြင္းဖုိ႔ အစၥေရးက ကန္႔သတ္ပိတ္ပင္ထားမႈနဲ႔အတူ အျပည့္အ၀ ျပန္လည္ လည္ပတ္ဖုိ႔အတြက္ ေတာ္ေတာ္ေလးၾကာအံုးမယ္လုိ႔ အလ္-ရီဖီက ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    ပါလက္စတုိင္း လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳးေရး၀န္ႀကီးဌာန၏ အေထြေထြညႊန္ၾကားေရးမွဴး အဒဲလ္ အာတာလာဟ္က လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳးေရးက႑ တစ္ခုလံုးဟာ ေဟာင္းႏြမ္းအုိမင္းေနတဲ့ စက္ပစၥည္းေတြကုိပဲ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အသံုးျပဳခဲ့ရတယ္လုိ႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    “ေဒသတြင္းလယ္သမားေတြဟာ အလုပ္လုပ္လုိ႔မရတဲ့ ကိရိယာေတြကုိ အစားထုိးဖုိ႔ ႀကိဳးစားရာမွာ ျပႆနာေတြနဲ႔ရင္ဆုိင္ေနရပါတယ္။ အစၥေရးက ဘာမွကုိ တင္သြင္းခြင့္မေပးပါဘူး”

    ဂါဇာက လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳးေရက႑မွာ ရင္ဆုိင္ေနရတဲ့ ျပႆနာေတြဟာ ေထာင္ေသာင္းမက မ်ားျပားပါတယ္။ ေရသြင္းစုိက္ပ်ိဳးမႈဟာ လွ်င္စစ္ဓာတ္အား လံုလံုေလာက္ေလာက္မရမႈေၾကာင့္ အခက္အခဲျဖစ္ေနပါတယ္။ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားကလည္း တစ္ေန႔ကုိ ၁၂ နာရီေအာက္သာ ရရွိပါတယ္။ လယ္သမားေတြဟာ ေရေတြကုိစုပ္ဖုိ႔ မီးစက္ေတြကုိ အသံုးျပဳရၿပီး ေလာင္စာဆီအတြက္ ထပ္မံကုန္က်မႈဟာ သူတုိ႔ရဲ႕ စီးပြားေရး ထိခုိက္မႈအတြက္ ေနာက္ထပ္အေၾကာင္း အရင္းလည္းျဖစ္ေနပါတယ္။

    Ref: Aljazeera

    (Aljazeera သတင္းဌာနမွ ေဖာ္ျပသည့္ Israel spraying toxins over Palestinian crops in Gaza ေဆာင္ပါးကုိ ေလးေမာင္မွ ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ဆုိသည္။)

  • ၀က္တုပ္ေကြးေၾကာင့္ ဥေရာပတြင္ လူ ၂၁ ဦးေသဆံုး

    ၀က္တုပ္ေကြးေၾကာင့္ ဥေရာပတြင္ လူ ၂၁ ဦးေသဆံုး

    ဇန္န၀ါရီ ၂၂၊ ၂၀၁၆
    M-Media

    h1n1

    – ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္လအတြင္း အာေမးနီးယားမွာ H1N1 ၀က္တုပ္ေကြးေၾကာင့္ လူ ၁၈ ဦးေသဆုံးခဲ့တယ္လုိ႕ က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနက ၾကာသာပေတးေန႕မွာ ထုတ္ျပန္ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး လူထုကို ကူးစက္ျပန္႕ပြားတာမ်ိဳးေတာ့ မရွိေသးဘူးလုိ႕ ဆုိပါတယ္။

    ဇန္န၀ါရီ ၁၃ ရက္ေန႔အထိ ေသဆံုးသူ ၁၀ ဦးသာ ရွိခဲ့ေပမယ့္၊ မေန႔မွာေတာ့ ၁၈ ဦးအထိရွိလာၿပီး၊ ဒီလုိေသဆံုးမႈေတြဟာ ကပ္ေရာဂါအျဖစ္ သတ္မွတ္လုိ႔ မရေသးဘူးလုိ႔လည္း အာေမးနီးယား က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနက ထုတ္ျပန္တဲ့အထဲမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အိမ္နီးခ်င္းႏုိင္ငံျဖစ္တဲ့ ေဂ်ာ္ဂ်ီယာမွာလည္း ဒီႏွစ္ထဲမွာ ၀က္တုပ္ေကြးေၾကာင့္ ေသဆုံးသူ ၃ ဦး ရွိသြားၿပီလုိ႕ သိရပါတယ္။

    “၂၀၁၆ ဇန္န၀ါရီလထဲမွာ ဓာတ္ခြဲခန္းစမ္းသပ္မႈေတြအရ H1N1 ဗုိင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ လူ ၃ ဦးေသဆုံးခဲ့ပါတယ္”လုိ႕ ေဂ်ာ္ဂ်ီယာ အမ်ိဳးသား ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရးႏွင့္ လူထုက်န္းမာေရး ဗဟုိဌာနခ်ဳပ္အႀကီးအကဲ အမီရန္ ဂမ္ကရီလစ္ဒ္ဇီက ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

    အဲဒီ ေသဆုံးသူ သုံးဦးစလုံးဟာ ေဂ်ာ္ဂ်ီယာအေနာက္ပိုင္းက အမ်ိဳးသားေတြခ်ည္းပဲျဖစ္တယ္လုိ႔ သူက ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ႏွစ္ႏုိင္ငံလုံးက ဆရာ၀န္ေတြက ေသဆုံးခဲ့တဲ့လူနာေတြနဲ႕ပက္သက္လုိ႕ ႐ႈပ္ေထြးမႈတစ္ခ်ိဳ႕ရွိျပီး ေဆး ၀ါးအကူအညီ အေတာ္ေနာက္က်တာလည္းပါတယ္လုိ႕ ေျပာၾကားခဲ့ၾကပါတယ္။

    Ref : Reuters

  • တစ္ကုိယ္ရည္သန္႔ရွင္းေရးႏွင့္ အလွအပ – ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတြင္ ယေန႔တုိင္ရွင္က်န္ေနသည့္ မြတ္စလင္တုိ႔၏ အေမြအႏွစ္အမ်ား (၆)

    တစ္ကုိယ္ရည္သန္႔ရွင္းေရးႏွင့္ အလွအပ – ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတြင္ ယေန႔တုိင္ရွင္က်န္ေနသည့္ မြတ္စလင္တုိ႔၏ အေမြအႏွစ္အမ်ား (၆)

    ဇန္န၀ါရီ ၂၂၊ ၂၀၁၆
    M-Media
    ရာဇာ တင္ဆက္သည္
    (အပတ္စဥ္ေသာၾကာေန႔တုိင္း ေဖာ္ျပသြားပါမည္)
    hygiene ၂

    –  အလယ္ေခတ္အခ်ိန္ကာလေတြကုိ အနံ႔ဆုိးေတြ၊ ေမွာင္မုိက္မႈေတြ၊ ၾကမ္းတမ္းမႈေတြနဲ႔ သန္႔ရွင္းမႈမရွိတဲ့ ကာလေတြအျဖစ္ မၾကာခဏ ေဖာ္ျပေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၁၀ ရာစုက အစၥလာမ္ကမၻာမွာေတာ့ တစ္ကုိယ္ရည္သန္႔ရွင္းေရး စြန္႔ဦးက်င့္သံုးမႈေတြရွိခဲ့ၿပီး၊ အဲဒီေခတ္အခါက ေရခ်ိဳးခန္းေတြမွာလည္း ဒီေန႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ သံုးစြဲေနတဲ့ တစ္ကုိရည္သန္႔ရွင္းေရး ပစၥည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ ျပည့္ႏွက္ေနတာကုိ ေလ့လာသိရွိရပါတယ္။

    ၀တ္ျပမႈမတုိင္ခင္တုိင္း ေျခလက္ေဆးေၾကာျခင္း (၀ူသူ) ကုိ မလုပ္မေနရအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားမႈနဲ႔အတူ အစၥလာမ္မွာ သန္႔ရွင္းသပ္ရပ္မႈက ေတာ့္ေတာ့္ကုိ အေရးပါ ပါတယ္။ ၁၃ ရာစုမွာေတာ့ အလ္-ဂ်ာဇာရီ (Al-Jazari) လုိ႔ေခၚတဲ့ လက္ဖ်ားခါေလာက္တဲ့ မြတ္စလင္စက္မႈအင္ဂ်င္နီယာတစ္ဦး ေပၚထြက္လာခဲ့ၿပီး အလုိအေလ်ာက္ “၀ူသူျပဳစက္” ကုိ တီထြင္ဖန္တီးႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီစက္တင္မကဘဲ အျခားေသာ စက္ပစၥည္းမ်ိဳးစံုကိုလည္း အလ္-ဂ်ာဇာရီက တီထြင္ဖန္တီးခဲ့ၿပီး၊ သူ႕ရဲ႕ ႀကိဳးပမ္းအားထုတ္မႈေတြကို The Book of Knowledge of Ingenious Mechanical Devices (ဆန္းျပားသည့္ စက္ပစၥည္းမ်ားဆုိင္ရာ အသိပညာက်မ္း) ဆုိတဲ့ စာအုပ္ေတြမွာ အေသးစိတ္ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အလ္-ဂ်ာဇာရီရဲ႕ “၀ူသူျပဳစက္”က ဥေဒါင္း အသြင္သ႑ာန္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး အသံုးျပဳလုိသူေတြအေနနဲ႔ ဥေဒါင္းရဲ႕ ဦးေခါင္းကုိ ပုတ္လုိက္မယ္ဆုိရင္ ၀ူသူျပဳဖုိ႔အတြက္ ေရအလံုအေလာက္ထြက္လာတဲ့ စက္ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕စက္ေတြဆုိရင္ မ်က္ႏွာသုတ္ပု၀ါပါ ကမ္းေပးတဲ့အထိ ဆန္းသစ္လွပါတယ္။

    whudu machine
    အလ္-ဂ်ာဇာရီ၏ ‘၀ူသူျပဳစက္’ လက္ေရးမူဒီဇုိင္း

    မြတ္စလင္ေတြဟာ ဆပ္ျပာကုိလည္း ဆီ (သံလြင္ဆီ) နဲ႔ အလ္-ကြာလီ (Al-Quali – ဆားကဲ့သုိ႔ ျဒပ္ပစၥည္းတစ္မ်ိဳး) တုိ႔ကုိေပါင္းၿပီး တီထြင္ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေခတ္အခါက ေရးသားထားတဲ့ လက္ေရးမႈေတြအရ ဒီပစၥည္းႏွစ္ခုကို သင့္ေတာ္တဲ့ အေပ်ာ့အမာအေနအထားေရာက္ေအာင္ ႀကိဳၿပီး၊ အေျခာက္ခံကာ ဟမ္မမ္စ္ (Hammams – ေရခ်ိဳးခန္း) ေတြမွာ အသံုးျပဳၾကတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

    အလယ္ေခတ္မြတ္စလင္ေတြဟာ ႐ုပ္ဆင္းသြင္ျပင္အလွဆင္မႈ အတတ္ပညာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေတာ္ေတာ္ေလး ေပါက္ေျမာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီအထဲက ကၽြမ္းက်င္သူတစ္ဦးကေတာ့ အလ္-ဇာဟ္ရာ၀ီ (Al-Zahrawi) ပဲျဖစ္ပါတယ္။ သူဟာ နာမည္ေက်ာ္ ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္ႀကီးတစ္ေယာက္ျဖစ္ၿပီး သူရဲ႕ ေဆးပညာက်မ္းႀကီးျဖစ္တဲ့ အလ္-တက္စ္ရစ္ဖ္ (Al-Tasrif) မွာ အလွအပပစၥည္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အခန္းတစ္ခန္းကုိ The Medicines of Beauty (အလွအပအတြက္ ေဆးနည္းမ်ား) ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ထည့္သြင္းခဲ့ပါတယ္။

    အလ္-ဇာဟ္ရာ၀ီဟာ အဲဒီအခန္းမွာ ဆံပင္နဲ႔အသားအေရ၊ သြားနဲ႔ခံတြင္း ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္မႈ နည္းလမ္းေတြ၊ အလွဆင္မႈနည္းလမ္းေတြကုိ ေဖာ္ထုတ္ေရးသားထားၿပီး အဲဒီေရးသားခ်က္ေတြအားလံုးဟာ အစၥလာမ့္သတ္မွတ္ခ်က္ေဘာင္ေတြထဲက ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါတင္မကေသးဘဲ အနံေမႊးစပေရး၊ ပလုပ္က်င္းေဆး၊ လက္လိမ္းခရင္မ္၊ အထူးပံုစံခြက္ထဲမွာ ေလာင္းထားတဲ့ နံသာေခ်ာင္း ေဖာ္စပ္ထုတ္လုပ္မႈ အေၾကာင္းေတြကုိလည္း ေရးသားခဲ့ၿပီး အဲဒီနံသာေခ်ာင္းေတြဟာ ဒီေန႔ေခတ္ Roll On အနံ႔အသက္ေပ်ာက္ေဆးေတြရဲ႕ ေရွ႕ေျပးလည္း ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။   ေနာက္ၿပီး ဆံပင္ႏႈတ္ကိရိယာ၊ ဆံပင္ဆုိးေဆး၊ ဆံပင္ေတာင့္ေဆး စတာေတြကုိလည္း သူ႕ရဲ႕အဲဒီစာအုပ္ထဲမွာ အလ္-ဇာဟ္ရာ၀ီက ထည့္သြင္းေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ေနပူဒဏ္ကုိကာကြယ္တဲ့ လိမ္းေဆးခရင္မ္ရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကုိလည္း ဒီအခန္းမွာ ေတြ႕ျမင္ရၿပီး ဒီလိမ္းေဆးဖန္တီးဖုိ႔အတြက္ သံုးစြဲရမယ့္ ပါ၀င္ပစၥည္းေတြကုိ ေဖာ္ျပထားမႈမွာေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ေထာင္ခ်ီက ဇာဟ္-ရာ၀ီရဲ႕ အံ့ၾသဖြယ္ စဥ္းစားေတြးေခၚဉာဏ္ကုိ ေတြ႕ရွိခဲ့ရပါတယ္။

    လက္ရွိ အီရတ္ႏုိင္ငံမွာရွိတဲ့ ကူဖာ (Kufa) ၿမိဳ႕မွာ ေမြးဖြားခဲ့တဲ့ အလ္-ကင္ဒီ (Al-Kindi) ဟာ ေရေမႊးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ က်မ္းႀကီးတစ္ေစာင္ကုိ ျပဳစုခဲ့ၿပီး အဲဒီက်မ္းႀကီးကုိေတာ့ Book of the Chemistry of Perfume and Distillations (ေရေမႊးႏွင့္ အဆီခ်က္လုပ္မႈဆုိင္ရာ ဓာတုေဗဒၾကမ္း) လုိ႔ ေခၚတြင္ပါတယ္။ အဲဒီက်မ္းမွာ နံသာဆီနဲ႔ ေရေမႊးတုိ႔လုိ ေမႊးအႀကိဳင္ပစၥည္းေတြ ေဖာ္စပ္ထုတ္လုပ္မႈနဲ႔၊ ေဆး၀ါးထုတ္လုပ္မႈနည္းလမ္းေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ အစပုိင္းမွာေတာ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းက အထက္တန္းစားအလႊာေတြသာ ေရေမႊးကုိ သံုးစြဲႏုိင္ခဲ့ေပမယ့္၊ ေနာက္ပုိင္းမွာေတာ့ လူတုိင္း အသံုးျပဳလာႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။

    al-Zahrawi
    အလွအပေဆးနည္းမ်ားကုိ ေဖာ္ထုတ္ခဲ့သူ အလယ္ေခတ္ ထိပ္တန္း မြတ္စလင္ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္ႀကီး အလ္-ဇာဟ္ရာ၀ီ

    မြတ္စလင္ဓာတုေဗဒပညာရွင္ေတြဟာ အပင္ေတြ၊ ပန္းပြင့္ေတြကေန အဆီခ်က္လုပ္ကာ ေရေမႊးေတြ၊ ေဆ၀ါးေတြကုိ ထုတ္လုပ္ေဖာ္စပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

    မြတ္စလင္ေတြရဲ႕ ဒီ တီထြင္ႀကံဆမႈေတြ၊ အယူအဆေတြဟာ ဥေရာပကုိ ကုန္သည္ေတြ၊ ခရီးသြားေတြနဲ႔ ခ႐ူးဆိတ္စစ္သားေတြကေနတစ္ဆင့္ တစ္ျဖည္းျဖည္းျခင္း စိမ့္၀င္ေရာက္ရွိသြားၾကပါတယ္။ မြတ္စလင္ေတြရဲ႕ အလွအပ၊ ေရေမႊးနဲ႔ဆုိင္တဲ့ ဒီအသိပညာ၊ အတတ္ပညာေတြဟာ ေနာက္ဆံုးမွာ ေရေမႊးလုပ္ငန္းအတြက္ အသင့္ေတာ္ဆံုး ရာသီဥတုနဲ႔ ေရခံေျမခံရွိတဲ့ ျပင္သစ္ေတာင္ပုိင္း ဟူတီျပည္နယ္ (Haute) ကုိ ေရာက္ရွိသြားခဲ့ၿပီး ႏွစ္ ၇၀၀ ၾကာေညာင္းသည့္တုိင္ေအာင္ ရွင္သန္ခဲ့ပါတယ္။

    အစၥလာမ္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ေနာက္ထပ္အေရးပါတဲ့ အလွအပ ပစၥည္းကေတာ့ လက္ေတြမွာ ကႏုတ္ပန္းပံုစံကုိ ႐ႈမၿငီးဖြယ္ ပုံေဖာ္ထားေလ့ရွိတဲ့ ‘ဒန္း’ ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အစၥလာမ္သာသနာ ျပန္႔ႏွံ႔မႈနဲ႔အတူ ဒီ ဒန္းဆုိးေဆးဟာလည္း ကမၻာ့တစ္ႏွံတစ္လ်ားကုိ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီး အလွအပပစၥည္းေတြအတြက္ အဓိက ပါ၀င္ပစၥည္း ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

    တမန္ေတာ္ မုဟမၼဒ္နဲ႔ သူရဲ႕ သာ၀ကႀကီးေတြဟာ မုတ္ဆိတ္ကုိ ဒန္းဆုိးေလ့ရွိၿပီး၊ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာလည္း သူတုိ႔ရဲ႕ လက္ေတြ၊ ေျခေထာက္ေတြနဲ႔ ဆံပင္ေတြကုိ ဒီေန႔ေခတ္ အမ်ိဳးသမီးေတြလုိပဲ ဒန္းဆုိးျခယ္သၾကပါတယ္။ ေခတ္ေပၚ သိပၸံပညာရွင္ေတြက ဒန္းဟာ ဘက္တီးရီးယား၊ မႈိတက္မႈတုိ႔ကုိ ကာကြယ္ေပးသလုိ ေသြးတိတ္ေစတဲ့ ပစၥည္းတစ္ခု ျဖစ္တယ္ဆုိတာကို ေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဒန္းဟာ အနာကုိက်က္ေစၿပီး၊ အေရျပားမႈိစြဲေရာဂါနဲ႔ ေရာင္ရမ္းမႈေတြကုိလည္း သက္သာေပ်ာက္ကင္းေစပါေသးတယ္။

    ဒန္းပင္ရဲ႕အရြက္နဲ႔ အေစ့ေတြမွာ ေဆးဘက္ဆုိင္ရာ ဂုဏ္သတၱိေတြရွိၿပီး ႏွစ္ခုစလံုးဟာ ခႏၶာကိုယ္နဲ႔ ဦးေခါင္းကုိ ေအးျမေစပါတယ္။ ဒါတင္မကေသးပဲ ဒန္းမွာ ဆံပင္ကုိ သန္စြမ္းနက္ေမွာင္ေစတဲ့ သဘာ၀ပစၥည္းေတြလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။

    ေခါင္းေလွ်ာ္မႈနဲ႔ အေၾကာေျဖႏွိပ္နယ္မႈ

    KbR1JBHWJFEL4JMffD4ECCWT
    အိႏၵိယမြတ္စလင္ မာဟုိမက္၏ ေရေႏြးေရခ်ိဳးခန္း

    ၁၇၇၀ ျပည့္ႏွစ္ေတြနဲ႔ ၁၇၈၀ ျပည့္ႏွစ္ေတြဟာ အဂၤလန္ႏုိင္ငံ ဘ႐ုိက္တန္ၿမိဳ႕မွာ ကမ္းေျခအပန္းေျဖလုပ္ငန္း ႀကီးထြားလာတဲ့ႏွစ္ေတြ ျဖစ္ခဲ့ၿပီး အိႏၵိယ မြတ္စလင္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ရွိခ္ ဒင္ မာဟုိမက္ (Sheikh Dean Mahomed) ကလည္း အဲဒီအခ်ိန္ကာလမွာပဲ ဘ႐ုိက္တန္ကုိ ေရာက္ရွိခဲ့ပါတယ္။ အိႏၵိယႏုိင္ငံ ပတၱနာ (Patna) ၿမိဳ႕က မြတ္စလင္မိသားစုတစ္ခုကေန ဆင္းသက္လာတဲ့ မာဟုိမက္ဟာ ၁၇၅၉ ခုႏွစ္မွာ ဘ႐ုိက္တန္ရဲ႕ ပင္လယ္ကမ္းေျခမွာ အိႏၵိယေရေႏြးေရခ်ိဳးခန္း (Indian Vapour Baths)  ကုိ ဖြင့္လွစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီေရခ်ိဳးခန္းဟာ တူရကီေရခ်ိဳးခန္းေတြနဲ႔ ေတာ္ေတာ္ေလး ဆင္တူပါတယ္။

    ဒါေပမယ့္ ဒီအိႏၵိယေရခ်ိဳးခန္းမွာေတာ့ ေဖာက္သည္ေတြကုိ ရြက္ဖ်င္တဲတစ္ခုခ်င္းဆီမွာ ထားေစၿပီး ရြက္ဖ်င္တဲရဲ႕ ဟေနတဲ့ေနရာကေန လက္ႏွစ္ေခ်ာင္း၀င္လာကာ အိႏၵိယက ခ်မ္ပီ (Champi – ေခါင္းေလွ်ာ္) ၀န္ေဆာင္မႈနဲ႔ အေၾကာေျဖႏွိပ္နယ္ေပးတဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈေတြကုိ ျပဳလုပ္ေပးပါတယ္။ ထူးျခားတဲ့ ဒီေရေႏြးေရခ်ိဳးခန္းနဲ႔ ေခါင္းေလွ်ာ္ေပးတဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈေၾကာင့္ ရွိခ္ ဒင္ မာဟုိမက္ဟာ အဂၤလန္မွာ နာမည္ႀကီးခဲ့ၿပီး အဂၤလန္ဘုရင္ ေဂ်ာ့ဂ်္ ၄ (George IV) နဲ႔ ၀ီလီယံ ၄ (William IV) တုိ႔လက္ထက္မွာ “ေခါင္းေလွ်ာ္၀ိဇၨာ” အျဖစ္ ခန္႔အပ္ျခင္း ခံခဲ့ရပါတယ္။

    (ကုိးကား- National Geographic ၏ 1001 Inventions – The Enduring Legacy of Muslim Civilization)

    (ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတြင္ ယေန႔တုိင္ရွင္က်န္ေနသည့္ မြတ္စလင္တုိ႔၏ အေမြအႏွစ္မ်ား – တင္ဆက္ျပီးသမွ် အပုိင္းအားလံုးကို  ဤေနရာ တြင္ ဖတ္႐ႈႏုိင္ပါသည္။)

    အပိုင္း(၁)-  ေကာ္ဖီ – ဖတ္ရန္

    အပိုင္း(၂) – အစားအေသာက္ဓေလ့ႏွင့္ ဖန္ထည္မ်ား ဖတ္ရန္

    အပိုင္း(၃)- နာရီတုိ႔၏ အစဖတ္ရန္

    အပုိင္း(၄) – ေခတ္ေပၚစစ္တုရင္ကစားနည္းဖတ္ရန္

    အပုိင္း(၅) – ဂီတ၏ အရင္းမူလ – ဖတ္ရန္